Mynd: Samsett

Fjórir miðjuflokkar hafa bætt við sig næstum tíu prósentustigum á kjörtímabilinu

Sjálfstæðisflokkur og Vinstri græn eru í brekku þegar einn dagur er til kosninga. Báðir hafa tapað fylgi á kjörtímabilinu og mælast nú í sinni lægstu stöðu frá því að kosningaspáin var fyrst keyrð í vor. Níu flokkar mælast inni á þingi.

Degi fyrir kosn­ingar sýnir kosn­inga­spá Kjarn­ans og Bald­urs Héð­ins­sonar Sjálf­stæð­is­flokk með sitt minnsta fylgi frá því að spáin var fyrst keyrð fyrir þessar kosn­ing­ar. Það mælist nú 21,2 pró­sent og þessi stærsti flokkur lands­ins hefur sam­tals misst 3,1 pró­sentu­stig af stuðn­ingi frá mán­aða­mót­um.

Verði þetta nið­ur­staða kosn­ing­anna á morgun mun Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn fá 4,1 pró­sentu­stigi minna en hann fékk árið 2017 og 2,5 pró­sentu­stigi minna en flokk­ur­inn fékk 2009, í fyrstu kosn­ingum hans eftir að Bjarni Bene­dikts­son tók við flokknum og þeim sem skil­uðu honum verstu nið­ur­stöðu hans frá upp­hafi.

Niðurstöður kosningaspárinnar 24. september 2021

Vinstri græn eru sömu­leiðis að mæl­ast í miklum vanda. Frá því seint í ágúst­mán­uði hefur fylgið lækkað um 2,9 pró­sentu­stig og mælist nú 10,8 pró­sent. Það er minnsta fylgi sem flokkur Katrínar Jak­obs­dóttur for­sæt­is­ráð­herra hefur mælst með í aðdrag­anda kom­andi kosn­inga. Frá 2017 hafa Vinstri græn, sam­kvæmt þessu, tapað 6,1 pró­sentu­stigi eða yfir þriðj­ungi af fylgi sín­u. 

Þessi staða er athygl­is­verð í ljósi þess að tæp­lega 41 pró­sent þeirra sem svör­uðu könnun Íslensku kosn­inga­rann­sókn­ar­innar und­an­farna tíu daga vildu Katrínu Jak­obs­dóttur sem næsta for­sæt­is­ráð­herra. Eng­inn annar stjórn­mála­maður kemst nálægt því að njóta jafn mik­inn stuðn­ings í það starf. Nið­ur­stöð­urnar voru meira að segja þannig að fleiri þeirra sem ætla að kjósa Sjálf­stæð­is­flokk­inn styðja Katrínu sem næsta for­sæt­is­ráð­herra en Bjarna Bene­dikts­son, for­mann þess flokks. 

Auglýsing

Þriðji flokk­ur­inn sem tapar umtals­verðu fylgi frá síð­ustu kosn­ing­um, miðað við stöðu mála í kosn­inga­spánni, er Mið­flokkur Sig­mundar Dav­íðs Gunn­laugs­son­ar. Alls segj­ast 6,4 pró­sent kjós­enda ætla að kjósa hann sem er 4,5 pró­sentu­stigum minna en flokk­ur­inn fékk þegar talið var upp úr kjör­köss­unum í októ­ber 2017 og Mið­flokk­ur­inn varð sá flokkur sem tók til sín mest fylgi í fyrstu kosn­ing­unum sem hann hefði tekið þátt í.

Fylgið leitar inn á miðj­una

Kosn­inga­spáin sýnir að atkvæði eru að leita inn á miðj­una í stjórn­mál­un­um. Ef síð­ustu nið­ur­stöður hennar verða nið­ur­stöður kosn­ing þá styrkja fjórir flokkar hennar sig allir frá árinu 2017. 

Við­reisn myndi bæta við sig 3,4 pró­sentu­stigum miðað við síð­ustu spá, sem sýnir flokk­inn með 10,1 pró­sent fylg­i. 

Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn yrði næst stærsti flokkur lands­ins með 13,1 pró­sent fylgi sem þýðir að hann myndi bæta við sig 2,8 pró­sentu­stig­um. Píratar bæta við sig 2,7 pró­sentu­stigum frá kosn­ing­unum 2017 og mæl­ast með 11,9 pró­sent fylgi og Sam­fylk­ingin bætir við sig 0,8 pró­sentu­stigum frá þeim tíma og mælist með 12,9 pró­sent fylg­i. 

Sam­an­lagt hafa þessir fjórir miðju­flokkar því bætt við sig 9,7 pró­sentu­stiga fylgi á kjör­tíma­bil­inu miðað við síð­ustu keyrðu kosn­inga­spá. 

Sós­í­alista­flokk­ur­inn tekið mest til sín

Sá ein­staki flokkur sem tekið hefur til sín mest fylgi frá því í októ­ber 2017 er Sós­í­alista­flokkur Íslands. Hann mælist nú með 6,5 pró­sent fylgi en hefur aðeins misst flugið síð­ustu daga eftir að hafa um tíma mælst með yfir átta pró­sent stuðn­ing. Í ljósi þess að um fyrstu þing­kosn­ingar hans er að ræða liggur þó fyrir að hann er sá flokkur sem hefur laðað flesta nýja kjós­endur að sér.

Auglýsing

Flokkur fólks­ins má vel við una stöðu sína, sem er nálægt kjör­fylgi hans 2017. Nú segj­ast 6,5 pró­sent kjós­enda styðja flokk­inn sem er 0,4 pró­sentu­stigum færri en kusu hann fyrir fjórum árum. Þegar horft er til þess að Flokkur fólks­ins mæld­ist fyrst yfir fimm pró­sent mark­inu í kosn­inga­spá Kjarn­ans í byrjun þess­arar viku liggur fyrir að flokk­ur­inn virð­ist vera að toppa á réttum tíma. hann dalar þó lít­il­lega á milli daga, en stuðn­ingur við hann mæld­ist 6,8 pró­sent í gær.

Gætu kippt Við­reisn með

Lík­urnar á því að rík­is­stjórn Vinstri grænna, Sjálf­stæð­is­flokks og Fram­sókn­ar­flokks haldi meiri­hluta mæl­ast nú 33 pró­sent, en þær voru yfir 60 pró­sent fyrir rétt rúmum mán­uði. Flokk­arnir þrír gætu þó bætt Við­reisn við stjórn­ar­mynstrið en 91 pró­sent líkur eru á því að slík fjög­urra flokka stjórn næði meiri­hluta. Lík­urnar á því að mynda mið-hægri stjórn Fram­sókn­ar­flokks, Við­reisnar og Sjálf­stæð­is­flokks eru um 30 pró­sent miðað við nið­ur­stöðu nýj­ustu kosn­inga­spár­innar og lík­urnar á því að mynda stjórn Vinstri grænna, Við­reisnar og Sjálf­stæð­is­flokks eru ein­ungis 14 pró­sent.

Þróun fylgis framboða í kosningaspánni
Kosningaspáin er unnin í aðdraganda kosninga til Alþingis 2021.
B C D F M P S V Aðrir

Ef mynda á fjög­urra flokka rík­is­stjórn án Sjálf­stæð­is­flokks eru mestar líkur á því að mynda slíka frá miðju til vinstri, með aðkomu Vinstri grænna, Sam­fylk­ing­ar, Pírata og Fram­sókn­ar­flokks. Lík­urnar á þeim meiri­hluta eru 54 pró­sent. Ef Vinstri grænum yrði skipt út fyrir Við­reisn fara lík­urnar niður í 46 pró­sent og ef allir fimm miðju- og hægri flokk­arnir myndu ákveða að vinna saman eru 97 pró­sent líkur á því að þeir nái meiri­hluta.

Reykja­vík­ur­mód­elið svo­kall­aða, sem sam­anstendur af Vinstri græn­um, Sam­fylk­ingu, Pírötum og Við­reisn, mælist með ein­ungis 29 pró­sent líkur á því að ná meiri­hluta.

Lík­urnar eru fengnar með því að fram­kvæma 100 þús­und sýnd­ar­kosn­ing­ar. Í hverri sýnd­ar­kosn­ingu er vegið með­al­tal þeirra skoð­ana­kann­ana sem kosn­inga­spáin nær yfir hverju sinni lík­leg­asta nið­ur­staðan en sýnd­ar­nið­ur­staðan getur verið hærri eða lægri en þetta með­al­tal og hversu mikið byggir á sögu­legu frá­viki skoð­ana­kann­ana frá úrslitum kosn­inga.

Sósíalistaflokkurinn, sem Gunnar Smári Egilsson stofnaði og kemur oftast fram fyrir, hefur tekið til sín meira fylgi en nokkur annar flokkur á kjörtímabilinu.
Mynd: RÚV/Skjáskot

Þær kann­anir sem liggja til grund­vallar nýj­ustu kosn­inga­spánni eru eft­ir­far­andi:

  • Net­pan­ell ÍSKOS/­Fé­lags­vís­inda­stofn­unnar 13 – 22. sept­em­ber (14,1 pró­sent)
  • Skoð­ana­könnun Pró­sent í sam­starfi við Frétta­blaðið 17 – 21. sept­em­ber (15,0 pró­sent)
  • Skoð­ana­könnun MMR í sam­starfi við Morg­un­blaðið 20 – 21. sept­em­ber (vægi 19,7 pró­sent)
  • Þjóð­ar­púls Gallup 13 -19. sept­em­ber (vægi 22,3 pró­sent)
  • Skoð­ana­könnun Mask­ínu í sam­starfi við frétta­stofu Stöðvar 2, Bylgj­unnar og Vísis 15 – 22. sept­em­ber (28,9 pró­sent)

Sýnd­ar­kosn­ing­arn­arnar sýna að nær engar líkur eru á því að hægt verði að mynda tveggja flokka stjórn miðað við þessa nið­ur­stöðu. Ein­ungis tvö mynstur ná eitt pró­sent lík­um, tveggja flokka stjórn Sam­fylk­ingar og Sjálf­stæð­is­flokks, sem er póli­tískur ómögu­leiki, og stjórn Fram­sókn­ar­flokks og Sjálf­stæð­is­flokks.

Auglýsing

Hvað er kosn­­inga­­spá­in?

Fyrir hverjar kosn­ingar um allan heim birta fjöl­miðlar gríð­ar­legt magn af upp­lýs­ing­um. Þessar upp­lýs­ingar eru oftar en ekki töl­fræði­leg­ar, byggðar á skoð­ana­könn­unum þar sem fólk hefur verið spurt hvernig það upp­lifir stjórn­málin og hvað það getur ímyndað sér að kjósa. Stjórn­mála­fræð­ingar og fjöl­miðlar kepp­ast svo við að túlka nið­ur­stöð­urnar og veita almenn­ingi enn meiri upp­lýs­ingar um stöð­una í heimi stjórn­mál­anna.

Allar þessar kann­anir og allar mögu­legar túlk­anir á nið­ur­stöðum þeirra kunna að vera rugl­andi fyrir hinn almenna neyt­anda. Einn kannar skoð­anir fólks yfir ákveðið tíma­bil og annar kannar sömu skoð­anir á öðrum tíma og með öðrum aðferð­um. Hvor könn­unin er nákvæm­ari? Hverri skal treysta bet­ur? Svarið er oftar en ekki óljóst því vand­inn er að hinn almenni kjós­andi hefur ekki for­sendur til að meta áreið­an­leika hverrar könn­un­ar.

Þar kemur kosn­inga­spáin til sög­unn­ar.

Kosn­­­inga­­­spálíkan Bald­­­urs Héð­ins­­­sonar miðar að því að setja upp­­­lýs­ing­­­arnar sem skoð­ana­kann­­­anir veita í sam­hengi. Fyr­ir­liggj­andi skoð­ana­kann­­­anir eru teknar saman og þeim gefið vægi til þess að spá fyrir um úrslit kosn­­­inga. Nið­ur­stöður spálík­ans­ins eru svo birtar hér á Kjarn­anum reglu­lega í aðdrag­anda kosn­inga.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar