Hott hott á kústskafti

Getur það talist íþrótt að hlaupa um með hálft kústskaft með heimagerðan hrosshaus á endanum á milli fótanna? Já segja finnskar danskar norskar og sænskar stúlkur. Aldagamall leikur með reiðprik nýtur vaxandi vinsælda í þessum löndum.

Screenshot-2018-12-05-14.57.00
Auglýsing

Margir þekkja sög­una um heim­il­is­að­stæð­urnar hjá henni Grýlu gömlu sem sóp­aði gólfin milli þess sem hún flengdi syn­ina. Þótt í sög­unni sé ekki sagt nánar frá ræst­inga­græj­unum hjá Grýlu má lík­lega full­yrða að hún hafi not­ast við hrís­vönd festan á heima­gert kúst­skaft. Margar sögur eru til af nornum sem, löngu fyrir tíma flug­véla, geyst­ust um him­in­hvolfið á kúst­skafti, í mis­jöfnum erinda­gjörð­um. Þekkt­ust norna, sem not­ast hafa við þennan ferða­máta er kannski hin rúss­nesk slav­neska Baba Jaga en af henni eru til ótal „til­gátu­mynd­ir“ þar sem hún ferð­ast um heim­inn.

Þegar skrif­ari þessa pistils var að alast upp, uppúr miðri síð­ustu öld var ein af hetjum hvíta tjalds­ins, og síðar sjón­varps­ins, Roy Rogers (iðu­lega borið fram Roji Rog­gers) sem kom ríð­andi á hest­inum Trig­ger og bjarg­aði málum þar sem þörf var á. Hann brast svo gjarnan í söng, við tak­mark­aðar vin­sældir sumra áhorf­enda sem frekar vildu hasar en söng og gít­ar­gutl.

Kúst­skaftið kom í stað Trig­ger

Þótt marga íslenska stráka hafi dreymt um að líkj­ast Roy Rogers, að frá­töldum söngn­um, var það hæg­ara sagt en gert. Hestar voru ekki í hvers manns eigu og alvöru kúrekar með barða­stóra hatta fyr­ir­fund­ust ekki á Íslandi.

Auglýsing
Til að geta hermt eftir hetj­unni Roy varð því að grípa til ann­arra ráða. Kúst­sköft var auð­velt að útvega og af því að strákar lærðu ekki sauma­skap á þessum tíma varð að semja við mæður og kannski systur um gerð hauss til að setja á kúst­skaft­ið. Nauð­syn­legt var talið að á hausnum væri beisl­is­taum­ur, þá gæti knap­inn haldið í taum­inn með annarri hendi en um skaftið með hinni. Æski­legt væri svo að hafa kúreka­hatt á höfð­inu. Svo var bara að hlaupa af stað með skaftið milli fót­anna. Þetta var það næsta sem hægt var að kom­ast í því að líkja eftir Roy og Trig­ger. Söngnum yfir­leitt sleppt. Ein­fald­ari, tveggja manna útgáfa án kúst­skafts­ins með hausnum, var dálít­ill snær­is­spotti, bund­inn saman til að mynda lykkju. Lykkj­unni var svo brugðið yfir höfuð og í hand­ar­krika „hests­ins“ og knap­inn hélt  í taum­inn. Svo var hlaup­ið, ekki þótti verra ef „hest­ur­inn“ gat hneggjað og frís­að. 

Roy Rogers og Trigger á fleygiferð.

Flestir uxu uppúr þess­ari teg­und hesta­mennsku og vin­sældir Roy Rogers dvín­uðu. Kúst­skafts­hest­arn­ir, eða reið­prik­in, máttu dúsa í geymslum og end­uðu gjarna á haug­un­um. Dagar þessa leikjar voru að mestu tald­ir, hér á landi.

Hobby­horse Revolution

Eft­ir­hermu­leik­ur­inn með kúst­skaftið var þekktur víðar en hér á landi. Og þótt hann hafi að lang­mestu leyti horfið úr íslensku leikjaflór­unni er ekki alls staðar sömu sögu að segja. Í Finn­landi naut hann á árum áður mik­illa vin­sælda og árið 2002 öðl­að­ist hann fyrir alvöru nýtt líf. Það ár stofn­aði áhuga­fólk um reið­prikið Suomi Kepp­ehevos­harrasta­jat ry, finnsku reið­prika­sam­tök­in.

Merki finnsku reiðprikasamtakanna.

Í Finn­landi voru það ekki strákar með Roy Rogers drauma sem ánetj­uð­ust reið­prik­inu heldur stúlkur á aldr­inum 10 – 18 ára. Þótt ýmsum þætti þessi leikur með reið­prikin bæði gam­al­dags og hall­æris­legur breytti það engu. Árið 2017 gerði finnski leik­stjór­inn Selma Vil­hunen heim­ilda­mynd um þrjár stúlkur sem léku sér með reið­prik. Þær höfðu mætt ýmsum erf­ið­leikum í líf­inu en fengu útrás í „hesta­mennskunn­i“.­Myndin heitir Hobby­horse Revolution, hún vakti mikla athygli í Finn­landi og einnig í nágranna­lönd­un­um. 

Mik­ill og vax­andi áhugi

Í Finn­landi eru nú starf­andi mörg félög reið­prika­á­huga­fólks og sömu­leiðis í Sví­þjóð, Dan­mörku og Nor­egi en í öllum lönd­unum er áhug­inn, sem fer vax­andi eins og í Finn­landi, nær ein­göngu bund­inn við stúlk­ur. Starf­semi reið­prika­fé­lag­anna hefur ekki farið fram hjá hesta­manna­fé­lögum í lönd­unum fjórum og Sam­tök danskra hesta­manna hafa til að mynda sent aðild­ar­fé­lög­unum leið­bein­ingar og ráð­legg­ingar varð­andi „Kæp­hester­idn­ing“ eins og það heitir uppá dönsku. 

Íþrótt eða leikur

Reið­prika­iðk­endur hafa iðu­lega mætt for­dóm­um. Fengið að heyra að þetta áhuga­mál geti ekki talist íþrótt heldur leikur fyrir börn og ung­linga. Reið­prika­fólk gefur lítið fyrir slíkt tal, segir reið­prikið sam­eina leik og lík­ams­rækt, slíkt sé öllum hollt.

Árlega eru haldin fjöl­mörg mót þar sem reið­prika­fólk frá lönd­unum fjórum leiðir saman „hesta“ sína. Einnig lands­hluta­mót fyrir utan inn­an­fé­lags­mót Þar er keppt í ýmsum greinum sem sumar líkj­ast þeim sem tíðkast í hefð­bund­inni hesta­mennsku. Dóm­arar eru iðu­lega fyrr­ver­andi knapar eða fólk sem vant er að dæma á hesta­manna­mót­um.

Hönnun og auka­hlutir

Margir reið­prika­eig­endur leggja mikið upp úr útliti hauss­ins, sem alltaf skal þó líkj­ast hests­haus, burt­séð frá stærð­inni. Á allra síð­ustu árum hafa sprottið upp fjöl­margar versl­anir sem selja alls kyns hluti sem tengj­ast reið­prika­mennskunni, fyrir utan reið­prikin sjálf, efni til hausa­gerð­ar, beisli o.s.frv. Fyrir reið­prika­eig­endur sem hyggj­ast taka þátt í keppnum skiptir máli að „fák­ur­inn“ sé sem létt­astur og af praktískum ástæð­um, til dæmis þegar stokkið er yfir hindrun skal skaftið ekki vera lengra en 40 – 45 senti­metr­ar­.  

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Flensusprautan gagnast vel gegn alvarlegum veikindum af inflúensu.
Mikill veikindavetur framundan
COVID-19, inflúensa og RS-veiran. Margir smitsjúkdómar á kreiki á sama tíma kalla á aukna varúð. Alþjóða heilbrigðismálastofnunin hvetur yfirvöld til að vera vel á verði og almenning til að gæta að persónulegum sóttvörnum sínum.
Kjarninn 6. desember 2022
Kristrún Frostadóttir formaður Samfylkingarinnar á blaðamannafundinum í dag.
Vilja færa 13 milljarða í kjarabætur til almennings með sértækum skattahækkunum
Samfylkingin kynnti í dag breytingatillögur við fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar. Flokkurinn leggur til að um 17 milljarðar króna verði sóttir með sértækum skattahækkunum til þess að fjármagna almennar kjarabótaaðgerðir fyrir launafólk.
Kjarninn 6. desember 2022
Jóhannes Hraunfjörð Karlsson
Ponzi-leikur eða fjárfesting til framtíðar?
Kjarninn 6. desember 2022
Lenya Rún Taha Karim, varaþingmaður Pírata.
„Þau hefðu bara átt góðan séns á því að fá hæli á Íslandi“
Hælisleitendur, sem vísað var úr landi í lok október, eru í hópi þeirra sem eiga rétt á að mál þeirra verði tekin til efnislegrar meðferðar samkvæmt nýjum úrskurði kærunefndar útlendingamála.
Kjarninn 6. desember 2022
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri.
Borgarstjóri lagði til að nær allar breytingatillögur minnihlutans yrðu felldar
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri lagði til að nær allar breytingatillögur minnihluta borgarstjórnar við fjárhagsáætlun borgarinnar yrðu felldar. Búast má við því að umræðan um hagræðingu í Reykjavíkurborg standi fram á kvöld.
Kjarninn 6. desember 2022
Sérstaklega á að styrkja landsbyggðarmiðla sem framleiða sjónvarpsefni.
100 milljóna framlag vegna reksturs fjölmiðla á landsbyggðinni sem framleiða fyrir sjónvarp
Ein breyting var gerð á framlögum til fjölmiðla milli fyrstu og annarrar umræðu fjárlaga. Meirihluti stjórnarflokkanna ætlar að setja 100 milljónir króna í styrki vegna „reksturs fjölmiðla á landsbyggðinni sem framleiða eigið efni fyrir sjónvarpsstöð.“
Kjarninn 6. desember 2022
„Atvinnulífið hefur ekki sýnt vott af samfélagsábyrgð á miklum óvissutímum“
Formaður VR segir atvinnulífið hafa nýtt sér viðkvæma stöðu í samfélaginu, Þar sem verðbólga er há og vextir í hæstu hæðum, til að skapa sér „fordæmalaust góðæri á kostnað almennings.“
Kjarninn 6. desember 2022
Gæti verið að ein hæð úr SAS-hótelinu í Kaupmannahöfn leynist á hafsbotni?
Hótelið á hafsbotni
Í áratugi hafa gengið sögur um að á hafsbotni norðan við Helsingjaborg í Svíþjóð liggi stærðar steypuhlunkur sem átti að vera hluti eins þekktasta hótels á Norðurlöndum. En skyldi þetta nú vera rétt?
Kjarninn 6. desember 2022
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar