Samherji og mögulega tengdir aðilar halda nú á meira en 22 prósent af öllum kvótanum

Fjórar blokkir eru með yfirráð yfir 60 prósent af öllum kvóta sem úthlutað hefur verið á Íslandi. Sú stærsta, sem hverfist um Samherja, heldur á yfir 22 prósent af öllum kvóta. Samkvæmt lögum mega tengdir aðilar ekki halda á meira en tólf prósent.

Frændurnir Kristján Vilhelmsson og Þorsteinn Már Baldvinsson stýra Samherja. Þar til í fyrra voru þeir stærstu eigendur fyrirtækisins en þá framseldu þeir hlutabréf í innlendu starfseminni til barna sinna.
Frændurnir Kristján Vilhelmsson og Þorsteinn Már Baldvinsson stýra Samherja. Þar til í fyrra voru þeir stærstu eigendur fyrirtækisins en þá framseldu þeir hlutabréf í innlendu starfseminni til barna sinna.
Auglýsing

Mikil sam­­­þjöppun hefur átt sér stað í sjá­v­­­­ar­út­­­­­vegi á Íslandi á und­an­­­förnum ára­tug­um, eftir að fram­­­sal kvóta var gefið frjálst og sér­­­stak­­­lega eftir að heim­ilt var að veð­­­setja afla­heim­ildir fyrir banka­lán­um, þótt útgerð­­­ar­­­fyr­ir­tækin eigi þær ekki í raun heldur þjóð­in. Slík heim­ild var veitt árið 1997. 

Fyrir einu ári síðan héldu tíu stærstu útgerðir lands­ins með sam­an­lagt á 53 pró­sent af úthlut­uðum kvóta, en Kjarn­inn greindi frá því í gær að það hlut­fall er nú komið upp í rúm­lega 67 pró­sent. 

Sam­hliða þess­ari þróun hefur hagn­aður sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækja auk­ist gríð­ar­lega. Hagn­aður geirans fyrir skatta og gjöld frá byrjun árs 2009 og út síð­asta ár var alls um 665 millj­­arðar króna á umræddu tíma­bili, sam­kvæmt sjáv­ar­út­vegs­gagna­grunni Deloitte. Af þeirri upp­­hæð fór undir 30 pró­­sent til íslenskra rík­­is­ins, eig­anda auð­lind­­ar­inn­­ar, í formi tekju­skatts, trygg­inga­gjalds og veið­i­­gjalda. En rúm­­lega 70 pró­­sent sat eftir hjá eig­endum fyr­ir­tækj­anna.

Þrjár blokkir í sér­flokki

Miðað við nýjasta birta lista Fiski­­stofu um þær afla­heim­ildir sem hvert fyr­ir­tæki heldur á þá er Síld­­ar­vinnslan, ásamt dótt­­ur­­fé­lög­um, í þriðja sæti yfir þær útgerðir sem ráða yfir mestum kvóta með 9,41 pró­­sent hans. Þá keypti Síld­ar­vinnslan útgerð­ar­fyr­ir­tækið Berg Hug­inn í fyrra en það heldur á 1,03 pró­sent af öllum úthlut­uðum kvóta.

Auglýsing
Sam­keppn­is­eft­ir­litið birti þá nið­­ur­­stöðu frum­­mats síns í febr­­úar síð­­ast­liðnum að til staðar væru vís­bend­ingar um um yfir­­­ráð Sam­herja eða sam­eig­in­­­leg yfir­­­ráð Sam­herja og tengdra félaga yfir Síld­­­ar­vinnsl­unn­i. ­Síðan að sú nið­­ur­­staða var birt hef­­ur, sam­­kvæmt heim­ildum Kjarn­ans, verið kallað eftir gögnum frá stjórn­­völd­um, Sam­herja, Síld­­ar­vinnsl­unni og öðrum tengdum aðilum vegna máls­ins. Sú gagna­öflun hafi gengið vel en ekki hefur verið tekin ákvörðun um hvort ráð­ist verði í for­m­­lega rann­­sókn á mál­in­u. 

Stærstu eig­endur Síld­ar­vinnsl­unn­ar, sem var skráð á hluta­bréfa­markað fyrr á þessu ári, eru Sam­herji hf. (32,64 pró­sent) og Kjálka­nes ehf. (17,44 pró­sent), ­fé­lags í eigu Björg­­ólfs Jóhanns­­son­­ar, fyrr­ver­andi for­­stjóra Sam­herja, og fólks sem teng­ist honum fjöl­­skyld­u­­bönd­­um. Auk þess á Eign­ar­halds­fé­lagið Snæfugl, sem er meðal ann­ars í eigu Sam­herja og Björg­ólfs, fjögur pró­sent hlut. Sam­an­lagt halda því þessir þrír aðilar á um 54,1 pró­sent hlut í Síld­ar­vinnsl­unni og skipa þrjá af fimm stjórn­ar­mönnum þess.

Björgólfur Jóhannsson, fyrrverandi forstjóri Samherja og einn eigenda Kjálkaness. Mynd: Samherji

Sam­herji Ísland ehf., félag að öllu leyti í eigu Sam­herja, er með fjórðu mestu afla­hlut­­­­deild í íslenskri efna­hags­lög­­­sögu allra sjá­v­­­­ar­út­­­­­vegs­­­fyr­ir­tækja á Íslandi, eða 8,09 pró­­­­sent. ­Út­­­­­­­gerð­­­­­­­­ar­­­­­­­­fé­lag Akur­eyr­­­­­­­­ar, sem er líka í 100 pró­­­­­­­­sent eigu Sam­herja, heldur svo á 1,1 pró­­­­­­­­sent kvót­ans. 

Gjög­­ur, sem er í eigu sömu aðila og eiga Kjálka­­nes, heldur svo á 2,5 pró­­sent af öllum úthlut­uðum afla­heim­ild­­um.

Þessir aðil­­ar: Síld­­ar­vinnslan, Sam­herji og Gjög­­ur, sem Sam­keppn­is­eft­ir­litið telur mög­u­­legt að séu tengd­ir, halda því sam­tals á 22,14 pró­sent af öllum úthlut­uðum kvóta. 

Brim yfir lög­bundnum mörkum

Brim, sem er skráð á mark­að, er sú útgerð sem heldur beint á mestum kvóta, eða 13,2 pró­­sent hans. Það er eina sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tækið sem heldur á hærri hlut­deild af verð­mæti kvóta en heim­ilt er sam­kvæmt lög­um. Brim hefur nú sex mán­uði til að leysa úr þeirri stöðu.

Útgerð­­­ar­­­fé­lag Reykja­vík­­­­­ur, sem á 43,97 pró­­­sent hlut í Brim beint og í gegnum dótt­­­ur­­­fé­lag sitt RE-13 ehf, hefur fengið úthlutað 2,23 pró­­­sent af öllum afla­heim­ild­­­um. Útgerð­­­ar­­­fé­lag Reykja­víkur er að upp­­i­­­­stöðu í eigu Guð­­­mundar Krist­jáns­­­son­­­ar, for­­­stjóra Brims.

Til við­­­­bótar heldur útgerð­­­­ar­­­­fé­lagið Ögur­vík, að fullu í eigu Brims, á 0,76 pró­­­­sent af úthlut­uðum kvóta. Þessi þrjú félög halda því á 16,19 pró­­­sent af úthlut­uðum kvóta. 

Kaup­fé­lags­blokkin og Ísfé­lagið ekki langt frá mörk­unum

Kaup­­­­­­fé­lag Skag­­­­­­firð­inga á FISK Seafood, sem heldur á 3,4 pró­­­­­­sent heild­­­­­­ar­kvót­ans. FISK á 32,9 pró­­­­­­sent í Vinnslu­­­­­­stöð­inni í Vest­­­­­­manna­eyjum sem er með sjö pró­­­sent heild­­­­­­ar­afla­hlut­­­­­­deild. Þá á Vinnslu­­­stöðin 48 pró­­­sent hlut í útgerð­­­ar­­­fé­lag­inu Hug­inn í Vest­­­manna­eyj­um, sem heldur á 1,1 pró­­­sent af útgefnum kvóta.

­FISK á til við­­­bótar allt hlutafé í Soff­an­­­­­­ías Cecils­­­­­­son, en það fyr­ir­tæki heldur á um 0,17 pró­­­­­­sent kvót­ans. Sam­tals nemur heild­­­­­­ar­kvóti þess­­­­­­ara þriggja 11,7 pró­sent­um, og er því undir 12 pró­­­­­­sent mark­inu þótt þeir yrðu skil­­­­­­greindir með öðrum hætti.

Ísfé­lag Vest­manna­eyja, sem á meðal ann­ars hlut í útgáfu­fé­lagi Morg­un­blaðs­ins, fékk um 20 pró­sent af nýlega stór­auknum loðnu­kvóta í sinn hlut. Fyr­ir­tækið rýkur upp list­ann yfir þær útgerðir sem halda á mestum heild­ar­kvóta. Í fyrra­haust var hlut­deild Ísfé­lags­ins 3,78 pró­sent. Hún er nú 10,05 pró­sent. 

Sam­an­lagt halda þessar fjórar blokkir: Þær sem kenndar eru við Sam­herja, Brim, Kaup­fé­lag Skag­firð­inga og Ísfé­lagið á rúm­lega 60 pró­sent af öllum úthlut­uðum kvóta á Íslandi.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Seðlabankinn hafnar því að aflétta leynd um ESÍ á grundvelli almannahagsmuna
Árið 2019 var ákvæði bætt við lög um Seðlabanka Íslands sem veitir bankanum heimild til að víkja frá þagnarskylduákvæði ef hagsmunir almennings af birtingu gagna vega þyngra en hagsmunir sem mæla með leynd.
Kjarninn 6. október 2022
Í austurvegi
Í austurvegi
Í austurvegi – Komdu í leirkerið 请君入瓮
Kjarninn 6. október 2022
Jón Björnsson, forstjóri Origo.
Eigið fé Origo margfaldast við söluna í Tempo fyrir 28 milljarða króna
Árið 2009 stofnuðu starfsmenn TM Software lítið hugbúnaðarfyrirtæki, sem nefnt var Tempo. Í dag er það metið á 85,4 milljarða króna og Origo var að selja hlut sinn í því á 28 milljarða króna. Við það fer eigið fé Origo úr níu milljörðum í 31 milljarða.
Kjarninn 6. október 2022
Kjartan Magnússon borgarfulltrúi bar tillöguna fram í borgarstjórn.
Borgarhverfi framtíðarinnar eða loftslagsskógur á Geldinganesi?
Tillögu sjálfstæðismanna í borgarstjórn Reykjavíkur um að skipuleggja Geldinganes undir íbúabyggð var hafnað á fundi borgarstjórnar á þriðjudag. Afar mismunandi sjónarmið komu fram um það hvernig skyldi nýta nesið til framtíðar.
Kjarninn 5. október 2022
Jón Daníelsson
Ósvífinn endurupptökudómur
Kjarninn 5. október 2022
Samkeppniseftirlitinu falið að kortleggja stjórnunar- og eignatengsl í sjávarútvegi
Matvælaráðuneytið mun fá skýrslu um stjórnunar- og eignatengsl í sjávarútvegi afhenta fyrir lok næsta árs. Þar verða eignatengsl sjávarútvegsfyrirtækja sem hafa fengið ákveðið umfang aflaheimilda úthlutað, og áhrifavald eigenda þeirra, kortlögð.
Kjarninn 5. október 2022
Mette Frederiksen forsætisráðherra Danmerkur og formaður Sósíaldemókrataflokksins.
Kosið til þings í Danmörku 1. nóvember – Frederiksen vill mynda breiða ríkisstjórn
Mette Frederiksen forsætisráðherra Danmerkur tilkynnti á blaðamannafundi í morgun að þingkosningar yrðu haldnar í landinu 1. nóvember, eða eftir tæpar fjórar vikur.
Kjarninn 5. október 2022
Heiðrún Jónsdóttir.
Heiðrún ráðin framkvæmdastjóri Samtaka fjármálafyrirtækja
Katrín Júlíusdóttir hætti skyndilega sem framkvæmdastjóri SFF um síðustu mánaðamót. Nú hefur nýr framkvæmdastjóri verið ráðinn og hún hefur þegar hafið störf.
Kjarninn 5. október 2022
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar