Stjórnarráðið

Lögfræðingur í forsætisráðuneytinu sagðist ekki telja vafa um lagaheimild vegna sóttvarnahúsa

Lögfræðingur í forsætisráðuneytinu sagði í minnisblaði til forsætisráðherra 29. mars að það léki ekki vafi á því að lagaheimild væri til staðar til þess að skikka fólk í sóttvarnahús, sem Héraðsdómur Reykjavíkur sagði svo að mætti ekki í öllum tilfellum. Nefndarmenn í velferðarnefnd gagnrýna sumir hverjir hvernig málið var unnið og segja eins og lagagrundvöllurinn hafi verið kannaður á seinustu metrunum og ekkert sérlega djúpt, eftir að búið að var að bóka hótel.

Lög­fræð­ingur í for­sæt­is­ráðu­neyt­inu sagði í minn­is­blaði til for­sæt­is­ráð­herra, dag­settu 29. mars, að ekki léki vafi á um hvort laga­heim­ild væri til staðar til þess að skylda til­tekna komu­far­þega hingað til lands til þess að vera í sótt­kví í hús­næði þar sem hægt væri að hafa með þeim eft­ir­lit.

„Það leikur því ekki vafi á því að laga­heim­ild er til staðar að kveða á um að ferða­menn skuli við komu til lands­ins vera í sótt­kví í hús­næði þar sem hægt er að hafa með þeim eft­ir­lit og sem upp­fyllir sótt­varn­ar­kröf­ur. Það breytir ekki þeirri nið­ur­stöðu þótt skil­grein­ing sótt­varna­húss sé full­þröng í 3. mgr. 1. gr. [sótt­varna­laga]. Þar virð­ist nefni­lega ekki gert ráð fyrir þeim mögu­leika að sótt­varna­hús sé notað fyrir alla ferða­menn sem koma til lands­ins frá til­teknum svæð­u­m,“ segir í minn­is­blað­inu, sem er eitt þeirra gagna sem nefnd­ar­menn í vel­ferð­ar­nefnd fengu afhent frá heil­brigð­is­ráðu­neyt­inu í gær.

Það liggur því fyrir að áður en aðgerð­irnar tóku gildi var komið fram lög­fræði­á­lit þar sem stjórn­völd fengu þau skila­boð að aðgerð­irnar sem boð­aðar voru með reglu­gerð, en Hér­aðs­dómur Reykja­víkur taldi síðar ekki hafa laga­stoð, hefðu stoð í sótt­varna­lög­um.

Seint og lítið spáð í lög­mæt­inu

Nefnd­ar­mönnum í vel­ferð­ar­nefnd sem Kjarn­inn hefur rætt við í morgun þykir þó sumum seint hafa verið farið af stað í þann leið­angur að kanna hvort aðgerð­irn­ar, sem sam­þykktar voru á rík­is­stjórn­ar­fundi 23. mars og útfærðar í reglu­gerð Svan­dísar Svav­ars­dóttur heil­brigð­is­ráð­herra, væru lög­leg­ar.

Bæði Hall­dóra Mog­en­sen þing­maður Pírata og Vil­hjálmur Árna­son þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks eru á þeirri skoðun að yfir­völd hefðu þurft að kanna bæði fyrr og nánar hvort skot­helt væri að það stæð­ist lögin að skikka alla þá sem hingað til lands komu frá ákveðnum svæðum þar sem far­ald­ur­inn hefur verið í hvað öru­stum vexti, til þess að vera í sótt­varna­húsi í sótt­kví.

Auglýsing

Hall­dóra seg­ist í raun ekki skilja af hverju það hafi ekki verið betur kann­að. Ef önnur gögn sem vel­ferð­ar­nefnd hafi fengið afhent í gær séu skoðuð sjá­ist að innan stjórn­sýsl­unnar hafi und­ir­bún­ingur aðgerð­anna verið í fullum gangi. Athyglin hafi verið á útfærsl­unni, hvar skyldi leigja hótel og hvernig skyldi skipu­leggja það mikla verk­efni sem hin nýja útfærsla sótt­varna­hús­anna var.

„Það virð­ist vera rör­sýn,“ segir Hall­dóra. „Þau gleyma sér í útfærslu fram­kvæmd­ar­innar og stoppa ekk­ert,“ en hún segir af gögn­unum að dæma hafi verkið verið unnið í nánu sam­starfi þriggja ráðu­neyta; heil­brigð­is­ráðu­neyt­is, dóms­mála­ráðu­neytis og for­sæt­is­ráðu­neyt­is.

„Verk­stjórnin virð­ist dálítið hafa brugð­ist hjá öllum þessum þremur ráð­herr­um. Þetta er sam­eig­in­legt klúður og mér þykir per­sónu­lega dálítið skrítið að fyrir svona risa­stórt verk­efni og svona frels­is­skerð­ingu að þau hafi bara fengið álit frá einum lög­fræð­ingi í for­sæt­is­ráðu­neyt­in­u,“ segir Hall­dóra og nefnir að ef hún sjálf hefði verið að útfæra aðgerð sem þessa hefði hún viljað hafa ítar­legri laga­lega bak­trygg­ingu en eitt álit sem komið hafi fram ein­ungis tveimur dögum áður en aðgerð­irnar tóku gildi.

Auglýsing

Vil­hjálmur tekur í svip­aðan streng, en tekur reyndar fram að hann sé ekki búinn að lesa sig í gegnum öll gögnin sem nefnd­ar­menn­irnir fengu sem áður segir frá ráðu­neyt­inu í gær eftir tölu­vert japl, jaml og fuð­ur.

„Það er ekki mikið verið að pæla hvort þetta stand­ist lög,“ segir Vil­hjálmur og lýsir reyndar rök­stuðn­ingi yfir­valda fyrir nauð­syn þeirrar aðgerðar að skylda hluta ferða­langa í sótt­varn­ar­hús sem svo að þær séu í „vé­frétta­stíl“. Hann saknar þess að ítar­legri rök­stuðn­ingur hafi verið færður fram um það hverjir hafi verið að brjóta sótt­kví og hversu lík­legt sé að ein­hverjir ákveðnir hópar brjóti sótt­kví.

Kalla eftir frek­ari gögnum

Vil­hjálmur segir að hann telji að ein­hver frek­ari gögn um und­ir­bún­ing þess­arar aðgerðar liggi fyrir í dóms­mála­ráðu­neyt­inu og for­sæt­is­ráðu­neyt­inu og hefur kallað eftir því að þau verði lögð fram. Hann seg­ist þó ekki viss um á hvaða stigi máls þau ráðu­neyti hafi farið yfir mál­ið.

Hann reiknar með því að vel­ferð­ar­nefnd muni birta þessi gögn á ein­hvern hátt, en nefnd­ar­menn fengu gögnin í hendur í gær og virð­ast sumir vera eitt­hvað óvissir um hverju þeir nákvæm­lega megi deila með blaða­mönnum sem hringja for­vitnir og spyrja spurn­inga, enda ekki með aðgang að þessum sömu gögn­um, sem njóta und­an­þágu frá upp­lýs­inga­lögum þar sem þau voru tekin saman fyrir fund rík­is­stjórn­ar­inn­ar.

Helga Vala Helga­dótt­ir, for­maður nefnd­ar­innar og þing­maður Sam­fylk­ing­ar, segir að beðið sé eftir leyfi til þess að birta gögnin sem um ræðir á opin­berum vett­vangi, en auk þessa minn­is­blaðs lög­fræð­ings í for­sæt­is­ráðu­neyt­inu sem áður hefur verið vísað til er um að ræða minn­is­blað frá heil­brigð­is­ráð­herra til rík­is­stjórnar og sam­eig­in­legt minn­is­blað þriggja ráð­herra til rík­is­stjórnar um opin­berar sótt­varna­ráð­staf­anir á landa­mær­um.

Auglýsing

Í gögn­unum eru sam­kvæmt því sem nefnd­ar­menn segja við Kjarn­ann ein­hver tölvu­póst­sam­skipti frá emb­ætt­is­mönnum sem eru að vinna sína vinnu og segir Hall­dóra Mog­en­sen að hún telji að það þurfi ein­fald­lega að afmá nöfn emb­ætt­is­manna úr gögn­unum áður en þau sé hægt að birta að fullu opin­ber­lega.

Ólafi óraði ekki fyrir því að laga­stoð myndi skorta

Ólafur Þór Gunn­ar­son þing­maður Vinstri grænna segir að hann hafi ekki lesið í gegnum gögn­in, en að honum sjálfum hafi ekki órað fyrir öðru en að sótt­varn­ar­lög­in, sem hann mælti fyrir breyt­ingum á fyrr í vet­ur, fælu í sér heim­ildir til þess að ráð­ast í aðgerðir eins og þær sem farið var í 1. apríl en hafa nú verið aðlag­aðar að nið­ur­stöðu Hér­aðs­dóms Reykja­vík­ur.

Hann segir að í 12., 13. og 14. gr. sótt­varn­ar­lag­anna komi fram að sótt­varna­læknir og þar með yfir­völd hafi ríkar heim­ildir til að grípa til þeirra aðgerða sem nauð­syn­legt er talið að grípa varð­andi sótt­varnir hverju sinni.

Í úrskurði Hér­aðs­dóms Reykja­víkur hafi skil­grein­ing lag­anna á því hvað telj­ist sótt­varn­ar­hús og fyrir hverja þau séu, verið „túlkuð þröng­t.“

„Mig óraði ekki fyrir því að þetta gæti orðið túlk­un­in,“ segir Ólafur Þór og segir miður að ekki haf­ist fengið efni­leg nið­ur­staða um málið í Lands­rétti, en þar var kæru yfir­valda vísað frá.

„Það er nátt­úr­lega aldrei hægt að spyrja dóm­stóla álits fyr­ir­fram,“ segir Ólafur Þór en bætir við að hann hafi verið „með nefið mikið í sótt­varna­mál­um“ sem fram­sögu­maður nefnd­ar­inn­ar. Hann hafi talið að reglu­gerð­ar­heim­ildir ráð­herra sam­kvæmt lög­unum væru það ríku­legar að laga­stoð hefði átt að vera til stað­ar.

Athuga­semd rit­stjórn­ar: Í upp­haf­legri útgáfu frétt­ar­innar sagði að minn­is­blaðið frá 29. mars hefði verið sett fram af hálfu skrif­stofu lög­gjaf­ar­mála í for­sæt­is­ráðu­neyt­inu. Það er ekki rétt og hefur verið leið­rétt. Minn­is­blaðið var sett fram í nafni eins lög­fræð­ings sem starfar fyrir for­sæt­is­ráðu­neyt­ið. Fyr­ir­sögn frétt­ar­inn­ar, und­ir­fyr­ir­sögn og texta í meg­in­máli eftir því sem á við hefur verið breytt.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira eftir höfundinnArnar Þór Ingólfsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar