Sögulegur dómur

Hæstiréttur Danmerkur hefur úrskurðað glæpasamtökin Loyal to Familia ólögleg. Dómsmálaráðherra Danmerkur segir dóminn marka tímamót í baráttu gegn glæpasamtökum.

Félagar í glæpasamtökunum Loyal to Familia
Félagar í glæpasamtökunum Loyal to Familia
Auglýsing

Sum­arið 2018 til­kynnti Søren Pape Poul­sen þáver­andi dóms­mála­ráð­herra Dana að glæpa­sam­tökin Loyal to Familia (LTF) yrðu bönn­uð. Þá hafði danski rík­is­lög­mað­ur­inn kom­ist að þeirri nið­ur­stöðu að for­sendur væru fyrir bann­inu. Eftir að ráð­herr­ann til­kynnti bannið form­lega kærði LTF ráð­herr­ann. Rétt­ar­höld í mál­inu hófust árið 2019. Bæj­ar­réttur Kaup­manna­hafnar úrskurð­aði, í jan­úar 2020 ákvörðun dóms­mála­ráð­herr­ans lög­mæta, LTF áfrýj­aði til Lands­rétt­ar, sem stað­festi dóm Bæj­ar­rétt­ar, í nóv­em­ber sama ár. LTF fékk leyfi til að áfrýja til Hæsta­réttar Dan­merk­ur. Sem hefur nú, eins og áður sagði stað­fest að ráð­herra sé heim­ilt að banna starf­semi LTF, og bannið frá 2018 standi.

Spurn­ing um félaga­frelsi

Það er síður en svo sjálf­gefið að heim­ilt sé að áfrýja málum til Hæsta­rétt­ar. Um slíkt ríkja ákveðnar reglur sem horft var til í þessu til­viki. Málið var talið for­dæm­is­gef­andi, því það fjall­aði um grund­vall­ar­at­riði í dönsku stjórn­ar­skránni um félaga­frelsi. Þótt í Dan­mörku ríki félaga­frelsi eru í lögum ákvæði sem gera stjórn­völdum kleift að banna slíka starf­semi við sér­stakar kring­um­stæð­ur. Hæsti­réttur Dan­merkur taldi starf­semi LTF falla undir þessa skil­grein­ingu.

Søren Pape Poulsen fyrrverandi dómsmálaráðherra Dana. Mynd: EPA

Bann­inu er ætlað að binda enda á skálmöld

Søren Pape Poul­sen hafði lengi talað fyrir því að gripið yrði til aðgerða í því skyni að binda enda á skálmöld sem ríkt hafði í und­ir­heimum Kaup­manna­hafn­ar. Þegar hann greindi frá fyr­ir­hug­aðri máls­sókn kom fram að síðan snemma árs 2015 hefði oftar en 40 sinnum verið hleypt af skotum í átökum glæpa­gengja í Kaup­manna­höfn. Átök þessi hefðu kostað þrjú manns­líf og tugir særst. Að sögn lög­reglu höfðu félagar í sam­tök­unum LTF nær alltaf komið við sögu í þessum átök­um, verið annar „stríðs­að­il­inn“ eins og tals­maður lög­reglu komst að orði.

Auglýsing

Ætl­uðu sér stóra hluti í und­ir­heimunum

Sam­tökin Loyal to Familia urðu til haustið 2012. Stofn­end­urnir voru flestir inn­flytj­endur eða af erlendu bergi brotn­ir. Flestir voru þeir fyrr­ver­andi félagar í sam­tökum sem kenndu sig við Blågårds Plads á Norð­ur­brú í Kaup­manna­höfn. LTF ætl­uðu sér frá upp­hafi stóra hluti í und­ir­heimum höf­uð­borg­ar­inn­ar, einkum í nágrenni inn­flytj­enda­hverf­is­ins Mjølnerpar­ken. Þar voru hins vegar fyrir á fleti nokkur önnur sam­tök, Brot­has, Bandidos og fleiri. Þau tóku þessum nýju sam­tökum ekki fagn­andi. Að mati lög­regl­unnar voru félagar í LTF haustið 2018, þegar dóms­mála­ráð­herr­ann bann­aði sam­tök­in, tals­vert á þriðja hund­rað tals­ins.

Barist um yfir­ráðin á Norð­ur­brú

Eins og áður sagði var Norð­ur­brú frá upp­hafi „heima­völl­ur“ LTF. Sam­tökin Brot­has höfðu um ára­bil litið á Mjølnerpar­ken sem sitt yfir­ráða­svæði og voru ekki til­búin að gefa það eft­ir. Af þeim sökum skarst iðu­lega í odda með Brot­has og LTF. Glæpa­gengin nota margs­konar aðferðir til fjár­mögn­un­ar. Verslun með eit­ur­lyf vegur þar þungt en enn fremur neyða sam­tökin eig­endur versl­ana og veit­inga­staða til að borga það sem þau kalla „vernd­ar­gjald“. Sé það ekki gert er haft í hót­unum og margir sem hafa neitað að borga goldið það dýru verði. Rúður í versl­unum og veit­inga­stöðum brotn­ar, allt inn­an­dyra brotið og bramlað og jafn­vel kveikt í að næt­ur­lagi.

Frá Norðurbrú í Kaupmannahöfn Mynd: Wiki Commons

Ekki haldið kyrru fyrir

Þótt LTF sam­tökin hafi verið bönnuð árið 2018 hafa félag­arnir ekki haldið kyrru fyr­ir. Síðan bannið tók gildi hafa verið gefnar út 87 ákærur á hendur LTF félögum og fjöl­margir hlotið dóm. 43 félagar í sam­tök­unum sæta nú far­banni eða sitja í gæslu­varð­haldi. Frá stofnun sam­tak­anna árið 2012 hafa 372, fyrr­ver­andi og núver­andi LTF félagar hlotið dóma, sam­tals 1409 ára fang­elsi. Fyrir morð, ofbeldi, hót­anir og afbrot tengd eit­ur­lyfj­um.

Hvað þýðir bann­ið?

Það að sam­tök eins og LTF séu bönnuð þýðir að félag­arnir mega ekki láta húð­flúra sig með merki og bók­stöfum sam­tak­anna, mega ekki vera klæddir fatn­aði merktum LTF. Svartar hettu­peysur merktar sam­tök­unum í bak og fyrir eru bann­aðar og þeir sem sýna sig í þeim verða umsvifa­laust hand­teknir og mega búast við refs­ingu. Sama gildir um húfur og bux­ur. Lög­maður sam­tak­anna sagði, eftir að dómur Hæsta­réttar féll, að hægt væri að banna allt mögu­legt en vin­áttu­bönd fólks sem hefði þekkst frá barn­æsku breytt­ust ekki.

David Saus­dal, sér­fræð­ingur við háskól­ann í Lundi í Sví­þjóð, sagði í við­tali við danskt dag­blað að erfitt væri að meta áhrifin af bann­inu. „Bannið er tákn­rænt en það getur líka haft þau áhrif að sam­tökin eigi erf­ið­ara með að fá til sín nýja félaga. Ímyndin er hluti aðdrátt­araflsins og ómerkt hettu­peysa hefur ekki sömu áhrif og sú sem er kirfi­lega merkt.“

Nick Hækkerup dómsmálaráðherra Dana. Mynd: EPA

Dóms­mála­ráð­herra og lög­regla ánægð með dóm­inn

Nick Hækk­erup dóms­mála­ráð­herra Dana lýsti ánægju með nið­ur­stöðu Hæsta­rétt­ar. Hann kvaðst vona að þessi dómur væri aðeins fyrsta skref í upp­ræt­ingu skipu­lagðrar glæp­a­starf­semi í Dan­mörku. Ráð­herr­ann sagði að þótt dóm­ur­inn tæki aðeins til LTF gæfi hann ákveðna vís­bend­ingu gagn­vart öðrum sam­tökum af svip­uðum toga. Torben Svar­rer yfir­lög­reglu­þjónn í Kaup­manna­höfn sagði að lög­reglan fagn­aði dóms­nið­ur­stöð­unni. „Við þurfum ekki að sjá merktar peysur til að þekkja LTF félaga en gagn­vart almenn­ingi er mik­il­vægt að sam­tökin hafi verið bönnuð og geti ekki aug­lýst sig með sama hætti og áður.“

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hygge
Hvað þýðir danska hugtakið hygge? Er það stig sem nær hærra en bara að hafa það kósí? Nær eitthvað íslenskt orð yfir það? Eða er um að ræða sérstaka danska heimspeki?
Kjarninn 9. ágúst 2022
Eitt og annað ... einkum danskt
Eitt og annað ... einkum danskt
Hygge
Kjarninn 9. ágúst 2022
Rúmlega þriðjungur heimila á ekkert eftir í veskinu í lok mánaðar
Næstum átta af hverjum tíu í lægsta tekjuhópnum ná ekki að leggja neitt fyrir, ganga á sparnað eða safna skuldum í yfirstandandi dýrtíð. Hjá efsta tekjuhópnum geta næstum níu af hverjum tíu enn lagt fyrir, sumir umtalsvert.
Kjarninn 9. ágúst 2022
Eilífðarefnin finnast í regnvatni alls staðar um heiminn. Uppruni þeirra er oftast á vesturlöndum en það eru fátækari íbúar heims sem þurfa að súpa seyðið af því.
Regnvatn nánast alls staðar á jarðríki óhæft til drykkjar
Okkur finnst mörgum rigningin góð en vegna athafna mannanna er ekki lengur öruggt að drekka regnvatn víðast hvar í veröldinni, samkvæmt nýrri rannsókn.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Fleiri farþegar fóru um Flugstöð Leifs Eiríkssonar í júlí síðastliðinum en í sama mánuði árið 2019.
Flugið nær fyrri styrk
Júlí var metmánuður í farþegaflutningum hjá Play og Icelandair þokast nær þeim farþegatölum sem sáust fyrir kórónuveirufaraldur. Farþegafjöldi um Keflavíkurflugvöll var meiri í júlí síðastliðnum en í sama mánuði árið 2019.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Verðfall á mörkuðum erlendis er lykilbreyta í þróun eignarsafns íslenskra lífeyrissjóða. Myndin tengist fréttinni ekki beint.
Eignir lífeyrissjóðanna lækkuðu um 361 milljarða á fyrri hluta ársins
Fallandi hlutabréfaverð, jafn innanlands sem erlendis, og styrking krónunnar eru lykilþættir í því að eignir íslensku lífeyrissjóðanna hafa lækkað umtalsvert það sem af er ári. Eignirnar hafa vaxið mikið á síðustu árum. Í fyrra jukust þær um 36 prósent.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Uppþornað stöðuvatn í norðurhluta Ungverjalands.
Enn ein hitabylgjan og skuggalegur vatnsskortur vofir yfir
Það er ekki aðeins brennandi heitt heldur einnig gríðarlega þurrt með tilheyrandi hættu á gróðureldum víða í Evrópu. En það er þó vatnsskorturinn sem veldur mestum áhyggjum.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Þrjár af hverjum fjórum krónum umfram skuldir bundnar í steypu
Lektor í fjármálum segir ekki ólíklegt að húsnæðisverð muni lækka hérlendis. Það hafi gerst eftir bankahrunið samhliða mikilli verðbólgu. Alls hefur hækkun á fasteignaverði aukið eigið fé heimila landsins um 3.450 milljarða króna frá 2010.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar