Tekjuójöfnuður jókst á Íslandi í fyrra og ráðstöfunartekjur efsta lagsins hækkuðu mest

Skattbyrði 90 prósent landsmanna jókst á árinu 2021 á meðan að skattbyrði þeirra tíu prósent landsmanna sem höfðu hæstu tekjurnar dróst saman. Mikil aukning í fjármagnstekjum var ráðandi í því að ráðstöfunartekjur efsta lagsins hækkuðu um tíu prósent.

Auglýsing

Tekju­ó­jöfn­uður jókst á síð­asta ári á Íslandi. Sam­kvæmt Gin­i-­stuðl­inum svo­kall­aða jókst hann um eitt pró­sent. Skatt­byrði þeirra tíu pró­sent lands­manna sem þén­uðu mest dróst saman í fyrra á meðan að skatt­byrði allra ann­arra jókst. Sam­hliða juk­ust ráð­stöf­un­ar­tekjur efstu tíund­ar­innar um tíu pró­sent, sem er vel umfram hlut­falls­lega hækkun á ráð­stöf­un­ar­tekjum ann­arra hópa. Því fór meira af kaup­mátt­ar­aukn­ingu síð­asta árs til efsta lags­ins en ann­arra lands­manna. 

Þetta er meðal þess sem kemur fram í nýju mán­að­ar­yf­ir­liti Alþýðu­sam­bands Íslands (ASÍ) sem birt var í dag.

Ekki miklar breyt­ingar í sjálfu sér

Þar segir að breyt­ingin á tekju­ó­jöfn­uði sé í sjálfu sér ekki mikil en ef hún myndi end­ur­taka sig í fleiri ár, myndi slíkt leiða til breyt­inga sem kalla mætti mark­tæk­ar. Í umfjöllun ASÍ kemur fram að breytt tekju­skipt­ing í fyrra megi einkum rekja til hækk­unar á fjár­magnstekj­um.

Auglýsing
Mögulega sé þar um að ræða áhrif vegna hækk­andi eigna­verðs á árunum 2020 og 2021 sem meðal ann­ars megi rekja til mik­illa vaxta­lækk­ana á þeim árum, en stýri­vextir Seðla­banka Íslands voru lækk­aðir niður í 0,75 pró­sent á umræddu tíma­bili og höfðu aldrei verið lægri í Íslands­sög­unni. Síðan í fyrra­vor hafa þeir hækkað skarpt og eru nú 4,75 pró­sent. Flestir mark­aðs­að­ilar búast við því að stýri­vextir Seðla­bank­ans verði hækk­aðir á ný í næstu viku, á næsta vaxta­á­kvörð­un­ar­fundi, sökum þess að verð­bólga er sem stendur 9,9 pró­sent. 

Tekju­skipt­ing sé þó enn mikil á Íslandi í sam­an­burði við önnur lönd og einna jöfn­ust á meðal OECD-­ríkja. Ein af ástæðum þess að tekju­skipt­ing er jafn­ari hér­lendis en t.d. á hinum Norð­ur­lönd­un­um, þrátt fyrir að launa­dreif­ing sé ójafn­ari, er sú að atvinnu­þátt­taka er meiri hér á landi.

Ráð­stöf­un­ar­tekjur efstu tíundar hækk­uðu um tíu pró­sent

Sá hópur sem jók fjár­magnstekjur sínar mest í fyrra var allra tekju­hæsta tíund lands­manna. Kjarn­inn greindi frá því í júlí að í grein­ingu á álagn­ingu opin­berra gjalda ein­stak­l­inga eftir tekju­­­tí­undum sem Bjarni Bene­dikts­­­son, fjár­­­­­mála- og efna­hags­ráð­herra, kynnti á rík­­­is­­­stjórn­­­­­ar­fundi 22. júní síð­­­ast­lið­inn, hafi komið fram að þau tíu pró­­­sent lands­­­manna sem höfðu mestar fjár­­­­­magnstekjur á síð­­­asta ári hafi tekið til sín 81 pró­­­sent allra fjár­­­­­magnstekna ein­stak­l­inga á árinu 2021. Alls höfðu ein­stak­l­ingar 181 millj­­­arð króna í fjár­­­­­magnstekjur í fyrra og því liggur fyrir að efsta tíund­in, sem telur nokkur þús­und fjöl­­­skyld­­­ur, var með tæp­­­lega 147 millj­­­arða króna í fjár­­­­­magnstekjur á síð­­­asta ári. Heild­­­ar­fjár­­­­­magnstekjur ein­stak­l­inga hækk­­­uðu um 57 pró­­­sent milli ára, eða alls um 65 millj­­­arða króna. Mest hækk­­­­aði sölu­hagn­aður hluta­bréfa sem var 69,5 millj­­­­arðar króna á árinu 2021. 

Auglýsing
Hjá þeim heim­ilum í land­inu sem höfðu hæstar tekjur hækk­uðu ráð­stöf­un­ar­tekjur að með­al­tali um ríf­lega tíu pró­sent, að lang­mestu leyti vegna auk­inna fjár­magnstekja. Tekju­hækkun hjá öðrum hópum sam­fé­lags­ins var mun minni, en kaup­máttur ráð­stöf­un­ar­tekna ein­stak­linga hækk­aði að með­al­tali um 5,1 pró­sent í fyrra.

Fjár­­­­­magnstekjur þær tekjur sem ein­stak­l­ingar hafa af eignum sín­­­um. Þær eru til að mynda vext­ir, arð­­­ur, sölu­hagn­aður eða leig­u­­­tekjur af lausafé og af útleigu á fast­­­eign­­­um. Þeir sem fá mestar fjár­­­magnstekjur á Íslandi eru því sá hópur ein­stak­l­inga sem á flest hluta­bréf og flestar fast­­eign­­ir. Sá hópur sem hefur sankað að sér flestum eign­­um. 

Skatt­byrði efstu tíundar dróst saman

Fjár­­­­­magnstekjur dreifast mun ójafnar en launa­­­tekj­­­ur. Þær lendi mun frekar hjá tekju­hæstu hópum lands­ins, sem eiga mestar eign­­­ir.

Alls um níu pró­­sent þeirra sem telja fram skatt­greiðslur á Íslandi fá yfir höfuð fjár­­­magnstekj­­ur. Fjár­­­magnstekju­skattur er líka 22 pró­­­­sent, sem er mun lægra hlut­­­­fall en greitt er af t.d. launa­­­­tekj­um, þar sem skatt­hlut­­­­fallið er frá 31,45 til 46,25 pró­­­­sent eftir því hversu háar tekj­­­­urnar eru. 

Í Mán­að­ar­yf­ir­liti ASÍ kemur fram að skatt­byrði haf heilt yfir auk­ist í fyrra þegar hún er reiknuð sem hlut­fall tekju- og fjár­magnstekju­skatts af heild­ar­tekj­um. Hún fór úr 22,4 pró­sent af heild­ar­tekjum í 23,4 pró­sent.

Auglýsing
Skattbyrði efstu tíund­ar­innar dróst hins vegar sam­an. Árið 2020 borg­aði þessi hópur 28,9 pró­sent af tekjum sínum í skatta en 27,3 pró­sent í fyrra. Skatt­byrði allra ann­arra hópa, hinna 90 pró­sent heim­ila í land­inu, jókst á sama tíma. 

Í minn­is­­­blaði um áður­­­nefnda grein­ing­u sem lagt var fyrir rík­­­is­­­stjórn í síð­­asta mán­uði var þetta stað­­­fest. Þar kom fram að hækk­­­andi skatt­greiðslur efstu tekju­­­tí­und­­­ar­innar séu fyrst og síð­­­­­ast til­­­komnar vegna þess að fjár­­­­­magnstekjur þeirra hafa stór­­­aukist, enda greiðir þessi hópur 87 pró­­­sent af öllum fjár­­­­­magnstekju­skatti.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Bjarni hættir sem forstjóri Orkuveitu Reykjavíkur
Forstjóri Orkuveitu Reykjavíkur, Bjarni Bjarnason, óskaði eftir því á fundi stjórnar Orkuveitu Reykjavíkur að láta af störfum sem forstjóri í mars á næsta ári. Þá verða tólf ár liðin síðan Bjarni tók við forstjórastöðunni.
Kjarninn 26. september 2022
Halla Hrund Logadóttir orkumálastjóri.
Orkumálastýra fer spennt til vinnu á hverjum morgni – Ekki bara dökk ský í loftslagsmálum
„Það sem mun koma okkur á leiðarenda og út úr þessu hættuástandi er heitstrenging þess að vinna saman,“ segir Halla Hrund Logadóttir, forstjóri Orkustofnunar. Koma þurfi hlutunum í verk heima fyrir en ekki síður að beita sér í þágu fátækari ríkja.
Kjarninn 26. september 2022
Þjóðhættir
Þjóðhættir
Þjóðhættir – Hættið þessu fikti strákar!
Kjarninn 26. september 2022
Fyrstu meðalhraðamyndavélarnar hér á landi voru settar upp í fyrra. Ávinningurinn af þeim, í formi lægri slysakostnaðar, er sagður geta verið tífaldur á við kostnaðinn við að halda úti kerfunum.
Meðalhraðaeftirlit gæti verið „arðbærasta“ umferðaröryggismálið
Drög að nýrri umferðaröryggisáætlun stjórnvalda hafa verið birt. Þar segir að innleiðing meðalhraðaeftirlits á vegum landsins gæti talist arðbærasta umferðaröryggisframkvæmdin sem völ er á og að innleiðing slíks eftirlits verði forgangsmál næstu árin.
Kjarninn 26. september 2022
Kallað var eftir auknum kaupmætti í kröfugöngu verkalýðsins 1. maí síðastliðinn.
Kaupmáttur hefur rýrnað um 4,2 prósent á þessu ári og hefur ekki verið minni síðan 2020
Í júní síðastliðnum lauk tólf ára samfelldu skeiði þar sem kaupmáttur launa jókst, sé horft til breytinga milli ára. Á síðasta ári hefur kaupmátturinn himns vegar rýrnað um 1,6 prósent og hefur ekki verið minni síðan í lok árs 2020.
Kjarninn 26. september 2022
Guðmundur Ingi Guðbrandsson er félags- og vinnumarkaðsráðherra.
Vill lengja tímabil endurhæfingarlífeyris úr þremur árum í fimm
Stjórnvöld vilja gera fólki kleift að fá greiddan endurhæfingarlífeyri í lengri tíma en nú er gert ráð fyrir í lögum. Tilgangurinn er að reyna að fækka þeim sem fara á örorku og fjölga þeim sem snúa aftur til vinnu.
Kjarninn 26. september 2022
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið - Google Analytics bann og GTA6 myndbroti lekið
Kjarninn 26. september 2022
„Lukkuriddararnir“ í bakgarðinum
Þrír fyrrverandi þingmenn, fjögur erlend stórfyrirtæki, félag í eigu svokallaðs hrunverja og fólk úr sveitum Vesturlands koma við sögu í frásögn Sunnu Óskar Logadóttur af fundi þar sem vindorkufyrirtæki kynntu áform sín.
Kjarninn 26. september 2022
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar