Úr deiglu harðneskjunnar

Þorgeir Tryggvason mun fram að jólum skrifa um bækur. Hann tekur í dag fyrir bók Guðmundar Brynjólfssonar, Líkvöku, sem gefin er út undir merkjum Sæmundar.

Auglýsing

„Lækn­ir­inn minn vill meina að ég hafi rang­hug­mynd­ir. En þá spyr ég á móti: Hvaða hug­myndir eru rang­ar. Hug­mynd er hug­mynd. Ekk­ert ann­að. Hún er aldrei röng. Fugl situr í trénu sem ég sit und­ir­. Það er skjór. Hann á ekki heima hér á landi. Hann er samt ekki rangur fugl.“

Líkvaka.Skrímsli eru svo­lítið eins og frosk­ar. Ef þau eru krufin hætta þau að hræða. Hætta að vera skrímsli. Enda hræðir sögu­hetja Guð­mund­ar Brynj­ólfs­sonar í Líkvöku les­and­ann ekki, þó ódæð­is­maður sé. Frekar að hún veki ­með manni samúð og skelf­ingu að aristótel­ískum hætti. Það er samt hæpið að ­kalla Eng­il­bert tragíska hetju. Fórn­ar­lamb eigin lífs er nær lagi.

Bókin rekur lífs­hlaup Eng­il­berts nokkuð skil­merki­lega. Ekki alltaf í tíma­röð, ekki til fulln­ustu og lík­lega er honum ekki fylli­lega treystand­i, hvorki sem sann­söglum sögu­manni né heið­ar­legum  grein­anda síns eig­in ­skemmda sál­ar­lífs.

Auglýsing

Fyrsti hluti bók­ar­innar rekur upp­vöxt drengs­ins, svona að mestu – tíma­röðin er ekki strang-krónólógísk í Líkvöku. Lýst er flökku­lífi hans með­ vinnu­kon­unni móður sinni úr einni hryll­ings­vist­inni í aðra, úr klóm eins kval­ara í aðrar verri. Reynsla sem mótar mann­inn og leiðir hann á end­anum á vett­vang síns eigin glæps með við­komu í heimi geð­veiki, neyslu, rang­hug­mynda og ­spít­ala­vist­ar. Glæps sem hann er knú­inn til að fremja í hefnd­ar­skyni fyr­ir­ annað ódæði gagn­vart konu, mögu­lega vegna þess hve varn­ar­bar­átta hans fyr­ir­ ­móður sinni og sjálfum sér reynd­ist gagns­laus.

Þessi fyrsti hluti er heil­steyptasti hluti bók­ar­inn­ar, og sá á­hrifa­rík­asti. Þar er lýst sam­fé­lagi harð­neskju og kulda á mjög sann­fær­and­i hátt. Sam­fé­lagi sem við könn­umst við þó fæst deilum við nákvæm­lega reynslu með­ ­sögu­hetj­unum sem betur fer. Nið­ur­brot per­sónu­leika drengs­ins virð­ist mann­i næsta óhjá­kvæmi­legt, þrátt fyrir stund­ar­skjól sem hann nýtur hjá ferm­ing­ar­prest­in­um sín­um. Með nið­ur­brot­inu raknar frá­sögnin eðli­lega dálítið upp, þó alltaf hald­i Guð­mundur athygli les­and­ans og öllum þráðum í hendi sér.

Þar skiptir miklu hvað rödd sögu­manns er skýr og sér­stök. Les­end­ur ­snjallra pistla Guð­mund­ar, sem hann birtir á Hring­braut.is, kann­ast vænt­an­lega við orð­heppn­ina og dálítið hryss­ings­legan húmor­inn sem Eng­il­bert hefur á vald­i sínu þrátt fyrir allt. Senni­lega væri Líkvaka nokkuð ill­bæri­leg lesn­ing ef þessa nyti ekki við. Í bók­inni verða líka hvað eftir annað á vegi manns ­snjallar hug­leið­ingar sem venda fyrir manni algengum hug­myndum á hressand­i hátt:

„Þegar allir ganga í takt en eng­inn gengur samt í sama takti og næsti mað­ur, þá er ekki gengið í takt.“

Það verður að segj­ast að Guð­mundur teflir á tæp­asta vað með­ ­lýs­ingum á glæpnum sem sögu­þráð­ur­inn hverf­ist um, og eft­ir­mála hans. Óhætt er að segja að þær séu ekki fyrir klígju­gjarna og sú hugsun hvarflar að manni að sumt af því svaða­leg­asta vinni ekki alveg fyrir kaup­inu sínu við að auka ­sög­unni áhrifa­mátt og koma erindi hennar til skila.

Engu á síður er það mín til­finn­ing að Guð­mundur Brynj­ólfs­son hafi með Líkvöku ­stigið skref fram á við í höf­unda­ferli sínu. Fyrst og fremst með því að móta s­inn sér­staka tón á skýr­ari, kraft­meiri og per­sónu­legri hátt en áður. Nú bíð­u­m við spennt. Og pínu smeyk.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meryl Streep er ein af aðalleikurum myndarinnar.
Mossack Fonseca kærir Netflix
Mossack Fonseca, lögmannsstofan alræmda, hefur kært Netflix vegna kvikmyndar streymisveitunnar um Panamaskjölin.
Kjarninn 17. október 2019
Fimmtungur Íslendinga býr við leka- og rakavandamál
Hlutfall þeirra sem telja sig búa við leka- og/eða rakavandamál hér á landi er þrefalt hærra hér en í Noregi.
Kjarninn 17. október 2019
Boris Johnson, forsætisráðherra Breta.
Nýr Brexit-samningur samþykktur
Boris Johnson, forsætisráðherra Bretlands, og Jean-Clau­de Juncker, for­seti fram­kvæmda­stjórn­ar Evrópusambandsins, tilkynntu í morgun að nýr útgöngusamningur milli Bretlands og Evrópusambandsins væri í höfn.
Kjarninn 17. október 2019
Þórður Snær Júlíusson
Ríkið sem vildi ekki sjá peningaþvættið heima hjá sér
Kjarninn 17. október 2019
Leikhúsið
Leikhúsið
Leikhúsið - Sex í sveit
Kjarninn 17. október 2019
Lögmenn bera mun meira traust til dómstóla
Lögmenn og ákærendur bera mun meira traust til dómstóla heldur en almenningur. Yfir 80 prósent lögmanna og ákærenda voru sammála því að dómarar og starfsmenn dómstóla ynnu störf sín af heilindum, virðingu og heiðarleika.
Kjarninn 17. október 2019
Heiða Sigurjónsdóttir
Alþjóðadagur málþroskaröskunar 18. október 2019
Leslistinn 17. október 2019
Segir Bandaríkin og Bretland vilja Ísland á lista yfir ósamvinnuþýð ríki
Það mun skýrast í lok viku hvort Íslandi muni takast að forðast það að lenda á lista með ríkjum með vafasamt stjórnarfar vegna lélegra varna landsins gegn peningaþvætti. Nánast ekkert var í lagi hérlendis í þeim vörnum áratugum saman.
Kjarninn 17. október 2019
Meira úr sama flokkiFólk
None