Úr deiglu harðneskjunnar

Þorgeir Tryggvason mun fram að jólum skrifa um bækur. Hann tekur í dag fyrir bók Guðmundar Brynjólfssonar, Líkvöku, sem gefin er út undir merkjum Sæmundar.

Auglýsing

„Lækn­ir­inn minn vill meina að ég hafi rang­hug­mynd­ir. En þá spyr ég á móti: Hvaða hug­myndir eru rang­ar. Hug­mynd er hug­mynd. Ekk­ert ann­að. Hún er aldrei röng. Fugl situr í trénu sem ég sit und­ir­. Það er skjór. Hann á ekki heima hér á landi. Hann er samt ekki rangur fugl.“

Líkvaka.Skrímsli eru svo­lítið eins og frosk­ar. Ef þau eru krufin hætta þau að hræða. Hætta að vera skrímsli. Enda hræðir sögu­hetja Guð­mund­ar Brynj­ólfs­sonar í Líkvöku les­and­ann ekki, þó ódæð­is­maður sé. Frekar að hún veki ­með manni samúð og skelf­ingu að aristótel­ískum hætti. Það er samt hæpið að ­kalla Eng­il­bert tragíska hetju. Fórn­ar­lamb eigin lífs er nær lagi.

Bókin rekur lífs­hlaup Eng­il­berts nokkuð skil­merki­lega. Ekki alltaf í tíma­röð, ekki til fulln­ustu og lík­lega er honum ekki fylli­lega treystand­i, hvorki sem sann­söglum sögu­manni né heið­ar­legum  grein­anda síns eig­in ­skemmda sál­ar­lífs.

Auglýsing

Fyrsti hluti bók­ar­innar rekur upp­vöxt drengs­ins, svona að mestu – tíma­röðin er ekki strang-krónólógísk í Líkvöku. Lýst er flökku­lífi hans með­ vinnu­kon­unni móður sinni úr einni hryll­ings­vist­inni í aðra, úr klóm eins kval­ara í aðrar verri. Reynsla sem mótar mann­inn og leiðir hann á end­anum á vett­vang síns eigin glæps með við­komu í heimi geð­veiki, neyslu, rang­hug­mynda og ­spít­ala­vist­ar. Glæps sem hann er knú­inn til að fremja í hefnd­ar­skyni fyr­ir­ annað ódæði gagn­vart konu, mögu­lega vegna þess hve varn­ar­bar­átta hans fyr­ir­ ­móður sinni og sjálfum sér reynd­ist gagns­laus.

Þessi fyrsti hluti er heil­steyptasti hluti bók­ar­inn­ar, og sá á­hrifa­rík­asti. Þar er lýst sam­fé­lagi harð­neskju og kulda á mjög sann­fær­and­i hátt. Sam­fé­lagi sem við könn­umst við þó fæst deilum við nákvæm­lega reynslu með­ ­sögu­hetj­unum sem betur fer. Nið­ur­brot per­sónu­leika drengs­ins virð­ist mann­i næsta óhjá­kvæmi­legt, þrátt fyrir stund­ar­skjól sem hann nýtur hjá ferm­ing­ar­prest­in­um sín­um. Með nið­ur­brot­inu raknar frá­sögnin eðli­lega dálítið upp, þó alltaf hald­i Guð­mundur athygli les­and­ans og öllum þráðum í hendi sér.

Þar skiptir miklu hvað rödd sögu­manns er skýr og sér­stök. Les­end­ur ­snjallra pistla Guð­mund­ar, sem hann birtir á Hring­braut.is, kann­ast vænt­an­lega við orð­heppn­ina og dálítið hryss­ings­legan húmor­inn sem Eng­il­bert hefur á vald­i sínu þrátt fyrir allt. Senni­lega væri Líkvaka nokkuð ill­bæri­leg lesn­ing ef þessa nyti ekki við. Í bók­inni verða líka hvað eftir annað á vegi manns ­snjallar hug­leið­ingar sem venda fyrir manni algengum hug­myndum á hressand­i hátt:

„Þegar allir ganga í takt en eng­inn gengur samt í sama takti og næsti mað­ur, þá er ekki gengið í takt.“

Það verður að segj­ast að Guð­mundur teflir á tæp­asta vað með­ ­lýs­ingum á glæpnum sem sögu­þráð­ur­inn hverf­ist um, og eft­ir­mála hans. Óhætt er að segja að þær séu ekki fyrir klígju­gjarna og sú hugsun hvarflar að manni að sumt af því svaða­leg­asta vinni ekki alveg fyrir kaup­inu sínu við að auka ­sög­unni áhrifa­mátt og koma erindi hennar til skila.

Engu á síður er það mín til­finn­ing að Guð­mundur Brynj­ólfs­son hafi með Líkvöku ­stigið skref fram á við í höf­unda­ferli sínu. Fyrst og fremst með því að móta s­inn sér­staka tón á skýr­ari, kraft­meiri og per­sónu­legri hátt en áður. Nú bíð­u­m við spennt. Og pínu smeyk.

FEB: Sú óréttláta skerðing sem viðgengst í dag stuðlar að fátækt meðal eldri borgara
Félag eldri borgara fagnar kröfu stéttarfélaga og sambanda innan ASÍ um að stigið verði ákveðið skref til lækkunar á skerðingu almannatrygginga úr 45 prósent í 30 prósent vegna lífeyris frá lífeyrissjóðum.
Kjarninn 20. febrúar 2019
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra.
Segir það hafa legið fyrir að ríkisstjórnin myndi ekki setja á hátekjuskatt
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra segir að skattkerfisbreytingar ríkisstjórnarinnar hafi verið kynntar og að það hafi jafnframt legið fyrir, frá því að núverandi ríkisstjórn var mynduð, að hún væri ekki að „fara í hátekjuskatt“.
Kjarninn 20. febrúar 2019
Stál í stál - Líkur á verkföllum hafa aukist
Útspili stjórnvalda í kjaraviðræðunum var illa tekið hjá verkalýðshreyfingunni. Eru verkföll í kortunum?
Kjarninn 20. febrúar 2019
Bakkavararbræður vilja rannsókn á Klakka
Lýstar kröfur í nauðasamningum Exista námu upphaflega tæplega 300 milljörðum króna og aðeins hluti þeirra hefur fengist greiddur.
Kjarninn 19. febrúar 2019
Hvalveiðar heimilaðar næstu fimm árin
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, studdist við ráðgjöf Hafró.
Kjarninn 19. febrúar 2019
Forseti ASÍ: Dagur „vonbrigða“ sem liðkar ekki fyrir kjarasamningum
Forseti ASÍ segir útspil stjórnvalda í kjaraviðræðum ekki til þess fallið að liðka fyrir kjarasamningum.
Kjarninn 19. febrúar 2019
Útspil stjórnvalda - Vilja minnka skattbyrði á lágtekjufólk
Verkalýðshreyfingin er ósátt við útspil stjórnvalda í kjaraviðræðum.
Kjarninn 19. febrúar 2019
Ríkisstjórnin kynnti nýtt skattþrep fyrir lægstu tekjurnar
Í tillögum um breytingar á skattkerfinu sem ríkisstjórnin kynnti aðilum vinnumarkaðarins í morgun voru lagðar til jafnar skattalækkanir upp á nokkur þúsund krónur á mánuði á alla einstaklinga með tekjur upp að 900 þúsund krónum.
Kjarninn 19. febrúar 2019
Meira úr sama flokkiFólk
None