Sjerpar nýta súrefni á skilvirkari hátt en þeir sem lifa nær sjávarmáli

Vilborg Arna Gissurardóttir vann þrekvirki og komst á tind Everest nýverið fyrst íslenskra kvenna. Með í för var sjerpi. Sá hópur býr yfir náðargáfu sem nýtist ákaflega vel við tindaklif.

everest
Auglýsing

Í vik­unni vann Vil­borg Arna Giss­ur­ar­dóttir það stór­kost­lega afrek að verða fyrst íslenskra kvenna til að kom­ast á tind Ever­est. Það er þrek­virki sem fæst­ir Jarð­ar­bú­ar koma til með að vinna á lífs­leið­inni, ekki síst vegna tak­mark­ana lík­ama okkar til að þríf­ast í svo mik­illi hæð yfir sjáv­ar­máli.

Einn hópur fólks hefur þó þróað með sér eig­in­leika sem gera þeim auð­veld­ara að þríf­ast hátt upp í fjöll­unum þar sem and­rúms­loftið er súr­efn­issnauð­ara en við sem lifum nær sjáv­ar­máli eigum að venj­ast. Þeir kallast sjerpar og lifa flestir þeirra í fjall­lendi Nepal.

Í grein sem birt var fyrr í vik­unni er fjallað um nið­ur­stöður rann­sóknar sem varpa ljósi á það hvern­ig sjerpar ná að forð­ast háfjalla­veiki og súr­efn­is­skort.

Auglýsing

Tveir hópar, 10 „lág­lend­ing­ar“ sem flestir voru Evr­ópskir vís­inda­menn og 15 sjerpar, gengu upp í grunn­búð­ir Ever­est sem eru í 5.300 metra hæð yfir sjáv­ar­máli. Áður en ferðin hófst voru tekin blóð og vöðva­sýni úr þátt­tak­endum ýmist í London eða Kathmandu í Nepal til að fá grunn­gildi fyrir efna­skipti þeirra á lág­lendi. Eftir að komið var í grunn­búð­irnar voru sýni tekin á ný og síðan aftur eftir tveggja mán­aða dvöl í búð­un­um.



Sjerp­arnir skáru sig nokkuð frá hinum hópnum þeg­ar hvat­berar, orku­ein­ingar frumna okk­ar, voru bornir sam­an. Hvat­ber­ar sjerpanna voru skil­virk­ari í fram­leiðslu á ATP, sem er orku­ríkt efna­sam­band í frumum lík­am­ans.

Þar að auki höfðu sjerp­arnir lægri fitu­ox­un­ar­gildi sem bendir til þess að þeir eigi auð­veld­ara með það að mynda orku úr sykrum en við. Fitu­oxun er ekki eins skil­virk og oxun á sykrum þar sem hún nýtir meira súr­efni og gæti þessi eig­in­leiki þeirra því nýst þegar súr­efni er af skornum skammti.

Þegar leið á rann­sókn­ina breytt­ust gildi sjerpanna lít­ið. Lág­lend­ing­arnir aðlög­uð­ust aftur á móti aðstæðum og urðu lík­amar þeirra hægt og bít­andi betri í starfa við þessar nýju aðstæð­ur.

Skýr­ing­una á þessum mun á milli hópanna telja vís­inda­menn að megi að hluta til rekja til breyti­leika í geni sem nefn­ist PPARA (per­ox­is­ome proli­fer­ator-act­i­vated receptor gene) og velur fyrir glúkósa fremur en fitu til að mynda orku. Þeir benda á að mun­ur­inn liggi ekki aðeins í þessu eina geni en telja að það gefi sjerp­unum for­skot á þessu sviði.

Auk breyti­leika í PPARA gen­inu virtu­st sjerp­arnir hafa betra blóð­flæði í gegnum háræðar lík­am­ans. Háræða­kerfi þeirra virt­ist einnig vera viða­meira en lág­lend­ing­anna sem gæti stuðl­aða að betri súr­efn­is­flutn­ingi til vefja lík­am­ans.

Von­ast er til þess að þessi nýja þekk­ing geti í fram­tíð­inni hjálpað vís­inda­mönnum að þróa nýjar leiðir til að með­höndla súr­efn­is­skort í vefjum lík­am­ans (e. hypoxia) sem hrjáir ekki aðeins fjallagarpa heldur einnig fjöl­marga sjúk­linga um allan heim.

Rann­sókn­ar­hóp­ur­inn sam­an­stóð af vís­inda­mönnum frá Cambridge há­skóla, Sout­hampton há­skóla, Uni­versity Col­lege London og Inns­bruck há­skóla og birt­ust nið­ur­stöð­urnar í tíma­rit­inu Proceed­ings of National Academy of Sci­ences.

Fréttin birt­ist líka á Hvat­an­um.

Formaður stjórnar: Illa vegið að mér og öðrum stjórnarmönnum
VR ákvað í kvöld að afturkalla umboð stjórnarmanna VR hjá Lífeyrissjóði verslunarmanna.
Kjarninn 20. júní 2019
Umboð stjórnarmanna VR í Lífeyrissjóði verslunarmanna afturkallað
Tillaga um nýja stjórnarmenn til bráðabirgða var einnig samþykkt.
Kjarninn 20. júní 2019
Arion banki eignast ferðaskrifstofufyrirtækið TravelCo
Arion banki hefur nú tekið yfir starfsemi TravelCo. Bankinn hyggst selja fyrirtækið eins hratt og kostur er.
Kjarninn 20. júní 2019
Yngvi Örn Kristinsson
Skattlagning lífeyrissparnaðar og skerðing ellilífeyris
Kjarninn 20. júní 2019
Guðjón Sigurðsson
Alþjóðlegi MND dagurinn 21. júní 2019
Kjarninn 20. júní 2019
Guðlaugur Þór Þórðarson, utanríkisráðherra
Íslensk stjórnvöld hafa ekki mótað afstöðu til Beltis og brautar
Kínverski sendiherrann á Íslandi segir íslensk stjórnvöld vera opin fyrir þátttöku í Belti og braut. Íslensk stjórnvöld hafa þó ekki mótað sér afstöðu til verkefnisins.
Kjarninn 20. júní 2019
Már Guðmundsson er seðlabankastjóri. Hann mun láta af því starfi í ágúst og nýr taka við.
Seðlabankinn og Fjármálaeftirlitið sameinast um næstu áramót
Breytingarnar lúta að sameiningu verkefna hjá einni stofnun. Sextán þingmenn greiddu ekki atkvæði eða voru fjarverandi við atkvæðagreiðsluna.
Kjarninn 20. júní 2019
Mótmæli
Aðför að grundvallarréttindum launafólks ógnar friði og stöðugleika
Í 72 prósent landa heims hefur verkafólk engan eða takmarkaðan aðgang að réttarkerfinu sé á því brotið.
Kjarninn 20. júní 2019
Meira úr sama flokkiFólk