Húðfruma verður taugafruma

Rannsóknarhópur hefur búið til verkfæri sem umbreytir húðfrumu í hreyfitaugafrumu án þess að leiða frumur í stofnfrumufasa.

Taugar 8.9.2017
Auglýsing

Sjúk­dómar sem herja á tauga­kerfið eru oft lítt skil­greindir og erf­iðir til rann­sókna vegna þess hve erfitt er að taka sýni úr tauga­kerfi lif­andi ein­stak­linga. Það gefur auga leið að til að skoða tauga­frumur sem hafa misst hæfni sína er ekki hægt að pilla burt aðra sem virkar í sjúk­lingn­um. Tauga­frum­urnar eru nefni­lega mik­il­vægar fyrir ein­stak­ling­inn meðan hann lifir og end­ur­nýja sig yfir­leitt ekki.

Rann­sókn­ar­hópur við Was­hington Uni­versity in St. Louis hefur nú búið til verk­færi sem gætu verið mik­il­væg lóð á vog­ar­skálar slíkra rann­sókna. Verk­færið felst í leið til að umbreyta húð­frumu í hreyfi­tauga­frumur og það án þess að leiða frum­urnar í stofn­frumu­fasa.

Allar frumur lík­am­ans geyma sama erfða­efnið og hafa eig­in­leik­ann til að nota það allt sam­an. Það sem skil­greinir þær í mis­mun­andi frumu­gerðir er fyrst og fremst stjórnun á því hvaða hlutar erfða­efn­is­ins eru tjáðir hverju sinni.

Auglýsing

Í tauga­kerf­inu eru það m.a. litlar kjarn­sýru­sam­eindir sem heita miR-9 og miR-124 sem gegna gríð­ar­stóru hlut­verki við að stjórna tján­ingu gena. Þessar sam­eindir sem flokk­ast undir svoköll­uð micr­oRNA hafa áhrif á pökkun erfða­efn­is­ins í fru­mun­um.

Þeg­ar miR-9 og miR-124 eru til staðar í frumu er opið fyrir tján­ingu á genum sem tengj­ast tauga­kerf­inu. En það sá rann­sókn­ar­hóp­ur­inn ger­ast í húð­frumum sem fengnar voru sem sýni af heil­brigðum ein­stak­ling­um.

Þegar rann­sókn­ar­hóp­ur­inn bætti svo við prótín­um, sem heita ISL1 og LHX3 tóku húð­frum­urnar að þroskast í átt að hreyfi­tauga­frumu­gerð. ISL1 og LHX3 eru svo­kall­aðir umrit­un­ar­þættir sem þýðir að nær­vera þeirra hvetur til tján­ingar á ákveðnum genum í erfða­meng­inu, sem miR-9 og miR-124 hafa í þessu til­felli haldið ópökk­uðu í fru­mun­um.

Þegar við horfum á manns­lík­amann finnst okkur kannski frá­leitt að breyta frumum í húð­inni yfir í tauga­frumu en reyndin er sú að tauga­kerfið og húðin er upp­runnið af sama meiði í fóst­ur­þroska. Það er m.a. þess vegna tókst hópnum að leiða húð­frum­urnar í átt að myndun tauga­frumna, án þess að gera þær fyrst að vefja­sér­hæfðum stofn­frum­um.

Í rann­sókn­inni sem hér er rædd var not­ast við húð­frumur úr heil­brigðum ein­stak­ling­um, en það má leiða að því líkur að væri not­ast við frumur úr ein­stak­lingum sem þjást af ein­hvers konar tauga­hrörn­un­ar­sjúk­dómi mætti sjá ákveð­inn mun í t.d. gena­tján­ingu sam­an­borið við frumur úr heil­brigðum ein­stak­ling. Þannig væri t.d. mögu­leiki að skil­greina hvað það er sem fer úrskeiðis þegar um tauga­hrörn­un­ar­sjúk­dóm er að ræða.

Fréttin birt­ist upp­runa­lega á hvat­inn.is.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ráðuneytin byrjuðu á föstudag að birta upplýsingar úr málaskrám sínum, eins og þeim ber að gera samkvæmt breytingum á upplýsingalögum.
Óvart of mikið gagnsæi hjá heilbrigðisráðuneytinu
Persónuverndarfulltrúi stjórnarráðsins tilkynnti í gær öryggisbrest til Persónuverndar vegna mistaka sem urðu við birtingu á upplýsingum úr málaskrá heilbrigðisráðuneytisins. Rangt skjal með of miklum upplýsingum fór á vefinn í skamma stund.
Kjarninn 3. mars 2021
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra.
Leitaði svara hjá lögreglustjóra en ákvað síðan að svara ekki fjölmiðlum
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra segir í svari við fyrirspurn Kjarnans að hún hafi ekki talið við hæfi að veita fjölmiðlum upplýsingar um samkomuna í Ásmundarsal á Þorláksmessu, eftir að ljóst var hvers eðlis málið var.
Kjarninn 3. mars 2021
Þjónustuútflutningur jókst hratt í desember, þrátt fyrir að ferðaþjónustan hafi enn verið í lamasessi.
Útflutningur þjónustu stórjókst í desember
Þrátt fyrir hrun í stærstu útflutningsgreinnni flytjum við enn meira út af þjónustu en við kaupum frá öðrum löndum. Þjónustuafgangurinn var mikill á síðasta ársfjórðungi, sér í lagi vegna mikils útflutnings í desember.
Kjarninn 3. mars 2021
Vinnustundir voru fleiri í fyrra en Seðlabankinn gerði ráð fyrir
Laun á hverja vinnustund héldust nær óbreytt í fyrra
Á meðan launavísitalan hækkaði umtalsvert á síðasta ári voru laun og launatengd gjöld á hverja unna vinnustund nánast óbreytt. Þetta er minnsta hækkun launa á vinnustund frá upphafi mælinga árið 2003.
Kjarninn 3. mars 2021
Dauði geisladisksins, tilkoma Spotify og upprisa vínylplötunnar
Áætlað er að Spotify hafi haft um 700 milljónir króna í tekjur af íslenskum notendum á árinu 2019, og að 90 prósent allra tekna vegna sölu á tónlist hafi verið vegna streymisveitna. Sala á vínylplötum hefur þó líka tekið kipp, og átjánfaldast á fáum árum.
Kjarninn 2. mars 2021
Halldór Gunnarsson
Samtök eldri borgara ráðalaus eða hvað?
Kjarninn 2. mars 2021
Helga Vala Helgadóttir formaður velferðarnefndar.
Neitar að hafa brotið trúnað og segir „kostulegt“ að ráðuneytið geri athugasemdir
Helga Vala Helgadóttir telur sig ekki hafa brotið trúnað með því að ræða um efnisatriði sem komu fram á lokuðum nefndarfundi í sjónvarpsviðtali. Hún segir stöðu hjúkrunarheimila of alvarlega fyrir „pólitíska leiki.“
Kjarninn 2. mars 2021
Áréttar að það sé „salur til rannsóknar en ekki ráðherra“
Símtöl dómsmálaráðherra til lögreglustjóra höfuðborgarsvæðisins voru rædd í óundirbúnum fyrirspurnatíma á Alþingi í dag. Áslaug sagði símtölin ekki skráningarskyld þar sem hún hefði hringt til að afla sér upplýsinga en ekki í formlegum erindagjörðum.
Kjarninn 2. mars 2021
Meira úr sama flokkiFólk