Húðfruma verður taugafruma

Rannsóknarhópur hefur búið til verkfæri sem umbreytir húðfrumu í hreyfitaugafrumu án þess að leiða frumur í stofnfrumufasa.

Taugar 8.9.2017
Auglýsing

Sjúk­dómar sem herja á tauga­kerfið eru oft lítt skil­greindir og erf­iðir til rann­sókna vegna þess hve erfitt er að taka sýni úr tauga­kerfi lif­andi ein­stak­linga. Það gefur auga leið að til að skoða tauga­frumur sem hafa misst hæfni sína er ekki hægt að pilla burt aðra sem virkar í sjúk­lingn­um. Tauga­frum­urnar eru nefni­lega mik­il­vægar fyrir ein­stak­ling­inn meðan hann lifir og end­ur­nýja sig yfir­leitt ekki.

Rann­sókn­ar­hópur við Was­hington Uni­versity in St. Louis hefur nú búið til verk­færi sem gætu verið mik­il­væg lóð á vog­ar­skálar slíkra rann­sókna. Verk­færið felst í leið til að umbreyta húð­frumu í hreyfi­tauga­frumur og það án þess að leiða frum­urnar í stofn­frumu­fasa.

Allar frumur lík­am­ans geyma sama erfða­efnið og hafa eig­in­leik­ann til að nota það allt sam­an. Það sem skil­greinir þær í mis­mun­andi frumu­gerðir er fyrst og fremst stjórnun á því hvaða hlutar erfða­efn­is­ins eru tjáðir hverju sinni.

Auglýsing

Í tauga­kerf­inu eru það m.a. litlar kjarn­sýru­sam­eindir sem heita miR-9 og miR-124 sem gegna gríð­ar­stóru hlut­verki við að stjórna tján­ingu gena. Þessar sam­eindir sem flokk­ast undir svoköll­uð micr­oRNA hafa áhrif á pökkun erfða­efn­is­ins í fru­mun­um.

Þeg­ar miR-9 og miR-124 eru til staðar í frumu er opið fyrir tján­ingu á genum sem tengj­ast tauga­kerf­inu. En það sá rann­sókn­ar­hóp­ur­inn ger­ast í húð­frumum sem fengnar voru sem sýni af heil­brigðum ein­stak­ling­um.

Þegar rann­sókn­ar­hóp­ur­inn bætti svo við prótín­um, sem heita ISL1 og LHX3 tóku húð­frum­urnar að þroskast í átt að hreyfi­tauga­frumu­gerð. ISL1 og LHX3 eru svo­kall­aðir umrit­un­ar­þættir sem þýðir að nær­vera þeirra hvetur til tján­ingar á ákveðnum genum í erfða­meng­inu, sem miR-9 og miR-124 hafa í þessu til­felli haldið ópökk­uðu í fru­mun­um.

Þegar við horfum á manns­lík­amann finnst okkur kannski frá­leitt að breyta frumum í húð­inni yfir í tauga­frumu en reyndin er sú að tauga­kerfið og húðin er upp­runnið af sama meiði í fóst­ur­þroska. Það er m.a. þess vegna tókst hópnum að leiða húð­frum­urnar í átt að myndun tauga­frumna, án þess að gera þær fyrst að vefja­sér­hæfðum stofn­frum­um.

Í rann­sókn­inni sem hér er rædd var not­ast við húð­frumur úr heil­brigðum ein­stak­ling­um, en það má leiða að því líkur að væri not­ast við frumur úr ein­stak­lingum sem þjást af ein­hvers konar tauga­hrörn­un­ar­sjúk­dómi mætti sjá ákveð­inn mun í t.d. gena­tján­ingu sam­an­borið við frumur úr heil­brigðum ein­stak­ling. Þannig væri t.d. mögu­leiki að skil­greina hvað það er sem fer úrskeiðis þegar um tauga­hrörn­un­ar­sjúk­dóm er að ræða.

Fréttin birt­ist upp­runa­lega á hvat­inn.is.

Vilt þú vera með?

Frjálsir, hugrakkir fjölmiðlar eru ómetanlegir en ekki ókeypis. Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda og með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og við ætlum að standa vaktina áfram og bjóða almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Fyrir þá lesendur sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Verksmiðjutogarinn Heinaste er búinn að fara í slipp og heitir nú Tutungeni.
Árs kyrrsetningu lokið og togari seldur en andvirðinu haldið eftir í Namibíu
Samherji sagði frá því í vikunni að togarinn Heinaste væri laus úr vörslu namibískra yfirvalda og hefði verið seldur í þokkabót. Ekki fylgdi þó fréttatilkynningu fyrirtækisins að söluandvirðinu yrði haldið sem tryggingu á bankareikningi í Namibíu.
Kjarninn 5. desember 2020
Magn kókaíns í frárennsli höfuðborgarinnar fjórfaldaðist milli áranna 2016 og 2018. Í sumar hafði verulega dregið úr því miðað við apríl í fyrra.
Mun minna kókaín í skólpinu í kórónuveirufaraldri
Kórónuveirufaraldurinn hefur breytt mynstri fíkniefnanotkunar í Reykjavík, segir doktorsnemi sem hefur í fimm ár rannsakað magn ólöglegra fíkniefna í frárennsli borgarinnar. Magn kókaíns í skólpinu var 60 prósent minna í júní en í apríl í fyrra.
Kjarninn 5. desember 2020
Rússneska bóluefnið Spútnik V er á leið í dreifingu. Um helgina geta Moskvubúar í forgangshópum fengið fyrri sprautu sína.
Spútnik sprautað í Rússa: Hefja bólusetningu í stórum stíl eftir helgi
Um helgina hefjast bólusetningar á forgangshópum í Moskvu með bóluefninu Spútnik V. Tvær milljónir skammta eru sagðar til. Reuters-fréttastofan segir suma ríkisstarfsmenn upplifa þrýsting um að taka þátt í klínískum tilraunum á virkni bóluefnisins.
Kjarninn 4. desember 2020
Sigurjón Njarðarson
Fullveldið
Kjarninn 4. desember 2020
Haukur Logi Karlsson
Innansveitarkronikan og evrópska réttarríkið
Kjarninn 4. desember 2020
Notkun reyktóbaks og rafrettna ekki tengd við alvarlegri einkenni COVID-19
Niðurstöður nýrrar rannsóknar á Íslandi sýna ekki fram á aukið algengi eða alvarleika COVID-19 sjúkdóms meðal notenda reyktóbaks eða rafrettna en benda til tengsla lungnasjúkdóma við alvarlegri einkenni.
Kjarninn 4. desember 2020
Konur ættu að hafa rétt til þess að hverfa frá störfum sínum eftir 36 vikna meðgöngu að mati Félags íslenskra fæðinga- og kvensjúkdómalækna.
Læknar ítreka að þeim finnst að konur ættu að geta farið í orlof eftir 36 vikur án skerðinga
Fæðinga- og kvensjúkdómalæknar telja að konur ættu að hafa rétt til að fara í orlof eftir 36 vikna meðgöngu, án þess að orlof eftir fæðingu skerðist. Starfshópur heilbrigðisráðherra um stefnumótun í barneignarþjónustu er einróma á sömu skoðun.
Kjarninn 4. desember 2020
Tólf ný smit – allir í sóttkví
Allir sem greindir voru með kórónuveiruna í gær innanlands voru í sóttkví. Eftir fjölgun smita í síðustu viku hefur þeim fækkað jafnt og þétt síðustu daga.
Kjarninn 4. desember 2020
Meira úr sama flokkiFólk