Ekki einungis læknar í Læknar án landamæra

Eins og nafnið gefur til kynna einsetja samtökin MSF, eða Læknar án landamæra, sér að sinna sjúklingum hvaðanæva úr heiminum, burtséð frá trúariðkun, þjóðerni eða kynþætti. Samtökin leita nú að fólki á Íslandi til að taka þátt í starfi þeirra.

Trygve Thorson
Trygve Thorson
Auglýsing

Trygve Thor­son, starfs­maður hjá mann­rétt­inda­sam­tök­unum Læknar án landamæra, hefur unnið hjá þeim í um fjögur ár og var staddur á Lækna­dögum í vik­unni til að kynna starf­sem­ina. 

Kjarn­inn ræddi við Trygve um sam­tök­in, hver til­gangur þeirra sé og hvernig hægt sé að leggja sitt lóð á vog­ar­skál­arn­ar. Hann er stjórn­mála­fræð­ingur að mennt með áherslu á mann­rétt­indi og hefur sjálfur sinnt verk­efnum um heim allan á vegum sam­tak­anna. Hann segir starfið krefj­andi og erfitt en um leið gef­andi.

Læknar án landamæra hafa verið starf­andi frá árinu 1971 og hafa sam­tökin hjálpað fólki hvaðanæva úr heim­inum á þessum tíma, í mörgum heims­álfum við ýmsar aðstæð­ur. Þetta eru alþjóð­leg sam­tök og með þeim stærstu á sínu svið­i. 

Auglýsing

Læknar og blaða­menn tóku höndum saman

Franskir læknar stofn­uðu sam­tökin í sam­starfi við blaða­menn þar í landi og er til­gangur Lækna án landamæra ann­ars vegar að hjálpa fólki og hjúkra og hins vegar að vekja athygli á því ástandi sem ríkir á þeim svæðum sem þau sinna.

Sam­tökin ein­blína á svæði þar sem neyð­ar­á­stand ríkir og þar sem heilsu­gæslu er þörf. Þau bjóða fram þjón­ustu til þeirra sem þurfa á að halda, til að mynda íbúa í stríðs­hrjáðu landi eða á ham­fara­svæð­um. Eða á stöðum þar sem sér­stakar aðstæður eru, þar sem stjórn­völd á staðnum ráða ekki við aðstæð­ur.

Í sumum löndum sinna sam­tökin stórum verk­efnum þar sem áherslan er á HIV eða alnæmi. Eða á fleiri sjúk­dóma sem eru erf­iðir við­fangs eða jafn­vel far­aldra ýmiss kon­ar, kól­eru, misl­inga eða eitt­hvað slíkt. Þetta eru sér­stök heil­brigð­is­vanda­mál en aðal­starf lækn­anna verður til vegna mann­anna verka á borð við átök eða stríð. Jafn­framt er brugð­ist við nátt­úru­ham­förum eins og flóðum eða hvirf­il­bylj­um.

Þurfa fólk með ólíka reynslu og menntun

Fjöldi fólks vinnur hjá Læknum án landamæra víðs vegar að úr heim­in­um. Sam­kvæmt tölum frá árinu 2016 starfar fólk frá rúm­lega 70 löndum hjá sam­tök­unum sem vinna að yfir 460 verk­efn­um. Um 40.000 manns vinnur hjá sam­tök­unum og um 3200 manns yfir­gefur heima­land sitt til að hjálpa fólki í neyð út um allan heim. Flestir starfa þó í heima­landi sínu.

Læknir hjálpar sjúklingi í Sýrlandi Mynd: MSF

Trygve segir að ákveð­ins mis­skiln­ings gæti varð­andi sam­tökin og að margir haldi að lækn­is­menntað fólk vinni ein­ungis fyrir þau. Sú sé ekki raunin því um 50 pró­sent þeirra sem vinna þar eru með aðra reynslu eða mennt­un. „Til þess að koma öllum verk­efnum á kopp­inn þá þarftu margs konar fólk til að vinna að þeim. Sum verk­efnin eru á afskekktum stöðum og þá þarf stundum að flytja inn allt sem við þurf­um. Við þurfum allt frá hönskum til lyfja og grein­ing­ar­tækja. Og við þurfum far­ar­tæki til að flytja allt sem við þurfum þang­að,“ segir Tryg­ve. 

Þannig þurfi einnig að útbúa orku­línur svo hægt sé að nota raf­magn á spít­ölum þeirra á sumum stöðum og þess vegna þurfi hóp­ur­inn að vera fjöl­breyttur sem vinnur hjá sam­tök­un­um, allt frá verk­fræð­ingum til bók­hald­ara og stjórn­enda. „En þú getur komið í sam­tökin sama hver bak­grunnur þinn er,“ bætir hann við.

Einnig mik­il­vægt að fræða fólk

Trygve segir að þau vilji helst ekki gera upp á milli verk­efna sinna, þau séu öll mik­il­væg en nú séu þó gríðarlega stór verk­efni í Suð­ur­-Súdan og Jemen. Þar er ástandið alls ekki gott og þörf heima­manna fyrir aðstoð mik­il. Hann var sjálfur í Jemen fyrir ári síðan þar sem hann lýsir aðstæðum sem hrylli­leg­um. Einnig hafi aðstæður Róhingja í Bangla­desh farið hríð­versn­andi eins og fram hefur komið í fréttum síð­ast­liðið ár. Þá sé og mikil neyð í Sýr­landi og Írak eftir stríð síð­ustu ára og ára­tuga.

Við vonum að þegar fólk geri sér grein fyrir þeim sárs­auka sem sjúk­lingar okkar þurfa að ganga í gegnum þá muni það leiða af sér breyt­ing­ar.

Trygve segir að ekki sé síður mik­il­vægt mark­mið sam­tak­anna að fræða fólk um ástandið í heim­inum og tala um hluti sem færri vita um. „Þegar MSF var stofnað voru ekki mörg sam­tök að gera það; að vekja athygli á þeim aðstæðum sem þau vinna við,“ segir hann. Með því að fræða fólk sé hægt að þrýsta á stjórn­völd í land­inu til að bregð­ast við og jafn­vel alþjóða­sam­fé­lag­ið. 

„Við vonum að þegar fólk geri sér grein fyrir þeim sárs­auka sem sjúk­lingar okkar þurfa að ganga í gegnum þá muni það leiða af sér breyt­ing­ar. Það er þó auð­vitað ekki eins auð­velt og það hljóm­ar,“ segir hann.

Allur mannauður mik­il­vægur

Til þess að ganga til liðs við sam­tökin er hægt að sækja um starf á vef­síðu þeirra. Trygve segir að mannauður sé mjög mik­il­vægur fyrir Lækna án landamæra og þess vegna þurfi þau alltaf nýtt fólk með metnað fyrir slíku starfi. Þau þurfi sér­fræð­inga á sviði lækna­vís­inda en einnig fólk sem til­búið er að hjálpa til. Mik­il­væg­ast sé að fá fólk með áhuga á þessum mál­efnum og sem er drifið til að hjálpa til í erf­iðum aðstæð­um.

Vinnan er oft langt að heiman og getur hún verið mjög krefj­andi, að sögn Tryg­ve. Aðstæður geta þannig verið erf­iðar en hann segir að starfið geti aftur á móti verið mjög gef­andi. „Maður vex í starfi og lærir mik­ið,“ segir hann og bætir við að í starf­inu hafi hann kynnst fjölda fólks náið og ferð­ast til landa sem hann bjóst aldrei við að fara til á ævinni.

Trygve Thorson - MSF Mynd: Bára Huld Beck

Erfitt að snúa til baka

Áskor­unin fyrir starfs­menn Lækna án landamæra liggur ekki síst í því að snúa aftur til heima­hag­anna. Trygve segir að erfitt geti reynst að koma til baka frá sumum þeirra staða sem starfs­menn­irnir fara. Margt stingi í stúf og geti það ollið ákveðnu menn­ing­ar­á­falli. Stundum taki því svo­lít­inn tíma að koma sér aftur inn í aðstæður í heima­land­inu eftir verk­efni.

„Við viljum að fólk fari í fleiri en eitt verk­efni. Við þurfum einnig fólk með reynslu til að vinna fyrir okkur og með okk­ur,“ segir hann. Einnig sé mik­il­vægt að taka sér hlé á milli verk­efni til að tengj­ast aftur fjöl­skyldu og vin­um.

Hann bætir því við að aldrei sé fólk sent í svo erf­iðar eða hættu­legar aðstæður að því stafi hætta af. Alltaf sé fólk kallað heim ef grunur liggur á að um lífs­hættu­legar kring­um­stæður sé að ræða.

Sam­tökin þurfa að vera óháð

„Við trúum því að hver ein­asta mann­eskja í heim­inum eigi rétt á heil­brigð­is­þjón­ust­u,“ segir Tryg­ve. Ekki skipti máli hvort hún sé her­maður eða almennur borg­ari, frá hvaða þjóð eða hvers trú­ar. Stjórn­málin skipti ekki máli eða efna­hagur fólks.

Fólk eins og þú og ég gefa pen­inga í sam­tökin og árið 2016 fengum við 6,1 milljón manns um heim allan til að láta af hendi fjár­fram­lög.

Til þess að vera hlut­laus þá þurfa sam­tökin að vera sjálf­stæð, segir hann. Með því á Trygve við að þau þurfi að vera ópóli­tísk og óháð trú, pen­inga­öflum og valda­fólki sem gæti haft áhrif á starf­semi þeirra. Þess vegna koma 95 pró­sent af tekjum þeirra frá ein­stak­lingum sem gefa pen­inga í sam­tökin en ekki frá fyr­ir­tækjum eða stjórn­völdum ein­stakra ríkja. „Fólk eins og þú og ég gefa pen­inga í sam­tökin og árið 2016 fengum við 6,1 milljón manns um heim allan til að láta af hendi fjár­fram­lög,“ segir Tryg­ve. Það skipti sköp­um.

Sam­tökin verða með kynn­ing­ar­fund á Kex hosteli við Skúla­götu þann 24. jan­úar næst­kom­andi kl. 20 til 21:30. Fyrsti fund­ur­inn var þann 17. jan­úar og fór mæt­ingin fram út vænt­ing­um, að sögn skipu­leggj­enda. Þau leita nú að fjöl­breyttum hópi fólks, fólki með ólíkan bak­grunn og starfs­reynslu.

Magnús Halldórsson
Skynsamleg veiðigjöld og framþróun í sjávarútvegi
Kjarninn 25. september 2018
Kvóti Ögurvíkur metinn á 14,5 milljarða króna
Hluthafafundur hefur verið boðaður hjá HB Granda 16. október til að ræða kaup félagsins á Ögurvík af Brimi, félagsins sem forstjóri HB Granda, Guðmundur Kristjánsson, á að stærstum hluta.
Kjarninn 25. september 2018
Kristján Þór Júlíusson kynnir nýtt frumvarp á blaðamannafundi í dag.
Álagningu veiðigjalda breytt - Afkomutengingin færð nær í tíma
Töluverðar breytingar verða gerðar á því hvernig veiðigjöld í sjávarútvegi verði innheimt, samkvæmt frumvarpi til laga þar um.
Kjarninn 25. september 2018
N1 mun heita Festi
Hluthafafundur N1 hf. samþykkti í dag nýtt nafn á félagið og starfskjarastefnu sem gerir ráð fyrir lægri kaupaukagreiðslum en áður höfðu verið fyrirhugaðar hjá stjórn félagsins. Björgólfur Jóhannsson kemur nýr inn í stjórn.
Kjarninn 25. september 2018
Hannes segir Breta skulda Íslendingum afsökunarbeiðni
Beiting hryðjuverkalaganna bresku gegn Íslandi var ruddaleg og óþörf aðgerð og bresk stjórnvöld skulda þeim íslensku afsökunarbeiðni vegna hennar. Þetta kemur fram í skýrslu Hannesar Hólmsteins Gissurarsonar sem hann skilaði til fjármálaráðherra í dag.
Kjarninn 25. september 2018
Hefnendurnir
Hefnendurnir
Hefnendurnir CLXX – Miðgarðsormarnir
Kjarninn 25. september 2018
Spá lítilli fjölgun ferðamanna næstu árin
Arion banki segir flugfargjöld einfaldlega of ódýr og að horfur séu á að íslensku flugfélögin borgi með hverjum farþega á þessu ári. Fargjöldin hafi ekki fylgt eldsneytisverði eftir að það tók að hækka í fyrra. Þetta kemur fram í nýrri ferðaþjónuskýrslu.
Kjarninn 25. september 2018
Alþingi
Leggja til að launatekjur undir 300 þúsund verði skattfrjálsar
Flokkur fólksins og Miðflokkurinn leggja fram þingsályktunartillögu um 54 milljarða tilfærslu á skattbyrði, af láglaunafólki og yfir á annars vegar hærri launaða og eignafólk og hins vegar ríkið.
Kjarninn 25. september 2018
Meira úr sama flokkiFólk