Ekki einungis læknar í Læknar án landamæra

Eins og nafnið gefur til kynna einsetja samtökin MSF, eða Læknar án landamæra, sér að sinna sjúklingum hvaðanæva úr heiminum, burtséð frá trúariðkun, þjóðerni eða kynþætti. Samtökin leita nú að fólki á Íslandi til að taka þátt í starfi þeirra.

Trygve Thorson
Trygve Thorson
Auglýsing

Trygve Thor­son, starfs­maður hjá mann­rétt­inda­sam­tök­unum Læknar án landamæra, hefur unnið hjá þeim í um fjögur ár og var staddur á Lækna­dögum í vik­unni til að kynna starf­sem­ina. 

Kjarn­inn ræddi við Trygve um sam­tök­in, hver til­gangur þeirra sé og hvernig hægt sé að leggja sitt lóð á vog­ar­skál­arn­ar. Hann er stjórn­mála­fræð­ingur að mennt með áherslu á mann­rétt­indi og hefur sjálfur sinnt verk­efnum um heim allan á vegum sam­tak­anna. Hann segir starfið krefj­andi og erfitt en um leið gef­andi.

Læknar án landamæra hafa verið starf­andi frá árinu 1971 og hafa sam­tökin hjálpað fólki hvaðanæva úr heim­inum á þessum tíma, í mörgum heims­álfum við ýmsar aðstæð­ur. Þetta eru alþjóð­leg sam­tök og með þeim stærstu á sínu svið­i. 

Auglýsing

Læknar og blaða­menn tóku höndum saman

Franskir læknar stofn­uðu sam­tökin í sam­starfi við blaða­menn þar í landi og er til­gangur Lækna án landamæra ann­ars vegar að hjálpa fólki og hjúkra og hins vegar að vekja athygli á því ástandi sem ríkir á þeim svæðum sem þau sinna.

Sam­tökin ein­blína á svæði þar sem neyð­ar­á­stand ríkir og þar sem heilsu­gæslu er þörf. Þau bjóða fram þjón­ustu til þeirra sem þurfa á að halda, til að mynda íbúa í stríðs­hrjáðu landi eða á ham­fara­svæð­um. Eða á stöðum þar sem sér­stakar aðstæður eru, þar sem stjórn­völd á staðnum ráða ekki við aðstæð­ur.

Í sumum löndum sinna sam­tökin stórum verk­efnum þar sem áherslan er á HIV eða alnæmi. Eða á fleiri sjúk­dóma sem eru erf­iðir við­fangs eða jafn­vel far­aldra ýmiss kon­ar, kól­eru, misl­inga eða eitt­hvað slíkt. Þetta eru sér­stök heil­brigð­is­vanda­mál en aðal­starf lækn­anna verður til vegna mann­anna verka á borð við átök eða stríð. Jafn­framt er brugð­ist við nátt­úru­ham­förum eins og flóðum eða hvirf­il­bylj­um.

Þurfa fólk með ólíka reynslu og menntun

Fjöldi fólks vinnur hjá Læknum án landamæra víðs vegar að úr heim­in­um. Sam­kvæmt tölum frá árinu 2016 starfar fólk frá rúm­lega 70 löndum hjá sam­tök­unum sem vinna að yfir 460 verk­efn­um. Um 40.000 manns vinnur hjá sam­tök­unum og um 3200 manns yfir­gefur heima­land sitt til að hjálpa fólki í neyð út um allan heim. Flestir starfa þó í heima­landi sínu.

Læknir hjálpar sjúklingi í Sýrlandi Mynd: MSF

Trygve segir að ákveð­ins mis­skiln­ings gæti varð­andi sam­tökin og að margir haldi að lækn­is­menntað fólk vinni ein­ungis fyrir þau. Sú sé ekki raunin því um 50 pró­sent þeirra sem vinna þar eru með aðra reynslu eða mennt­un. „Til þess að koma öllum verk­efnum á kopp­inn þá þarftu margs konar fólk til að vinna að þeim. Sum verk­efnin eru á afskekktum stöðum og þá þarf stundum að flytja inn allt sem við þurf­um. Við þurfum allt frá hönskum til lyfja og grein­ing­ar­tækja. Og við þurfum far­ar­tæki til að flytja allt sem við þurfum þang­að,“ segir Tryg­ve. 

Þannig þurfi einnig að útbúa orku­línur svo hægt sé að nota raf­magn á spít­ölum þeirra á sumum stöðum og þess vegna þurfi hóp­ur­inn að vera fjöl­breyttur sem vinnur hjá sam­tök­un­um, allt frá verk­fræð­ingum til bók­hald­ara og stjórn­enda. „En þú getur komið í sam­tökin sama hver bak­grunnur þinn er,“ bætir hann við.

Einnig mik­il­vægt að fræða fólk

Trygve segir að þau vilji helst ekki gera upp á milli verk­efna sinna, þau séu öll mik­il­væg en nú séu þó gríðarlega stór verk­efni í Suð­ur­-Súdan og Jemen. Þar er ástandið alls ekki gott og þörf heima­manna fyrir aðstoð mik­il. Hann var sjálfur í Jemen fyrir ári síðan þar sem hann lýsir aðstæðum sem hrylli­leg­um. Einnig hafi aðstæður Róhingja í Bangla­desh farið hríð­versn­andi eins og fram hefur komið í fréttum síð­ast­liðið ár. Þá sé og mikil neyð í Sýr­landi og Írak eftir stríð síð­ustu ára og ára­tuga.

Við vonum að þegar fólk geri sér grein fyrir þeim sárs­auka sem sjúk­lingar okkar þurfa að ganga í gegnum þá muni það leiða af sér breyt­ing­ar.

Trygve segir að ekki sé síður mik­il­vægt mark­mið sam­tak­anna að fræða fólk um ástandið í heim­inum og tala um hluti sem færri vita um. „Þegar MSF var stofnað voru ekki mörg sam­tök að gera það; að vekja athygli á þeim aðstæðum sem þau vinna við,“ segir hann. Með því að fræða fólk sé hægt að þrýsta á stjórn­völd í land­inu til að bregð­ast við og jafn­vel alþjóða­sam­fé­lag­ið. 

„Við vonum að þegar fólk geri sér grein fyrir þeim sárs­auka sem sjúk­lingar okkar þurfa að ganga í gegnum þá muni það leiða af sér breyt­ing­ar. Það er þó auð­vitað ekki eins auð­velt og það hljóm­ar,“ segir hann.

Allur mannauður mik­il­vægur

Til þess að ganga til liðs við sam­tökin er hægt að sækja um starf á vef­síðu þeirra. Trygve segir að mannauður sé mjög mik­il­vægur fyrir Lækna án landamæra og þess vegna þurfi þau alltaf nýtt fólk með metnað fyrir slíku starfi. Þau þurfi sér­fræð­inga á sviði lækna­vís­inda en einnig fólk sem til­búið er að hjálpa til. Mik­il­væg­ast sé að fá fólk með áhuga á þessum mál­efnum og sem er drifið til að hjálpa til í erf­iðum aðstæð­um.

Vinnan er oft langt að heiman og getur hún verið mjög krefj­andi, að sögn Tryg­ve. Aðstæður geta þannig verið erf­iðar en hann segir að starfið geti aftur á móti verið mjög gef­andi. „Maður vex í starfi og lærir mik­ið,“ segir hann og bætir við að í starf­inu hafi hann kynnst fjölda fólks náið og ferð­ast til landa sem hann bjóst aldrei við að fara til á ævinni.

Trygve Thorson - MSF Mynd: Bára Huld Beck

Erfitt að snúa til baka

Áskor­unin fyrir starfs­menn Lækna án landamæra liggur ekki síst í því að snúa aftur til heima­hag­anna. Trygve segir að erfitt geti reynst að koma til baka frá sumum þeirra staða sem starfs­menn­irnir fara. Margt stingi í stúf og geti það ollið ákveðnu menn­ing­ar­á­falli. Stundum taki því svo­lít­inn tíma að koma sér aftur inn í aðstæður í heima­land­inu eftir verk­efni.

„Við viljum að fólk fari í fleiri en eitt verk­efni. Við þurfum einnig fólk með reynslu til að vinna fyrir okkur og með okk­ur,“ segir hann. Einnig sé mik­il­vægt að taka sér hlé á milli verk­efni til að tengj­ast aftur fjöl­skyldu og vin­um.

Hann bætir því við að aldrei sé fólk sent í svo erf­iðar eða hættu­legar aðstæður að því stafi hætta af. Alltaf sé fólk kallað heim ef grunur liggur á að um lífs­hættu­legar kring­um­stæður sé að ræða.

Sam­tökin þurfa að vera óháð

„Við trúum því að hver ein­asta mann­eskja í heim­inum eigi rétt á heil­brigð­is­þjón­ust­u,“ segir Tryg­ve. Ekki skipti máli hvort hún sé her­maður eða almennur borg­ari, frá hvaða þjóð eða hvers trú­ar. Stjórn­málin skipti ekki máli eða efna­hagur fólks.

Fólk eins og þú og ég gefa pen­inga í sam­tökin og árið 2016 fengum við 6,1 milljón manns um heim allan til að láta af hendi fjár­fram­lög.

Til þess að vera hlut­laus þá þurfa sam­tökin að vera sjálf­stæð, segir hann. Með því á Trygve við að þau þurfi að vera ópóli­tísk og óháð trú, pen­inga­öflum og valda­fólki sem gæti haft áhrif á starf­semi þeirra. Þess vegna koma 95 pró­sent af tekjum þeirra frá ein­stak­lingum sem gefa pen­inga í sam­tökin en ekki frá fyr­ir­tækjum eða stjórn­völdum ein­stakra ríkja. „Fólk eins og þú og ég gefa pen­inga í sam­tökin og árið 2016 fengum við 6,1 milljón manns um heim allan til að láta af hendi fjár­fram­lög,“ segir Tryg­ve. Það skipti sköp­um.

Sam­tökin verða með kynn­ing­ar­fund á Kex hosteli við Skúla­götu þann 24. jan­úar næst­kom­andi kl. 20 til 21:30. Fyrsti fund­ur­inn var þann 17. jan­úar og fór mæt­ingin fram út vænt­ing­um, að sögn skipu­leggj­enda. Þau leita nú að fjöl­breyttum hópi fólks, fólki með ólíkan bak­grunn og starfs­reynslu.

Þórarinn Snorri Sigurgeirsson
22. júlí
Kjarninn 22. júlí 2018
Birgir Hermannsson
Klúður Steingríms J. Sigfússonar
Kjarninn 22. júlí 2018
Bás hjá frambjóðanda Danska þjóðarflokksins
10 staðreyndir um Dansk Folkeparti
Danski þingflokksforsetinn Pia Kjærsgaard hefur verið áberandi í umræðunni í síðustu viku vegna hlutverks hennar á fullveldishátíðinni. Pia er þekktust fyrir tengingu sína við flokkinn Dansk Folkeparti, en Kjarninn tók saman tíu staðreyndir um hann.
Kjarninn 22. júlí 2018
Sá mikli uppgangur sem á sér stað á Íslandi útheimtir mikið af nýju vinnuafli. Það vinnuafl þarf að sækja erlendis.
Erlendir ríkisborgarar orðnir 23 prósent íbúa í Reykjanesbæ
Erlendum ríkisborgurum heldur áfram að fjölga á Íslandi. Án komu þeirra myndi íbúum landsins fækka. Mjög mismunandi hvar þeir setjast að. Í Reykjanesbæ voru erlendir ríkisborgarar 8,6 prósent íbúa í lok árs 2011. Nú eru þeir 23 prósent þeirra.
Kjarninn 22. júlí 2018
Klámið í kjallarageymslunum
Í geymslum danska útvarpsins, DR, leynast margar útvarps- og sjónvarpsperlur. Danir þekkja margar þeirra en í geymslunum er einnig að finna efni sem fæstir hafa nokkurn tíma heyrt minnst á, hvað þá heyrt eða séð.
Kjarninn 22. júlí 2018
Ljósmæðrafélagið hefur aflýst yfirvinnubanninu sínu.
Verkfalli ljósmæðra aflýst
Ljósmæðrafélag Íslands hefur samþykkt að aflýsa yfirstandandi yfirvinnubanni í ljósi þess að ríkissáttarsemjari hefur lagt fram miðlunartillögu.
Kjarninn 21. júlí 2018
Björn Leví Gunnarsson
Réttar skoðanir?
Kjarninn 21. júlí 2018
Guðmundur Andri Thorsson
Um kurteisi
Kjarninn 21. júlí 2018
Meira úr sama flokkiFólk