Ástin sem sigrar að leiðarlokum

Jakob S. Jónsson fjallar um Óbyrjur tímans eftir Guðbrand Gíslason.

Auglýsing
Bókakápa Óbyrja tímans
Bókakápa Óbyrja tímans

Guð­brandur Gísla­son: Óbyrjur tím­ans. Um afskipti dauð­ans af ást­inni.

Bóka­út­gáfan Brand­ur. Reykja­vík 2019.

Sumar bækur nálg­ast mann hóg­vær­lega, næstum eins og þær væru feimn­ar, of hlé­drægar og hóg­værar til að trana sér fram, vekja athygli, krefj­ast þess að vera lesn­ar. Það eru bækur sem segja sögur sasm hefur tekið tíma að setja á blað, kostað orku, jafn­vel ang­ist, sem á end­anum ótt­ast dóm les­and­ans, ótt­ast að les­and­inn þekki sig ekki í atvikum sög­unn­ar, umhverf­inu og kring­um­stæð­um.

Auglýsing

Óbyrjur tím­ans. Um afskipti dauð­ans af ást­inni er slík bók, hefur slíka sögu að geyma. Þessi saga er ekki búin til, ekki sköp­uð. Hún hefur ein­fald­lega ger­st, hún segir sköp per­sóna sinna, eða skyldi maður segja ósköp, í merk­ing­unni örlög. Hún segir bók­staf­lega frá afskiptum dauð­ans af ást­inni og það mætti þess vegna kenna hana við sagna­list grimmd­ar­inn­ar, á svip­aðan hátt og talað er um leik­hús grimmd­ar­innar miðað við kenn­ingar franska leik­hús­lista­manns­ins Artaud, en grimmdin á hér fylgju sem kall­ast lífsjátn­ing. Ást.

Guð­brandur Gísla­son er gam­al­reyndur blaða­maður með próf í mál­vís­indum og bók­mennta­fræði frá Þýska­landi í far­angrinum og hefur auk þess að skrifa ljóð og sögur í ýmis tíma­rit feng­ist við störf tengd menn­ingu og leið­sögn. Hann skrifar ljóð­ræn­an, á köflum dulúð­ugan stíl, sem hæfir efn­inu; sagan byrjar á harm­leik sem er skelfi­legri en orð fá lýst, sögu­maður er þá lít­ill drengur í for­eldra­húsum á Óðins­göt­unni í Reykja­vík og harm­leik­ur­inn á eftir að fylgja honum það sem eftir lifir æfinnar – sem í sög­unni er þegar hann er kom­inn á full­orð­insár og hefur snúið aftur á bernsku­slóð­irn­ar, í húsið við Óðins­götu.

Sagan er byggð eins og röð smá­sagna, sem vel má lesa hverja fyrir sig, en best fer á að lesa þær í það minnsta fyrst í stað í þeirri röð sem þær eru birt­ar; sam­hengið milli sagn­anna er á stundum skýrt, á stundum eilítið þoku­kennd­ara, en þó er eins og aldrei slitni þráð­ur­inn á milli þeirra, jafn­vel þótt höf­undur bregði á leik með sjón­ar­horn og sögu­mann. Á stundum er eins og höf­undur mæti sjálfum sér, sjái sjálfan sig utan­frá og ögrar les­and­anum með því að láta þessa tvi­skiptu per­sónu renna saman og verða að einni og skiptir henni svo aftur í tvennt. Engin saga er ein­stigi, það eru ávallt fleiri leiðir að sögulökum og þótt það sé ögrun í því fólgin að henda reiður á margræðum sann­leika er jafn­framt fólg­inn léttir í því að ekk­ert er bara eins og það virð­ist, hvert atvik á sér ein­hvers konar mót­vægi og þannig flæðir frá­sögnin áfram í líð­andi straumi sem brotnar á flúðum til þess eins og halda áfram fyrir til­stilli þyngd­araflsins, nátt­úru­lög­máls­ins.

Þannig er þessi saga, Óbyrjur tím­ans. Um afskipti dauð­ans af ást­inni. Á end­anum er það ástin sem sigr­ar, en það er önnur ást en sú sem lagði af stað í leið­ang­ur­inn, óum­flýj­an­leg­ur, grimmur og and­styggi­legur dauð­inn hefur mótað ferða­lag­ið. Mótað það, en hvergi tekið stjórn­ina, hvergi ráðið för. Þökk sé ást­inni.

Það er ósk­andi að þessi saga rati til les­enda.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Anna Dóra Antonsdóttir
Rammaáætlun sem sáttargjörð
Kjarninn 17. maí 2022
Tekjur ríkisins af kolefnisgjaldi aldrei verið jafn miklar og í fyrra
Ríkið hefur milljarðatekjur af losun gróðurhúsalofttegunda, bæði frá uppboðum á losunarheimildum og af kolefnisgjaldi. Féð er ekki eyrnamerkt loftslagsaðgerðum en fjármálaráðherra áætlar að framlög til loftslagsmála nemi yfir 15 milljörðum í ár.
Kjarninn 17. maí 2022
Helga Þórðardóttir varaþingmaður Flokks fólksins.
„Stjórnvöld hafa svikið leigjendur“
Leigjendur eru jaðarsettir og algerlega berskjaldaðir fyrir hentistefnu leigusala, segir varaþingmaður Flokks fólksins. Stjórnvöld verði að koma með beinar aðgerðir sem stöðva brjálsemi óhefts markaðar sem stjórnist af græðgi einstaklinga.
Kjarninn 17. maí 2022
Jón Gunnarsson er dómsmálaráðherra.
Ráðherra svarar engu um Samherjamálið þar sem það eigi ekki að lúta „pólitískum afskiptum“
Dómsmálaráðherra segir að embætti sem rannsaki sakamál fái ekki auknar fjárveitingar til að sinna rannsókn tiltekins sakamáls. Á ríkisstjórnarfundi í nóvember 2019 var hugað sérstaklega að fjármögnun rannsóknar héraðssaksóknara á Samherjamálinu.
Kjarninn 17. maí 2022
Sigríður Björk Guðjónsdóttir ríkislögreglustjóri mætti á opinn fund í allsherjar- og menntamálanefnd um fræðslu og menntun lögreglumanna um fjölmenningu og fordóma.
Segir að ekki hafi verið um kynþáttamiðaða löggæslu að ræða
Ríkislögreglustjóri segist harma það að ungur drengur skyldi hafa ítrekað orðið fyrir áreiti við leit lögreglunnar að strokufanga í síðasta mánuði. Þó sé í þessu tilviki ekki um kynþáttamiðaða löggæslu eða afskipti að ræða.
Kjarninn 17. maí 2022
Viðmiðunarverðið á bensínlítra yfir 300 krónur í fyrsta sinn
Hlutur olíufélaga í hverjum seldum bensínlítra er með lægsta móti um þessar mundir þrátt fyrir mjög hátt verð. Það bendir til þess að þau séu ekki að skila hækkunum á heimsmarkaðsverði nema að hluta út í verðlagið.
Kjarninn 17. maí 2022
Bjarni Benediktsson fjármálaráðherra lagði fram fjármálaáætlun fyrir árin 2023-2027 í mars.
Spyrja hvort framlögð fjármálaáætlun sé í samræmi við stjórnarsáttmála
ASÍ bendir á það í umsögn sinni við fjármálaáætlun að mjög takmarkað svigrúm sé til aukinna útgjalda næstu árin sem þó er fyrirséð að muni aukast mikið. Vilja efla tekjustofna ríkisins, meðal annars með komugjaldi og hækkun fjármagnstekjuskatts.
Kjarninn 17. maí 2022
Guðmundur Ingi Kristinsson þingflokksformaður Flokks fólksins.
„Á ekki að skila þessum ólöglega ránsfeng?“
Þingflokksformaður Flokks fólksins segir að álag gangi nærri heilsu fólks sem hefur lent í skerðingum á greiðslum. „Er einhver hissa að kvíði, þunglyndi, streita, svefnleysi sé að hrjá þennan hóp í boði ríkisstjórnarinnar?“ spurði hann á þingi í dag.
Kjarninn 16. maí 2022
Meira úr sama flokkiFólk