Ástin sem sigrar að leiðarlokum

Jakob S. Jónsson fjallar um Óbyrjur tímans eftir Guðbrand Gíslason.

Auglýsing
Bókakápa Óbyrja tímans
Bókakápa Óbyrja tímans

Guð­brandur Gísla­son: Óbyrjur tím­ans. Um afskipti dauð­ans af ást­inni.

Bóka­út­gáfan Brand­ur. Reykja­vík 2019.

Sumar bækur nálg­ast mann hóg­vær­lega, næstum eins og þær væru feimn­ar, of hlé­drægar og hóg­værar til að trana sér fram, vekja athygli, krefj­ast þess að vera lesn­ar. Það eru bækur sem segja sögur sasm hefur tekið tíma að setja á blað, kostað orku, jafn­vel ang­ist, sem á end­anum ótt­ast dóm les­and­ans, ótt­ast að les­and­inn þekki sig ekki í atvikum sög­unn­ar, umhverf­inu og kring­um­stæð­um.

Auglýsing

Óbyrjur tím­ans. Um afskipti dauð­ans af ást­inni er slík bók, hefur slíka sögu að geyma. Þessi saga er ekki búin til, ekki sköp­uð. Hún hefur ein­fald­lega ger­st, hún segir sköp per­sóna sinna, eða skyldi maður segja ósköp, í merk­ing­unni örlög. Hún segir bók­staf­lega frá afskiptum dauð­ans af ást­inni og það mætti þess vegna kenna hana við sagna­list grimmd­ar­inn­ar, á svip­aðan hátt og talað er um leik­hús grimmd­ar­innar miðað við kenn­ingar franska leik­hús­lista­manns­ins Artaud, en grimmdin á hér fylgju sem kall­ast lífsjátn­ing. Ást.

Guð­brandur Gísla­son er gam­al­reyndur blaða­maður með próf í mál­vís­indum og bók­mennta­fræði frá Þýska­landi í far­angrinum og hefur auk þess að skrifa ljóð og sögur í ýmis tíma­rit feng­ist við störf tengd menn­ingu og leið­sögn. Hann skrifar ljóð­ræn­an, á köflum dulúð­ugan stíl, sem hæfir efn­inu; sagan byrjar á harm­leik sem er skelfi­legri en orð fá lýst, sögu­maður er þá lít­ill drengur í for­eldra­húsum á Óðins­göt­unni í Reykja­vík og harm­leik­ur­inn á eftir að fylgja honum það sem eftir lifir æfinnar – sem í sög­unni er þegar hann er kom­inn á full­orð­insár og hefur snúið aftur á bernsku­slóð­irn­ar, í húsið við Óðins­götu.

Sagan er byggð eins og röð smá­sagna, sem vel má lesa hverja fyrir sig, en best fer á að lesa þær í það minnsta fyrst í stað í þeirri röð sem þær eru birt­ar; sam­hengið milli sagn­anna er á stundum skýrt, á stundum eilítið þoku­kennd­ara, en þó er eins og aldrei slitni þráð­ur­inn á milli þeirra, jafn­vel þótt höf­undur bregði á leik með sjón­ar­horn og sögu­mann. Á stundum er eins og höf­undur mæti sjálfum sér, sjái sjálfan sig utan­frá og ögrar les­and­anum með því að láta þessa tvi­skiptu per­sónu renna saman og verða að einni og skiptir henni svo aftur í tvennt. Engin saga er ein­stigi, það eru ávallt fleiri leiðir að sögulökum og þótt það sé ögrun í því fólgin að henda reiður á margræðum sann­leika er jafn­framt fólg­inn léttir í því að ekk­ert er bara eins og það virð­ist, hvert atvik á sér ein­hvers konar mót­vægi og þannig flæðir frá­sögnin áfram í líð­andi straumi sem brotnar á flúðum til þess eins og halda áfram fyrir til­stilli þyngd­araflsins, nátt­úru­lög­máls­ins.

Þannig er þessi saga, Óbyrjur tím­ans. Um afskipti dauð­ans af ást­inni. Á end­anum er það ástin sem sigr­ar, en það er önnur ást en sú sem lagði af stað í leið­ang­ur­inn, óum­flýj­an­leg­ur, grimmur og and­styggi­legur dauð­inn hefur mótað ferða­lag­ið. Mótað það, en hvergi tekið stjórn­ina, hvergi ráðið för. Þökk sé ást­inni.

Það er ósk­andi að þessi saga rati til les­enda.

Vilt þú vera með?

Frjálsir, hugrakkir fjölmiðlar eru ómetanlegir en ekki ókeypis. Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda og með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og við ætlum að standa vaktina áfram og bjóða almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Fyrir þá lesendur sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Stefan Löfven forsætisráðherra Svíþjóðar.
„Umgangist einungis þá sem þið búið með“
Stefan Löfven forsætisráðherra Svíþjóðar brýndi fyrir landsmönnum að sýna meiri ábyrgð í glímunni við veiruna í ávarpi í gær. Átta manna samkomutakmarkanir taka gildi víða í landinu á morgun, en þó ekki alls staðar.
Kjarninn 23. nóvember 2020
Ólafur Margeirsson
Eru 307 þúsund króna atvinnuleysisbætur rétta leiðin?
Kjarninn 23. nóvember 2020
Félag fréttamanna gagnrýnir yfirstjórn RÚV og stjórnvöld fyrir niðurskurð á fréttastofu
Stöðugildum á fréttastofu RÚV mun fækka um alls níu vegna niðurskurðar. Á meðal þeirra sem sagt var upp er starfsmaður með rúmlega aldarfjórðungs starfsaldur sem staðið hefur í viðræðum við yfirstjórn RÚV vegna vangoldinna yfirvinnugreiðslna.
Kjarninn 23. nóvember 2020
Telja áhrif þess að afnema stimpilgjald af íbúðarhúsnæði óveruleg
Átta þingmenn Sjálfstæðisflokks lögðu í síðasta mánuði fram frumvarp um afnám stimpilgjalda. Það er í sjötta sinn sem frumvarpið er lagt fram. Húsnæðis- og mannvirkjastofnun telur afnámið líklegt til að hækka íbúðarverð.
Kjarninn 23. nóvember 2020
Inga Sæland, formaður Flokks fólksins.
Flokkur fólksins sækir fylgið til ómenntaðra og tekjulágra á Suðurlandi og Suðurnesjum
Fylgi Flokks fólksins hefur ekki mælst mikið síðastliðið ár. Í nóvember er meðaltalsfylgið 3,9 prósent sem myndi líkast til ekki duga flokknum til að fá þingmann. Áferð kjósenda Flokks fólksins er þó enn svipuð því sem hún var fyrir rúmum þremur árum.
Kjarninn 23. nóvember 2020
Uwięzieni w płomieniach
Co wydarzyło się na miejscu pożaru przy Bræðraborgarstígur i jak potoczyły się losy tych, którzy go przeżyli? Poniżej znajduje się podsumowanie obszernej serii artykułów na temat tej tragedii opublikowanych przez Kjarninn.
Kjarninn 23. nóvember 2020
Húsnæði Kauphallarinnar
Verðlagning íslenskra félaga bjartsýnni en áður
Fjárfestum finnst meira varið í flest fyrirtæki í Kauphöllinni heldur en ársreikningar þeirra segja til um og hefur sá mælikvarði hækkað á síðustu árum. Verðlagningin er þó nokkuð lægri en í kauphöllum hinna Norðurlandanna.
Kjarninn 23. nóvember 2020
Geðheilsa þjóðar í krísu
Áhrif COVID-19 á samfélagið eru mikil og víða marka afleiðinga sjúkdómsins og sóttvarnaaðgerða djúp spor. Fyrirséð er að efnahagsáhrif verða mikil enda atvinnuleysi við það mesta sem Íslendingar hafa séð í áraraðir.
Kjarninn 23. nóvember 2020
Meira úr sama flokkiFólk