Ástin sem sigrar að leiðarlokum

Jakob S. Jónsson fjallar um Óbyrjur tímans eftir Guðbrand Gíslason.

Auglýsing
Bókakápa Óbyrja tímans
Bókakápa Óbyrja tímans

Guð­brandur Gísla­son: Óbyrjur tím­ans. Um afskipti dauð­ans af ást­inni.

Bóka­út­gáfan Brand­ur. Reykja­vík 2019.

Sumar bækur nálg­ast mann hóg­vær­lega, næstum eins og þær væru feimn­ar, of hlé­drægar og hóg­værar til að trana sér fram, vekja athygli, krefj­ast þess að vera lesn­ar. Það eru bækur sem segja sögur sasm hefur tekið tíma að setja á blað, kostað orku, jafn­vel ang­ist, sem á end­anum ótt­ast dóm les­and­ans, ótt­ast að les­and­inn þekki sig ekki í atvikum sög­unn­ar, umhverf­inu og kring­um­stæð­um.

Auglýsing

Óbyrjur tím­ans. Um afskipti dauð­ans af ást­inni er slík bók, hefur slíka sögu að geyma. Þessi saga er ekki búin til, ekki sköp­uð. Hún hefur ein­fald­lega ger­st, hún segir sköp per­sóna sinna, eða skyldi maður segja ósköp, í merk­ing­unni örlög. Hún segir bók­staf­lega frá afskiptum dauð­ans af ást­inni og það mætti þess vegna kenna hana við sagna­list grimmd­ar­inn­ar, á svip­aðan hátt og talað er um leik­hús grimmd­ar­innar miðað við kenn­ingar franska leik­hús­lista­manns­ins Artaud, en grimmdin á hér fylgju sem kall­ast lífsjátn­ing. Ást.

Guð­brandur Gísla­son er gam­al­reyndur blaða­maður með próf í mál­vís­indum og bók­mennta­fræði frá Þýska­landi í far­angrinum og hefur auk þess að skrifa ljóð og sögur í ýmis tíma­rit feng­ist við störf tengd menn­ingu og leið­sögn. Hann skrifar ljóð­ræn­an, á köflum dulúð­ugan stíl, sem hæfir efn­inu; sagan byrjar á harm­leik sem er skelfi­legri en orð fá lýst, sögu­maður er þá lít­ill drengur í for­eldra­húsum á Óðins­göt­unni í Reykja­vík og harm­leik­ur­inn á eftir að fylgja honum það sem eftir lifir æfinnar – sem í sög­unni er þegar hann er kom­inn á full­orð­insár og hefur snúið aftur á bernsku­slóð­irn­ar, í húsið við Óðins­götu.

Sagan er byggð eins og röð smá­sagna, sem vel má lesa hverja fyrir sig, en best fer á að lesa þær í það minnsta fyrst í stað í þeirri röð sem þær eru birt­ar; sam­hengið milli sagn­anna er á stundum skýrt, á stundum eilítið þoku­kennd­ara, en þó er eins og aldrei slitni þráð­ur­inn á milli þeirra, jafn­vel þótt höf­undur bregði á leik með sjón­ar­horn og sögu­mann. Á stundum er eins og höf­undur mæti sjálfum sér, sjái sjálfan sig utan­frá og ögrar les­and­anum með því að láta þessa tvi­skiptu per­sónu renna saman og verða að einni og skiptir henni svo aftur í tvennt. Engin saga er ein­stigi, það eru ávallt fleiri leiðir að sögulökum og þótt það sé ögrun í því fólgin að henda reiður á margræðum sann­leika er jafn­framt fólg­inn léttir í því að ekk­ert er bara eins og það virð­ist, hvert atvik á sér ein­hvers konar mót­vægi og þannig flæðir frá­sögnin áfram í líð­andi straumi sem brotnar á flúðum til þess eins og halda áfram fyrir til­stilli þyngd­araflsins, nátt­úru­lög­máls­ins.

Þannig er þessi saga, Óbyrjur tím­ans. Um afskipti dauð­ans af ást­inni. Á end­anum er það ástin sem sigr­ar, en það er önnur ást en sú sem lagði af stað í leið­ang­ur­inn, óum­flýj­an­leg­ur, grimmur og and­styggi­legur dauð­inn hefur mótað ferða­lag­ið. Mótað það, en hvergi tekið stjórn­ina, hvergi ráðið för. Þökk sé ást­inni.

Það er ósk­andi að þessi saga rati til les­enda.

Íslendingurinn Reynir ætlar að taka upp Flamenco plötu
Reynir Hauksson hefur lært hjá einum helsta gítarkennara Granada. Nú safnar hann fyrir gerð Flamenco plötu á Karolina Fund.
Kjarninn 15. september 2019
Fosfatnáma
Upplýsingaskortur ógnar matvælaöryggi
Samkvæmt nýrri rannsókn íslenskra og erlendra fræðimanna ógnar skortur á fullnægjandi upplýsingum um birgðir fosfórs matvælaöryggi í heiminum.
Kjarninn 15. september 2019
Besta platan með Metallica – Master of Puppets
Gefin út af Elektra þann 3. mars 1986, 8 lög á 54 mínútum og 47 sekúndum.
Kjarninn 15. september 2019
Guðmundur Kristjánsson er stærsti eigandi Útgerðarfélags Reykjavíkur sem er stærsti eigandi Brim.
Útgerðarfélag Reykjavíkur hagnaðist um 1,5 milljarð í fyrra
Stærsti eigandi Brim, sem hét áður HB Grandi, bókfærði eignarhlut sinn í félaginu á rúmlega 15 prósent hærra verði en skráð markaðsverð hlutarins var á reikningsskiladegi. Eignir Brim voru metnar á um 60 milljarða króna um síðustu áramót.
Kjarninn 15. september 2019
Eiríkur Ragnarsson
RÚV á kannski heima á auglýsingamarkaði eftir allt saman
Kjarninn 15. september 2019
Vinningstillaga Henning Larsen arkitektastofunnar að því hvernig Vinge ætti að líta út. Veruleikinn í dag er allt annar.
Danska skýjaborgin Vinge
Það er ekki nóg að fá háleitar hugmyndir, það þarf líka einhvern til að framkvæma þær. Þessu hafa bæjaryfirvöld í Frederikssund á Sjálandi fengið að kynnast, þar sem draumsýn hefur breyst í hálfgerða martröð.
Kjarninn 15. september 2019
Ásaka Glitni um að klippa sjö sentimetra neðan af samningum
Deilumál milli Útgerðarfélags Reykjavíkur og Glitnis vegna afleiðusamninga upp á tvo milljarða króna sem gerðir voru í aðdraganda hrunsins standa enn yfir. Útgerðarfélagið kærði Glitni til lögreglu í fyrra fyrir að klippa neðan af samningunum.
Kjarninn 15. september 2019
Engar áreiðanlegar tölur til um fjölda einstaklinga með heilabilun
Heilabilunarsjúkdómar eru mjög algengir á Íslandi en engar áreiðanlegar tölur eru til um fjölda þeirra einstaklinga sem greinst hafa með heilabilun. Tólf þingmenn kalla eftir því að landlækni sé skylt að halda sérstaka skrá um sjúkdóminn.
Kjarninn 14. september 2019
Meira úr sama flokkiFólk