Öðruvísi áhrifavaldar

Jóna Kristjana Hólmgeirsdóttir skrifar um bókina Aðferðir til að lifa af.

Auglýsing
Adferdir-Kapa.jpg

Aðferðir til að lifa af 

Guð­rún Eva Mínervu­dóttir

Bjartur 2019

166 bls.

Í nýj­ustu skáld­sögu Guð­rúnar Evu Mínervu­dótt­ur, Aðferðir til að lifa af, flétt­ast frá­sögn fjög­urra per­sóna saman í áhrifa­mik­illi atburða­rás. Les­endur kynn­ast hinum ell­efu ára Aroni Snæ, ung­lings­stelp­unni Hönnu, tölvukarl­inum Árna og ekkj­unni Borg­hildi sem öll lifa rósemd­ar­lífi í litlu þorpi ekki langt frá höf­uð­borg­inn­i. 

Aron Snær býr við erf­iðar heim­il­is­að­stæður hjá ein­stæðri móður sem er haldin alvar­legu þung­lyndi: „Á laug­ar­dögum var hún vön að pína sig á fætur mín vegna, elda pönnu­kökur eða egg og beikon og síðan fórum við í bíltúr eða í sund. En í dag bara gat hún það ekki. Hún gat ekki að því gert“ (33). Til­viljun leiðir til þess að Borg­hildur verður á vegi Arons og þegar hún áttar sig á ástand­inu heima hjá honum tekur hún hann undir sinn vernd­ar­væng.  

Borg­hildur er nýlega orðin ekkja og býr því ein en rekur gisti­heim­ili á jörð­inni sinni. Hún  gengur fum­laust til verks og vílar ekk­ert fyrir sér. Til að mynda finnst henni ekk­ert til­töku­mál að skella drengnum sem er að kom­ast á ung­lings­aldur í bað: „Ég hef alið upp nokkra krakka og líka unnið á elli­heim­ili. Mér finnst ekk­ert merki­legt að þvo fólki. Það er bara eitt­hvað sem þarf að gera“ (40-41). Inn í  atburða­rás­ina flétt­ast sögur af gest­unum sem Borg­hildur hefur hýst og og glefsur úr sam­bandi hennar og manns­ins sem hún mis­sti: „Síðan hefur mér liðið eins og sekk fullum af gler­brot­um. Ég hef enga sér­staka þörf til að gráta eða barma mér en finn til í hverju orði og skrefi“ (46). Borg­hildur er marglaga per­sóna sem býr yfir skemmti­lega kald­hæðnum húmor í bland við mýkt­ina og umhyggju­sem­ina. Sú hlið hennar birt­ist til að mynda vel þegar hún hittir föður Arons Snæs. Þó per­sóna föð­ur­ins skjóti aðeins upp koll­inum í stutta stund er hún eft­ir­minni­leg. Þar birt­ist ráð­villtur fjöl­skyldu­faðir sem hefur klúðrað tæki­fær­inu á að byggja upp gott sam­band við son sinn og ætlar sér ekki að gera þau mis­tök aftur – eða eins og Borg­hildur kemst að orði við dreng­inn: „Pabbi þinn er góður drengur og honum þykir mjög vænt um þig en það vantar í hann nokkrar skrúf­ur; hann getur ekki að því gert“ (117).  Þetta er einmitt einn af styrk­leikum Guð­rúnar Evu sem rit­höf­und­ar, að skapa trú­verð­ugar per­sónur sem eru hvorki algóðar né alvondar – í senn meyrar og harðar og vekja samúð les­and­ans fljótt.

Auglýsing
Það á einnig við um Árna, ein­mana tölvu­karl sem flutti í þorpið eftir að hann fór á örorku­bæt­ur. Árni á hund­inn Alfons sem er grimmur og tregur í taumi en þrátt fyrir það sækir Aron Snær í félags­skap hans. Árni á vin­kon­una Stein­unni sem hann er hrif­inn af en henni virð­ist fyrst og fremst finn­ast gott að eiga hann að – hún sækir í öryggi og félags­skap hann. Hún er jafn­framt hrifin af öðrum manni: „Held­uru að ég hafi ekki tekið eftir því að þú varðst fyrst ást­fang­inn eftir að ég byrj­aði með Frið­riki? Um leið og þú fannst að allt var í lás mín megin fékkstu mig á heil­ann“ (87) segir hún við hann. Þannig fjallar Guð­rún Eva um mörkin á milli vin­áttu og róm­an­tískrar hrifn­ingar og þá til­hneig­ingu okkar til að vilja stundum það sem við getum alls ekki feng­ið. Seinna kemur í ljós að Árni átti erf­iða æsku og á ein­hvern hátt virð­ist hann spegla sig í Aroni Snæ. „Ég horfði á sig­inaxla baksvip­inn á honum og fannst ég skulda honum eitt­hvað. Og ekki bara ég, heldur heim­ur­inn, eða í það minnsta þorp­ið“ (26). Hann lýsir drengnum sem brjóst­um­kenn­an­legum og umkomu­lausum (25) en gerir sér samt grein fyrir því að eng­inn vill láta vor­kenna sér, að minnsta kosti  ekki hann sjálf­ur: „Eig­in­lega finnst mér vor­kunn jafn­gilda óvirð­ingu. Sjálfur yrði ég fúll út í þann sem þætti til­vera mín aumk­un­ar­verð“ (26).

Ung­lings­stúlkan Hanna býr í sum­ar­bú­stað skammt frá þorp­inu ásamt móður sinni en þær hafa, rétt eins og Árni, flúið erfitt ástand á hús­næð­is­mark­aðnum í Reykja­vík. Með því að láta sög­una ger­ast í þessu litla þorpi – sem minnir mjög á Flúðir eða Laug­ar­vatn, snertir Guð­rún Eva á breyttum aðstæðum í þjóð­fé­lag­inu en sífellt fleiri kjósa nú að búa utan höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins jafn­vel þó þeir sæki vinnu þar. Aron Snær og Hanna kynn­ast við óvenju­legar aðstæður en hún finnur strax til ábyrgðar gagn­vart honum og kennir í brjósti um hann. Samt sem áður ótt­ast hún að vera ekki sú fyr­ir­mynd sem hann þarfnast, og ótt­ast að þau séu eins – að hún sé „aumk­un­ar­verð og smá skrít­in“ (161) eins og hann. Hanna glímir við átröskun og veit ekk­ert verra en þegar ókunn­ugir mæla út á henni mjaðm­irnar en dáist aftur á móti að að Sól­dísi, yfir­manni sínum á veit­inga­staðnum þar sem hún vinn­ur. Hún lýsir því hvernig Sól­dís er grönn eins og fyr­ir­sæta þó hún hámi í sig ham­borg­ara og franskar: „Ég var haldin næstum örvænt­ing­ar­fullri þörf fyrir að leggja hana alla á minn­ið. Mig lang­aði að gleypa sál henn­ar. Ef galdra­norn hefði boð­ist til að gera mig að dökk­hærðri útgáfu af Sól­dísi í skiptum fyrir tíu af ævi­árum mínum hefði ég þegið það, án þess að hika“ (92).  Aron skamm­ast sín fyrir ástandið á heim­ili sínu og er sann­færður um að hann sé öðru­vísi en önnur börn og ótt­ast að hann sé „per­vert“. Þannig kemur sagan inn á flókið en mik­il­vægt umfjöll­un­ar­efni, sam­skipti kynj­anna og kyn­hegðun barna og ung­linga, nokkuð sem hefur verið mikið í umræð­unni síð­ustu ár, ekki síst vegna auk­innar skjá­notk­unar þessa hóps og aðgengis að klám­i. 

Fyr­ir­myndir eru end­ur­tekið þema í bókum Guð­rúnar Evu. Það er eðli­legt að börn þrái við­ur­kenn­ingu full­orð­inna og Guð­rún Eva hefur listi­legt lag á að koma þess­ari þrá í orð. Í Albúmi (2002) á sögu­mað­ur­inn í inni­legu sam­bandi við fóst­urpabba sinn og þráir við­ur­kenn­ingu hans. Í Sög­unni af sjó­reknu píanó­unum (2002) segir frá unga mann­inum Kol­beini sem tekur stúlk­una Dimmalimm að sér tíma­bundið og þau mynda saman ákaf­lega fal­legt sam­band. Kol­beinn verður eins­konar „mentor“ eða „áhrifa­vald­ur“ í lífi Dimmalimmar sem aftur á móti dýrkar hann og dáir svo jaðrar við hrifn­ingu. Og í Yosoy (2005) segir frá hinum sextán ára Jóa sem gengur til liðs við hryll­ings­leik­hús og gengst tölu­vert upp í aðdáun fólks­ins sem starfar með honum þar – hann þráir ekk­ert frekar en að sanna sig fyrir þeim og sýna að hann sé ótta­laus. Á sama hátt verða per­són­urnar í þess­ari nýj­ustu skáld­sögu Guð­rúnar Evu oft óvilj­andi áhrifa­valdar í lífi ann­arra. Hún minnir les­endur á að yfir­leitt fer allt öðru­vísi en við ætlum og að lífið getur breyst í einu vet­fangi. Per­sónur henn­ar  glíma við vanda­mál sem margt nútíma­fólk stríðir við: ein­semd, óör­yggi og óraun­hæfar kröfur sam­fé­lags­ins um að allir séu ham­ingju­samir og heil­brigð­ir, alltaf – þó lífið sé alls ekki þannig. Það hefur aldrei verið auð­velt að vera mann­eskja og allra síst á þessum sér­stöku tímum sem við lifum núna. Eitt það mik­il­væg­asta sem við getum gert til að lifa af er að láta okkur annað fólk varða – líta ekki und­an. 

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Spennan magnast fyrir 70 ára krýningarafmæli Elísabetar Englandsdrottningar sem fagnað verður með ýmsum hætti 2. - 5. júní.
Konungssinnar eyða mörgum milljörðum í varning vegna krýningarafmælis drottningar
Áætlað er að Bretar muni eyða yfir 60 milljörðum króna í konunglegan varning vegna krýningarafmælis drottningar sem haldið verður upp á með fjögurra daga hátíðarhöldum. Tebollar, diskar með gyllingu og spiladósir eru meðal konunglegra muna sem rjúka út.
Kjarninn 29. maí 2022
Claus Hjort Frederiksen verður ekki ákærður, að minnsta kosti ekki meðan hann er þingmaður.
Fyrrverandi ráðherra slapp fyrir horn
Claus Hjort Frederiksen þingmaður og fyrrverandi ráðherra í ríkisstjórn Danmerkur slapp fyrir horn þegar danska þingið felldi tillögu um að afnema þinghelgi hans. Ríkisstjórn og ríkislögmaður vildu ákæra Claus Hjort fyrir landráð.
Kjarninn 29. maí 2022
Þórdís Lóa Þórhallsdóttir, Einar Þorsteinsson, Dóra Björt Guðjónsdóttir og Dagur B. Eggertsson funda stíft þessa dagana.
Nýr meirihluti verði klár í slaginn áður en fyrsti borgarstjórnarfundur hefst
Viðræður um myndun meirihluta í Reykjavík hafa staðið yfir í fjóra daga en Samfylkingin, Framsóknarflokkur, Píratar og Viðreisn stefna að því að ljúka þeim áður en fyrsti borgarstjórnarfundur kjörtímabilsins verður settur þann 7. júní næstkomandi.
Kjarninn 28. maí 2022
Örn Bárður Jónsson
Um Pútín, fáveldi og fasisma
Kjarninn 28. maí 2022
Mikið er lánað til byggingafyrirtækja um þessar mundir. Áætlað er að það þurfi að byggja 35 þúsund íbúðir á Íslandi á næstu tíu árum.
Bankar lánuðu fyrirtækjum meira á tveimur mánuðum en þeir gerðu samtals 2020 og 2021
Ný útlán, að frádregnum upp- og umframgreiðslum, þriggja stærstu banka landsins til fyrirtækja voru 80,5 milljarðar króna á fyrstu fjórum mánuðum ársins. Gríðarleg aukning hefur orðið á lánum til fasteignafélaga og þeirra sem starfa í byggingarstarfsemi.
Kjarninn 28. maí 2022
Icelandair beri að framfylgja ákvörðunum stjórnvalda bóki þau flug fyrir umsækjendur um alþjóðlega vernd
Icelandair svarar því ekki hvort flugfélagið muni flytja þá umsækjendur um alþjóðlega vernd sem til stendur að vísa úr landi á næstunni. Því sé ekki heimilt að svara fyrir hönd viðskiptavina sinna um möguleg eða fyrirhuguð flug.
Kjarninn 28. maí 2022
Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri.
Seðlabankinn segist ekki þurfa að svara fyrir félag sem hann átti vegna þess að því hefur verið slitið
Það er niðurstaða Seðlabanka Íslands að hann þurfi ekki að afhenda upplýsingar um ráðstöfun hundruð milljarða króna eigna út úr ESÍ, fjárfestingarleið bankans og stöðugleikasamninga sem gerðir voru við kröfuhafa föllnu bankanna.
Kjarninn 28. maí 2022
Morgunblaðssamstæðan frestaði greiðslu á launatengdum gjöldum upp á 193 milljónir
Stjórnvöld buðu fyrirtækjum sem eftir því sóttust að fresta greiðslu launatengdra gjalda vaxtalaust í nokkur ár þegar kórónuveirufaraldurinn skall á. Morgunblaðssamstæðan nýtti þetta úrræði og þarf að greiða 193 milljónir til baka í ríkissjóð til 2026.
Kjarninn 28. maí 2022
Meira úr sama flokkiFólk