Ekki tímabært að ræða um hvort Bandaríkjaher komi aftur til Íslands

Aðstoðarutanríkisráðherra í Bandaríkjunum ræddi við Kjarnann um norðurslóðamál, hvalveiðar og hvort Bandaríkjamenn opin herstöð í Keflavík á ný.

Benjamin Ziff er aðstoðarutanríkisráðherra í Bandaríkjunum og ber ábyrgð á málum sem varða Evrópu og Evrasíu
Benjamin Ziff er aðstoðarutanríkisráðherra í Bandaríkjunum og ber ábyrgð á málum sem varða Evrópu og Evrasíu
Auglýsing
Benja­min Ziff er aðstoð­arutan­rík­is­ráð­herra í Banda­ríkj­unum og ber

ábyrgð á málum sem varða Evr­ópu og Evr­asíu. Kjarn­inn ræddi við Ziff um

Norð­ur­slóða­mál, hval­veiðar og mögu­leik­ann á því að Banda­ríkja­menn opni

her­stöð á ný.



„Ís­land spilar óvenju­stórt hlut­verk í alþjóða­stjórn­málum um þessar

mund­ir,“ segir Benja­min Ziff, aðstoð­arutan­rík­is­ráð­herra Banda­ríkj­anna.

„Ekki bara vegna land­fræði­legrar stað­setn­ingar heldur líka vegna

fram­taks­semi og leið­toga­hlut­verks sem hefur verið sýnt í mál­efnum eins

og Norð­ur­slóða­mál­u­m.“

Ziff kom einmitt hingað til lands um síð­ustu helgi til að vera

við­staddur og taka þátt í Arctic Circle ráð­stefn­unni í Hörpu.

Banda­ríkja­menn tóku nýlega við for­sæti í Norð­ur­skauts­ráð­inu.

„Rétt eins og fyrir Ísland eru Norð­ur­slóðir gríð­ar­lega mik­il­vægt svæði

fyrir Banda­ríkin af mörgum ástæð­um, efna­hags­leg­um, land­fræðipóli­tískum

og sam­fé­lags­leg­um,“ segir Ziff.

„Okkar for­sæti mun ein­beita sér að þrennu, því að bæta efna­hags­leg og

lífs­skil­yrði fólks­ins sem býr á norð­ur­slóð­um, að bæta örygg­is­mál á

svæð­inu og auð­vitað verður áhersla á lofts­lags­breyt­ing­ar. Okkar

mark­mið er að líta á Norð­ur­skautið sem alþjóð­lega auð­lind og vernda

það sem slík­a.“ 

Auglýsing

Ziff segir að Banda­ríkja­menn vilji gera það sem þeir

geta til þess að tryggja að Norð­ur­skautið verði áfram sam­eig­in­leg

arf­leið, og verði ekki spillt af manna völd­um.

„Með lofts­lags­breyt­ingum og bráðnun íss sjáum við hvað áhug­inn á

sjó­leið­inni yfir svæðið er að aukast. Þótt það séu lík­lega tutt­ugu til

þrjá­tíu ár í að þetta verði algengt þurfum við engu að síður að und­ar­búa það núna, og und­ir­búa okkur undir meng­un­ina og skemmd­irnar

sem af þessu gætu orð­ið. Það þarf líka að huga að lag­ara­mm­an­um, sem

þarf að vera í lagi til að frjáls för og frjálsir flutn­ingar geti orðið þarna um.“

Hann segir það nauð­syn­legt að brjóta á bak aftur sam­keppni um og mis­mun­andi kröfur Norð­ur­slóða­ríkj­anna, „og finna kerfi þar sem not á svæð­inu er þannig að það gagn­ist öllum og sé gert á sann­gjarnan hátt.“

Ísland mik­il­vægt þótt ekki sé á það minnst

Ekki er minnst á Ísland í nýrri Norð­ur­slóða­stefnu Banda­ríkj­anna, en

Ziff segir samt sem áður að Ísland sé „lyk­il­banda­lags­þjóð“ fyrir

Banda­rík­in, enda stofn­með­limur í Atl­ants­hafs­banda­lag­inu og íkin tvö

hafi mikil efna­hags­leg tengsl. „Ég heim­sótti Sjáv­ar­kla­s­ann hérna, sem

er að gera magn­aða hluti í sjáv­ar­rann­sóknum og því hvernig hægt er að

nota allt frá hausi til sporðs á fisk­um, allt slíka hefur mikla

efna­hags­lega mögu­leika í Banda­ríkj­unum lík­a.“ Banda­ríkja­menn geti lært

mikið af Íslend­ingum í þessum efn­um.Ziff segist hafa hitt marga íslenska embættismenn og hvalveiðar komi alltaf upp. „En ég held að okkar staða sé alveg þekkt og við vonum að við sjáum framþróun í þessum málum, sem muni gera enn fleira fólki kleift að koma hingað til að fara í hvalaskoðun.“

Vill fleiri í hvala­skoðun í stað hval­veiða

Í einu mál­efni sjáv­ar­ins vilja Banda­ríkja­menn þó ekki læra af

Íslend­ing­um. Banda­ríkja­stjórn hefur ítrekað und­an­farin ár gagn­rýnt

hval­veiðar Íslend­inga og jafn­vel látið kanna hvort halda eigi

sam­skiptum ríkj­anna með sama hætti vegna þeirra. Ziff segir að við­horf

og afstaða Banda­ríkja­manna í þessum málum sé vel þekkt. „Hval­veiðar

eru alþjóð­legt mál en ekki spurn­ing um tví­hliða sam­skipti

Banda­ríkj­anna og Íslands. Ég von­ast til þess að vera á leið í

hvala­skoð­un, og fá þá að verða hluti af stórum hópi fólks sem fer að

skoða hvali lifa og anda, en ekki vera veidda í gróða­skyn­i.“

Hann nefnir ferða­manna­sprengj­una sem orðið hefur á Íslandi und­an­far­ið. „Hluti þessa fólks hefur áhuga á sjáv­ar­um­hverfi Íslands, hefur áhuga á því að sjá hér hluti sem það sér ekki ann­ars stað­ar, og hvalir eru þar á með­al. Ég trúi ekki öðru en að það að veiða hvali í versl­un­ar­skyni hafi minna efna­hags­legt gildi fyrir ísland en það að nýta náveru hval­anna, lif­andi, í þess­ari miklu ferða­mennsku hér á land­i.“ 

Ziff seg­ist hafa hitt marga íslenska emb­ætt­is­menn og hval­veiðar komi alltaf upp. „En ég held að okkar staða sé alveg þekkt og við vonum að við sjáum fram­þróun í þessum mál­um, sem muni gera enn fleira fólki kleift að koma hingað til að fara í hvala­skoð­un.“

Ekki tíma­bært að tala um opnun her­stöðvar á Íslandi

Við fengum líka af því fréttir fyrir skömmu að rætt hefði verið um

aukna við­veru Banda­ríkja­hers á Íslandi á nýjan leik. Ziff segir að það

sé þó of snemmt að ræða ein­hverjar ákvarð­anir í því sam­hengi. „Ég veit

að hingað hafa komið emb­ætt­is­menn til að skoða þennan mögu­leika. Staða

Íslands í Norð­ur­-Atl­ants­hafi, og sú stað­reynd að inn­við­irnir eru til

staðar og þeim hefur verið vel við haldið af Íslend­ingum frá 2006,

þegar við fórum frá Kefla­vík, sýna að ef þörf krefur er Ísland í góðri

stöðu til að taka þátt á breið­ari hátt í aðgerðum Nató, en þessar

ákvarð­anir hafa ekki verið tekn­ar.“



Myndi þetta tengj­ast Rússum og hrak­andi sam­skiptum Banda­ríkj­anna og

ann­arra Vest­ur­velda við Rúss­land? „Ég myndi ekki ganga svo langt að

segja að sam­skipt­unum fari hrak­andi. Ég held að það sé mik­il­vægt að

horfa ekki á málin eins og í kalda stríð­inu. Heim­ur­inn er miklu

alþjóða­vædd­ari og marg­hliða núna en þegar Banda­ríkja­her fór frá

Íslandi 2006. Áskor­an­irnar sem við stöndum frammi fyrir eru það líka.

Stað­setn­ing her­liðs er því ekki endi­lega merki um mik­il­vægi eða stöðu

Íslands. Við sjáum núna auk­inn áhuga alþjóð­legra skipa­fyr­ir­tækja á

íslandi, vegna Norð­ur­slóða, ég nefndi áðan íslensk frum­kvöðla­fyr­ir­tæki

í sjáv­ar­út­vegi og sjáv­ar­rann­sókn­um, þetta er á heims­mæli­kvarða. Það er

miklu marg­þætt­ari sýn á það hvað það þýðir að vera mik­il­vægur í

heim­inum í dag. Banda­ríkin segja að gildi þjóðar sé í menntun og

frum­kvöðla­starf­semi, og þar stenst eng­inn Íslandi snún­ing.“

Meira úr sama flokkiViðtal
None