Sprenging kjarnorkudrifinnar flaugar olli geislun í Rússlandi

Talið er að fimm til sjö vísindamenn hafi látist í kjölfar sprengingar kjarnorkudrifinnar flaugar í Rússlandi. Vísindamennirnir unnu að prófun flaugarinnar sem hönnuð var til að komast fram hjá bandarískum loftvörnum.

Vladimír Pútín, Rússlandsforseti.
Vladimír Pútín, Rússlandsforseti.
Auglýsing

Fimm til sjö vís­inda­menn lét­ust í dul­ar­fullri prófun á nýrri kjarn­orku­drif­inni flaug í Rúss­landi. Rúss­nesk yfir­völd hafa lýst vís­inda­menn­ina, sem voru sér­fræð­ingar í kjarn­orku, þjóð­hetj­ur. Flaug­in, sem var hönnuð til að kom­ast fram hjá banda­rískum  loft­vörn­um, sprakk og olli geislun í kjöl­far­ið.

Flaugin sprakk í Hvíta­hafi, norðan við borg­ina Ark­hang­elsk. Valentin Kostyu­kov, yfir­maður kjarn­orku­mið­stöðvar Rúss­lands, sagði í kjöl­far slyss­ins að vís­inda­menn­irnir væru þjóð­hetjur, jafn­framt sem þeir yrðu heiðraðir rík­is­verð­launum eftir dauða sinn. 

Auglýsing
Í kjöl­far spreng­ing­ar­innar reyndi banda­ríska leyni­þjón­ustan að finna út hvað hafi valdið henni. Spreng­ingin olli mæl­an­legri geislun sem varð til þess að upp komst um til­raun­ina. ­Banda­rískir kjarn­orku­fræð­ingar telja jafn­framt að flaugin hafi verið kjarn­orku­drif­in stýriflaug.

Hönnuð til að kom­ast fram hjá banda­rískum loft­vörnum

Sam­kvæmt heim­ildum the New York Times telja banda­rískir leyni­þjón­ustu­menn að flaugin sé hin svo­kall­aða SSC-X-9 Sky­fall flaug sem Vla­dimír Pútín, for­seti Rúss­lands, hefur sagt að geti náð hvert sem er í heim­in­um. Pútín kynnti flaug­ina opin­ber­lega haustið 2018 og sagði hana vera hann­aða til þess að kom­ast fram hjá banda­rískum loft­vörn­um. 

Flaugin er hönnuð til að vera ófyr­ir­sjá­an­leg í flugi og á að geta flogið afar nærri sjáv­ar­máli. Slík flaug væri banda­rískum flug­vörnum afar erfitt að skjóta niður miðað við núver­andi tækn­i. Engu að síður virð­ist til­raunin fyrr­nefnda hafa mis­heppn­ast sem gefur til kynna að flaugin sé ekki orðin jafn þróuð og rúss­nesk stjórn­völd gefa til kynna. 

Mis­vísandi upp­lýs­ingar um geislun

Mis­vísandi upp­lýs­ingar hafa borist frá rúss­neskum stjórn­völdum um hversu mikil geislun hafi orðið af völdum slyss­ins. Í kjöl­far spreng­ing­ar­innar gaf rúss­neski her­inn út að eldur hafi brot­ist út þegar vökva­elds­neyt­is­drifin flaug hafi sprungið á til­raun­ar­mið­stöð hers­ins og að geislun væri innan eðli­legra marka. 

Hins vegar gaf sveita­stjórn Sever­od­vinsk sem er í um 40 kíló­metra fjar­lægð frá Ark­hang­els að tveir geisl­un­ar­mælar hafi mælt aukna geisl­un. Auk þess gaf rúss­nesk frétta­veita út að geislun hafi farið 200 falt yfir eðli­lega geisl­un, en fréttin var fljót­lega fjar­lægð af vef frétta­veit­unn­ar.

Enda­lok vopna­samn­ings Rúss­lands og Banda­ríkj­anna

Í byrjun ágúst voru for­m­­leg enda­­lok vopna­­samn­ings milli Rús­s­lands og Banda­­ríkj­anna um bann á fram­­leiðslu með­­al­­drægra kjarn­orkuflauga. Sam­komu­lag­ið, sem í dag­­legu tali er kall­að INF, var sett á árið 1987 og var mik­il­vægur þáttur í enda­lokum Kalda stríðs­ins á níunda ára­tugn­­um.

Hins vegar hefur samn­ing­­ur­inn verið í upp­­­námi á síð­­­ustu árum. Banda­­ríkja­­stjórn ásak­aði rík­­is­­stjórn Rús­s­lands um að hafa gengið á bak orða sinna með æfinga­skotum árið 2014. Sam­­kvæmt tals­­mönnum Banda­­ríkja­hers hafa Rússar fram­­leitt teg­und kjarn­orkuflaugar sem sér­­fræð­ingar telja að geti verið skotið upp í um 2 þús­und kíló­­metra fjar­lægð frá áfanga­­stað. Rússar neit­uðu ásök­unum og svör­uðu með því að ásaka Banda­­ríkja­­menn um að hafa gerst sjálfir brot­­legir á samn­ingn­­um. 

Hvor­ugt ríkið hefur birt sann­­anir um brot á samn­ingnum opin­ber­­lega, en NATO tók undir með Banda­­ríkja­­mönnum á aðal­­fundi þeirra í fyrra­sum­­­ar. Þar sögðu tals­­menn hern­að­­ar­­banda­lags­ins meint brot Rússa vera „senn­i­­leg­asta túlk­un­in“ á þau gögn sem þeir bjuggu yfir.

Í októ­ber í fyrra hót­­aði svo Don­ald Trump ­for­­seti Banda­­ríkj­anna því að rifta samn­ingnum við Rús­s­land vegna meintra brota, svari rík­­is­­stjórn Rús­s­lands ekki kröfum þeirra. Rús­s­land stóð fast í sinni afstöðu og svo fór að Trump til­­kynnti end­an­­lega að sam­komu­lag­inu yrði rift með hálfs árs fyr­ir­vara síð­­asta febr­­ú­­ar.

Eftir nýliðin samn­ings­­slit milli Rús­s­lands og Banda­­ríkj­anna er aðeins einn vopna­­samn­ingur í gildi milli land­anna, sem ber heit­ið ­New Start. Sá samn­ingur kveður á um hámarks­­­fjölda kjarn­orku­odda í hvoru land­inu, en sam­­kvæmt blaða­­manni Al Jazeera er útlit fyrir að að honum ljúki án end­­ur­nýj­unar árið 2021.

Auknar líkur á vopna­kapp­hlaupi

Sér­­fræð­ingar í hern­að­­ar­­málum segja riftun hern­að­­ar­­samn­inga Banda­­ríkj­anna við Rús­s­land auka lík­­­urnar á alþjóð­­legu vopna­­kapp­hlaupi. Banda­­ríkja­­for­­seti virð­ist einnig hafa haft vopna­­kapp­hlaup í huga.

Alþjóð­­legt vopna­­kapp­hlaup virð­ist því vera í start­hol­un­­um. Til að mynda sagð­ist Mark Esper, varn­­ar­­mála­ráð­herra ­Banda­­ríkj­anna, vilja flytja með­­al­­drægar eld­flaugar til Aust­­ur-Asíu núna um helg­ina, rétt eftir að samn­ingnum við Rús­s­land hafði verið rift. Aðspurður hvort vopna­­kapp­hlaup sé í vænd­um, svar­aði utan­­­rík­­is­ráð­herra Rús­s­lands því að valið væri í höndum Banda­­ríkj­anna. Hins vegar bætti hann við að ef til vopna­­kapp­hlaups kæmi myndu Rússar aldrei tapa. 

Rússar auka hernað sinn á norð­ur­slóðum

Í skýrslu varn­ar­mála­ráðu­neytis Banda­ríkj­anna er því haldið fram að þörf sé á að nútíma­væða eld­flauga­varnir og varnir gegn lang­dregnum flaugum á norð­ur­slóð­um. Varn­ar­mála­ráðu­neytið vill enn fremur auka sjó­eft­ir­lit á haf­svæð­inu milli Íslands, Græn­lands og Bret­land, það er hjá hinu svo­kall­aða GIUK bili. Það falli vel að núver­andi verk­efnum NATO á Íslandi. Í skýrsl­unni segir enn fremur að hætta sé á ákveð­inni keðju­verkun frá öðrum svæð­um. Til að mynda geti spenna milli Banda­ríkj­anna og Rúss­lands eða Kína í öðrum heims­svæðum smitað út frá sér og skapað spennu á milli þeirra á norð­ur­slóð­um.

Jens Stol­ten­berg, fram­kvæmda­stjóri NATO, sagði á fyr­ir­lestri í Nor­ræna hús­inu 11. júní síð­ast­lið­inn að aukin hern­að­­ar­­upp­­­bygg­ing Rússa á norð­­ur­slóð­um, með auknum her­­stöðv­­um, kaf­bátum og auk­inni hern­að­­ar­­legri loft­um­­ferð, valdi banda­lag­inu sér­­stak­­lega áhyggj­u­m.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra.
Fylgi Vinstri grænna hefur aldrei mælst minna í könnun Gallup – 7,2 prósent styðja flokkinn
Píratar hafa næstum því tvöfaldað fylgi sitt frá síðustu kosningum og Samfylkingin hefur aukið sitt fylgi um tæplega 40 prósent. Sjálfstæðisflokkur mælist undir kjörfylgi en Framsókn siglir lygnan sjó.
Kjarninn 2. júlí 2022
Það sem er sérstakt við spjöld þessi er að í stað þess að á þeim séu myndir og upplýsingar um landsliðsmenn í knattspyrnu eru þar að finna sögur verkafólks sem látist hafa við undirbúning mótsins.
Gefa út „fótboltaspil“ með verkafólki sem látist hefur við undirbúninginn í Katar
Þúsunda farandsverkamanna er minnst í átaki sænsku rannsóknarblaðamannasamtakanna Blankspot til að vekja athygli á mannlega kostnaðnum við Heimsmeistaramótið sem hefst í nóvember.
Kjarninn 2. júlí 2022
Alls fóru 0,0002% af fjármagni í COVID-viðbragðsáætlunum í að uppræta kynbundið ofbeldi
Ríki sem eiga sterka femíníska hreyfingu hafa verið talsvert líklegri til að taka tillit til kynjasjónamiða í COVID-19 áætlunum sínum en þau ríki þar sem engin eða veik femínísk hreyfing er við lýði, samkvæmt nýrri skýrslu.
Kjarninn 2. júlí 2022
Heimili eru talin ábyrg fyrir tonnum á tonn ofan af matvælum sem fara í ruslið.
Svona spornar þú við sóun í sumarfríinu
Það vill enginn koma heim í ýldulykt eftir gott frí. Þá vilja eflaust flestir ekki umturnast í umhverfissóða á ferðalaginu. Hér eru nokkur ráð til njóta sumarleyfisins langþráða án þess að koma heim í fýlu.
Kjarninn 2. júlí 2022
Þórður Snær Júlíusson
Partíið er búið
Kjarninn 2. júlí 2022
Alls 16 prósent ungra kjósenda fylgdist ekkert með pólitískum fréttum í kosningabaráttunni
Það færist í aukana að fólk fái fréttir af íslenskum stjórnmálum í gegnum netið og sérstaklega samfélagsmiðla. Fleiri 18 til 25 ára kjósendur notuðu samfélagsmiðla til að nálgast upplýsingar um síðustu kosningar en sjónvarpsfréttir.
Kjarninn 2. júlí 2022
Þorbjörg Sigríður spurði Bjarna Benediktsson um grænar fjárfestingar ríkisins.
Um 2 prósent af fjárfestingum ríkisins teljast „grænar“
Miðað við þrönga skilgreiningu námu grænar fjárfestingar um 2 prósentum af heildarfjárfestingum ríkisins í fyrra. Ef notast er við víðari skilgreiningu og t.d. framlög til nýs Landspítala tekin með, er hlutfallið 20 prósent.
Kjarninn 1. júlí 2022
Bjarni Beneditsson fjármála- og efnahagsráðherra.
„Gjör rétt – ávallt“
Fjármála- og efnahagsráðherra segir að laun dómara eins og annarra æðstu embættismanna séu ekki lækka. Um sé að ræða leiðréttingu. Hann segir að það sé ekkert minna en siðferðisbrestur að skila því ekki sem ofgreitt var úr opinberum sjóðum.
Kjarninn 1. júlí 2022
Meira úr sama flokkiErlent