Sprenging kjarnorkudrifinnar flaugar olli geislun í Rússlandi

Talið er að fimm til sjö vísindamenn hafi látist í kjölfar sprengingar kjarnorkudrifinnar flaugar í Rússlandi. Vísindamennirnir unnu að prófun flaugarinnar sem hönnuð var til að komast fram hjá bandarískum loftvörnum.

Vladimír Pútín, Rússlandsforseti.
Vladimír Pútín, Rússlandsforseti.
Auglýsing

Fimm til sjö vís­inda­menn lét­ust í dul­ar­fullri prófun á nýrri kjarn­orku­drif­inni flaug í Rúss­landi. Rúss­nesk yfir­völd hafa lýst vís­inda­menn­ina, sem voru sér­fræð­ingar í kjarn­orku, þjóð­hetj­ur. Flaug­in, sem var hönnuð til að kom­ast fram hjá banda­rískum  loft­vörn­um, sprakk og olli geislun í kjöl­far­ið.

Flaugin sprakk í Hvíta­hafi, norðan við borg­ina Ark­hang­elsk. Valentin Kostyu­kov, yfir­maður kjarn­orku­mið­stöðvar Rúss­lands, sagði í kjöl­far slyss­ins að vís­inda­menn­irnir væru þjóð­hetjur, jafn­framt sem þeir yrðu heiðraðir rík­is­verð­launum eftir dauða sinn. 

Auglýsing
Í kjöl­far spreng­ing­ar­innar reyndi banda­ríska leyni­þjón­ustan að finna út hvað hafi valdið henni. Spreng­ingin olli mæl­an­legri geislun sem varð til þess að upp komst um til­raun­ina. ­Banda­rískir kjarn­orku­fræð­ingar telja jafn­framt að flaugin hafi verið kjarn­orku­drif­in stýriflaug.

Hönnuð til að kom­ast fram hjá banda­rískum loft­vörnum

Sam­kvæmt heim­ildum the New York Times telja banda­rískir leyni­þjón­ustu­menn að flaugin sé hin svo­kall­aða SSC-X-9 Sky­fall flaug sem Vla­dimír Pútín, for­seti Rúss­lands, hefur sagt að geti náð hvert sem er í heim­in­um. Pútín kynnti flaug­ina opin­ber­lega haustið 2018 og sagði hana vera hann­aða til þess að kom­ast fram hjá banda­rískum loft­vörn­um. 

Flaugin er hönnuð til að vera ófyr­ir­sjá­an­leg í flugi og á að geta flogið afar nærri sjáv­ar­máli. Slík flaug væri banda­rískum flug­vörnum afar erfitt að skjóta niður miðað við núver­andi tækn­i. Engu að síður virð­ist til­raunin fyrr­nefnda hafa mis­heppn­ast sem gefur til kynna að flaugin sé ekki orðin jafn þróuð og rúss­nesk stjórn­völd gefa til kynna. 

Mis­vísandi upp­lýs­ingar um geislun

Mis­vísandi upp­lýs­ingar hafa borist frá rúss­neskum stjórn­völdum um hversu mikil geislun hafi orðið af völdum slyss­ins. Í kjöl­far spreng­ing­ar­innar gaf rúss­neski her­inn út að eldur hafi brot­ist út þegar vökva­elds­neyt­is­drifin flaug hafi sprungið á til­raun­ar­mið­stöð hers­ins og að geislun væri innan eðli­legra marka. 

Hins vegar gaf sveita­stjórn Sever­od­vinsk sem er í um 40 kíló­metra fjar­lægð frá Ark­hang­els að tveir geisl­un­ar­mælar hafi mælt aukna geisl­un. Auk þess gaf rúss­nesk frétta­veita út að geislun hafi farið 200 falt yfir eðli­lega geisl­un, en fréttin var fljót­lega fjar­lægð af vef frétta­veit­unn­ar.

Enda­lok vopna­samn­ings Rúss­lands og Banda­ríkj­anna

Í byrjun ágúst voru for­m­­leg enda­­lok vopna­­samn­ings milli Rús­s­lands og Banda­­ríkj­anna um bann á fram­­leiðslu með­­al­­drægra kjarn­orkuflauga. Sam­komu­lag­ið, sem í dag­­legu tali er kall­að INF, var sett á árið 1987 og var mik­il­vægur þáttur í enda­lokum Kalda stríðs­ins á níunda ára­tugn­­um.

Hins vegar hefur samn­ing­­ur­inn verið í upp­­­námi á síð­­­ustu árum. Banda­­ríkja­­stjórn ásak­aði rík­­is­­stjórn Rús­s­lands um að hafa gengið á bak orða sinna með æfinga­skotum árið 2014. Sam­­kvæmt tals­­mönnum Banda­­ríkja­hers hafa Rússar fram­­leitt teg­und kjarn­orkuflaugar sem sér­­fræð­ingar telja að geti verið skotið upp í um 2 þús­und kíló­­metra fjar­lægð frá áfanga­­stað. Rússar neit­uðu ásök­unum og svör­uðu með því að ásaka Banda­­ríkja­­menn um að hafa gerst sjálfir brot­­legir á samn­ingn­­um. 

Hvor­ugt ríkið hefur birt sann­­anir um brot á samn­ingnum opin­ber­­lega, en NATO tók undir með Banda­­ríkja­­mönnum á aðal­­fundi þeirra í fyrra­sum­­­ar. Þar sögðu tals­­menn hern­að­­ar­­banda­lags­ins meint brot Rússa vera „senn­i­­leg­asta túlk­un­in“ á þau gögn sem þeir bjuggu yfir.

Í októ­ber í fyrra hót­­aði svo Don­ald Trump ­for­­seti Banda­­ríkj­anna því að rifta samn­ingnum við Rús­s­land vegna meintra brota, svari rík­­is­­stjórn Rús­s­lands ekki kröfum þeirra. Rús­s­land stóð fast í sinni afstöðu og svo fór að Trump til­­kynnti end­an­­lega að sam­komu­lag­inu yrði rift með hálfs árs fyr­ir­vara síð­­asta febr­­ú­­ar.

Eftir nýliðin samn­ings­­slit milli Rús­s­lands og Banda­­ríkj­anna er aðeins einn vopna­­samn­ingur í gildi milli land­anna, sem ber heit­ið ­New Start. Sá samn­ingur kveður á um hámarks­­­fjölda kjarn­orku­odda í hvoru land­inu, en sam­­kvæmt blaða­­manni Al Jazeera er útlit fyrir að að honum ljúki án end­­ur­nýj­unar árið 2021.

Auknar líkur á vopna­kapp­hlaupi

Sér­­fræð­ingar í hern­að­­ar­­málum segja riftun hern­að­­ar­­samn­inga Banda­­ríkj­anna við Rús­s­land auka lík­­­urnar á alþjóð­­legu vopna­­kapp­hlaupi. Banda­­ríkja­­for­­seti virð­ist einnig hafa haft vopna­­kapp­hlaup í huga.

Alþjóð­­legt vopna­­kapp­hlaup virð­ist því vera í start­hol­un­­um. Til að mynda sagð­ist Mark Esper, varn­­ar­­mála­ráð­herra ­Banda­­ríkj­anna, vilja flytja með­­al­­drægar eld­flaugar til Aust­­ur-Asíu núna um helg­ina, rétt eftir að samn­ingnum við Rús­s­land hafði verið rift. Aðspurður hvort vopna­­kapp­hlaup sé í vænd­um, svar­aði utan­­­rík­­is­ráð­herra Rús­s­lands því að valið væri í höndum Banda­­ríkj­anna. Hins vegar bætti hann við að ef til vopna­­kapp­hlaups kæmi myndu Rússar aldrei tapa. 

Rússar auka hernað sinn á norð­ur­slóðum

Í skýrslu varn­ar­mála­ráðu­neytis Banda­ríkj­anna er því haldið fram að þörf sé á að nútíma­væða eld­flauga­varnir og varnir gegn lang­dregnum flaugum á norð­ur­slóð­um. Varn­ar­mála­ráðu­neytið vill enn fremur auka sjó­eft­ir­lit á haf­svæð­inu milli Íslands, Græn­lands og Bret­land, það er hjá hinu svo­kall­aða GIUK bili. Það falli vel að núver­andi verk­efnum NATO á Íslandi. Í skýrsl­unni segir enn fremur að hætta sé á ákveð­inni keðju­verkun frá öðrum svæð­um. Til að mynda geti spenna milli Banda­ríkj­anna og Rúss­lands eða Kína í öðrum heims­svæðum smitað út frá sér og skapað spennu á milli þeirra á norð­ur­slóð­um.

Jens Stol­ten­berg, fram­kvæmda­stjóri NATO, sagði á fyr­ir­lestri í Nor­ræna hús­inu 11. júní síð­ast­lið­inn að aukin hern­að­­ar­­upp­­­bygg­ing Rússa á norð­­ur­slóð­um, með auknum her­­stöðv­­um, kaf­bátum og auk­inni hern­að­­ar­­legri loft­um­­ferð, valdi banda­lag­inu sér­­stak­­lega áhyggj­u­m.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Leikhópurinn Lotta: Bakkabræður
Bakkabræður teknir í samfélagssátt
Leiklistargagnrýnandi Kjarnans fjallar um Bakkabræður í uppsetningu Leikhópsins Lottu.
Kjarninn 6. júní 2020
Heil vika án nýrra smita
Nýgreind smit síðasta sólarhringinn: Núll. Greind smit síðustu sjö sólarhringa: Núll. Í dag eru tímamót í baráttu Íslendinga gegn COVID-19. Í baráttunni gegn litla gaddaboltanum, veirunni sem virðist ekki hafa tekist að finna líkama að sýkja í viku.
Kjarninn 6. júní 2020
Jói Sigurðsson, sem sést hér fyrir miðju á myndinni og Þorgils Sigvaldason, sem stendur lengst til hægri, fengu hugmyndina að CrankWheel árið 2014.
Hafa tekist á við vaxtarverki vegna heimsfaraldursins
CrankWheel er íslenskt nýsköpunarfyrirtæki sem hefur vaxið nokkuð að undanförnu vegna áhrifa kórónuveirufaraldursins, enda gerir tæknilausn fyrirtækisins sölufólki kleift að leysa störf sín af hendi úr fjarlægð.
Kjarninn 6. júní 2020
180⁰ Reglan
180⁰ Reglan
180° Reglan – Viðtal við Christof Wehmeier
Kjarninn 6. júní 2020
Víða í Bandaríkjunum standa yfir mótmæli í kjölfar morðsins á George Floyd.
Vöxtur Antifa í Bandaríkjunum andsvar við uppgangi öfgahægrisins
Bandarískir ráðamenn saka Antifa um að bera ábyrgð á því að mótmælin sem nú einkenna bandarískt þjóðlíf hafi brotist út í óeirðir. Trump vill að hreyfingin verði stimpluð sem hryðjuverkasamtök en það gæti reynst erfitt.
Kjarninn 6. júní 2020
Hugmyndir um að hækka vatnsborð Hagavatns með því að stífla útfall þess, Farið, eru ekki nýjar af nálinni.
Ber að fjalla um hugsanlega áfangaskiptingu Hagavatnsvirkjunar
Íslenskri vatnsorku ehf. ber að sögn Orkustofnunar að fjalla um hugsanlega áfangaskiptingu fyrirhugaðrar Hagavatnsvirkjunar í frummatsskýrslu. Þá ber fyrirtækinu einnig að bera saman 9,9 MW virkjun og fyrri áform um stærri virkjanir.
Kjarninn 6. júní 2020
Telur stjórnvöld vinna gegn eigin markmiðum með hagræðingarkröfu á Hafró
Forstjóri Hafrannsóknastofnunar segir að stjórnvöld gangi gegn eigin markmiðum um eflingu haf- og umhverfisrannsókna með því að gera sífellda hagræðingarkröfu á Hafró. Hann segir stofnunina sinna hættulega litlum grunnrannsóknum.
Kjarninn 5. júní 2020
Inga Sæland
Segir sama gamla spillingarkerfið blómstra sem aldrei fyrr
„Hvenær hættir maður að verða hissa á sérhagsmunagæslunni í pólitík?“ spyr formaður Flokks fólksins.
Kjarninn 5. júní 2020
Meira úr sama flokkiErlent