Verktaki greiddi framkvæmdastjóra GAMMA-félags 58 milljónir til hliðar

Framkvæmdastjóri Upphafs, fasteignafélagsins í eigu sjóðs GAMMA, þáði persónulega háar greiðslur frá verktaka sem hann samdi um að láta hafa milljarða verkefni. Eignir sjóðsins fóru úr tæpum fimm milljörðum í 42 milljónir króna á rúmu ári.

Gamma-6.jpg
Auglýsing

Verk­taka- og þjón­ustu­fyr­ir­tækið VHE ehf., sem var umfangs­mesti fram­kvæmda­að­il­inn í bygg­ingum hund­ruð íbúða fyrir fast­eigna­fé­lagið Upp­haf, greiddi alls 58 millj­ónir króna til Pét­urs Hann­es­son­ar, fram­kvæmda­stjóra Upp­hafs, frá 2015 og fram á mitt ár í fyrra. Greiðsl­urnar fóru beint til Pét­urs eða til félags í hans eigu.

Á sama tíma fengu VHE og und­ir­verk­takar þess ríf­lega sjö millj­arða króna frá Upp­hafi fyrir verk­efni sem samið var beint við verk­taka­fyr­ir­tækið um, í stað þess að fara í útboð og leita bestu kjara. Frá þessu var greint í Kveik á RÚV í kvöld. 

Upp­haf var að öllu leyti í eigu fag­fjár­festa­sjóðs sem var í stýr­ingu hjá GAMMA, og kall­að­ist GAMMA: Novus. Sá sjóður var með bók­fært eigið fé upp á 4,8 millj­arða króna um mitt ár 2018. Sjóð­ur­inn réðst svo í skulda­bréfa­út­boð til að fjár­magna fram­kvæmdir á sínum vegum vorið 2019 og safn­aði 2,7 millj­örðum króna á him­in­háum vöxt­um, eða um 16 pró­sent. 

Auglýsing
Eftir að Kvika hafði keypt GAMMA, og end­ur­metið virði eigna þeirra sjóða sem þar var að finna, var nið­ur­staðan sú að virði eigna Novus væri 42 millj­ónir króna. Í ein­blöð­ungi sem sendur var út til hlut­deild­ar­skír­tein­is­hafa í lok sept­em­ber kom fram að „raun­veru­leg fram­vinda“ verk­efn­is­ins hefði verið ofmet­in.

Málið var litið svo alvar­legum augum innan Kviku að skipt var um alla þá sem stýrt höfðu sjóðn­um, Fjár­mála­eft­ir­lit­inu gert við­vart um stöðu Novus og Grant Thornton ráðið til að fara yfir mál­ið. Á meðal þess sem ákveðið var að skoða var hvort að greiðslur hefðu runnið frá Upp­hafi til félaga sem tengj­ast fyrr­ver­andi fram­kvæmda­stjóra félags­ins, Pétri Hann­essyni.

Segir greiðsl­urnar hafa átt sér „eðli­legar skýr­ing­ar“

Í Kveik í kvöld var greint frá því að í fram­kvæmda­stjóra­tíð Pét­urs hjá Upp­hafi hafi verið stofnað til umfangs­mik­ils við­skipta­sam­bands við VHE, sem er afar skuld­sett verk­taka­fyr­ir­tæki með litla reynslu af stór­tækum fast­eigna­verkum og hafði átt við lausa­fjár­skort að stríða. Samn­ing­arnir sem VHE fékk án útboðs hjá Upp­hafi voru þannig að fast­eigna­fé­lagið bar alla áhætt­una af þeim, en verk­tak­inn enga. 

Kveikur greindi frá því að frétta­menn hans hefði undir höndum gögn sem sýndu greiðslur upp á sam­tals 58 millj­ónir króna til Pét­urs og félags í hans eigu frá VHE á sama tíma og hann var að gera ofan­greinda samn­inga, alls upp á ríf­lega sjö millj­arða króna, við verk­taka­fyr­ir­tæk­ið. 

Í þætti kvölds­ins var haft sam­band við Pétur og Unnar Stein Hjalta­son, aðal­eig­anda og stjórn­ar­for­mann VHE. Þar neit­uðu þeir báðir að tjá sig um málið en nokkrum dögum síðar sendi lög­maður VHE bréf til Kveiks. Þar gengst fyr­ir­tækið við því að hafa greitt Pétri 58 millj­ónir króna fyrir ráð­gjöf og sagði að þótt það mætti taka undir að það að greiðsl­urnar litu illa út ættu þær sér eðli­legar skýr­ing­ar. Þær væru vegna ann­arra fast­eigna­verk­efna en þeirra sem tengd­ust Upp­hafi og því hafi ekki verið neitt óeðli­legt við við­skipta­sam­bandið milli aðil­anna tveggja. 

„Rosa­legar frétt­ir“

Aðrir við­mæl­endur Kveiks sem áttu mikið undir Upp­hafi sögðu greiðsl­unnar hins vegar koma mikið á óvart. Á meðal þeirra var Ingvi Hrafn Ósk­ars­son, sem var stjórn­ar­for­maður Upp­hafs og sjóðs­stjóri Novus. Hann sagði í þætti kvölds­ins að þetta væru „rosa­legar frétt­ir“ og að hann væri „frekar sleg­inn yfir þessu“. 

Þeir sem settu fé í Novu­s-­sjóð­inn voru íslenskir ein­stak­ling­ar, trygg­inga­fé­lög og líf­eyr­is­sjóð­ir. TM tap­aði 300 millj­ónum króna á fjár­fest­ing­unni og VÍS og Sjóvá sitt hvorum 155 millj­ón­un­um. Þrír líf­eyr­is­sjóðir töp­uðu sam­tals 800 millj­ónum króna. Á meðal þeirra sem töp­uðu var Birta líf­eyr­is­sjóð­ur. Ólafur Sig­urðs­son, fram­kvæmda­stjóri hans, sagði í Kveik í kvöld að það þyrfti að rann­saka greiðsl­urnar til Pét­urs. Í þætt­inum kom fram að emb­ætti hér­aðs­sak­sókn­ara hefði fengið afrit af þeim gögnum sem voru þar til umfjöll­un­ar­. ­For­svars­menn Kviku banka lögðu auk þess fram kæru til emb­ætt­is­ins í gær vegna máls­ins þar sem greiðsl­urnar verða rann­sak­aðar sem meint augð­un­ar­brot. 

Sam­kvæmt almennum hegn­ing­ar­lögum getur sá sem gef­ur, lofar eða býður manni sem stjórn­ar ­fyr­ir­tæki í atvinnu­rekstri ­gjöf eða annan ávinn­ing, í þágu hans eða ann­arra, til að fá hann til að gera eitt­hvað eða láta eitt­hvað ógert í bága við starfs­skyldur hans, verið lát­inn sæta fang­elsi allt að fimm árum.

Kjarn­inn fjall­aði ítar­lega um mál­efni GAMMA og Novu­s-­sjóðs­ins í fyrra­haust. Hægt er að lesa yfir­lit yfir þá umfjöllun hér.

Kanna rétt á bótum

GAMMA sendi frá sér yfir­lýs­ingu eftir þátt kvölds­ins þar sem kemur fram að núver­andi for­svars­menn GAMMA hafi verið upp­lýstir um efn­is­at­riði þátt­ar­ins skömmu áður en hann var sendur út. „Rann­sókn máls­ins heyrir undir við­eig­andi yfir­völd og hefur GAMMA til­kynnt emb­ætti hér­aðs­sak­sókn­ara um atvik máls­ins. GAMMA mun jafn­framt, fyrir hönd eig­enda fag­fjár­festa­sjóðs­ins GAMMA: Novus og lán­veit­enda, sem eru fjöldi fjár­festa, kanna rétt til bóta úr höndum þeirra sem í hlut eiga.”

Yfir­stjórn­andi Upp­hafs, sem var til umfjöll­unar í þætt­in­um, hafi látið af störfum hjá Upp­hafi í árs­byrjun 2019. „Í kjöl­far kaupa Kviku banka á öllu hlutafé GAMMA tók nýtt stjórn­enda­teymi til starfa hjá GAMMA á seinni helm­ing árs 2019. “

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Býfluga á kafi í villiblómi.
Búa til blómabelti vítt og breitt fyrir býflugur
Býflugum hefur fækkað gríðarlega mikið síðustu áratugi svo í mikið óefni stefnir. Náttúruverndarsamtök í Bretlandi fengu þá hugmynd fyrir nokkrum árum að byggja upp net blómabelta um landið til að bjarga býflugunum.
Kjarninn 14. júlí 2020
Ásta Sigríður Fjeldsted
Ásta Sigríður Fjeldsted nýr framkvæmdastjóri Krónunnar
Ásta Sigríður Fjeldsted hefur verið ráðin framkvæmdastjóri Krónunnar.
Kjarninn 14. júlí 2020
Atvinnuleysi komið undir tíu prósent
Atvinnuleysi hérlendis hefur lækkað hratt að undanförnu en þar skiptir mestu hröð lækkun atvinnuleysis vegna minnkaðs starfshlutfalls. Almennt atvinnuleysi mælist 7,5 prósent og hefur lítið sem ekkert breyst frá því í apríl.
Kjarninn 14. júlí 2020
Salt Pay talið hæft til að fara með virkan eignarhlut í Borgun
Fjármálaeftirlitsnefnd Seðlabanka Íslands hefur komist að þeirri niðurstöðu að Salt Pay, með skráð aðsetur á Caymaneyjum, sé hæft til að fara með yfir 50 prósent virkan eignarhlut í Borgun.
Kjarninn 14. júlí 2020
Frá fundinum í dag
Fjögur lönd til viðbótar ekki talin áhættusvæði
Alls eru sex lönd sem ekki eru talin áhættusvæði; Danmörk, Noregur, Finnland, Þýskaland, Grænland og Færeyjar. Fólk sem kemur þaðan og hefur dvalið þar í tvær vikur samfleytt þarf ekki að fara í skimun við komuna til landsins frá og með 16. júlí.
Kjarninn 14. júlí 2020
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsmálaráðherra.
227 stuðningslán fyrir tæpa 2,2 milljarða
Alls hafa fyrirtæki hér á landi sótt um 227 stuðningslán fyrir tæpa 2,2 milljarða króna síðan opnað var fyrir umsóknir þann 9. júlí.
Kjarninn 14. júlí 2020
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
„Vissuð þið að það er ekki refsivert á Íslandi að stela launum af vinnuaflinu?“
Formaður Eflingar hefur gert kröfu á stjórnvöld og stílað á fimm ráðuneyti. Hún vill að þau standi við gefin loforð um að heimildir til refsinga verði auknar, í samráði við aðila vinnumarkaðarins, ef atvinnurekandi brýtur gegn lágmarkskjörum launamanns.
Kjarninn 14. júlí 2020
Þinglýstum kaupsamningum fækkaði á milli ára í flestum sveitarfélögum á höfuðborgarsvæðinu. Smávægileg aukning varð í Mosfellsbæ og á Seltjarnarnesi.
Þinglýstum kaupsamningum á höfuðborgarsvæðinu fækkar milli ára
Þinglýstum kaupsamningum fjölgar víða utan höfuðborgarsvæðisins á öðrum ársfjórðungi miðað við sama tíma í fyrra. Alls fækkaði þeim um 31 prósent innan höfuðborgarsvæðisins en fjölgaði um 0,5 prósent utan þess.
Kjarninn 14. júlí 2020
Meira úr sama flokkiInnlent