Verktaki greiddi framkvæmdastjóra GAMMA-félags 58 milljónir til hliðar

Framkvæmdastjóri Upphafs, fasteignafélagsins í eigu sjóðs GAMMA, þáði persónulega háar greiðslur frá verktaka sem hann samdi um að láta hafa milljarða verkefni. Eignir sjóðsins fóru úr tæpum fimm milljörðum í 42 milljónir króna á rúmu ári.

Gamma-6.jpg
Auglýsing

Verk­taka- og þjón­ustu­fyr­ir­tækið VHE ehf., sem var umfangs­mesti fram­kvæmda­að­il­inn í bygg­ingum hund­ruð íbúða fyrir fast­eigna­fé­lagið Upp­haf, greiddi alls 58 millj­ónir króna til Pét­urs Hann­es­son­ar, fram­kvæmda­stjóra Upp­hafs, frá 2015 og fram á mitt ár í fyrra. Greiðsl­urnar fóru beint til Pét­urs eða til félags í hans eigu.

Á sama tíma fengu VHE og und­ir­verk­takar þess ríf­lega sjö millj­arða króna frá Upp­hafi fyrir verk­efni sem samið var beint við verk­taka­fyr­ir­tækið um, í stað þess að fara í útboð og leita bestu kjara. Frá þessu var greint í Kveik á RÚV í kvöld. 

Upp­haf var að öllu leyti í eigu fag­fjár­festa­sjóðs sem var í stýr­ingu hjá GAMMA, og kall­að­ist GAMMA: Novus. Sá sjóður var með bók­fært eigið fé upp á 4,8 millj­arða króna um mitt ár 2018. Sjóð­ur­inn réðst svo í skulda­bréfa­út­boð til að fjár­magna fram­kvæmdir á sínum vegum vorið 2019 og safn­aði 2,7 millj­örðum króna á him­in­háum vöxt­um, eða um 16 pró­sent. 

Auglýsing
Eftir að Kvika hafði keypt GAMMA, og end­ur­metið virði eigna þeirra sjóða sem þar var að finna, var nið­ur­staðan sú að virði eigna Novus væri 42 millj­ónir króna. Í ein­blöð­ungi sem sendur var út til hlut­deild­ar­skír­tein­is­hafa í lok sept­em­ber kom fram að „raun­veru­leg fram­vinda“ verk­efn­is­ins hefði verið ofmet­in.

Málið var litið svo alvar­legum augum innan Kviku að skipt var um alla þá sem stýrt höfðu sjóðn­um, Fjár­mála­eft­ir­lit­inu gert við­vart um stöðu Novus og Grant Thornton ráðið til að fara yfir mál­ið. Á meðal þess sem ákveðið var að skoða var hvort að greiðslur hefðu runnið frá Upp­hafi til félaga sem tengj­ast fyrr­ver­andi fram­kvæmda­stjóra félags­ins, Pétri Hann­essyni.

Segir greiðsl­urnar hafa átt sér „eðli­legar skýr­ing­ar“

Í Kveik í kvöld var greint frá því að í fram­kvæmda­stjóra­tíð Pét­urs hjá Upp­hafi hafi verið stofnað til umfangs­mik­ils við­skipta­sam­bands við VHE, sem er afar skuld­sett verk­taka­fyr­ir­tæki með litla reynslu af stór­tækum fast­eigna­verkum og hafði átt við lausa­fjár­skort að stríða. Samn­ing­arnir sem VHE fékk án útboðs hjá Upp­hafi voru þannig að fast­eigna­fé­lagið bar alla áhætt­una af þeim, en verk­tak­inn enga. 

Kveikur greindi frá því að frétta­menn hans hefði undir höndum gögn sem sýndu greiðslur upp á sam­tals 58 millj­ónir króna til Pét­urs og félags í hans eigu frá VHE á sama tíma og hann var að gera ofan­greinda samn­inga, alls upp á ríf­lega sjö millj­arða króna, við verk­taka­fyr­ir­tæk­ið. 

Í þætti kvölds­ins var haft sam­band við Pétur og Unnar Stein Hjalta­son, aðal­eig­anda og stjórn­ar­for­mann VHE. Þar neit­uðu þeir báðir að tjá sig um málið en nokkrum dögum síðar sendi lög­maður VHE bréf til Kveiks. Þar gengst fyr­ir­tækið við því að hafa greitt Pétri 58 millj­ónir króna fyrir ráð­gjöf og sagði að þótt það mætti taka undir að það að greiðsl­urnar litu illa út ættu þær sér eðli­legar skýr­ing­ar. Þær væru vegna ann­arra fast­eigna­verk­efna en þeirra sem tengd­ust Upp­hafi og því hafi ekki verið neitt óeðli­legt við við­skipta­sam­bandið milli aðil­anna tveggja. 

„Rosa­legar frétt­ir“

Aðrir við­mæl­endur Kveiks sem áttu mikið undir Upp­hafi sögðu greiðsl­unnar hins vegar koma mikið á óvart. Á meðal þeirra var Ingvi Hrafn Ósk­ars­son, sem var stjórn­ar­for­maður Upp­hafs og sjóðs­stjóri Novus. Hann sagði í þætti kvölds­ins að þetta væru „rosa­legar frétt­ir“ og að hann væri „frekar sleg­inn yfir þessu“. 

Þeir sem settu fé í Novu­s-­sjóð­inn voru íslenskir ein­stak­ling­ar, trygg­inga­fé­lög og líf­eyr­is­sjóð­ir. TM tap­aði 300 millj­ónum króna á fjár­fest­ing­unni og VÍS og Sjóvá sitt hvorum 155 millj­ón­un­um. Þrír líf­eyr­is­sjóðir töp­uðu sam­tals 800 millj­ónum króna. Á meðal þeirra sem töp­uðu var Birta líf­eyr­is­sjóð­ur. Ólafur Sig­urðs­son, fram­kvæmda­stjóri hans, sagði í Kveik í kvöld að það þyrfti að rann­saka greiðsl­urnar til Pét­urs. Í þætt­inum kom fram að emb­ætti hér­aðs­sak­sókn­ara hefði fengið afrit af þeim gögnum sem voru þar til umfjöll­un­ar­. ­For­svars­menn Kviku banka lögðu auk þess fram kæru til emb­ætt­is­ins í gær vegna máls­ins þar sem greiðsl­urnar verða rann­sak­aðar sem meint augð­un­ar­brot. 

Sam­kvæmt almennum hegn­ing­ar­lögum getur sá sem gef­ur, lofar eða býður manni sem stjórn­ar ­fyr­ir­tæki í atvinnu­rekstri ­gjöf eða annan ávinn­ing, í þágu hans eða ann­arra, til að fá hann til að gera eitt­hvað eða láta eitt­hvað ógert í bága við starfs­skyldur hans, verið lát­inn sæta fang­elsi allt að fimm árum.

Kjarn­inn fjall­aði ítar­lega um mál­efni GAMMA og Novu­s-­sjóðs­ins í fyrra­haust. Hægt er að lesa yfir­lit yfir þá umfjöllun hér.

Kanna rétt á bótum

GAMMA sendi frá sér yfir­lýs­ingu eftir þátt kvölds­ins þar sem kemur fram að núver­andi for­svars­menn GAMMA hafi verið upp­lýstir um efn­is­at­riði þátt­ar­ins skömmu áður en hann var sendur út. „Rann­sókn máls­ins heyrir undir við­eig­andi yfir­völd og hefur GAMMA til­kynnt emb­ætti hér­aðs­sak­sókn­ara um atvik máls­ins. GAMMA mun jafn­framt, fyrir hönd eig­enda fag­fjár­festa­sjóðs­ins GAMMA: Novus og lán­veit­enda, sem eru fjöldi fjár­festa, kanna rétt til bóta úr höndum þeirra sem í hlut eiga.”

Yfir­stjórn­andi Upp­hafs, sem var til umfjöll­unar í þætt­in­um, hafi látið af störfum hjá Upp­hafi í árs­byrjun 2019. „Í kjöl­far kaupa Kviku banka á öllu hlutafé GAMMA tók nýtt stjórn­enda­teymi til starfa hjá GAMMA á seinni helm­ing árs 2019. “

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Kolafarmi frá Suður-Afríku skipað upp í pólskri höfn í sumar.
Pólverjum er vandi á höndum
Stærsti framleiðandi kola í Evrópu utan Rússlands er í vanda staddur eftir að hafa bannað innflutning á rússneskum kolum vegna innrásarinnar í Úkraínu.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Kristján Loftsson forstjóri Hvals hf. virðir hér fyrir sér dauðan hval í Hvalfirði í júlímánuði.
Lögregla væntir þess að Hvalur hf. skili dróna svissneska ríkisútvarpsins í dag
Teymi frá svissneska ríkisfjölmiðlafyrirtækinu SRG SSR flaug dróna yfir hvalstöð Hvals hf. fyrr í vikunni. Starfsmenn Hvals hf. hirtu af þeim drónann og lögreglan á Akranesi hefur krafið fyrirtækið um að skila dróna Svisslendinganna.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Hildur Björnsdóttir oddviti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.
Hildur varði 9,3 milljónum í prófkjörsslaginn og átti eina og hálfa milljón afgangs
Hildur Björnsdóttir oddviti Sjálfstæðisflokksins átti 1,5 milljónir eftir í kosningasjóði sínum þegar prófkjör Sjálfstæðisflokksins í borginni var um garð gengið. Það fé ætlar hún að færa félagi sem hún sjálf stjórnar, en það heitir Frelsisborgin.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Skúli Mogensen hefur byggt upp mikla ferðaþjónustu í Hvammsvík i Hvalfirði.
Áformin einkennist af „einhvers konar firringu“
Zephyr Iceland, sem áformar vindorkuver í Hvalfirði, „forðast að snerta á kjarna málsins“ í matsáætlun á framkvæmdinni. Kjarninn er sá að mati Skúla Mogensen, eiganda sjóbaðanna í Hvammsvík, að áformin einkennast af „einhvers konar firringu“.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Vatnsyfirborð Rínarfljóts hefur lækkað stöðugt síðustu vikur.
Hættuástand að skapast í Rínarfljóti – Munu skipin geta siglt?
Vatnsyfirborð Rínarfljóts gæti á næstu dögum orðið hættulega lágt að mati þýskra yfirvalda. Sífellt erfiðara er að flytja vörur um ána, m.a. kol og bensín. Gríðarmiklir þurrkar hafa geisað víða í Evrópu með margvíslegum afleiðingum.
Kjarninn 11. ágúst 2022
Langreyður dregin á land í Hvalfirði með sprengiskutulinn enn í sér.
Fiskistofa mun taka upp veiðiaðferðir Hvals hf.
Ný reglugerð um verulega hert eftirlit með hvalveiðum hefur verið sett og tekur gildi þegar í stað. Veiðieftirlitsmenn munu héðan í frá verða um borð í veiðiferðum Hvals hf.
Kjarninn 11. ágúst 2022
Eldgosið í Meradölum er mikið sjónarspil, en nú bannað börnum yngri en 12 ára.
Umboðsmaður Alþingis vill fá skýringar frá lögreglustjóra á barnabanninu við eldgosið
Umboðsmaður Alþingis hefur sent bréf á lögreglustjórann á Suðurnesjum með ósk um útskýringar á umdeildu banni við umferð barna yngri en 12 ára upp að gosstöðvunum í Meradölum. Lögreglustjóri hefur sagt ákvörðunina reista á ákvæðum almannavarnarlaga.
Kjarninn 11. ágúst 2022
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins.
Ekki allur munurinn á að kaupa af bankanum eða byggja jafn dýrt hinu megin við götuna
Fjármála- og efnahagsráðherra segir að þegar upp sé staðið þá haldi hann að nýjar höfuðstöðvar Landsbankans, á dýrasta stað í borginni, muni vel geta staðið undir sér. Hann sjái þó ekki neina rökbundna nauðsyn á því að höfuðstöðvar bankans rísi þar.
Kjarninn 11. ágúst 2022
Meira úr sama flokkiInnlent