„Ég gerði öllum ljóst að það var mjög rangt að gera þetta“

Lars Calmfors, sænskur hagfræðiprófessor sem var ritstjóri fræðatímaritsins NEPR, mótmælti afstöðu íslenska fjármálaráðuneytisins til Þorvalds Gylfasonar. Hann segir pólitískar röksemdir ekki eiga að hafa nokkur áhrif á ráðningu í stöðuna.

Lars Calmfors (t.v.) er prófessor við Stokkhólmsháskóla og var síðasti ritstjóri NEPR. Hann segir það hafa verið rangt af íslenska fjármálaráðuneytinu að hafna því að Þorvaldur yrði ráðinn í stöðuna.
Lars Calmfors (t.v.) er prófessor við Stokkhólmsháskóla og var síðasti ritstjóri NEPR. Hann segir það hafa verið rangt af íslenska fjármálaráðuneytinu að hafna því að Þorvaldur yrði ráðinn í stöðuna.
Auglýsing

„Jafn­vel þó það væri rétt að hann væri for­maður stjórn­mála­flokks þá hefði það ekki átt að hafa nein áhrif,“ segir sænski hag­fræði­pró­fess­or­inn Lars Calm­fors, um mál Þor­valds Gylfa­son­ar, sem íslenska fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neytið sagð­ist ekki geta stutt í stöðu rit­stjóra sam­nor­ræna fræða­tíma­rits­ins Nor­dic Economic Policy Review (NEPR) í nóv­em­ber síð­ast­liðn­um.

Lars Calm­fors var rit­stjóri NEPR frá 2017 og þar til síð­asta haust og mælti hann sjálfur með því að Þor­valdur yrði eft­ir­maður sinn í starfi. Hann er pró­fessor við Stokk­hólms­há­skóla og hefur meðal ann­ars setið í Nóbels­nefnd­inni í hag­fræði, verið ráð­gjafi í sænska fjár­mála­ráðu­neyt­inu og veitt rík­is­fjár­mála­ráði Sví­þjóðar for­mennsku á löngum ferli sín­um.

Calm­fors segir að póli­tískar skoð­anir eða stjórn­mála­þátt­taka fræði­manna eigi ekki að hafa áhrif á fram­gang þeirra í akademísk störf og seg­ist hafa mót­mælt þeirri afstöðu sem Ólafur Heiðar Helga­son, sér­fræð­ingur íslenska fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyt­is­ins, setti fram í tölvu­pósti 11. nóv­em­ber síð­ast­lið­inn. 

Í póst­inum sagði að Þor­valdur þætti of pólítískt virkur að mati ráðu­neyt­is­ins til að við­eig­andi væri að hann yrði næsti rit­stjóri tíma­rits­ins. Einnig var farið með rang­færslur um stjórn­mála­þátt­töku hans, eins og fjallað hefur verið um í Kjarn­anum í vik­unni.

Auglýsing

Sænski pró­fess­or­inn segir að aðrir í nor­ræna stýri­hópnum sem tekur ákvörðun um ráðn­ingu rit­stjóra NEPR, full­trúar nor­rænna fjár­mála­ráðu­neyta, hafi einnig verið óánægðir með þá afstöðu íslenska ráðu­neyt­is­ins að hafna Þor­valdi á grund­velli stjórn­mála­þátt­töku hans.

Hrein­skiptar umræður á fundi eftir að afstaða Íslands varð ljós

Fundur var hald­inn hjá stýri­hópnum skömmu eftir að afstaða Íslands um að hafna Þor­valdi lá fyrir og segir Calm­fors að þar hafi farið fram hrein­skiptar umræð­ur. 

„Ég gerði öllum ljóst að það var mjög rangt að gera þetta. Við getum ekki látið póli­tískar rök­semdir hafa áhrif, þetta er akademískt starf,“ segir pró­fess­or­inn og bætir við að á þessum fundi hafi full­trúi frá íslenska ráðu­neyt­inu játað munn­lega að hafa farið með rang­færslur um Þor­vald. 

Þessi umdeilda afstaða Íslands til Þor­valds setti nor­ræna stýri­hóp­inn í nokkurn vanda, enda er það hefð þar inn­an­borðs að öll nor­rænu ríkin þurfi að kom­ast að sam­eig­in­legri nið­ur­stöðu um ráðn­ingu rit­stjóra NEPR.

Þó að svo sé var starfs­maður Nor­rænu ráð­herra­nefnd­ar­innar búinn að bjóða Þor­valdi starfið og Þor­valdur búinn að sam­þykkja starfstil­boð­ið. En afstaða Íslands varð þess vald­andi að aft­ur­kalla þurfti ráðn­ingu Þor­valds þann 13. nóv­em­ber. Þor­valdur leitar nú réttar síns, enda telur hann ráðn­ing­una góða og gilda.

Kjarn­inn hafði í gær sam­band við And­ers Hed­berg, starfs­mann Nor­rænu ráð­herra­nefnd­ar­innar sem gekk frá ráðn­ingu Þor­valds og spurði af hverju Þor­valdi hefði verið gert starfstil­boð fyrst ekki var komið sam­róma sam­þykki í nor­ræna stýri­hópn­um. 

Hed­berg svar­aði því til að allar „fyr­ir­spurnir og kröf­ur“ vegna máls­ins ættu að bein­ast til fjár­mála­ráðu­neyt­anna fimm sem hafa veg og vanda að útgáfu NEPR, enda bæru þau ábyrgð á ráðn­ing­unni. Haft var eftir sama manni í kvöld­fréttum RÚV í gær að hann vissi ekki um nein önnur dæmi þess að fjár­mála­ráðu­neyti hefðu sett sig upp á móti ráðn­ingu í rit­stjóra­starf­ið.

Vildu hvorki ráða Dana né Svía

Svo spólað sé aðeins til baka, þá var tíma­rit­inu sem um ræðir komið á lagg­irnar árið 2009 undir hatti Nor­rænu ráð­herra­nefnd­ar­inn­ar, en það á þó rætur sínar að rekja til sænsks tíma­rits sem hét Swed­ish Economic Policy Revi­ew, sem Calm­fors sjálfur kom að því að stofna á tíunda ára­tug síð­ustu ald­ar.

Fyrstu árin voru rit­stjórar NEPR ráðnir árlega til þess að hafa umsjón með efn­is­tök­un­um, eftir því hver þau voru, en það skipu­lag gaf ekki sér­lega góða raun, að sögn Calm­fors. Því var ákveðið að byrja að ráða yfir­rit­stjóra til þriggja ára í senn til þess að betri yfir­sýn feng­ist yfir útgáf­una.

Fyrstur í röð­inni var danskur hag­fræð­ing­ur, Torben And­er­sen, sem starfar við Árósa­há­skóla. Hann var ráð­inn var í starfið frá 2014 til 2017. Þá tók Calm­fors sjálfur við og þegar leit hófst að eft­ir­manni hans síð­asta haust var vilji til þess að reyna að láta rit­stjóra­stöð­una ganga á milli land­anna og hvorki ráða Svía né Dana í starfið að þessu sinni. Búið var að reyna að fá bæði finnska og norska fræði­menn í starf­ið, án árang­urs, segir Calm­for­s. 

Þá var reynt að finna Íslend­ing og stakk Calm­fors upp á Þor­valdi, sem hann hafði haft kynni af, en Þor­valdur starf­aði um langt ára­bil sem rann­sókna­fé­lagi við Stokk­hólms­há­skóla. Calm­fors taldi hann hæfan til þess að taka rit­stjóra­hlut­verkið að sér og seg­ist hafa mikið álit á honum sem fræði­manni. En afstaða íslenska ráðu­neyt­is­ins til Þor­valds varð síðan ljós og á end­anum varð nið­ur­staðan sú að áfram verður Svíi sem stýrir NEPR. 

Harry Flam hefur verið ráð­inn sem yfir­rit­stjóri til næstu þriggja ára, en sá starfar með Calm­fors við Alþjóða­hag­fræði­stofnun Stokk­hólms­há­skóla. Calm­fors segir að nýi rit­stjór­inn hafi heyrt af afstöðu Íslands til ráðn­ingu Þor­valds áður en honum sjálfum var boðið starf­ið.

„Ég held að hann hafi ekki verið ánægður með að heyra af því sem átti sér stað,“ segir Calm­fors.

Vonar að svipað gæti ekki átt sér stað í Sví­þjóð

Blaða­maður spyr hvort hann telji mögu­legt að sænsk stjórn­völd myndu leggj­ast gegn ráðn­ingu þar­lends fræði­manns í þessa stöðu, eða svip­aða, vegna póli­tískra skoð­ana eða stjórn­mála­þátt­töku umrædds fræði­manns, eins og íslenska ráðu­neytið gerði í til­felli Þor­valds.

„Ég vona að það sé ómögu­legt, en ég myndi þó ekki segja að ég væri 100 pró­sent vis­s,“ segir Calm­for­s. Hann bætir við að það flæki málin að Nor­ræna ráð­herra­nefndin sé þegar allt kemur til alls póli­tísk ein­ing, sem hafi umsjón með útgáfu fræða­tíma­rits sem hafi það yfir­lýsta mark­mið að birta rann­sóknir sem geti nýst nor­rænu ríkj­unum við opin­bera stefnu­mót­un.

„Það er mjög sér­stakt, flest fræði­rit eru gefin út með sjálf­stæð­ari hætt­i,“ segir Calm­fors.



Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Í ávarpi sínu fór Katrín yfir þann lærdóm sem hægt er að draga af kórónuveirufaraldrinum, meðal annars að samheldni samfélagsins hafi reynst okkar mestu verðmæti.
Ekki einungis hægt að vísa ábyrgð á launafólk
Katrín Jakobsdóttir segir atvinnulíf og stjórnvöld bera mikla ábyrgð á bráttunni við verðbólguna og að ekki sé hægt að vísa ábyrgðinni eingöngu á launafólk í komandi kjarasamningum.
Kjarninn 20. maí 2022
Ingrid Kuhlman og Bjarni Jónsson
Læknar og hjúkrunarfræðingar styðja dánaraðstoð
Kjarninn 20. maí 2022
Frá utanríkisráðuneytinu við Rauðarárstíg.
Neita að upplýsa um fjölda útgefinna neyðarvegabréfa
Nýlega var reglugerð samþykkt í dómsmálaráðuneyti sem veitir utanríkisráðherra heimild til að óska eftir því að ÚTL gefi út vegabréf til útlendings ef sérstakar ástæður eru fyrir hendi. Utanríkisráðuneytið upplýsir ekki um fjölda útgefinna vegabréfa.
Kjarninn 20. maí 2022
Myndin er fengin úr kerfisáætlun Landsnets 2016-2025. „DC-strengur á Sprengisandsleið hefur jákvæð áhrif á mögulega lengd jarðstrengja á Norðurlandi,“ segir í myndatexta.
Sprengisandskapall „umfangsmikil og dýr“ framkvæmd fyrir „fáa kílómetra“ af jarðstreng í Blöndulínu
Landsnet tekur ekki undir þau sjónarmið Samtaka um náttúruvernd á Norðurlandi að skynsamlegt sé að leggja jarðstreng yfir Sprengisand til að auka möguleika á því að leggja hluta Blöndulínu 3 í jörð.
Kjarninn 20. maí 2022
Hersir Sigurgeirsson
Segir sig frá úttektinni á sölu á hlut ríkisins í Íslandsbanka
Bankasýsla ríkisins sendi bréf til ríkisendurskoðanda með ábendingu um að Hersir Sigurgeirsson hefði sett „like“ á tiltekna færslu á Facebook sem varðaði útboðið. „Ég kann ekki við slíkt eftirlit,“ segir Hersir.
Kjarninn 20. maí 2022
Hvernig gengur að koma úkraínskum flóttabörnum inn í skólakerfið?
Langfæst börn sem flúið hafa stríðið í Úkraínu með foreldrum sínum á síðustu vikum og mánuðum eru komin inn í skólakerfið hér á landi og spila þar inn margir þættir. Samstarf á milli stærstu sveitarfélaganna hefur þó gengið vel.
Kjarninn 20. maí 2022
Jarðskjálftahrinur ollu mikilli hræðslu meðal barna og engar upplýsingar voru veittar til fólksins, sem margt glímir við áfallastreituröskun. Ásbrú er því ekki ákjósanlegasti dvalarstaðurinn fyrir fólk sem flúið hefur stríðsátök, að mati UN Women.
Konur upplifi sig ekki öruggar á Ásbrú – og erfitt að koma óskum á framfæri
UN Women á Íslandi gera alvarlegar athugasemdir við svör Útlendingastofnunar varðandi útbúnað og aðstæður fyrir flóttafólk og umsækjendur um alþjóðlega vernd á Ásbrú.
Kjarninn 20. maí 2022
Myndir af börnum í Austur-Kongó með alvarleg einkenni apabólu.
Fimm staðreyndir um apabólu
Apabóla er orð sem Íslendingar höfðu fæstir heyrt þar til nýverið er tilfelli af þessum sjúkdómi hófu að greinast í Evrópu og Norður-Ameríku. Sjúkdómurinn er hins vegar vel þekktur í fátækustu ríkjum heims þar sem þúsundir sýkjast árlega.
Kjarninn 19. maí 2022
Meira úr sama flokkiViðtal