Álverin ekki að borga of hátt verð fyrir íslenska raforku

Í úttekt á samkeppnishæfni stórnotenda á raforku hérlendis kom í ljós að þeir eru ekki að greiða of hátt verð þegar raforkusamningar þeirra eru bornir saman við önnur Vesturlönd með umfangsmikla stóriðjustarfsemi.

Álverið í Straumsvík.
Álverið í Straumsvík.
Auglýsing

Raf­orku­kostn­aður stórnot­enda á raf­orku á Íslandi skerðir ekki sam­keppn­is­hæfni þeirra gagn­vart Nor­egi, Kanada og Þýska­landi. Í tveimur fyrr­nefndu lönd­unum stendur stór­iðja einna best að vígi í alþjóð­legum sam­an­burði og er álf­ram­leiðsla hvergi meiri á Vest­ur­löndum en þar. 

Álver á Íslandi eru sam­keppn­is­hæf við Kanada og Noreg þegar kemur að raf­orku­kostn­aði en greiða minna en slík í Þýska­landi. Gagna­ver greiða almennt þrisvar sinnum lægra verð fyrir raf­orku hér­lendis en í Þýska­landi, svipað verð og í Nor­egi en heldur hærra en í Kanada þó sumir samn­ingar hér­lendis kunni að vera svip­aðir og í Kanada. Raf­orku­kostn­aður ann­arra stórnot­enda á Íslandi er ívið lægri en í Þýska­landi en ívið hærri en í Nor­egi og Kanada en fremur fá dæmi eru þó á bak­við þann sam­an­burð.

Auglýsing
Þetta er nið­ur­staða úttektar sem þýska fyr­ir­tækið Fraun­hofer hefur gert að beiðni atvinnu­vega- og nýsköp­un­ar­ráðu­neyt­is­ins á sam­keppn­is­hæfni stór­iðju á Íslandi með teknu til­liti til raf­orku­kostn­að­ar. Þór­dís Kol­brún Reyk­fjörð Gylfa­dótt­ir, ráð­herra mála­flokks­ins, óskaði eftir úttekt­inni í febr­úar síð­ast­liðn­um. Hægt er að lesa skýrsl­una í heild sinni hér.

Veittu aðgang að upp­lýs­ingum um raun­veru­legt orku­verð

Úttektin er ein­stök í ljósi þess að hún byggir á aðgangi að trún­að­ar­upp­lýs­ingum um raun­veru­legt orku­verð í ein­stökum orku­sölu­samn­ing­um, en stór­kaup­endur á raf­orku á Íslandi á borð við álver hafa ekki viljað gera þá samn­inga opin­bera. Í til­kynn­ingu frá ráðu­neyt­inu vegna úttekt­ar­innar segir að Fraun­hofer hafi fengið „að­gang að trún­að­ar­upp­lýs­ingum um raf­orku­samn­inga orku­fram­leið­enda og stórnot­enda á Íslandi. Lang­flestir aðilar sem leitað var til veittu aðgang að umbeðnum upp­lýs­ingum og allir stórnot­endur utan einn veittu upp­lýs­ingar um raf­orku­verð sitt. Samið var um trúnað við veit­ingu upp­lýs­ing­anna og sam­ráð var haft við Sam­keppn­is­eft­ir­litið um verk­lag­ið.“

Sam­ráð var haft við aðila samn­ing­anna við fram­setn­ingu nið­ur­staðna og í því sam­ráði komu fram athuga­semdir við fyr­ir­hug­aða fram­setn­ingu á orku­kostn­aði álvera og var tekið til­lit til þeirra.Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir.

Þór­dís Kol­brún segir mik­il­vægt að fá fram að raf­orku­kostn­aður stórnot­enda á Íslandi sé almennt sam­bæri­legur eða lægri en í sam­an­burð­ar­lönd­un­um. „Við vitum að stór­iðja á Vest­ur­löndum hefur átt undir högg að sækja gagn­vart öðrum heims­hlut­um, auk þess sem aðstæður á heims­mark­aði hafa verið erf­ið­ar. Það dettur engum í hug að gera lítið úr þeim áskor­un­um. Auk þess eru orku­samn­ingar ólíkir og mis­jafn­lega hag­felldir kaup­end­um. En það er jákvætt að raf­orku­kostn­aður stórnot­enda hér er almennt sam­keppn­is­hæf­ur, jafn­vel þegar miðað er við þau lönd sem þykja bjóða upp á eitt­hvert hag­felldasta starfs­um­hverfi á Vest­ur­lönd­um.“

Hót­uðu að loka álver­inu í Straums­vík

Um 80 pró­sent af allri orku sem fram­leidd er á Íslandi fer til stórnot­enda, aðal­lega þriggja álvera og einnar járn­blendi­verk­smiðju sem eru í eigu Rio Tin­to, Alcoa, Cent­ury Alu­m­inum (stærsti eig­andi þess er Glencore) og Elkem. 

Ástæða þess að ráð­herr­ann bað um úttekt­ina var sú að í upp­hafi árs hót­aði Rio Tinto að loka álveri sínu í Straums­vík og bar fyrir sig að raf­orku­verð á Íslandi væri ekki sam­keppn­is­hæft. 

Hörður Arn­ar­son, for­stjóri Lands­virkj­unar sem selur álver­inu raf­orku, brást við og benti á að það væri mikil ein­­földun hjá Rio Tinto að tengja stöðu mála í rekstri þess ein­­göngu við það raf­­orku­verð sem það greiðir til Lands­­virkj­un­­ar. Vitað hafi verið í nokkurn tíma að þróun á mörk­uðum fyrir ál og rekstr­­ar­vandi álver­s­ins gerði stöðu Rio Tinto á Íslandi erf­iða. „Þess vegna höfum við ákveðið að setj­­­ast niður með þeim og skoða þeirra stöðu. En ég tel það mikla ein­­földun að tengja þessa stöðu ein­­göngu við raf­­orku­verð­ið. Það eru miklu stærri áhrifa­­valdar henni tengd­­ir. Til dæmis álverð á heims­­mark­aði, verð­­þróun á þeirri vöru sem álverið fram­­leið­ir, hátt súráls­verð og það að missa út þriðj­ung af starf­­sem­inni í fyrra.“

Gild­andi raf­­orku­­samn­ingur Lands­­virkj­unar og álver­s­ins í Straum­s­vík var gerður í júní 2010. Hann gildir til árs­ins 2036 og um er að ræða fyrsta samn­ing­inn sem Lands­­virkjun gerði við álf­ram­­leið­anda hér­­­lendis þar sem að teng­ing við álverð var afn­um­in. Með því færð­ist mark­aðs­á­hættan af þróun á álm­ark­aði frá selj­and­­anum yfir á kaup­and­ann.

Norð­urál vill aflétta trún­aði

Norð­ur­ál, sem er í eigu Cent­ury Alu­m­inum og rekur álver á Grund­ar­tanga, segir í til­kynn­ingu að það telji að skýrsla Fraun­hofer um sam­keppn­is­hæfni íslenskrar stór­iðju sé um margt góð og fagnar því að ráð­herr­ann skuli hafa tekið það skref að láta óháðan aðila meta sam­keppn­is­hæfni stór­iðju á Íslandi, með til­liti til raf­orku­verðs. 

Hvað varði nið­ur­stöðu Fraun­hofer skýrsl­unnar þá telur Norð­urál hana stað­festa það sem fyr­ir­tækið hafi bent á, að með­al­verð raf­orku hafi verið sam­keppn­is­hæft. „Skýrslan stað­festir einnig að það raf­orku­verð sem nú stendur til boða á Íslandi er ekki sam­keppn­is­hæft við það sem stendur til boða í Nor­egi og Kanada. Norð­urál tekur heils hugar undir með skýrslu­höf­undum um að þörf sé á meira gagn­sæi á íslenskum orku­mark­aði. Norð­urál hefur því óskað eftir því við orku­sala að trún­aði verði aflétt af lang­tíma orku­sölu­samn­ingum milli fyr­ir­tækj­anna eins fljótt og auðið verð­ur.“

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Steinunn Böðvarsdóttir, sérfræðingur á hagdeild VR
Lýðræði á vinnustöðum mun meira á hinum Norðurlöndunum
Sérfræðingur hjá VR segir starfsfólk hérlendis ekki geta haft jafnmikil áhrif á ákvarðanir sem varða vinnustaði þeirra og starfsmenn á hinum Norðurlöndunum í nýjasta tölublaði Vísbendingar.
Kjarninn 7. mars 2021
Þórólfur Guðnason sóttvarnarlæknir
Segir að endurskoða þurfi afléttingar ef mörg fleiri smit greinast
Sóttvarnarlæknir segir næstu tvo daga munu gefa skýrari mynd af umfangi nýrra COVID-19 smita utan sóttkvíar innanlands. Að hans mati þyrfti að endurskoða fyrirhugaðar afléttingar á sóttvarnaraðgerðum ef það kemur í ljós að mikið fleiri eru smitaðir.
Kjarninn 7. mars 2021
Tvö smit af breska afbrigðinu
Síðustu daga hafa tveir greinst innanlands utan sóttkvíar með breska afbrigðið af COVID-19. Einn hinna smituðu fór á tónleika í Hörpu á föstudagskvöldið.
Kjarninn 7. mars 2021
Starfsmaður Landspítalans með COVID-19
Upp hefur komið COVID-19 smit á Landspítalanum. Starfsmaður greindist með veiruna, en samkvæmt aðstoðarmanni forstjóra Landspítalans hafði hann ekki verið í útlöndum nýlega.
Kjarninn 7. mars 2021
Ókláruðum íbúðum fækkar ört
Fjöldi ófullbúinna íbúða í síðustu viku var fjórðungi minni en á sama tíma árið á undan. Síðustu mælingar sýna að þeim hefur fækkað enn frekar frá áramótunum, en búist er við frekari samdrætti á næstunni.
Kjarninn 7. mars 2021
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Risastórt rafíþróttamót og Twitter útibú
Kjarninn 7. mars 2021
Aflaverðmæti útgerða jókst milli ára þrátt fyrir heimsfaraldur
Aflaverðmæti þess sjávarfangs sem íslensk fiskiskip veiddu í fyrra er rúmum 20 milljörðum krónum meira en það var árið 2018. Útgerðir landsins hafa því heilt yfir farið vel út úr heimsfaraldri kórónuveiru.
Kjarninn 7. mars 2021
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir formaður Viðreisnar
Segir Bjarna hafa viljað ráðið hver væri fulltrúi Viðreisnar í stjórn Íslandspósts
Formaður Viðreisnar segir fjármálaráðherra hafi losað sig við fulltrúa flokksins úr stjórn Íslandspósts, sem hafi veitt fyrirtækinu aðhald, og sett undirmann sinn úr fjármálaráðuneytinu inn í staðinn.
Kjarninn 7. mars 2021
Meira úr sama flokkiInnlent