Mun minna kókaín í skólpinu í kórónuveirufaraldri

Kórónuveirufaraldurinn hefur breytt mynstri fíkniefnanotkunar í Reykjavík, segir doktorsnemi sem hefur í fimm ár rannsakað magn ólöglegra fíkniefna í frárennsli borgarinnar. Magn kókaíns í skólpinu var 60 prósent minna í júní en í apríl í fyrra.

Magn kókaíns í frárennsli höfuðborgarinnar fjórfaldaðist milli áranna 2016 og 2018. Í sumar hafði verulega dregið úr því miðað við apríl í fyrra.
Magn kókaíns í frárennsli höfuðborgarinnar fjórfaldaðist milli áranna 2016 og 2018. Í sumar hafði verulega dregið úr því miðað við apríl í fyrra.
Auglýsing

„Nið­ur­stöður úr rann­sóknum á frá­rennsli sýna að kór­ónu­veiru­far­ald­ur­inn og sam­komu­tak­mark­anir sem honum fylgja hafa breytt mynstri fíkni­efna­notk­unar í Reykja­vík,“ segir Arn­dís Sue-Ching Löve, verk­efna­stjóri á rann­sókn­ar­stofu í lyfja-og eit­ur­efna­fræði við Háskóla Íslands og dokt­or­snemi við lækna­deild. Hún hefur frá árinu 2015 rann­sakað magn ólög­legra fíkni­efna í skólpi í Reykja­vík og nið­ur­stöður nýj­ustu sýn­anna, sem tekin voru í byrjun júní, eru veru­lega frá­brugðnar þeim sem hún hefur hingað til séð.



Síð­ustu ár hefur Arn­dís mælt aukn­ingu í notkun kóka­íns. Þannig mæld­ist fjór­falt meira magn þess fíkni­efnis í skólp­inu milli áranna 2016 og 2018. En í „sýnum á COVID tím­um“ sem tekin voru í sum­ar, mátti hins vegar merkja mik­inn sam­drátt í notkun kóka­íns. Um 60 pró­sent minna af efn­inu fannst í skólp­inu í sumar miðað við sam­bæri­lega rann­sókn í apríl í fyrra. „Þetta sýnir fram á að það er breyt­ing í notk­un­ar­mynstr­in­u,“ segir Arn­dís í sam­tali við Kjarn­ann.

Auglýsing



Fleira áhuga­vert kemur upp úr kaf­inu þegar nið­ur­stöður mæl­ing­anna tveggja eru bornar sam­an. Á sama tíma og magn kóka­íns dregst veru­lega saman er ljóst að kanna­bis­neysla hefur auk­ist um þriðj­ung miðað við apríl í fyrra. Hins vegar var notkun á amfetamíni, metam­fetamíni og MDMA (e-töfl­ur/Molly) svipuð milli ára.



­Rann­sókn Arn­dísar á fíkni­efnum í skólpi er hluti af dokt­ors­verk­efni hennar sem hún er nú að leggja loka­hönd á. Að auki tengj­ast þær sam­an­burð­ar­rann­sókn sem nær til ann­arra Evr­ópu­landa og nið­ur­stöður hennar hafa verið birtar árlega síð­ustu ár.



Til rann­sókn­ar­innar tekur Arn­dís sýni í tveimur skólp­hreinsi­stöðvum í Reykja­vík; í Kletta­görðum og Ána­naust­um. Hverju sýni er safnað í 24 klukku­stundir yfir heila viku í senn. Með þeim hætti sést sveifla í fíkni­efna­notkun innan vik­unn­ar, m.a. mun­ur­inn á neyslu um helg­ar, frá föstu­degi til sunnu­dags, og ann­arra daga.



Í sumar var sýnum safnað á tíma­bil­inu 4.-10. júní þegar sam­komu­tak­mörk­unum hafði nýlega verið breytt úr 50 í 200 manns. Barir og aðrir vín­veit­inga­staðir höfðu einnig verið opn­aðir á ný en aðeins til klukkan 23 á kvöld­in. 



Arn­dís ítrekar að þar sem sýni voru aðeins tekin þessa einu viku end­ur­spegli nið­ur­stöð­urnar ekki fíknefna­notkun yfir árið í heild. Alltaf megi vænta sveiflna á milli tíma­bila, og í ár mögu­lega á milli bylgja í far­aldr­inum og sam­komu­tak­mark­ana þeim tengd­um. „En þetta gefur þó ákveðna hug­mynd um fíkni­efna­neysl­una þótt ákjós­an­leg­ast væri að taka sýni á hverjum ein­asta degi, árið um kring.“

Arndís Sue-Ching Löve er að leggja lokahönd á doktorsverkefni sitt sem fjallar um fíkniefni í frárennsli Reykjavíkur. Mynd: Kristinn Ingvarsson



Að sögn Arn­dísar er vel þekkt að notkun MDMA og kóka­íns auk­ist um helg­ar. Það hafi hennar rann­sóknir hingað til meðal ann­ars sýnt. Slík afþrey­ing­ar­neysla, eins og hún er köll­uð, (e. recr­eational use) er einnig sjá­an­leg í kringum við­burði á borð við Iceland Airwa­ves. Árið 2017 tók Arn­dís sýni þá daga sem hátíðin stóð yfir og nið­ur­staðan var sú að neysla kóka­íns og MDMA jókst mark­tækt á því tíma­bili.



Þó að sveiflur milli helga og ann­arra daga vik­unnar megi sjá í þeim sýnum sem tekin voru í sumar er engu að síður áhuga­vert að hún er um margt ólík sveifl­unum sem fyrri rann­sóknir á skólp­inu í Reykja­vík hafa sýnt.



„Það var umtals­verð aukn­ing á neyslu MDMA þá helgi sem sýnin voru tekin í sum­ar,“ segir Arn­dís en að sveiflan milli helg­ar­innar og virku dag­anna hafi þó ekki verið eins afger­andi nú og í apríl 2019.



Sveifla var á magni kannabis í skólpinu milli helgar og annarra vikudaga. Mynd: PexelsNið­ur­staðan er enn for­vitni­legri þegar kemur að öðrum fíkni­efn­um. „Hvað kóka­ínið varðar er sveiflan ekki eins mikil innan vik­unnar og hún var árið 2019,“ segir Arn­dís. Hún sá aðeins um tíu pró­sent aukn­ingu milli daga í  júní sem er ekki mark­tækur mun­ur. „Þetta er allt annað mynstur en var í apríl 2019. Þá var magn kóka­íns í skólp­inu 40 pró­sent meira um helgar en aðra daga vik­unn­ar. Og það voru tölur sem við höfðum séð áður í okkar rann­sókn­um.“



Hins vegar mæld­ist í sumar sveifla í notkun á kanna­bis sem ekki hefur verið til staðar í fyrri rann­sókn­um. „Yfir helg­ina í vik­unni sem sýnin voru tekin var hún 40 pró­sent meiri en aðra daga. Þetta er sveifla sem við höfum ekki séð áður. Í fyrri rann­sóknum okkar höfum við ekki verið að mæla mik­inn mun á viku­dög­unum þegar kemur að kanna­bis­notk­un­inni. Hún hefur verið stöðugri en neysla örvandi efna sem hefur gefið okkur vís­bend­ingu um að afþrey­ing­ar­neysla á kanna­bis væri ekki mik­il. En það kann að hafa breyst.“



Arn­dís segir að ýmis­legt geti skýrt breytt neyslu­mynstur á fíkni­efnum í ár og að án efa leiki kór­ónu­veiru­far­ald­ur­inn og sótt­varna­að­gerðir stóran þátt. Fram­boð á efnum kann að hafa breyst vegna far­ald­urs­ins og þá er mögu­legt að styrk­leiki þeirra hafi gert slíkt hið sama.



Rann­sóknin sýnir notkun á ákveðnum efnum sem mæl­ast í skólp­inu, þ.e. magn þess­ara efna. Þannig að nið­ur­staðan getur annað hvort þýtt að hver skammtur af fíkni­efn­inu inni­haldi meira af hinu virka efni sem mælt er eða að fleiri séu að nota það nema að blanda að hvoru tveggja sé. „Þetta getum við ekki vitað út frá okkar gögnum en það er engu að síður hægt að nota þau til að bera saman tíma­bil og notkun milli landa. Þessi aðferða­fræði auð­veldar okkur allan slíkan sam­an­burð.“

Neyslan mögu­lega færst af skemmti­stöðum og í heima­hús



Nið­ur­staðan fæst með mæl­ingu á milli­grömmum af til­teknum efnum á dag á hverja 100 þús­und íbúa. Ýmsir þættir eru svo teknir inn í grein­ing­una, t.d. flæði vatns í gegnum hreinsi­stöðv­ar­inn­ar. Það er því tekið til­lit til þess sem Veitur hafa greint frá að heita vatns notkun á hvern íbúa hafi auk­ist um 11 pró­sent á þessu ári.



Á rann­sókn­ar­tíma­bil­inu voru skemmti­staðir aðeins opnir til kl. 23 og mögu­lega hefur skemmt­ana­haldið færst meira í heima­hús. Fíkni­efna­neysla er önnur í heima­húsum en á skemmti­stöð­um.



Spurð hvort fækkun ferða­manna vegna far­ald­urs­ins hafi ein­hver áhrif á sam­an­burð milli ára segir Arn­dís að fræði­lega séð sé það mögu­legt en hins vegar sé ómögu­legt að taka sveiflur í fjölda ferða­manna með í reikn­ing­inn. Þeir séu eðli máls­ins sam­kvæmt mikið á ferð­inni og ekki hægt að finna með ein­földum hætti gögn um hvar þeir eru hverju sinni. Því sé í rann­sókn­inni miðað við þann fjölda fólks sem búsettur er í Reykja­vík.



Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Engin aukning í sjálfsvígum í fyrstu bylgju COVID-19
Ólíkt öðrum stórum efnahagsáföllum fjölgaði sjálfsvígum ekki í kjölfar kreppunnar sem fylgdi fyrstu bylgju heimsfaraldursins í fyrra í hátekjulöndum, samkvæmt nýrri rannsókn.
Kjarninn 18. apríl 2021
Halldór Gunnarsson
Prósentur, meðaltöl og tíundir í þágu eldri borgara
Kjarninn 18. apríl 2021
Anna Tara Andrésdóttir
Sóttvarnayfirvöld fylgja ekki rannsóknum sem benda til þess að andlitsgrímur virki ekki
Kjarninn 18. apríl 2021
Jón Ormur Halldórsson
Kaflaskilin í Kína
Kjarninn 18. apríl 2021
Þrettán manns greindust með COVID-19 innanlands í gær. Fólk er hvatt til að fara í skimun við minnstu einkenni.
Þrettán smit innanlands – hópsmit í kringum leikskóla í Reykjavík
Í gær greindust fleiri með COVID-19 innanlands en á nokkrum öðrum degi síðan 23. mars. Átta voru utan sóttkvíar og hinir höfðu verið stutt í sóttkví.
Kjarninn 18. apríl 2021
Skriðdreki rússneskra aðskilnaðarsinna í Donbas á ferðinni á heræfingu í upphafi þessa árs. Yfir 15 þúsund hafa látið lífið síðan átökin í Úkraínu hófust árið 2014. Nú eru blikur á lofti.
Rússar herða tökin í Úkraínu
Rússar sýna nú ógnandi tilburði við landamæri Úkraínu. Samhliða beita þeir ýmsum tólum fjölþáttahernaðar og Vesturlönd velkjast í vafa um viðbrögð.
Kjarninn 18. apríl 2021
„Stundum hef ég hugsað um hvað gerist ef það kviknaði í hér inni. Það eru margir neyðarútgangar en innan við þá alla eru full vörubretti, þetta er kolólöglegt en enginn gerir neitt,“ sagði einn starfsmaður undir nafnleynd við dagblaðið Information nýlega
Þrælahald
Fimmtán klukkustunda vinna á hverjum degi mánuðum saman, kröfur um afköst, sem ekki er hægt að uppfylla, tímaáætlun sem ekki gerir ráð fyrir salernisferðum og kaffitímum. Svona er vinnuaðstæðum lýst hjá þekktri danskri netverslun.
Kjarninn 18. apríl 2021
Ingibjörg Isaksen mun leiða lista Framsóknar í Norðausturkjördæmi í haust.
Ingibjörg Isaksen efst hjá Framsókn í Norðausturkjördæmi – Líneik önnur
Ingibjörg Ólöf Isaksen bæjarfulltrúi og framkvæmdastjóri á Akureyri varð hlutskörpust í póstkosningu Framsóknarflokksins í Norðausturkjördæmi. Hafði hún betur en Líneik Anna Sævarsdóttir þingmaður flokksins, sem varð önnur í kjörinu.
Kjarninn 17. apríl 2021
Meira úr sama flokkiInnlent