Og hvað á bóluefnið að heita?

Hvernig er nafn valið á bóluefni sem á eftir að breyta heiminum? Efni sem var þróað á methraða og er á allra vörum – og rennur bráðlega um margra æðar?

Bóluefni Pfizer og BioNtech fékk nafnið Comirnaty.
Bóluefni Pfizer og BioNtech fékk nafnið Comirnaty.
Auglýsing

„Allir sem ég þekki eru að reyna að draga nafnið upp úr mér. En ég hef ekki einu sinni sagt kon­unni minni hvert það er,“ sagði Scott Piergrossi, fram­kvæmda­stjóri hjá Brand Institu­de, sem tók þátt í því að finna nöfn á nokkur þeirra bólu­efna gegn COVID-19 sem nú eru þegar farin að líta dags­ins ljós. Þetta var haft eftir honum áður en bólu­efni Pfiz­er-BioNtech fékk mark­aðs­leyfi í Banda­ríkj­unum og Evr­ópu, fyrst allra slíkra.

Yfir­leitt er tek­inn góður tími í að finna nafn á lyf og bólu­efni. Jafn­vel tvö ár. Enda hefur hingað til tekið ára­tug eða lengur að þróa þau, prófa og koma í gegnum nál­ar­auga lyfja­stofn­ana. 

Auglýsing

En allt er með öðru sniði í heims­far­aldri kór­ónu­veirunn­ar. Bólu­efni hafa verið þróuð á met­tíma, á um tíu mán­uð­um, og því urðu þeir sem hafa það hlut­verk að finna nafn líka að haska sér. 

Vöru­merkja­sér­fræð­ingar segja að þegar komi að nöfnum á lyfjum og bólu­efnum þurfi fyrst og fremst að hafa tvennt í huga: Að nafnið kveiki jákvæðar til­finn­ingar en sé þó ekki það flippað að það því verði hafnað af íhalds­sömum stofn­un­um. 

Banda­ríska lyfja­fyr­ir­tækið Pfizer og þýska líf­tækni­fyr­ir­tækið BioNtech tóku saman höndum um þróun bólu­efnis gegn COVID-19 og hófust klínískar próf­anir á því þegar í apr­íl. Á þró­un­ar­stig­inu var það nefnt  BNT162b2 en bók­stafirnir fremst í heit­inu vísa til BioNtech. Þegar ljóst var að efnið væri að virka eins og stefnt var að og sótt var um mark­aðs­leyfi hafði það fengið nafnið Com­irnaty.

Þetta er sam­sett orð

Rýnum aðeins í þetta nafn. 

Í því er blandað saman ýmsu; nafni sjúk­dóms, nafni aðferð­ar­innar sem notuð var við þró­un­ina auk þess sem í því leyn­ist einnig til­vísun í fyrir hverja það er og hverju það á að skila.

Piergrossi er loks til­bú­inn að leysa frá skjóð­unni og segir nafn­ið, sem hann tók þátt í að finna, vísa til eft­ir­far­andi hluta: COVID-19, mRNA, sam­fé­lags (comm­unity) og ónæmis (imm­unity). 

Bólu­efnið Com­irnaty byggir á svo­kall­aðri mRNA-­tækni en slík efni inni­halda hluta af erfða­efni kór­ónu­veirunnar SAR­S-CoV-2 sem veldur sjúk­dómnum COVID-19. Þetta er í fyrsta skipti sem þess­ari tækni er beitt við þróun bólu­efna.   

Þar sem tæknin er svo nýstár­leg þótti til­efni til að koma nafni hennar inn í nafn loka­af­urð­ar­inn­ar: Bólu­efn­is­ins sjálfs. 

Frá­tóku nöfn sem inni­héldu Wuhan

„Þetta var krefj­andi verk­efni miðað við önnur því það eru svo miklar vonir bundnar við þessa vöru í efna­hags­legu, heilsu­fars­legu og til­finn­inga­legu til­lit­i,“ segir Piergrossi. 

Bólu­efni Moderna, sem einnig byggir á mRNA-­tækn­inni, hlaut náð fyrir augum Evr­ópsku lyfja­stofn­un­ar­innar á mið­viku­dag. Ýmsar vanga­veltur hafa verið um hvaða nafn bólu­efnið myndi fá en hefð er fyrir því að upp­lýsa um slíkt eftir að mark­aðs­leyfi fæst.

Í haust óskaði fyr­ir­tækið eftir að skrá tvö vöru­merki: Spyke­vax og Spi­ke­vax. „Spi­ke“ vísar til gadda­prótein­anna sem ein­kenna kór­ónu­veiruna og „vax“ til bólu­setn­ing­ar/­bólu­efnis (vaccination, vaccine). Áður hafði fyr­ir­tækið tryggt sér vöru­merkin Mnra­vax, Mvax og Covidvax. Þegar í jan­úar á síð­asta ári, skömmu eftir að far­ald­ur­inn kom upp í Kína hafði fyr­ir­tækið skráð nöfn sem vís­uðu til borg­ar­innar þar sem veiran er talin eiga upp­tök sín, Wuh­an. Þau nöfn, m.a. Wuhan Vax, hafa öll verið slegin út af borð­inu.



Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Kórónuveirufaraldurinn leiddi af sér gríðarlega aukningu á atvinnuleysi.
Um ellefu þúsund manns hafa verið atvinnulaus í hálft ár eða lengur
26.437 manns eru atvinnulaus að öllu leyti eða hluta. Langtímaatvinnuleysi hefur stóraukist og þeir sem hafa verið án atvinnu í eitt ár eða lengur eru nú 156 prósent fleiri en fyrir ári.
Kjarninn 17. janúar 2021
Kjartan Sveinn Guðmundsson
Nýtt ár, ný hugmyndafræði: kynning á veisluhyggju
Kjarninn 17. janúar 2021
Lilja Dögg Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra.
„Þverpólitísk sátt“ um fjölmiðlafrumvarp í kortunum eftir að Stöð 2 boðaði læstar fréttir
Eftir að Sýn boðaði að fréttum Stöðvar 2 yrði læst virðist hreyfing að komast á frumvarp um styrki til einkarekinna fjölmiðla. Mennta- og menningarmálaráðherra telur að „þverpólitísk sátt“ sé að nást um styrkjakerfi, sem sjálfstæðismenn hafa lagst gegn.
Kjarninn 17. janúar 2021
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson formaður Miðflokksins.
Óttast að „tveggja flokka kerfi“ myndist ef flokkar útiloki samstarf við aðra
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson og Logi Einarsson eru sammála um að kjósendur eigi að hafa skýra sýn á hverskonar ríkisstjórnir flokkar vilji mynda eftir kosningar. Sigmundur vill þó ekki útiloka samvinnu með neinum og kallar Samfylkingu „útilokunarflokk.“
Kjarninn 17. janúar 2021
Frá dómssalnum á miðvikudaginn
Réttað yfir 355 manns í gömlu símaveri
Nokkuð óvenjuleg réttarhöld hófust á Ítalíu síðastliðinn miðvikudag, en í þeim er stór hluti 'Ndrangheta-mafíunnar, valdamestu glæpasamtaka landsins. Sökum mikils fjölda ákærðra og nýrra sóttvarnarreglna þurfti að sérútbúa dómssal í gömlu símaveri.
Kjarninn 17. janúar 2021
Söngflokkurinn Boney M naut mikilla vinsælda víða um heim undir lok áttunda áratugarins.
Boney M og stolnu lögin
Þegar sönghópurinn Boney M sló í gegn seint á áttunda áratug síðustu aldar með lögunum „Brown Girl in the Ring“ og „Rivers of Babylon“ grunaði engan að í kjölfarið fylgdu málaferli sem stæðu í áratugi.
Kjarninn 17. janúar 2021
Armin Laschet er nýr leiðtogi flokks Kristilegra demókrata, sem hefur tögl og haldir í þýskum stjórnmálum. Kannski tekur hann við af Merkel sem kanslari í haust.
Stormasöm vika í evrópskum stjórnmálum
Mögulegt áframhald „Merkelisma“ í Þýskalandi, barnabótaskandall hjá „teflon Mark“ í Hollandi og stjórnarkreppa af völdum smáflokks á Ítalíu er á meðal þess sem var efst á baugi í evrópskum stjórnmálum í vikunni.
Kjarninn 16. janúar 2021
Birgir Birgisson
Að finna upp hjólið
Kjarninn 16. janúar 2021
Meira úr sama flokkiErlent