„Er sátt útgerðarfyrirtækjanna mikilvægari en sátt yfirgnæfandi meirihluta þjóðarinnar?“

Stjórnarskrárfélag Íslands segir frumvarp forsætisráðherra um breytingar á stjórnarskrá ganga þvert gegn niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslu og sé alvarleg aðför að grundvallarstoðum lýðræðis og fullveldi íslensku þjóðarinnar.

Katrín Oddsdóttir, formaður Stjórnarskrárfélags Íslands.
Katrín Oddsdóttir, formaður Stjórnarskrárfélags Íslands.
Auglýsing

„Það er óheið­ar­legt af ráða­mönnum að halda því fram að stjórn­ar­skrár­breyt­ingar þurfi að gera í víð­tækri sátt en láta svo eins og sú sátt eigi ein­ungis við um þá sjálfa og umsvifa­mikla aðila. Er sátt útgerð­ar­fyr­ir­tækj­anna mik­il­væg­ari en sátt yfir­gnæf­andi meiri­hluta þjóð­ar­inn­ar? Hvað með alla þá kjós­endur sem veittu til­lögum Stjórn­laga­ráðs braut­ar­gengi haustið 2012? Hvað með þá 43.423 borg­ara sem kröfð­ust lög­fest­ingar nýju stjórn­ar­skrár­innar 8 árum síð­ar? Hvað með þann meiri­hluta lands­manna sem ítrekað hefur lýst stuðn­ingi við nýja stjórn­ar­skrá í skoð­ana­könn­un­um?“

Þetta er meðal þess sem fram kemur í umsögum Stjórn­ar­skrár­fé­lags Íslands um frum­varp Katrínar Jak­obs­dóttur um breyt­ingar á stjórn­ar­skrá sem nú er til með­ferðar þings­ins. Katrín mælti fyrir frum­varp­inu í byrjun febr­ú­ar. Sam­­kvæmt frum­varp­inu munu nokkur atriði stjórn­­­ar­­skrár­innar taka breyt­ing­um, verði það sam­­þykkt. Þar er um að ræða atriði sem fjalla um for­­seta Íslands, rík­­is­­stjórn­­ir, verk­efni fram­­kvæmd­­ar­­valds, umhverf­is­vernd, auð­lindir í nátt­úru Íslands og íslensk tunga.

Neita að gefa efn­is­lega umsögn um frum­varpið

Stjórn­ar­skrár­fé­lagið berst fyrir því að þær stjórn­ar­skrár­breyt­ingar sem sam­þykktar voru sem grunnur að nýrri stjórn­ar­skrá í þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu í októ­ber 2012, verði teknar aftur upp og það ferli verði klárað. 

Auglýsing
Um var að ræða alls sex spurn­ingar en sú fyrsta var hvort við­kom­andi vildi að til­­­­lögur stjórn­­­­laga­ráðs yrðu lagðar til grund­vallar frum­varpi að nýrri stjórn­­­­­­­ar­­­­skrá. Alls sögðu 64,2 pró­­­­sent þeirra sem greiddu atkvæði já við þeirri spurn­ingu. Kjör­­­­sókn var 49 pró­­­­sent. Stjórn­skip­un­ar- og eft­ir­lits­nefnd Alþingis tók frum­varpið svo til með­ferð­ar, gerði á því breyt­ingar og lagði fram á þing­inu. Þar tókst ekki að koma því í gegn fyrir kosn­ing­arnar 2013 og þannig hafa mál staðið síðan þá. Katrín Jakobsdóttir mælti fyrir frumvarpi sínu um stjórnarskrárbreytingar fyrr í þessum mánuði. Mynd: Bára Huld Beck

Í umsögn sinni segir félagið að sú víð­tæka sátt sem birt­ist í ofan­greindri þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu sé sú sátt sem skipti máli í breyt­inga­ferli stjórn­ar­skrár­inn­ar. „Ósætti meðal stjórn­mála­flokka má ekki standa lengur í vegi fyrir því að lýð­ræð­is­legur vilji lands­manna nái fram að ganga. Með frum­varpi þessu er lagt til auð­linda­á­kvæði sem engu breytir um það hvernig þjóðin er hlunn­farin við auð­linda­nýt­ingu í sjáv­ar­út­vegi en stjórn­ar­skrár­bindur það órétt­læti sem ríkt hefur í ára­tugi. Óásætt­an­legt er að gengið skuli með svo afger­andi hætti gegn marg­stað­festum vilja meiri­hluta þjóð­ar­innar um að arð­ur­inn af sam­eig­in­legum auð­lindum renni að meg­in­stofni til í okkar sam­eig­in­legu sjóði en ekki í hendur örfárra útvaldra.“ 

Í umsögn­inni, sem skrifuð er af Katrínu Odds­dótt­ur, for­manni Stjórn­ar­skrár­fé­lags­ins, segir að for­maður og allir þing­menn Vinstri grænna hefðu lýst því yfir í aðdrag­anda síð­ustu alþing­is­kosn­inga að þeir teldu að þing­mönnum bæri sið­ferð­is­leg og póli­tísk skylda til að virða nið­ur­stöðu þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu sem Alþingi boðar til. „Stjórn­ar­skrár­fé­lagið telur að útskýra þurfi ástæður þess að for­maður flokks­ins gangi svo aug­ljós­lega á bak orða sinna og hvetur þing­menn til að standa við yfir­lýs­ingar sín­ar[...]Um­rætt frum­varp gengur þvert gegn nið­ur­stöðu þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu og er alvar­leg aðför að grund­vall­ar­stoðum lýð­ræðis og full­veldi íslensku þjóð­ar­inn­ar.“

Af þessum sökum sér  Stjórn­ar­skrár­fé­lagið ekki ástæðu til að gefa efn­is­lega umsögn um frum­varp­ið.

Segja til­lögur for­sæt­is­ráð­herra mun lak­ari fyrir hag almenn­ings

Í nið­ur­lagi umsagn­ar­innar segir þó að því skuli haldið til haga að efn­is­lega séu til­lögur for­sæt­is­ráð­herra mun lak­ari fyrir hag almenn­ings en sam­svar­andi greinar í frum­varpi Stjórn­laga­ráðs. „Það frum­varp felur í sér djúp­stæða mála­miðlun þar sem 25 ein­stak­lingar með ólíkar skoð­anir og bak­grunn komu sér ein­róma saman um nýja stjórn­ar­skrá sem almenn­ingur tók virkan þátt í að móta. Það er stjórn­ar­skrár­frum­varpið sem þjóðin hefur sagt að skuli vera grund­völlur nýrrar stjórn­ar­skrár Íslands. Frá­leitt er að leggja fram frum­varp til stjórn­ar­skrár­breyt­inga sem hunsar skýran vilja stjórn­ar­skrár­gjafans. Sá vilji hefur aðeins styrkst frá því hann kom fyrst fram í þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu 2012. Ljóst er að traust á Alþingi verður ekki end­ur­reist fyrr en þessi grund­vall­ar­stofnun þjóð­ar­innar virðir vilja stjórn­ar­skrár­gjafans í verki.“ 

Í ljósi þessa krefst Stjórn­ar­skrár­fé­lagið þess að Alþingi lög­festi nýju stjórn­ar­skrána, frum­varp Stjórn­laga­ráðs. Í fyrra­haust lögðu alls 17 þing­menn Sam­fylk­ing­ar, Pírata, Flokks fólks­ins fram eigið frum­varp til stjórn­skip­un­ar­laga á Alþingi sem byggir á til­lögum stjórn­laga­ráðs að nýrri stjórn­ar­skrá, en með þeim breyt­ingum sem stjórn­skip­un­ar- og eft­ir­lits­nefnd gerði á því 2013. Það frum­varp bíður nú afgreiðslu hjá stjórn­skip­un­ar- og eft­ir­lits­nefnd.

Til vara fer Stjórn­ar­skrár­fé­lagið fram á að ein­ungis verði mælt fyrir nýju breyt­ing­ar­á­kvæði við gild­andi stjórn­ar­skrá sem tryggja myndi stöðu þjóð­ar­innar sem stjórn­ar­skrár­gjafa. Sömu 17 þing­menn og minnst var á hér að ofan hafa þegar lagt fram breyt­ing­ar­til­lögu við frum­varp Katrínar Jak­obs­dóttur þess efn­is, en í henni felst að að bæta nýrri grein við  stjórn­­­ar­­skránna þess efn­­is. Í grein­inni á enn fremur að segja að þjóð­­ar­at­­kvæða­greiðslan eigi að „fara fram í fyrsta lagi sex mán­uðum og í síð­­asta lagi níu mán­uðum eftir sam­­þykkt frum­varps­ins á Alþingi. Sé frum­varpið sam­­þykkt með meiri hluta greiddra atkvæða í þjóð­­ar­at­­kvæða­greiðsl­unni skal það stað­­fest af for­­seta lýð­veld­is­ins innan tveggja vikna og er þá gild stjórn­­­ar­­skip­un­­ar­lög.“

Til þraut­ar­vara vill Stjórn­ar­skrár­fé­lagið að fram fari þjóð­ar­at­kvæða­greiðsla um fyr­ir­hug­aðar breyt­ingar á gild­andi stjórn­ar­skrá sam­hliða kom­andi alþing­is­kosn­ing­um.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Saga Japans
Saga Japans
Saga Japans – 35. þáttur: Nunnusjóguninn I
Kjarninn 22. apríl 2021
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins.
Vill framlengja skattfrjálsa heimild fyrir þá sem nota séreign til að borga niður húsnæði
Frá miðju ári 2014 hefur tæplega þriðjungur íslensks vinnumarkaðar fengið yfir 21 milljarð króna í skattafslátt til að borga niður húsnæðislánin sín. Nú á að framlengja það úrræði. Reykjavík vill að ríkið bæti borginni tekjutap sem úrræðið veldur henni.
Kjarninn 22. apríl 2021
Stefán Eiríksson útvarpsstjóri.
Tekjur RÚV stóðu í stað milli ára – Fengu 4,9 milljarða króna úr ríkissjóði
RÚV skilaði tapi á síðasta ári í fyrsta sinn síðan 2014 þrátt fyrir að tekjur fyrirtækisins hafi verið þær sömu og 2019. RÚV hefur á síðustu árum selt byggingarétt og lengt í skuldabréfaflokki til að auka verulega á fjárhagslegt svigrúm til skamms tíma.
Kjarninn 22. apríl 2021
28 þingmenn sögðu já.
Svona féllu atkvæði þingmanna um breytingar á sóttvarnalögum í nótt
Þingmenn tveggja flokka, Vinstri grænna og Framsóknar, greiddu allir atkvæði með tímabundnum lagabreytingum er tengjast landamærum þegar atkvæðagreiðsla fór fram í nótt. Ellefu þingmenn Sjálfstæðisflokks sögðu já, einn sagði nei og þrír voru fjarverandi.
Kjarninn 22. apríl 2021
Þórður Snær Júlíusson
Fullnaðarsigur skattsvikara
Kjarninn 22. apríl 2021
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið - Apple kynnir skífur fyrir utangátta, nýjan iMac og iPad Pro
Kjarninn 22. apríl 2021
Efstu fjórir frambjóðendur á lista Viðreisnar í Suðurkjördæmi: (F.v.) Þórunn Wolfram Pétursdóttir, Sigurjón Vídalín Guðmundsson, Elva Dögg Sigurðardóttir og Guðbrandur Einarsson.
Guðbrandur leiðir lista Viðreisnar í Suðurkjördæmi
Fyrsti framboðslisti Viðreisnar fyrir þingkosningarnar í haust er í Suðurkjördæmi. Guðbrandur Einarsson, forseti bæjarstjórnar í Reykjanesbæ, leiðir listann. Í öðru sæti er Þórunn Wolfram Pétursdóttir.
Kjarninn 22. apríl 2021
Katrín Baldursdóttir
Kærleikshagkerfið
Kjarninn 22. apríl 2021
Meira úr sama flokkiInnlent