„Á meðan helvítis eftirspurnin er þá er framboð“

Vændi venst ekki og verður bara verra með tímanum, segir viðmælandi í nýrri bók þar sem rætt er við sex venjulegar konur sem hafa verið í vændi. Þær lýsa m.a. ástæðum þess af hverju þær fóru út í vændi og þeim skelfilegu afleiðingum sem það hafði á þær.

Kona Mynd: Pexels/Hakeem James Hausley
Auglýsing

„Ég dæmi ekki konur sem selja sig en ég dæmi karl­ana sem kaupa kon­urn­ar; á meðan hel­vítis eft­ir­spurnin er þá er fram­boð. Mér finnst að það þurfi að fræða karl­menn um vændi, hvað það er og hvaða áhrif það hef­ur.“

Þetta segir ein konan sem deilir reynslu sinni af því að hafa verið í vændi í nýrri bók Bryn­hildar Björns­dóttur Venju­legar konur – Vændi á Íslandi sem kom út í dag.

Í bók­inni ræðir Bryn­hildur við sex íslenskar konur sem hafa verið í vændi, venju­legar konur sem bera reynslu sína ekki utan á sér en lýsa hræði­lega erf­iðum aðstæðum í vænd­inu. Jafn­framt fjallar höf­undur um fyr­ir­bærið vændi í sögu og menn­ingu, lítur yfir íslenska fjöl­miðlaum­fjöllun um vændi og lýsir hug­mynda­fræði­legum átökum í tengslum við laga­setn­ingu.

Auglýsing

Venju­legar konur sem eiga skilið að njóta virð­ingar

Þá ræðir Bryn­hildur við fag­fólk sem vinnur með þolendum vændis – full­trúa Stíga­móta og Bjark­ar­hlíð­ar, auk lög­regl­unn­ar, og birtir ný talna­gögn um afleið­ingar vænd­is. Loks er kast­ljós­inu varpað á kaup­endur og ræðir hún við einn slík­an. Bókin er rituð að frum­kvæði og í sam­vinnu við Evu Dís Þórð­ar­dótt­ur, brota­þola vændis og bar­áttu­konu.

Í bók­inni kemur fram að engin þess­ara kvenna beri for­tíð sína utan á sér. „Þetta eru allt venju­legar konur sem falla inn í fjöld­ann. Sumar hafa náð að byggja upp líf eftir vænd­ið, sem þær eru sáttar við, aðrar eru enn í því ferli.“ Höf­undur bendir á að konur sem verða fyrir vændi séu ekki frá­brugðnar öðrum konum hvað varðar þrá, drauma, vonir og lang­an­ir. „Þetta eru venju­legar konur sem eiga skilið að njóta jafn mik­illar virð­ingar og við­ur­kenn­ingar á mennsku sinni hjá sam­ferða­fólki sínu og allar aðrar kon­ur.“

„Ógeðs­lega erfitt ferli“ að vinna úr svona reynslu

Ein konan segir að oft reyni á mörkin í þessum aðstæð­um. „Ég er mjög með­virk og rosa­lega léleg í að standa með sjálfri mér, sér­stak­lega þegar ég er augliti til auglitis við ein­hvern, ég á auð­veld­ara með það gegnum tölvu eða síma.“ Seinna í frá­sögn­inni greinir hún frá því að hennar lang­anir og vilji hafi ekki verið til umræðu við vændis­kaup­in, hún hafi verið ein­hverra þús­und­kalla virði og það „var allt og sum­t“.

Önnur segir að svona sam­skipti snú­ist ekki um kyn­líf. „Þau snú­ast um stjórn. Þetta líður kannski út eins og kyn­líf og virkar eins og kyn­líf en er svo langt frá því að vera það. Kyn­líf er í grunn­inn nánd og traust og ánægja, en vændi er ekk­ert af þessu, alla­vega ekki frá mínum sjón­ar­hóli.“ Þetta snú­ist um stjórn og við­skipti sem báðir tapa á.

Hún seg­ist jafn­framt ekki eiga nógu mörg orð yfir hvað það „er ógeðs­lega erfitt ferli að vinna úr svona reynslu“.

„Ég hélt að í vænd­inu væri ég í mik­illi sjálfs­styrk­ingu en í stað­inn fór ég í þver­öf­uga átt, yfir í mis­notkun og valda­leysi. Ég barð­ist mjög lengi við þetta, þessa ógeðis­til­finn­ingu á sjálfri mér, sem ég veit núna að á engan rétt á sér. Ég hataði þennan hluta af lífi mínu en ég hata ekki sjálfa mig.“

Alveg á hreinu hver ræður – Hvenær sem var gat „eitt­hvað hræði­legt“ komið fyrir

Margar kon­urnar tala um hug­takið „stjórn“. Ein segir að alveg sama hvernig hún ætl­aði að telja sér trú um að hún gæti bara valið sér kúnna og þá væri allt æðis­legt þá hafi það þó aldrei verið raun­veru­leik­inn. „Svo var það líka þannig að um leið og ég hitti menn­ina var ég búin að missa stjórn­ina. Þarna var ég búin að semja við ein­hverja mann­eskju um að sofa hjá fyrir pen­ing og mér fannst ég aldrei geta hætt við. Ég veit ekki hvað hefði gerst ef ég hefði ein­hvern tíma sagt að ég treysti mér bara ekki í þetta, ég þorði aldrei að láta á það reyna.“

Hún segir enn fremur að eng­inn stundi vændi af áhuga á kyn­lífi. Með því að taka pen­ing­ana „ertu búin að sam­þykkja ein­hvers konar sam­skipti sem eiga ekk­ert skylt við kyn­líf“.

Hún segir að menn­irnir hafi ekki verið ógn­andi en þó hafi ekk­ert farið milli mála hver réði. „Þeir voru ekki endi­lega eitt­hvað með kass­ann frammi, þessir menn, eða að sýna ein­hverja valda­til­burði. En það var alveg á hreinu hver réði. Þeir borg­uðu mér og þar af leið­andi stjórn­uðu þeir ferl­inu, og hvenær sem var gat eitt­hvað hræði­legt komið fyrir og ég hafði enga stjórn á því.“

„Þegar ég byrjaði í vændinu sá ég ekki fyrir mér að það hefði afleiðingar á líf mitt fimmtán árum seinna,“ segir einn viðmælandinn.

Aðeins síðar í frá­sögn­inni segir hún að henni hafi liðið svo illa á þessu tíma­bili að hún sá sér ekki fært að halda áfram að lifa, „það var bara spurn­ing um hvenær ég ætl­aði að drepa mig“.

Hún segir að ekki sé hægt að afmá fót­spor vænd­is­ins og að það geti haft gríð­ar­legar afleið­ingar á lífið seinna meir. „Þegar ég byrj­aði í vænd­inu sá ég ekki fyrir mér að það hefði afleið­ingar á líf mitt fimmtán árum seinna.“

Hrædd við karl­menn eftir alla þessa reynslu

Önnur kona lýsir einnig þessum afleið­ing­um. Hún segir að vændið venj­ist ekki og verði bara verra með tím­an­um. „Ég man ekki eftir fyrsta skipt­inu, og þetta urðu að lokum svo ógeðs­lega margir karl­menn að þetta rennur allt saman í eitt.“

Hún seg­ist aldrei hafa haft neitt vald inni í aðstæð­unum til að segja nei eða skoðun á því sem menn­irnir gerðu. „Ég átti bara að upp­fylla óskir þeirra. Ein­staka maður vildi reyndar fá að vita hvað ég vildi gera og þá fékk ég bara sjokk og sagði: „Ertu að spyrja mig?““

Þá greinir hún frá því að vændið hafi gert það að verkum að hún er hrædd við karl­menn. „Ég er aldrei með karl­kyns lækna og á vinnu­stöðum þarf ég alltaf að venj­ast karl­mönnum í kringum mig og sann­færa sjálfa mig um að þeir séu ekki að fara að gera mér neitt. Og ég get ekki hugsað mér að eign­ast karl­kyns maka.“

„Mér fannst hrein­lega eins og ég væri að nauð­ga“

Í bók­inni segir frá því að erfitt sé að fá vændis­kaup­endur til að tjá sig um reynslu sína en einn karl­maður tjáir sig þó. Hann hafi keypt vændi erlendis þegar hann var um þrí­tugt. Hann hafi í fyrstu litið á þetta sem ævin­týri sem hann lang­aði til að prófa en fljót­lega hafi upp­lifunin snú­ist upp í and­hverfu sína.

„Ég sé sjálfan mig við það sem ég er að gera og ég bara ein­hvern veg­inn missti allt og hugs­aði með mér: Nei, þetta gengur ekki! Mér fannst hrein­lega eins og ég væri að nauð­ga, og ekki bara henni, líka sjálfum mér! Og vildi bara kom­ast út eins fljótt og hægt væri.“

Hann segir að þessi upp­lifun sitji mjög djúpt í hon­um. Hann hafi verið kom­inn í aðstæður sem hann ætl­aði sér ekki að vera í og að hann hafi upp­lifað að hann væri að gera eitt­hvað sem ætti að vera heil­agt á milli fólks sem er ást­fang­ið, eða alla­vega gott fyrir alla. „En í stað­inn var þetta allt saman afskap­lega sorg­legt og ég hef ekki enn þann dag í dag getað skilið til­finn­ing­una almenni­lega. En ég veit að stór hluti var upp­götv­unin á neyð hennar sem ég var að mis­nota og að fatta að ég var ein­hver sem gat gert það. Og það var mikil sjálfs­fyr­ir­litn­ing sem fylgdi þeirri upp­götv­un, eins og ég hafi verið mis­not­aður af sjálfum mér og ger­sam­lega gengið yfir mín eigin mörk.“ Hann segir að þetta sé ein af hans verstu upp­lif­un­um.

Mað­ur­inn telur að í grunn­inn séu margir karl­menn sama sinnis og hann – hafi fundið fyrir þess­ari vondu til­finn­ingu í slíkum sam­skiptum en hafi kannski bægt henni frá sér.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.
Engin lagaleg skilgreining til á orðinu kona
Samkvæmt svari frá forsætisráðherra þarf menningar- og viðskiptaráðherra sem „fer með málefni íslenskunnar“ að svara því hverjar orðsifjar nafnorðsins kona séu og hver málfræðileg merking orðsins sé.
Kjarninn 30. júní 2022
Lárus Blöndal, stjórnarformaður Bankasýslu ríkisins, og Jón Gunnar Jónsson, forstjóri stofnunarinnar.
Bankasýslan borgaði LOGOS 6,2 milljónir og lét Morgunblaðið fá upplýsingar fyrirfram
Bankasýslan sendi Morgunblaðinu einum fjölmiðla fyrirfram tilkynningu um að lögfræðilegur ráðgjafi hennar hefði komist að þeirri niðurstöðu að jafnræðis hafi verið gætt við sölu á hlut ríkisins í Íslandsbanka.
Kjarninn 30. júní 2022
Til þess að komast ferða sinna þurfa Íslendingar að borga 85 prósentum meira heldur en íbúar í löndum Evrópusambandsins gera að meðaltali.
Samgöngukostnaður hvergi hærri í Evrópu en á Íslandi
Norðurlöndin raða sér í efstu sæti á lista þeirra landa í Evrópu þar sem samgöngukostnaður er mestur. Verð á gistingu, mat, fötum og skóm er hærra hér á landi en víðast hvar annars staðar í álfunni.
Kjarninn 30. júní 2022
Ríkið þurfi að kortleggja á hverjum loftslagsskattarnir lenda
Upplýsingar liggja ekki fyrir í dag um það hvernig byrðar af loftslagssköttum dreifast um samfélagið. Í greinargerð frá Loftslagsráði segir að stjórnvöld þurfi að vinna slíka greiningu, vilji þau hafa yfirsýn yfir áhrif skattanna.
Kjarninn 30. júní 2022
Í frumdrögum að fyrstu lotu Borgarlínu var Suðurlandsbrautin teiknuð upp með þessum hætti. Umferðarskipulag götunnar er enn óútkljáð, og sannarlega ekki óumdeilt.
Borgarlínubreytingar á Suðurlandsbraut strjúka fasteignaeigendum öfugt
Nokkrir eigendur fasteigna við Suðurlandsbraut segja að það verði þeim til tjóns ef akreinum undir almenna umferð og bílastæðum við Suðurlandsbraut verði fækkað. Unnið er að deiliskipulagstillögum vegna Borgarlínu.
Kjarninn 30. júní 2022
Í austurvegi
Í austurvegi
Í austurvegi – Einlæg gjöf en smáræði 千里送鹅毛
Kjarninn 30. júní 2022
Úlfar Þormóðsson
Taglhnýtingar þétta raðirnar
Kjarninn 30. júní 2022
Viðbragðsaðilar og vegfarendur á vettvangi aðfaranótt sunnudags. 22 unglingar létust á Enyobeni-kránni.
Hvers vegna dóu börn á bar?
Meðvitundarlaus ungmenni á bar. Þannig hljómaði útkall til lögreglu í borginni East London í Suður-Afríku aðfaranótt sunnudags. Ýmsar sögur fóru á kreik. Var eitrað fyrir þeim? Og hvað í ósköpunum voru unglingar – börn – að gera á bar?
Kjarninn 30. júní 2022
Meira úr sama flokkiInnlent