Hnuplaði 11 milljónum króna með aðstoð listagyðjunnar

Í stað þess að ramma peningaseðla inn fyrir sýningu í nútímalistasafninu í Álaborg þá stakk listamaðurinn Jens Haaning peningunum sem hann hafði fengið til verksins frá safninu einfaldlega í vasann. Sá gjörningur varð listaverkið og rammarnir hanga tómir.

Gestir virða fyrir sér annan af þeim römmum sem Jens Haaning sendi nútímalistasafninu í Álaborg. Til stóð að ramminn væri fulllur af dönskum seðlum.
Gestir virða fyrir sér annan af þeim römmum sem Jens Haaning sendi nútímalistasafninu í Álaborg. Til stóð að ramminn væri fulllur af dönskum seðlum.
Auglýsing

Nýjasta sköp­un­ar­verk danska lista­manns­ins Jens Haan­ing hefur vakið reiði meðal stjórn­enda nútíma­lista­safns­ins í Ála­borg, þar sem verkið er til sýn­is. Ástæðan er ein­föld: lista­verkið sem um ræðir er hreinn og klár þjófn­aður og ekki í takt við það sem starfs­fólk lista­safns­ins hafði átt von á. Lista­mað­ur­inn hirti 534 þús­und danskar krón­ur, sem sam­svarar tæpum ell­efu milljón íslenskra króna, sem safnið hafði lánað lista­mann­in­um. Seðl­arnir átti lista­mað­ur­inn að nota til þess að end­ur­gera eldri lista­verk.

Lista­verkin sem til stóð að Jens myndi skila af sér áttu ann­ars vegar að sýna með­al­tekjur Dana og hins vegar með­al­tekjur Aust­ur­rík­is­manna. Líkt og áður segir er um end­ur­gerð á eldri verkum lista­manns­ins að ræða, en hann límdi pen­inga­seðla sem sam­svara með­al­tekjum á striga. Pen­ing­arnir sem safnið lán­aði lista­mann­inum áttu að vera nýttir í þeim til­gangi en þegar starfs­fólk lista­safns­ins hafði tekið á móti lista­verk­unum kom í ljós að í römm­unum voru engir pen­ing­ar. Jens Haan­ing sendi þeim nýtt lista­verk sem hann hefur gefið lýsandi nafn: „Take the Money and Run“.

Danska rík­is­út­varpið fjallar um málið en Jens var til við­tals í morg­un­þætt­inum Morgen á P1 danska rík­is­út­varps­ins á dög­un­um, ásamt safn­stjór­anum Lasse And­ers­son. Í við­tal­inu sagði Jens að sá gjörn­ingur að láta rúm­lega hálfa milljón danskra króna hverfa væri lista­verk­ið. Líkt og áður segir lán­aði safnið honum þetta fé og til stóð að hann myndi skila pen­ing­unum að sýn­ingu lok­inni en það ætlar lista­mað­ur­inn ekki að gera. „Nei, það geri ég ekki. Verkið er það að ég hef tekið þessa pen­inga þeirra,“ sagði Jens í útvarps­þætt­in­um.

Auglýsing

Mót­mælir lágum launum

Verkið er hluti sýn­ing­ar­innar Work it Out sem nú stendur yfir í nútíma­lista­safn­inu í Ála­borg. Lista­menn­irnir sem eiga verk á sýn­ing­unni beina sjónum að sjálf­virkni­væð­ingu, streitu, skil­virkni, skrifræði og auk­inni tækni­væð­ingu en sýn­ingin fjallar fyrst og fremst um atvinnu, fram­tíð hennar og teng­ingu manns­ins við vinn­una.

„Hvað er vinna og hvers vegna vinnum við? Getum við þegar fram líða stundir skapað skil­virkara vinnu­um­hverfi sem gagn­ast bæði ein­stak­lingnum sem og sam­fé­lag­in­u?“ eru á meðal þeirra spurn­inga sem varpað er fram í sýn­ing­ar­texta á vef safns­ins. Þar segir einnig að nú sé ef til vill kom­inn tími til þess að end­ur­hugsa hvernig og hversu mikið við vinn­um.

Í við­tal­inu sagði Jens hafa tekið ákvörðun um að skapa verk sem leggur út af þema sýn­ing­ar­innar í stað þess að end­ur­skapa verk sem talar inn í sam­tíma sem sé löngu lið­inn. Þetta hafi hann gert til þess að mót­mæla þaum launum sem honum stóð til boða frá safn­inu, þau hafi ein­fald­lega verið of lág.

Segir verkið ekki vera stuld heldur brot á samn­ingi

Lasse And­ers­son safn­stjóri sagði í áður­nefndu við­tali að Jens hefði með Take the Money and Run skapað áhuga­vert lista­verk og að það rími vel við umfjöll­un­ar­efni sýn­ing­ar­inn­ar. „En þetta er ekki í sam­ræmi við það sem við höfðum samið um,“ sagði Lasse og bætti því við að hann ætti ekki rétt á því að halda pen­ing­un­um. Spurður að því hvort að málið myndi rata til lög­regl­unnar ef að Jens skil­aði ekki pen­ing­unum við sýn­ing­ar­lok í jan­úar á næsta ári sagði Lasse ekki ætla að tjá sig um það.

Handan glersins er búið að koma fyrir límbandi sem átti að halda seðlunum á sínum stað. Mynd: EPA

Jens ítrek­aði að hann ætl­aði ekki að skila pen­ing­unum og hafn­aði því að um stuld væri að ræða. „Þetta er ekki þjófn­að­ur, þetta er brot á samn­ingi og brot a samn­ingi er hluti lista­verks­ins,“ sagði Jens.

Vakti athygli mynd­list­ar­gagn­rýn­anda Morg­un­blaðs­ins á síð­ustu öld

Þetta er ekki fyrsti gjörn­ingur Jens Haan­ing sem hverf­ist um und­an­skot. Þannig rataði gjörn­ingur hans inn í umfjöllun Braga Ásgeirs­son­ar, sem var mynd­list­ar­gagn­rýn­andi hjá Morg­un­blað­inu í ára­tugi, sem birt­ist í blað­inu árið 1998. Bragi hafði þá gert sér ferð til Berlínar til þess að taka púls­inn á mynd­list­ar­sen­unni þar í borg. Meðal þess sem vakti athygli hans var gjörn­ingur Jens Haan­ing en í gjörn­ingnum nýtti lista­mað­ur­inn sér skatta­lög­gjöf svo að eftir var tek­ið.

Janes setti á lagg­irnar ferða­skrif­stofu í list­húsi og seldi gestum sýn­ing­ar­innar flug­miða undir mark­aðs­verði. Þannig var mál með vexti að á þeim tíma voru skattar á listir átta pró­sentum lægri en skattar á neyslu­vörur í Þýska­landi. Bragi heit­inn stað­setti þennan gjörn­ing Dan­ans „eitt­hvað mitt á milli til­bú­innar list­ar, „ready made“, og skattsvindls.“

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Maria Witteman og kollegar að störfum í skógum Rúanda.
Regnskógar gætu illa ráðið við loftslagsbreytingar
Það getur verið heitt og rakt í regnskógunum en þeir þola þó ekki langvarandi hátt hitastig og þurrka. Þannig gætu loftslagsbreytingar haft áhrif á hina náttúrulegu kolefnisbindingu þeirra.
Kjarninn 1. október 2022
Jina Amini, 22 ára Kúrdi, lést í haldi írönsku siðgæðislögreglunnar í síðasta mánuði. Mótmæli hafa staðið yfir í Íran, og víðar, frá því að hún lést.
Kona, líf, frelsi
Mannréttindasamtök segja að minnsta kosti 83 látna í mótmælum í Íran. Yfirvöld segja töluna mun lægri, 41 í mesta lagi. Þingmaður Pírata hvetur fólk til að segja nafn konunnar sem kom mómæltunum af stað: Jina Amini.
Kjarninn 1. október 2022
Tækninni á sviði snjallgreiðslna fleygir fram og Íslendingar hafa tileinkað sér það hratt að nota síma og önnur snjalltæki til þess að greiða fyrir verslun og þjónustu.
Plastkort enn mest notaða greiðslulausnin en snjallgreiðslur sækja á
Í hópi þess þorra fólks sem greiðir fyrir vörur eða þjónustu einu sinni í viku að lágmarki eru nú hátt í fjörutíu prósent byrjuð að nota snjalltæki af einhverju tagi til þess að inna greiðslur að hendi, að jafnaði. Vægi reiðufjár minnkar sífellt.
Kjarninn 1. október 2022
Sjö molar um efnahags- og stjórnmálastorm í Bretlandi
Er Bretar leyfðu sér loks að líta upp úr langdreginni erfidrykkju Elísabetar drottningar tók ekki skárra við. Ný ríkisstjórn Liz Truss virðist búin að skapa sér djúpa efnahagslega og pólitíska krísu, ofan á orkukrísuna.
Kjarninn 1. október 2022
Líffræðileg fjölbreytni er grunnþáttur í viðhaldi vistkerfa í sjó, á landi, í vatni og lofti.
Landeigendur fái meiri hvata til endurheimtar vistkerfa
Loftslagsbreytingar, mengun, ágengar tegundir, eyðing búsvæða og bein nýting mannsins eru helstu áskoranir varðandi hnignun líffræðilegrar fjölbreytni á Íslandi. Neysla er t.d. drifkraftur framleiðslu sem oft leiðir til ósjálfbærrar nýtingar auðlinda.
Kjarninn 1. október 2022
Þeir skipta þúsundum, tannburstarnir í norska skóginum.
Tannburstarnir í skóginum
Jordan, tannburstaframleiðandinn þekkti, hefur auglýst eftir notuðum tannburstum sem áhugi er á að reyna að endurvinna. Í norskum skógi hafa fleiri þúsund tannburstar frá Jordan legið í áratugi og rifist er um hver beri ábyrgð á að tína þá upp.
Kjarninn 30. september 2022
Orri Hauksson, forstjóri Símans.
Síminn vill greiða hluthöfum 31,5 milljarða vegna sölunnar á Mílu – og svo sennilega meira
Franska fyrirtækið Ardian er búið að gera upp við Símann vegna kaupanna á Mílu. Síminn ætlar að leggja tillögu um að greiða hluthöfum 31,5 milljarða króna af söluandvirðinu fyrir hluthafafund í lok október.
Kjarninn 30. september 2022
Á fjórum stöðum streymir gas upp af leiðslunni í Eystrasalti.
„Um viljaverk var að ræða“
Götin á Nord Stream-gasleiðslunum er mjög stór og gríðarlegt magn metans streymir enn út í andrúmsloftið. Danir og Svíar ætla að gæta þess að á fundi öryggisráðs Sþ í kvöld verði fjallað um staðreyndir, „nefnilega þær að um viljaverk var að ræða“.
Kjarninn 30. september 2022
Meira úr sama flokkiErlent