Þessi færsla er úr eldra greinasafni Kjarnans og gæti þess vegna birst furðulega.

Rústabjörgun reiða fólksins

Margr--t.jpg
Auglýsing

Þor­geir Tryggva­son, Toggi, mun sinna bókaum­fjöllun fyrir Kjarn­ann fram að jólum en margar bækur eru að koma út þessa dag­ana. Jóla­bóka­flóðið nær svo hámarki í des­em­ber.

Í fyrstu grein sinni tekur hann fyrir bók Mar­grétar Tryggva­dótt­ur, Úti­stöð­ur.

 

Auglýsing

ÚtistöðurÚti­stöður



Höf­undur: Mar­grét Tryggva­dóttir

Han­sen & synir

Ein verð­laun getur Mar­grét Tryggva­dóttir inn­heimt strax fyrir bók­ina sína. „Úti­stöð­ur“ er besti bók­ar­tit­ill flóðs­ins og árs­ins. Frá­bær­lega lýsandi og marg­slung­inn. Vel gert.

Vel gert líka að hafa ákveðið að skrifa þessa bók, að segja sögu eins mik­il­væg­asta breyt­ing­araflsins sem upp­lausnin eftir hrun gat af sér. Því mik­il­vægi Borg­ara­hreyf­ing­ar­inn­ar/hreyf­ing­ar­innar er áþreif­an­legt þó seint verði þetta kölluð sig­ur­ganga nema rétt í blá­byrjun þegar kosn­ing­arnar 2009 skil­uðu henni fjórum þing­mönn­um.

Með fullri virð­ingu fyrir hinum aðskilj­an­leg­ustu mont­bókum og varn­ar­ritum gam­alla póli­tíkusa og ann­arra „ger­enda“ frá velti­árum og hruni þá er þetta bókin með tíð­ind­unum og úrvinnslu­efn­inu fyrir sagn­fræð­ing­ana.

Mar­grét skrifar lipran og læsi­legan texta. Sem er eins gott því þetta er geysi­löng bók (530 síð­ur). Of löng finnst mér. Næsta yfir­ferð hefði örugg­lega skerpt bók­ina, stytt og bætt tals­vert. Það sýn­ist örugg­lega sitt hverjum um hvað hefði mátt missa sín og hvað ætti að jafn­vel að fá dýpri með­ferð.

Fyrir utan að rekja sína upp­lif­un­ar- og reynslu­sögu af hinu storma­sama þingi 2009–2013 og kosn­inga­bar­átt­unnni þá fer Mar­grét yfir öll stór­mál þings­ins, gang þeirra, ógöng­urnar sem flest þeirra röt­uðu í og aðkomu þeirra fjór­menn­inga að þeim. Það er rauna­leg lesn­ing, en of margt af því bætir litlu við það sem enn situr í höfði les­and­ans af frétta­flutn­ingi og „um­ræð­unn­i“. Með því að þrengja valið og dýpka umræð­una hefði að mínu mati feng­ist betri bók. Kafl­inn um stjórn­ar­skrár­málið er kannski merkastur þeirra. Og þá síður rauna­leg­ast­ur.

Fyrir utan rauna­sög­una um Lands­dóms­klúðrið reynd­ar. Merki­leg og trú­verðug þykir mér sú sýn höf­undar að bræðin yfir nið­ur­stöð­unni í því hafi verið elds­neytið í for­dæma­lausa hegðun hluta stjórn­ar­and­stöð­unnar á síð­ari hluta kjör­tíma­bils­ins. Reyndar er Mar­grét álíka stolt af þætti Hreyf­ing­ar­fólks í Ices­a­ve-­mál­þóf­inu og hneyksluð á síð­ara þófi. Enda hefur hún svo skýra sýn á það mál að hún hirðir ekki einu sinni um að útlista eða rök­styðja skoðun sína á því.

Það sama má segja um skulda­mál heim­il­anna og verð­trygg­ing­una, sem vita­skuld fá tals­vert rými í bók­inni, en sýn höf­undar á þau er samt aldrei sett fram á sann­fær­andi átt – aftur fær les­and­inn á til­finn­ing­una að Mar­gréti finn­ist skoð­anir sínar svo aug­ljósar og réttar að það taki því ekki að lýsa þeim.

Annað sem ég hefði viljað fá meira um er inn­tak inn­an­flokksá­taka Borg­ara­hreyf­ing­ar­inn­ar. Miklu plássi og end­ur­teknu er varið í að tala um hversu fáfengi­legar og hat­rammar þær urðu, og orsak­irnar greindar vel og skyn­sam­lega. En skýr­ari útlistun á hug­mynda­grunn­inum og um hvað var deilt hefði verið gott að fá, þó ljóst virð­ist vera að aðal­or­sökin fólst í per­són­um, skorti á hefð­um, ferlum og formum og hrað­anum sem allt ger­ist á þessi eft­ir­hrunsár. Og óþol­in­mæði ef hrað­inn er ekki næg­ur.

Já og einu hefði þurft að bæta við. Nafna- og atrið­is­orða­skrá er alger nauð­syn í bók af þessu tagi og þessum „þyngd­ar­flokki“, og ekki skrifa t.d. „mennta- og menn­ing­ar­mála­ráð­herra“ í ramma­greinum án þess að til­greina um hvern er verið að tala (bls. 421) nema bók­inni sé ekki ætlað lang­lífi.

Úti­stöður er læsi­legt og efn­is­mikið yfir­lit yfir merki­lega tíma, skrifað frá sjón­ar­hóli sem mjög mik­il­vægt er að hafa útsýni frá. Hefði grætt á grimmari rit­stjórn við að velja, hafna og dýpka.

Texti Úti­staðna er brot­inn upp af ramma­greinum af ýmsu tagi. Þar á meðal eru stuttar sögur og myndir af sam­verka­mönnum og öðrum sem verða á vegi Mar­grét­ar. Verður ekki ein skop­saga úr þing­inu að fljóta með hér:

„Ég stend í hlið­ar­her­bergi við þingsal­inn og er að leita að skrif­færum þegar Jón Bjarna­son, sjáv­ar­út­vegs- og land­bún­að­ar­ráð­herra Vinstri grænna, kemur aðvíf­andi. „Mikið er þetta fal­legt háls­men!“ segir Jón og bendir á stórt háls­men sem ég hafði keypt á úti­mark­aði á afmæl­is­dag­inn minn. „Takk,“ segi ég, „ég keypti það í Brus­sel.“ Skelf­ing­ar­svipur fær­ist yfir and­litið á Jóni sem seg­ir: „Æ,æ,“ snýst á hæli og gengur á brott.

Mikill munur er orðinn á þeim lánakjörum sem standa íslendingum til boða. Þar skiptir til að mynda máli í hvaða lífeyrissjóð viðkomandi er að borga.
Enn lækka lægstu húsnæðislánavextir – Nú orðnir 1,64 prósent
Munurinn á þeim verðtryggðu vöxtum sem sjóðsfélögum Almenna lífeyrissjóðsins bjóðast og þeim vöxtum sem sjóðsfélögum Lífeyrissjóðs verzlunarmanna bjóðast er nú 38 prósent. Vextir Landsbankans eru tvisvar sinnum hærri en hjá Almenna.
Kjarninn 17. september 2019
Drónaárás skekur markaði um allan heim
Þegar olíuverð hækkar um 10 til 20 prósent yfir nótt þá myndast óhjákvæmilega skjálfti á mörkuðum. Hann náði til Íslands, og stóra spurningin er - hvað gerist næst, og hversu lengi verður framleiðsla Aramco í lamasessi?
Kjarninn 16. september 2019
Landsréttarmálið flutt í yfirdeild MDE 5. febrúar 2020
Ákveðið hefur verið hvaða dómarar muni sitja í yfirdeild Mannréttindadómstóls Evrópu þegar Landsréttarmálið svokallaða verður tekið þar fyrir snemma á næsta ári. Á meðal þeirra er Róbert Spanó, sem sat einnig í dómnum sem felldi áfellisdóm í mars.
Kjarninn 16. september 2019
Hallgrímur Hróðmarsson
Enn er von – Traust almennings til Alþingis mun aukast
Kjarninn 16. september 2019
Agnes M. Sigurðardóttir er biskup Íslands.
Óásættanlegt að þjóðkirkjuprestur hafi brotið á konum
Biskup Íslands og tveir vígslubiskupar hafa sent frá sé yfirlýsingu þar sem þau harma brot fyrrverandi sóknarprests gagnvart konum. Prestinum var meðal annars gefið að hafa sleikt eyrnasnepla konu sem vann með honum.
Kjarninn 16. september 2019
OECD vill að ríkið selja banka, létti á regluverki og setji á veggjöld
Lífskjör eru mikil á Íslandi og flestar breytur í efnahagslífi okkar eru jákvæðar. Hér ríkir jöfnuður og hagvöxtur sem sýni að það geti haldist í hendur. Ýmsar hættur eru þó til staðar og margt má laga. Þetta er mat OECD á íslensku efnahagslífi.
Kjarninn 16. september 2019
Kemur ekki til greina að gera starfslokasamning við Harald að svo stöddu
Ekki kemur til greina hjá dómsmálaráðherra að gera starfslokasamning við Harald Johannessen, ríkislögreglustjóra, að svo stöddu.
Kjarninn 16. september 2019
Hitler, Hekla og hindúismi: Nýaldarnasistinn Savitri Devi
Tungutak fasista er farið að sjást aftur. Savitri Devi er ein einkennilegasta persónan sem komið hefur fram í uppsprettu öfgahópa. Flosi Þorgeirsson, sagnfræðingur, hefur kynnt sér sögu hennar.
Kjarninn 16. september 2019
Meira úr sama flokkiKjarnafæði
None