Þreifað á mold, talað til vits og tilfinninga!

Leiklistargagnrýnandi Kjarnans fjallar um Lífið - stórskemmtilegt drullumall, sem sýnt er í Tjarnarbíói.

drullumall
Auglýsing

Leikhúsið 10 fingur í Tjarnarbíói: Lífið – stórskemmtilegt drullumall

Höfundar: Sveinn Ólafur Gunnarsson, Sólveig Guðmundsdóttir, Charlotte Bøving, Helga Arnalds

Leikmynda- og búningahönnun: Helga Arnalds

Aðferð og stjórnun á myndrænni framsetningu: Helga Arnalds

Tónlist: Margrét Kristín Blöndal

Lýsing: Björn Bergsteinn Guðmundsson

Aðstoð við brúðuvinnu: Satu Kivisto

Leikarar: Sólveig Guðmundsdóttir, Sveinn Ólafur Gunnarsson

Leikhúsið 10 fingur á senn 25 ára afmæli og var í upphafi einnar konu leikhús Helgu Arnalds sem ferðaðist milli leikskóla og skóla í landinu með sýningar sínar. Smám saman bættist í hópinn og hefur margt af okkar fremsta listafólki gengið í lið með Helgu; Leikhúsið 10 fingur hefur einnig í æ ríkara mæli sérhæft sig í listsköpun sem stendur á mörkum leikhúss og myndlistar og er eina leikhúsið í landinu sem helgar sig slíkum sýningum og hefur auk þess lagt áherslu á að gera sýningar sem börn og fullorðnir geta notið saman. Það er gaman að geta þess einnig að á ferli sínum hefur Leikhúsið 10 fingur hlotið tvær Grímur fyrir bestu barnasýningarnar auk þess að hafa hreppt íslensku bjartsýnisverðlaunin.

Þegar gluggað er í leikskrá sýningarinnar Lífið – stórskemmtilegt drullumall má lesa hvaða hugmyndir voru kveikjan að verkinu: „Lífið er ferðalag og skref fyrir skref fikrum við okkur inn í óvissuna. ... Við þreifuðum á moldinni og skoðuðum hvaða hugmyndir voru fólgnar í henni. Svo fórum við að rannsaka poka, ljós og skugga. ... Við tókum eitt skref í einu án þess að vita hvar sýningin myndi enda. ...“

Þessar sérdeilis frjóu hugmyndir urðu að ákaflega sérstæðri, fallegri og einlægri sögu sem þau Sólveig Guðmundsdóttir og Sveinn Ólafur Gunnarsson miðla áhorfendum á tæpri klukkustund, sem er hæfileg lengd á sýningu fyrir yngstu áhorfendurna.

Sagan kviknar með spili skugga á stóru baktjaldi sem gnæfir yfir sviði Tjarnarbíós. Óræðar, torkennilegar fígúrur kvikna til lífs, hreyfa sig til og frá, ummyndast, stækka og minnka á víxl og smám saman birtast þær á sviðinu, tvær verur sem tjá sig með ýmiss konar frumstæðum hljóðum. Þetta er fallegt sjónarspil þar sem unnið er með baklýsingu aftan við baktjaldið – og eins og atriðið er unnið, fer einnig heilmikið fyrir lýsingu framan við baktjaldið líka – og þannig geta skuggarnir leikið sér og búið til hugrenningatengsl sem takmarkast af engu nema ímyndunaraflinu. Og þá eru þau ekki síður tilkomumikil hljóðin sem frá verunum koma og undir heyrist tónlistin, sem á stóran þátt í að glæða heildina spennandi lífi.

Það var býsna magnað að upplifa, að nokkrir hinna ungu áhorfenda virtust þegar í upphafi eiga erfitt með skilin milli listar og lífs og gripust skelfingu þegar skuggarnir brugðu á leik. Það er vissulega gaman þegar listin heltekur svo áhorfendur sína og þeir lifa sig svo gersamlega inn í það sem fyrir augu þeirra og eyru ber – þannig vill jú leikhúsið virka, ekki satt? – en það er engu að síður umhugsunarefni þegar ungir áhorfendur ráða ekki við að greina á milli þess sem er áhugavert, hluti af þróun, líkt og upphaf sögu er, og svo þess sem er ógnvekjandi af því þau virðast ekki þekkja sjálfan miðilinn – leikhúsið.

Getur verið að foreldrar anni ekki skyldum sínum, að leiða börn sín inn í heim sögunnar, kenni þeim í verki að greina á milli þess sem er veruleiki annars vegar og hins vegar frásögnin af þessum veruleika? Eða reynist sú fantasía, sem birtist okkur í upphafi Lífsins – stórskemmtilegt drullumall einfaldlega hinum ungu áhorfendum ofviða? Eru þau alin upp í einhvers konar „afþreyingarnatúralisma“ sem gerir alla symbólík framandi og hættulega?

Þetta voru nokkrar hugleiðingar sem flugu um huga þess sem hér skrifar og ekki skal fullyrt neitt um svör eða niðurstöður, en óneitanlega eru þetta pælingar sem vert er að gefa gaum.

Lífið – stórskemmtilegt drullumall vex hægt og örugglega og verður að sögu tveggja einstaklinga sem mætast óvænt, kynnast og bregða á leik sem þróast frá því að einkennast af hrifningu fyrir öllu því nýja og spennandi sem fyrir skilningarvitin ber, bragð, sjón, heyrn, ilman og skynjan yfir í andstæðu sína og hörkulega baráttu um yfirráðasvæði;  með því er samtímis brugðið upp ljóslifandi mynd af sögu mannkyns frá upphafi til nútíma og um leið gerist fyrir augum okkar leikhúsævintýri þar sem moldarpokar öðlast líf og tær og fingur verða að sérstæðum karakterum.

Auglýsing
Allt er gert af næmni fyrir og þekkingu á ótakmörkuðum tjáningartækjum leiklistarinnar og ber vott um þróað listrænt innsæi, rótgróna þekkingu á bæði leiklistinni og söguefninu og yfir öllu skín virðing fyrir hinum ungu áhorfendum (og reyndar hinum eldri líka!) sem er og á að vera aðal og einkennismerki allrar góðrar leiklistar. Hér er sagan sögð blátt áfram og af einlægni, hvergi ber á tilgerð eða auðveldum gervilausnum heldur allt sett fram í krafti þess sem rökrétt er og talar til vitsmuna áhorfenda í sama mæli og tilfinningum þeirra er ögrað.

Þeir ungu áhorfendur sem gripnir voru ótta í upphafi róuðust, enda þeirra fullorðna fylgdarfólk natið við að hugga og knúsa; hvað sem líður vangaveltum hér ofar, er það hverju orði sannara að leikhúsi þarf að venjast og læra á táknrænan frásagnir þess og hvernig þær orka á tilfinningar og sálarlíf. Þá getur verið einkar gott að hafa einhverja hlýja og góða eldri fylgdarmanneskju sem opnar faðminn, sefar og telur kjark í unga sál. Og kannski rétt að geta þess að lokamynd sýningarinnar andar frá sér friði og værð; þar er slegið á hárréttan tón til að foreldrar og fylgdarfólk geti tekið við og hjálpað til við að láta sýninguna og þau hughrif sem hún hefur vakið að gerjast og jafnvel öðlast sjálfstætt líf í barnshuganum. Til þess er jú leikhúsið, ekki satt?

Lífið – stórskemmtilegt drullumall er hrífandi sýning, falleg og talar til allra skilningarvita. Leikurinn er hugmyndaríkur og fjörlegur, þau Sólveig og Sveinn Ólafur hlífa sér hvergi og líkamstjáning þeirra náði svo sannarlega áhorfendum. Það er hrein unun að sjá hvílíkt vald þau hafa á meðulum leikarans, hve samleikur þeirra er öruggur og traustur og hvernig þau leiða söguna til lykta án þess að styðjast við hefðbundið tungumál heldur aðeins hreyfingar, svipbrigði, og óhefðbundin hljóð – og óhljóð.Úr verkinu. MYND: 10 fingur.

Leikstjórn Charlotte Bøving er eins og búast má við, traust og markviss og sér til þess að hinn mannlegi, hlýlegi svipur haldi sér í hvívetna – en ekki verður svo skilið við Lífið – stórskemmtilegt drullumall án þess að minnst sé á tónlist Margrétar Kristínar Blöndal, sem gerði allt í senn, að draga, fylgja með og elta rás atburða, innilega samfléttuð í allan þann listræna gjörning sem fram fór á sviðinu.

Lýsing Björns Bergsteins Guðmundssonar var sömuleiðis sköpuð í anda frásagnarinnar og þjónaði henni út í ystu æsar. Allt þetta gerir Lífið – stórskemmtilegt drullumall ekki bara að stórskemmtilegu drullumalli, heldur fallegri, vandaðri og heilsteyptri leiksýningu fyrir börn á öllum aldri – þar sem borin er ósvikin virðing fyrir greind þeirra og tilfinningum og þau hvött til nokkurs þroska. Betri gerast leiksýningar ekki!


Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Frá fundi Norðurskautsráðsins í Rovaniemi í Finnlandi árið 2019 þegar Ísland tók við formennsku í ráðinu. Rússar taka við keflinu á fundi ráðsins sem fram fer í Reykjavík í maí.
Ísland lætur af formennsku í Norðurskautsráðinu
Sjálfbær þróun og umhverfismál eru grundvallarstef norðurslóðasamvinnu en mega þessi mjúku mál sín einhvers þegar Rússar eru að efla hernaðarlega uppbyggingu og Bandaríkjamenn bregðast við með aukinni viðveru, m.a. á Íslandi?
Kjarninn 16. maí 2021
Um það bil helmingur Dana afþakkar fjölpóst.
100 þúsund tonn af auglýsingapésum
Mánaðarlega fá Danir samtals átta til níu þúsund tonn af auglýsingapésum inn um bréfalúguna. Stór hluti pésanna fer ólesinn í ruslið. Nú ræðir danska þingið breytingar á reglum þannig að borgararnir þurfi að biðja um að fá pésana.
Kjarninn 16. maí 2021
Tony Blair segist vera með lausnir á vanda Verkamannaflokksins og raunar annarra stjórnmálaafla frá miðjunni og til vinstri.
Tony Blair segir að Verkamannaflokkurinn þurfi að fara alveg á byrjunarreit
Fyrrverandi forsætisráðherra Bretlands segir að sinn gamli flokkur eigi sér ekki viðreisnar von ef hann haldi áfram á sömu braut. Algjörrar endurræsingar sé þörf, bæði í efnahagsmálum og umræðum um samfélagsmál, þar sem þeir róttækustu vaði uppi.
Kjarninn 15. maí 2021
Sigríður Á. Andersen, þingmaður Sjálfstæðisflokksins og fyrrverandi dómsmálaráðherra.
„Við eigum að færa þessa verslun heim í hérað – frá Búrgundí í Bústaðahverfið“
Þingmaður Sjálfstæðisflokksins spyr hvers vegna íslensk stjórnvöld viðhaldi einokunartilburðum varðandi áfengissölu.
Kjarninn 15. maí 2021
Davíð Helgason, stofnandi og fyrrum forstjóri Unity.
Vorblað Vísbendingar er komið út
Vísbending hefur gefið út sérstakt vorblað þar sem nýsköpun er í brennidepli. Blaðið er opið öllum, en í því má meðal annars finna viðtal við Davíð Helgason, stofnanda Unity.
Kjarninn 15. maí 2021
Þótt almennt atvinnuleysi hafi dregist saman fjölgar í hópi langtímaatvinnulausra
Þeir sem hafa verið atvinnulausir í meira en tólf mánuði fjölgaði um 288 í síðasta mánuði þrátt fyrir að stjórnvöld hafi ráðist í átak til að draga úr atvinnuleysi hópsins. Atvinnuleysi hjá þeim sem hafa verið án vinnu skemur en sex mánuði dregst saman.
Kjarninn 15. maí 2021
Jarðfræði á mannamáli
Eigendur Icelandic Lava Show í Vík í Mýrdal skrifa reglulega hraunmola á Kjarnann. Þetta er sá sjötti. Markmiðið er að útskýra hin ýmsu fyrirbæri íslenskrar eldvirkni á einfaldan og áhugaverðan hátt.
Kjarninn 15. maí 2021
Hjarðónæmi sífellt fjarlægari draumur
Fjölmargar hindranir þyrfti að yfirstíga svo hjarðónæmi gegn COVID-19 verði að veruleika. Nýju og meira smitandi afbrigðin breyta jöfnunni og hækka nauðsynlegt hlutfall bólusettra til að ónæmi samfélags náist.
Kjarninn 15. maí 2021
Meira úr sama flokkiFólk