#fjölmiðlar

Játningar smelludólgs

Atli Fannar Bjarkason
Atli Fannar Bjarkason

Ekk­ert breytti starfi mínu meira en inter­net­ið. Ég er blaða­maður og rit­stýri litlum vef sem ég stofn­aði fyrir rúm­lega tveimur árum. Áður hafði ég skrifað í blöð og tíma­rit og þrátt fyrir að það hafi verið mjög skemmti­legt þá þyrfti mikið að ger­ast ef ég ætti að starfa við það aft­ur. Að geta fylgst með við­brögð­unum við því sem maður skrifar í raun­tíma er ansi ánetj­andi. Ég gleymi því ekki þegar ég birti pistil í mest lesna dag­blaði lands­ins og það gleymd­ist að setja hann á vef blaðs­ins. Ég fékk eina athuga­semd á pistil­inn og hún var frá tengda­móður minni yfir kvöld­matn­um. Dag­inn eftir var pistill­inn svo settur á vef­inn og ég gat loks­ins baðað mig í athuga­semdum og læk­um.

Fjöl­breytt ábyrgð fylgir því að skrifa fréttir og annað efni á inter­net­ið. Mik­il­væg­ast er að sjálf­sögðu að vanda sig, segja satt og rétt frá og beita almennri skyn­semi en svo má maður ekki láta ofsa­fengin við­brögð not­enda stýra efn­is­tökum og fram­setn­ingu, þó maður verði að sjálf­sögðu að taka til greina hvað fólk vill lesa ásamt því að setja efnið fram með þeim hætti að ein­hver nenni að lesa það.

Þetta er línu­dans. 

Auglýsing

Hug­tak­inu „click­bait“ er reglu­lega fleygt fram í umræð­unni um störf vef­miðla. Click­bait er í stuttu máli bragð til að láta fólk smella á fyr­ir­sögn. Orða­bóka­skil­grein­ingin myndi eflaust til­taka fyr­ir­sagnir þar sem svo­kallað „curi­osity gap“ er komið fyrir til að skapa for­vitni, hvort sem efnið handan við tengil­inn bjóði upp á það sem hugur les­and­ans býst við eða ekki. „Þú trúir ekki hvað gerð­ist næst“ er vin­sælt við­skeyti við dramat­ísk fyr­ir­heit um safa­ríka frétt. Oftar en ekki er þetta sem fólk átti alls ekki að trúa að gæti gerst bara ómerki­leg leið inn í mynd­band af barni að æla á afmælisköku. Eða af gam­alli konu að detta á rass­inn. 

Fjöl­miðlar sem nota click­bait-­fyr­ir­sagnir hafa átt undir högg að sækja und­an­farin miss­eri eftir að Face­book skar upp herör gegn þeim. Þegar fólk var búið að fá full­kom­lega nóg af því að láta plata sig til að skoða efni, sem reynd­ist vera eitt­hvað allt annað en það bjóst við, þá brást þessi stærsti sam­fé­lags­mið­ill heims við með því að úti­loka fjöl­miðla sem beittu bragð­inu mark­visst. 

Face­book mælir hversu lengi fólk er að lesa fréttir og annað efni sem fer í dreif­ingu og finnur smellu­dólgana frekar auð­veld­lega. Hvern­ig? Fólk er snöggt að loka síðum sem veldur því von­brigð­um. Ef fyr­ir­sögnin lofar ein­hverju sem er ekki til stað­ar, þá dvelur fólk aðeins nokkrar sek­úndur inni á síð­unni. Þessi gögn skila sér til Mark Zucker­berg og félaga sem hafa mark­visst skrúfað niður í dreif­ingu á slíku efni. Fyrir vikið er Face­book betri mið­ill og inter­netið skárri staður til að vera á. Næsta við­fangs­efni er svo að hefta dreif­ingu á gervi­frétt­um.

En það er galli á gjöf Njarð­ar. Einu sinni var tví­ræðni í fyr­ir­sögnum ákveðið list­form en í dag virð­ast slíkar æfingar vera ómerki­legt click­bait í hugum fólks. Þegar allir lásu prentuð blöð fengu blaða­menn að leika sér með formið án þess að verða fyrir aðkasti frá reiðum les­endum í athuga­semda­kerfum fjöl­miðla og sam­fé­lags­miðla. Það mætti kannski segja að tví­ræðnin hafi verið nokk­urs konar fyr­ir­boði click­bait-­fyr­ir­sagna þar sem þær höfðu bein­línis þann til­gang að plata les­end­ur, láta þá halda að þeir væru að fara lesa um eitt­hvað annað en fréttin fjall­aði raun­veru­lega um. Fræg frétt undir fyr­ir­sögn­inni „Le­oncie reið Mark­úsi“ fjall­aði til dæmis ekki um villt kyn­líf þáver­andi útvarps­stjóra og ind­versku prinsessunnar heldur gagn­rýni hennar á störf hans. Þetta fannst fólki fynd­ið. 

Í dag er öldin önn­ur. Krafan um meiri upp­lýs­ingar en minni í fyr­ir­sögnum verður sífellt hávær­ari og að mínu mati stendur stéttin frammi fyrir ákvörð­un: Á að leyfa tví­ræðum fyr­ir­sögnum að hverfa ofan í ræsið ásamt ósvífn­um, hrein­rækt­uðum click­bait-­fyr­ir­sögnum þar sem les­endum er talin trú um að ótrú­legir hlutir ger­ist næst? Eða þrá­ast við og ríf­ast við les­endur í athuga­semda­kerfum í hvert skipti sem blaða­mönnum dettur fyndin tví­ræðni í hug.

Þetta er línu­dans. Það er staður og stund fyrir allt. En per­sónu­lega þá nenni ég þessu ekki og fylgi því tíð­ar­and­an­um. 

Þó ég gefi lítið fyrir gagn­rýni í athuga­semda­kerfum á tví­ræðar fyr­ir­sagnir þá hef ég látið undan kröf­unni um meiri upp­lýs­ingar en minni. Ekki vegna þess að van­hugs­aðar og illa staf­settar athuga­semdir um störf mín hræða mig heldur vegna þess að les­endur hafa tekið afstöðu með hætti sem erfitt er að hunsa: Með smell­in­um. Mín reynsla er sú að fólk kann svo vel að meta fyr­ir­sagnir sem inni­halda svo mikið af upp­lýs­ingum að les­endur fá í raun­inni tvær á verði einn­ar, að þær eru lík­legri til að vera lesn­ar. Þetta var því ekki erfið ákvörð­un.  

Höfum samt á hreinu að allir geta sótt smelli. Það er hægt að skrifa hvað sem er í fyr­ir­sögn og láta smella á það. Helsta áskorun þeirra sem skrifa efni á inter­netið í dag er að fá fólk til að deila; að skrifa efni sem höfðar svo vel til fólks að það vill dreifa því, hafa eitt­hvað um það að segja — efni sem les­endur telja að inni­haldi upp­lýs­ing­ar, góðar eða slæmar, sem eiga erindi til stærri hóps. Þetta er krefj­andi áskorun og skemmti­leg.

Ég átta mig núna á að þessi pist­ill inni­hélt varla játn­ingu. Hvað þá játn­ing­ar. Eigum við ekki bara að segja að þetta sé click­bait?

Viltu styrkja sjálfstæða íslenska fjölmiðlun?
Lesendur Kjarnans geta kosið að greiða fast mánaðarlegt framlag til fjölmiðilsins til að efla starfsemi hans enn frekar. Markmiðið er upplýstari, gagnrýnni og málefnalegri umræða. Hjálpið okkur við að ná því markmiði með því að ganga til liðs við Kjarnasamfélagið.

Virði landbúnaðarins eykst milli ára og var 66 milljarðar

Landbúnaður í landinu hefur átt í vök að verjast á síðustu árum. Heildarframleiðsluviði hans jókst milli ára.
Innlent 22. febrúar 2017 kl. 20:55

Sjö reikistjörnur á stærð við jörðina finnast

Stjörnufræðingar finna sjö reikistjörnur á stærð við Jörðina, þar af þrjár sem gætu haft fljótandi vatn á yfirborði sínu, í kringum stjörnuna TRAPPIST-1. Frá þessu greindi NASA rétt í þessu.
Erlent 22. febrúar 2017 kl. 18:30
Guðmundur Ólafsson

Nýjar fréttir – Forsætisráðherra viðurkennir mismunun

22. febrúar 2017 kl. 17:00
Svandís Svavarsdóttir, þingflokksformaður Vinstri grænna.

Svandís: Í raun og veru hreinn meirihluti Sjálfstæðisflokksins við völd

Þingmenn stjórnarandstöðunnar gagnrýndu þingmenn Viðreisnar og Bjartrar framtíðar harðlega í dag fyrir að hafa ekki tekið þátt í sérstökum umræðum í gær.
Innlent 22. febrúar 2017 kl. 15:57
Kvikan
Kvikan

Einkavæðing af því bara

22. febrúar 2017 kl. 14:58
Markaðsvarpið
Markaðsvarpið

Microsoft á Íslandi og sýndarveruleikinn

22. febrúar 2017 kl. 13:09

Benedikt fagnar því ef Arion banki selst á góðu verði

Fjármála- og efnahagsráðherra segir það fagnaðarefni ef Arion banki selst á góðu verði og að eignarhald á bankanum verði dreift. Vogunar- og lífeyrissjóðir vinna að því að kaupa um helming í bankanum. Ríkið getur gengið inn í viðskiptin.
Innlent 22. febrúar 2017 kl. 13:00

Svanhildur Konráðsdóttir ráðin forstjóri Hörpu

Svanhildur Konráðsdóttir var talin hæfust 38 einstaklinga til að vera forstjóri Hörpu. Hún tekur við 1. maí næstkomandi.
Innlent 22. febrúar 2017 kl. 12:03