#fjölmiðlar

Játningar smelludólgs

Ekk­ert breytti starfi mínu meira en inter­net­ið. Ég er blaða­maður og rit­stýri litlum vef sem ég stofn­aði fyrir rúm­lega tveimur árum. Áður hafði ég skrifað í blöð og tíma­rit og þrátt fyrir að það hafi verið mjög skemmti­legt þá þyrfti mikið að ger­ast ef ég ætti að starfa við það aft­ur. Að geta fylgst með við­brögð­unum við því sem maður skrifar í raun­tíma er ansi ánetj­andi. Ég gleymi því ekki þegar ég birti pistil í mest lesna dag­blaði lands­ins og það gleymd­ist að setja hann á vef blaðs­ins. Ég fékk eina athuga­semd á pistil­inn og hún var frá tengda­móður minni yfir kvöld­matn­um. Dag­inn eftir var pistill­inn svo settur á vef­inn og ég gat loks­ins baðað mig í athuga­semdum og læk­um.

Fjöl­breytt ábyrgð fylgir því að skrifa fréttir og annað efni á inter­net­ið. Mik­il­væg­ast er að sjálf­sögðu að vanda sig, segja satt og rétt frá og beita almennri skyn­semi en svo má maður ekki láta ofsa­fengin við­brögð not­enda stýra efn­is­tökum og fram­setn­ingu, þó maður verði að sjálf­sögðu að taka til greina hvað fólk vill lesa ásamt því að setja efnið fram með þeim hætti að ein­hver nenni að lesa það.

Þetta er línu­dans. 

Auglýsing

Hug­tak­inu „click­bait“ er reglu­lega fleygt fram í umræð­unni um störf vef­miðla. Click­bait er í stuttu máli bragð til að láta fólk smella á fyr­ir­sögn. Orða­bóka­skil­grein­ingin myndi eflaust til­taka fyr­ir­sagnir þar sem svo­kallað „curi­osity gap“ er komið fyrir til að skapa for­vitni, hvort sem efnið handan við tengil­inn bjóði upp á það sem hugur les­and­ans býst við eða ekki. „Þú trúir ekki hvað gerð­ist næst“ er vin­sælt við­skeyti við dramat­ísk fyr­ir­heit um safa­ríka frétt. Oftar en ekki er þetta sem fólk átti alls ekki að trúa að gæti gerst bara ómerki­leg leið inn í mynd­band af barni að æla á afmælisköku. Eða af gam­alli konu að detta á rass­inn. 

Fjöl­miðlar sem nota click­bait-­fyr­ir­sagnir hafa átt undir högg að sækja und­an­farin miss­eri eftir að Face­book skar upp herör gegn þeim. Þegar fólk var búið að fá full­kom­lega nóg af því að láta plata sig til að skoða efni, sem reynd­ist vera eitt­hvað allt annað en það bjóst við, þá brást þessi stærsti sam­fé­lags­mið­ill heims við með því að úti­loka fjöl­miðla sem beittu bragð­inu mark­visst. 

Face­book mælir hversu lengi fólk er að lesa fréttir og annað efni sem fer í dreif­ingu og finnur smellu­dólgana frekar auð­veld­lega. Hvern­ig? Fólk er snöggt að loka síðum sem veldur því von­brigð­um. Ef fyr­ir­sögnin lofar ein­hverju sem er ekki til stað­ar, þá dvelur fólk aðeins nokkrar sek­úndur inni á síð­unni. Þessi gögn skila sér til Mark Zucker­berg og félaga sem hafa mark­visst skrúfað niður í dreif­ingu á slíku efni. Fyrir vikið er Face­book betri mið­ill og inter­netið skárri staður til að vera á. Næsta við­fangs­efni er svo að hefta dreif­ingu á gervi­frétt­um.

En það er galli á gjöf Njarð­ar. Einu sinni var tví­ræðni í fyr­ir­sögnum ákveðið list­form en í dag virð­ast slíkar æfingar vera ómerki­legt click­bait í hugum fólks. Þegar allir lásu prentuð blöð fengu blaða­menn að leika sér með formið án þess að verða fyrir aðkasti frá reiðum les­endum í athuga­semda­kerfum fjöl­miðla og sam­fé­lags­miðla. Það mætti kannski segja að tví­ræðnin hafi verið nokk­urs konar fyr­ir­boði click­bait-­fyr­ir­sagna þar sem þær höfðu bein­línis þann til­gang að plata les­end­ur, láta þá halda að þeir væru að fara lesa um eitt­hvað annað en fréttin fjall­aði raun­veru­lega um. Fræg frétt undir fyr­ir­sögn­inni „Le­oncie reið Mark­úsi“ fjall­aði til dæmis ekki um villt kyn­líf þáver­andi útvarps­stjóra og ind­versku prinsessunnar heldur gagn­rýni hennar á störf hans. Þetta fannst fólki fynd­ið. 

Í dag er öldin önn­ur. Krafan um meiri upp­lýs­ingar en minni í fyr­ir­sögnum verður sífellt hávær­ari og að mínu mati stendur stéttin frammi fyrir ákvörð­un: Á að leyfa tví­ræðum fyr­ir­sögnum að hverfa ofan í ræsið ásamt ósvífn­um, hrein­rækt­uðum click­bait-­fyr­ir­sögnum þar sem les­endum er talin trú um að ótrú­legir hlutir ger­ist næst? Eða þrá­ast við og ríf­ast við les­endur í athuga­semda­kerfum í hvert skipti sem blaða­mönnum dettur fyndin tví­ræðni í hug.

Þetta er línu­dans. Það er staður og stund fyrir allt. En per­sónu­lega þá nenni ég þessu ekki og fylgi því tíð­ar­and­an­um. 

Þó ég gefi lítið fyrir gagn­rýni í athuga­semda­kerfum á tví­ræðar fyr­ir­sagnir þá hef ég látið undan kröf­unni um meiri upp­lýs­ingar en minni. Ekki vegna þess að van­hugs­aðar og illa staf­settar athuga­semdir um störf mín hræða mig heldur vegna þess að les­endur hafa tekið afstöðu með hætti sem erfitt er að hunsa: Með smell­in­um. Mín reynsla er sú að fólk kann svo vel að meta fyr­ir­sagnir sem inni­halda svo mikið af upp­lýs­ingum að les­endur fá í raun­inni tvær á verði einn­ar, að þær eru lík­legri til að vera lesn­ar. Þetta var því ekki erfið ákvörð­un.  

Höfum samt á hreinu að allir geta sótt smelli. Það er hægt að skrifa hvað sem er í fyr­ir­sögn og láta smella á það. Helsta áskorun þeirra sem skrifa efni á inter­netið í dag er að fá fólk til að deila; að skrifa efni sem höfðar svo vel til fólks að það vill dreifa því, hafa eitt­hvað um það að segja — efni sem les­endur telja að inni­haldi upp­lýs­ing­ar, góðar eða slæmar, sem eiga erindi til stærri hóps. Þetta er krefj­andi áskorun og skemmti­leg.

Ég átta mig núna á að þessi pist­ill inni­hélt varla játn­ingu. Hvað þá játn­ing­ar. Eigum við ekki bara að segja að þetta sé click­bait?

Meira úr sama flokkiKjaftæði
None