Auglýsing

1.

Bjarni Bene­dikts­son er þög­ull. Mátt­laus. Hann getur ekki hreyft sig, aðeins starað á rign­ing­una teikn­ast í bjarm­anum frá fram­ljósum lúx­us­bif­reið­ar­innar sem situr kyrr­stæð fyrir framan enda­lausa röð af keim­líkum ein­býl­is­húsum í Garða­bæn­um.

Við hlið hans situr gam­all, hok­inn maður íklæddur brúnu peysu­vesti og pressuðum gráum bómull­ar­buxum sem eru gyrtar þó nokkrum sentí­metrum hærra en eðli­legt þyk­ir. Hann horfir nið­ur­lútur á köflótt pott­lok sem hann veltir á milli handa sér til að halda niðri skjálft­an­um.

Eftir langa stund lítur gamli mað­ur­inn upp og seg­ir, „Þú verður að trúa mér, ég vissi ekki að þetta gæti farið svona.“

„Ég nenni ekki að hlusta á þetta pabb­i.“

Bjarni finnur reið­ina byrja að vella upp; fyrst í mag­an­um, svo skríður hún upp vél­ind­að, byrjar að læð­ast eftir tung­unni – þykk og svört eins og tjara. Hann klemmir saman meit­l­aða kjálk­ana til að reyna að halda henni inni. Hann verður að halda stjórn­inni.

Eftir langa þögn byrjar gamli mað­ur­inn aft­ur. „Verðum við ekki að trúa á það besta í fólki? Það eina sem ég vildi gera var að hjálpa. Ég hefði aldrei skrifað þessi með­mæli hefði ég vitað að þessir hel­vítis hrægammar myndu kom­ast yfir…“

Blóðið streymir upp í and­litið á Bjarna, fyllir það. Það flæðir inn í eyr­un, drekkir hljóð­himn­unni þannig að röddin á föður hans fjarar út; breyt­ist í fjar­lægt suð. Hann byrjar að kreista leð­ur­k­lætt stýrið, finnur reið­ina renna fram í hend­urnar á hon­um. Hann kreistir fast­ar. Hnú­arnir hvítna. Þessar stóru, vold­ugu hend­ur; eins og tvær teflon­pönn­ur.

Hann starir á þær. Eftir því sem hann kreistir fastar finnst honum hend­urnar á sér stækka enn meira. Stækka og stækka þangað til þær fylla út í bíl­inn. Stækka þangað til faðir hans verður dep­ill í lóf­anum á hon­um. Stækka og stækka og stækka. Borgir verða að maura­þúfum og mann­fólkið að ána­möðkum skríð­andi yfir regn­vota gang­stétt. Honum líður eins og hann geti kramið plánet­ur. Allt verður að sandi í hönd­unum á hon­um.

2.

Brynj­ari líður best í þögn­inni. Hann mundi aldrei nota aum­ingja­vædd hug­tök eins og hug­leiðsla eða núvit­und, en hann er aldrei hann sjálfur nema í algjörri þögn. Hann gengur svo langt að líta á hljóð sem óvin sinn; laun­morð­ingja sem kemur aftan að honum og sker hann á háls.

Hann hafði fyrir löngu byrjað að gera heim­ili sitt að vernd­ar­svæði þagn­ar­inn­ar. Hann byrj­aði á að losa sig við það aug­ljósasta: reyk­skynjar­ana, útvarps­vekjara­klukk­una, brauðrist­ina. Þegar það hætti að vera nóg byrj­aði hann að losa sig við tif­andi klukkur og suð­andi ísskáp. Hann smurði allar lamir dag­lega; reif upp brak­andi gólf­fjal­ir.

Verk­tak­arnir sem hann fékk til að þre­falda glerið og tvö­falda ein­angr­un­ina litu hann horn­auga; glottu og pískr­uðu eins og hann væri að fara að smíða ein­hverja hljóð­ein­angr­aða kyn­lífs­dýflissu heima hjá sér. Týpískur hugs­un­ar­háttur lít­illa, ein­faldra manna.

En nú gat hann loks­ins setið einn í eld­hús­inu sínu í full­kominni, órof­inni, dún­mjúkri þögn.

Spreng­ing. Hún skellur á honum eins og högg­bylgja. Jarð­skjálfti. Heimsend­ir. Það er eins og allar úr sér gengnar loft­varnaflautur almanna­varna hafi birst við hlið­ina á hon­um; allar fallnar sálir hel­vítis orgað af örvænt­ingu á sama tíma.

Brynjar kast­ast aftur fyrir sig. Skellur á gólf­inu. Allt verður svart.

Ein­hverju síðar rankar hann við sér með dúndr­andi höf­uð­verk. Heim­ur­inn hafði sem sagt ekki farist. Við hlið hans lá söku­dólg­ur­inn: Hel­vítis sím­inn. Ein­hvern veg­inn hafði honum tek­ist að kveikja á hljóð­inu. Hann bölvar sínum eigin feitu puttum og tekur tækið upp. Á skjánum bíða hans ein ólesin skila­boð:

„Stjórnin er fall­in. Björt fram­tíð fokk­aði okkur upp.“

Brynjar lygnir aftur aug­unum og and­varpar djúpt.

„Djöf­uls­ins aum­ingj­ar.“

3.

Á ein­hverjum tíma­punkti hafði Inga Sæland misst tökin á eigin örlög­um. Suma daga hélt hún að það hefði verið and­ar­takið sem Páll Óskar sendi hana heim úr X Fact­or. Þegar allt kom til alls vildi hún bara syngja; nýta þessa gjöf sem henni hafði verið gefin til þess að gleðja fólk.

Tíu árum síðar hafði söng­ur­inn þagn­að. Það sem byrj­aði sem göfug hug­sjón um að útrýma fátækt hafði öðl­ast eigið líf. Flokk­ur­inn hafði stækkað svo hratt að þessi fáu kunn­ug­legu and­lit sem hófu þessa veg­ferð með henni höfðu horfið inn í haf­sjó ókunn­ugra og nýrra.

Auglýsing

Allt í einu var hún undir smá­sjá. Hvert ein­asta orð sem hún sagði eða skrif­aði krufið og hakkað í spað. Inga hafði aldrei verið ein­hver sem velti hlut­unum of lengi fyrir sér – hún er kona sem ger­ir.

Og hvað með það þótt hún hafi kannski ekki verið með öll smá­at­riði á hreinu varð­andi aðbúnað hæl­is­leit­enda? Hverju skiptir það að „hag­fræð­in“ í öllu sé alltaf 100% rétt? Hverju skipta þessi smá­at­riði þegar stóra myndin er svona skýr?

Svo kalla þau hana popúlista – þjóð­ern­ispopúlista. Eins og það sé eitt­hvað slæmt við það að vera með vin­sælar skoð­an­ir? Að vera stoltur af þjóð­inni sinni? Skila­boð­unum hafði rignt yfir hana síðan rík­is­stjórnin féll. Fyrst Magnús Þór Haf­steins­son, svo Mar­grét Frið­riks­dótt­ir. Henni hafði reyndar fund­ist þessi Mar­grét hafa örlítið þrúg­andi nær­veru; blikk­aði konan aldrei aug­un­um? En Inga hafði ekki lagt það í vana sinn að snúa baki sínu við dug­legu, metn­að­ar­fullu fólki.

Samt sem áður líður henni eins og hún sé orðin peð í eigin tafli. Akkúrat á þessum tíma­punkti vildi hún að hún gæti snúið við kukk­unni; að hún væri aftur komin á svið­ið, undir björtu ljós­un­um. Að Palli hefði bara valið hana.

Inga gengur að glugg­an­um. Starir út í nótt­ina. Svo byrjar hún að syngja. Eina lagið sem sál hennar vill heyra: The Way We Were með Bar­böru Streisand.

Can it be that it was all so simple then?
Or has time re-w­ritten every line?
If we had the chance to do it all again
Tell me, would we? Could we?

Eft­ir­máli

Í myrkr­inu sést ekki neitt. Ekki mosa­gróni mal­ar­veg­ur­inn. Ekki flagn­andi útveggirn­ir. Ekki báru­járns­þakið sem einu sinni var grænt. Ekki einu sinni skiltið sem á stend­ur: „Hrafna­björg III“. Í svona djúpu, kæf­andi myrkri sést ekki neitt – en óséðir hlutir hætta samt ekki að vera til. Og hann er enn til. Gleymd­ur, yfir­gef­inn, svik­inn; en óum­flýj­an­lega enn til.

Húsið var þög­ult ef ekki væri fyrir rign­ing­una sem barði báru­járns­þakið eins og þús­undir fingra tif­andi á blikk­trommu. En það var ekk­ert líf, ekk­ert sem sagði manni að þarna hefði nokkur maður búið í fimm­tíu ár. Flagn­andi rönd­ótt vegg­fóð­ur, raka­blettir á gömlu spóna­gólfi. Eina vís­bend­ingin um að eitt­hvað lifði þarna voru tómu mjólk­ur­fern­urn­ar; tugir, ef ekki hund­ruð Nýmjólk­ur­ferna sem lágu á víð og dreif um hús­ið.

Hann teygar síð­asta dropann úr fern­unni og lyngnir aftur aug­un­um. Mjólkin hafði nært hann síð­ustu mán­uði, eins og hún hafði jú nært Íslend­inga um allar ald­ir. Hann hafði upp­götvað að hann þurfti ekk­ert ann­að; ekk­ert græn­meti eða ávexti, brauð eða pasta. Ekki einu sinni kjöt né fisk. Maasa­i-­stríðs­menn Aust­ur-Afr­íku nærð­ust varla á neinu nema mjólk – og hann var ekk­ert, ef ekki stríðs­mað­ur.

BANK. BANK. BANK.

Hann hrekkur upp úr laktóstrans­in­um. Hver gat þetta ver­ið? Hver vissi að hann væri þarna? Hann hafði falið slóð sína svo vel.

Hann opnar úti­dyrnar var­lega. Eng­inn. Ekk­ert. Bara myrkrið sem hjúpaði allt hér­að­ið. Hann er við það að loka dyr­unum aftur þegar hann tekur eftir litlum hvítum fern­ingi á dyramott­unni; umslag. Ekk­ert skrifað á það, ekki einu sinni frí­merki. Hann opnar það var­lega, hálft í hvoru búinn undir að milt­is­brandur sáldrist yfir hend­urnar á hon­um.

En það sem kemur upp úr umslag­inu er úrklippa úr dag­blaði. Mynd af kunn­ug­legum and­litum fyrir framan Bessa­staði. Fyrir ofan hana fyr­ir­sögn í stórum stöf­um: Rík­is­stjórnin fall­in.

Við úrklipp­una er fest lítið hand­skrifað bréf. Það er ómerkt, en hann þekkti skrift­ina strax; Jóhannes Þór. Jóhannes minn.

„Manstu þegar ég sagði þér að nóttin er alltaf dimmust rétt fyrir dög­un? Vakn­aðu herra minn, það er kom­inn morg­un­n.“

Sig­mundur Davíð Gunn­laugs­son strýkur yfir gráa skegg­broddana og brosir í fyrsta skipti í heilt ár.

„Ég er vakn­að­ur.“

Meira úr sama flokkiKjaftæði