Auglýsing

Hvernig sérð þú fyrir þér fram­tíð­ina? Þá meina ég mynd­rænt í hausnum á þér, sérðu fyrir þér dag­ana framundan í beinni línu eða fer vikan í hringi? Líður vikan frá vinstri til hægri eða stafl­ast dag­arnir upp? Hvað með mán­uð­ina? Hjá sumum er jan­úar efst og des­em­ber neðst og árið líður nið­ur. Aðrir sjá fyrir sér mán­uð­ina eins og á klukku, t.d. að jan­úar byrji klukkan 12 og klukkan gengur ýmist aft­urá­bak eða áfram. Sumir sjá kannski fyrir sér perlu­festi þar sem hver mán­uður er ein perla. Ein­hverjir sjá dálka og raðir og enn aðrir skynja lyktir og lit­brigði í takt við tíma­lín­una. Hvernig er þitt daga­tal? Er það tví­vítt eða þrí­vítt, svart­hvítt eða í lit?

Í mínu til­viki líður tím­inn frá irtsniv lit irgæh, sem mér hefur alltaf fund­ist spes þar sem ég lærði í skóla að lesa og skrifa frá vinstri til hægri. Þegar ég hugsa um fyrir viku síð­an, fyrir mán­uði, fyrir 10 árum, þá horfi ég til baka til hægri eftir tíma­línu sem leiðir út í fjar­læga for­tíð sem ég sé ekki hvar byrj­ar. Árin liggja á lín­unni eins og ílangar blokkir sem eru þrí­skiptar; vor­önn, sumar og haustönn og svo get ég súm­mað inn og út. Aldur í ára­tugum stafl­ast á hinn bóg­inn upp hjá mér. Ég er núna að nálg­ast þriðju hæð, svo verð ég fer­tug og fimm­tug og er bara á stans­lausri upp­leið þar til ég kemst upp á topp en þar bíður mín dauð­inn. Ha. Hálf­ó­þægi­legt að dauð­inn sé svona á toppn­um. En vissu­lega smart að hætta á toppn­um.

Að núinu. Hvað sérðu þegar þú hugsar um núið? Ég nefni­lega sé það ekki fyrir mér á jafn­mynd­rænan hátt og for­tíð­ina og fram­tíð­ina. Ég ímynda mér að sumir sjái það eins og litlu stik­una sem gengur frá vinstri til hægri yfir tíma­lín­una þegar vídjó spil­ast. Og í nút­vit­und á maður að reyna að dvelja í núinu, dvelja í litlu stikunni. Mátt hvorki drag­ast aftur úr né taka fram­úr. Hæg­ara sagt en gert.

Auglýsing

Upp­lifun okkar á tíma byggir fyrst og fremst á minn­inu og síðan hæfi­leik­anum til að horfa fram í tím­ann. Og til þess að geta verið í núinu þarf maður eig­in­lega að reyna að afneita þessum þátt­um. Frá þró­un­ar­fræði­legum sjón­ar­hóli er í raun und­ar­leg iðja að ætla sér að afneita, eða alla­vega sussa tíma­bundið á þessa sér­hönn­uðu og háþró­uðu eig­in­leika okkar mann­anna. Við sem erum ávextir millj­óna ára nátt­úru­vals, fjöl­margar útgáfur af okkur hafa verið betrumbættar aftur og aft­ur. Og hér erum við, homo sapi­ens, gædd eig­in­leik­anum til að muna, get­unni til að læra af reynsl­unni og sköp­un­ar­gáfu til að finna upp betri aðferðir til að beita í fram­tíð­inni – til að lifa af. Sussa bara á það til að vera í núinu? Ands­ur­vi­val­ískt, svona þannig séð.

Annað sem er nauð­­syn­­legt til að við skynjum tíma og það eru breyt­ing­­ar. Að dagur breyt­ist í nótt, hárin gráni og grasið grói.
Þessir tveir eig­in­leik­ar, að geta horft fram í tím­ann og minn­ið, eiga það sam­eig­in­legt að vera hug­læg fyr­ir­bæri. Þetta eru sýnir sem eru hvergi til nema í huga þess sem hugsar eða man fram eða aftur í tím­ann. Annað sem er nauð­syn­legt til að við skynjum tíma og það eru breyt­ing­ar. Að dagur breyt­ist í nótt, hárin gráni og grasið grói. Við þurfum að upp­lifa að allt breyt­ist með tím­anum og síðan notum við minnið til að bera saman fyrir og eft­ir. Ef við hefðum ekki minni og gætum ekki borið nútím­ann saman við for­tíð­ina og upp­lifað breyt­ing­ar, þá væri tími lík­lega ekki einu sinni hug­mynd.

Oft held ég að tími sé bara eitt­hvað orð sem ein­hver fann upp yfir skynjun á breyt­ingum sem aum­ingj­ans kyn­slóð­irnar sem fylgdu hafi klórað sér í koll­inum yfir og reynt að krakka að óþörfu. Skynjun sem kemur okkur jafn­ó­líkt fyrir sjónir og við erum mörg. Sem­sagt skynj­un, ekki dul­ar­full vídd sem þarf að finna útúr með for­múl­um. Svo er auð­vitað aldrei að vita nema að þessi skiln­ingur minn breyt­ist í fram­tíð­inni og þá get ég rifjað upp hve vit­laus ég var núna.

En hættum nú að tala um tál­sýnir og tölum um eitt­hvað sem skiptir máli, mál mál­anna. Það eru kosn­ingar framundan í landi land­anna, Íslandi. Mér finnst til­valið að beita þró­un­ar­fræði­legu ávöxt­unum í næstu kosn­ing­um. Ekki sussa á þá, alla­vega ekki rétt á meðan þú ert í kjör­klef­an­um. Um að gera að nota minn­ið, get­una til að læra af reynsl­unni og sköp­un­ar­gáf­una til að finna upp betri aðferðir til að beita í fram­tíð­inni. Hvernig sérð þú fyrir þér fram­tíð­ina? Stefnir hún til hægri eða vinstri? Sérðu fyrir þér breyt­ingar eða fer allt í ein­tóma hringi og end­ur­tekn­ingin er svo þrúg­andi að það er nán­ast spenn­andi að sjá hvort hún virki­lega end­ur­taki sig? Er hún blá eða græn, svört eða norð­ur­ljósa­Björt?

Bára Huld Beck
#metoo – Eftir hverju er verið að bíða?
Kjarninn 24. júní 2018
Rut Guðnadóttir
Viltu vera memm?
Kjarninn 24. júní 2018
Viðhorf íslenskra kvenna jákvætt gagnvart erfðaráðgjöf og erfðaprófi
Samkvæmt íslenskri rannsókn er viðhorf íslenskra kvenna jákvætt gagnvart erfðaráðgjöf og erfðaprófi vegna BRCA-stökkbreytinga en um helmingur virðist hafa áhyggjur af skertum rétti til sjúkratrygginga í kjölfar jákvæðrar niðurstöðu.
Kjarninn 24. júní 2018
Fanney Birna Jónsdóttir
Fjórflokkur Dags
Kjarninn 24. júní 2018
Gamla ráðhúsið í Randers
Danskur eftirlíkingarmiðbær í Kína
Er nokkuð 1. apríl sagði Anne Mette Knattrup framkvæmdastjóri ferðamála í Randers á Jótlandi þegar hún frétti að í Kína stæði til að reisa nákvæma eftirlíkingu miðbæjarins í Randers. En þetta var ekki 1. aprílfrétt og Kínverjum er full alvara.
Kjarninn 24. júní 2018
Áhrif Bláu plánetunnar láta á sér kræla
Eftir frumsýningu heimildaþátta BBC um lífríkið í hafinu hefur fólk í Bretlandi og víðar tekið við sér og ákveðin vitundarvakning virðist hafa átt sér stað. Sir David Attenborough segist vera furðulostinn yfir viðbrögðunum.
Kjarninn 23. júní 2018
Mænusótt snýr aftur
Þrátt fyrir jákvæð teikn á lofti um að mænusótt myndi brátt heyra sögunni til þá bárust þau tíðindi fyrir skömmu að veiran hefði greinst í Venesúela.
Kjarninn 23. júní 2018
Sama hver lausnin á vandamálum leigumarkaðsins er mun ekkert breytast nema að afstaða Íslendinga til húsnæðisleigu breytist.
Hvernig er hægt að gera leigumarkaðinn öruggari?
Leigumarkaðurinn á Íslandi er óstöðugur og hefur hækkað hratt á undanförnum árum. Hvaða ástæður liggja að baki því og hvernig getum við bætt hann að mati sérfræðinga?
Kjarninn 23. júní 2018
Meira úr sama flokkiKjaftæði