Auglýsing

Hvernig sérð þú fyrir þér fram­tíð­ina? Þá meina ég mynd­rænt í hausnum á þér, sérðu fyrir þér dag­ana framundan í beinni línu eða fer vikan í hringi? Líður vikan frá vinstri til hægri eða stafl­ast dag­arnir upp? Hvað með mán­uð­ina? Hjá sumum er jan­úar efst og des­em­ber neðst og árið líður nið­ur. Aðrir sjá fyrir sér mán­uð­ina eins og á klukku, t.d. að jan­úar byrji klukkan 12 og klukkan gengur ýmist aft­urá­bak eða áfram. Sumir sjá kannski fyrir sér perlu­festi þar sem hver mán­uður er ein perla. Ein­hverjir sjá dálka og raðir og enn aðrir skynja lyktir og lit­brigði í takt við tíma­lín­una. Hvernig er þitt daga­tal? Er það tví­vítt eða þrí­vítt, svart­hvítt eða í lit?

Í mínu til­viki líður tím­inn frá irtsniv lit irgæh, sem mér hefur alltaf fund­ist spes þar sem ég lærði í skóla að lesa og skrifa frá vinstri til hægri. Þegar ég hugsa um fyrir viku síð­an, fyrir mán­uði, fyrir 10 árum, þá horfi ég til baka til hægri eftir tíma­línu sem leiðir út í fjar­læga for­tíð sem ég sé ekki hvar byrj­ar. Árin liggja á lín­unni eins og ílangar blokkir sem eru þrí­skiptar; vor­önn, sumar og haustönn og svo get ég súm­mað inn og út. Aldur í ára­tugum stafl­ast á hinn bóg­inn upp hjá mér. Ég er núna að nálg­ast þriðju hæð, svo verð ég fer­tug og fimm­tug og er bara á stans­lausri upp­leið þar til ég kemst upp á topp en þar bíður mín dauð­inn. Ha. Hálf­ó­þægi­legt að dauð­inn sé svona á toppn­um. En vissu­lega smart að hætta á toppn­um.

Að núinu. Hvað sérðu þegar þú hugsar um núið? Ég nefni­lega sé það ekki fyrir mér á jafn­mynd­rænan hátt og for­tíð­ina og fram­tíð­ina. Ég ímynda mér að sumir sjái það eins og litlu stik­una sem gengur frá vinstri til hægri yfir tíma­lín­una þegar vídjó spil­ast. Og í nút­vit­und á maður að reyna að dvelja í núinu, dvelja í litlu stikunni. Mátt hvorki drag­ast aftur úr né taka fram­úr. Hæg­ara sagt en gert.

Auglýsing

Upp­lifun okkar á tíma byggir fyrst og fremst á minn­inu og síðan hæfi­leik­anum til að horfa fram í tím­ann. Og til þess að geta verið í núinu þarf maður eig­in­lega að reyna að afneita þessum þátt­um. Frá þró­un­ar­fræði­legum sjón­ar­hóli er í raun und­ar­leg iðja að ætla sér að afneita, eða alla­vega sussa tíma­bundið á þessa sér­hönn­uðu og háþró­uðu eig­in­leika okkar mann­anna. Við sem erum ávextir millj­óna ára nátt­úru­vals, fjöl­margar útgáfur af okkur hafa verið betrumbættar aftur og aft­ur. Og hér erum við, homo sapi­ens, gædd eig­in­leik­anum til að muna, get­unni til að læra af reynsl­unni og sköp­un­ar­gáfu til að finna upp betri aðferðir til að beita í fram­tíð­inni – til að lifa af. Sussa bara á það til að vera í núinu? Ands­ur­vi­val­ískt, svona þannig séð.

Annað sem er nauð­­syn­­legt til að við skynjum tíma og það eru breyt­ing­­ar. Að dagur breyt­ist í nótt, hárin gráni og grasið grói.
Þessir tveir eig­in­leik­ar, að geta horft fram í tím­ann og minn­ið, eiga það sam­eig­in­legt að vera hug­læg fyr­ir­bæri. Þetta eru sýnir sem eru hvergi til nema í huga þess sem hugsar eða man fram eða aftur í tím­ann. Annað sem er nauð­syn­legt til að við skynjum tíma og það eru breyt­ing­ar. Að dagur breyt­ist í nótt, hárin gráni og grasið grói. Við þurfum að upp­lifa að allt breyt­ist með tím­anum og síðan notum við minnið til að bera saman fyrir og eft­ir. Ef við hefðum ekki minni og gætum ekki borið nútím­ann saman við for­tíð­ina og upp­lifað breyt­ing­ar, þá væri tími lík­lega ekki einu sinni hug­mynd.

Oft held ég að tími sé bara eitt­hvað orð sem ein­hver fann upp yfir skynjun á breyt­ingum sem aum­ingj­ans kyn­slóð­irnar sem fylgdu hafi klórað sér í koll­inum yfir og reynt að krakka að óþörfu. Skynjun sem kemur okkur jafn­ó­líkt fyrir sjónir og við erum mörg. Sem­sagt skynj­un, ekki dul­ar­full vídd sem þarf að finna útúr með for­múl­um. Svo er auð­vitað aldrei að vita nema að þessi skiln­ingur minn breyt­ist í fram­tíð­inni og þá get ég rifjað upp hve vit­laus ég var núna.

En hættum nú að tala um tál­sýnir og tölum um eitt­hvað sem skiptir máli, mál mál­anna. Það eru kosn­ingar framundan í landi land­anna, Íslandi. Mér finnst til­valið að beita þró­un­ar­fræði­legu ávöxt­unum í næstu kosn­ing­um. Ekki sussa á þá, alla­vega ekki rétt á meðan þú ert í kjör­klef­an­um. Um að gera að nota minn­ið, get­una til að læra af reynsl­unni og sköp­un­ar­gáf­una til að finna upp betri aðferðir til að beita í fram­tíð­inni. Hvernig sérð þú fyrir þér fram­tíð­ina? Stefnir hún til hægri eða vinstri? Sérðu fyrir þér breyt­ingar eða fer allt í ein­tóma hringi og end­ur­tekn­ingin er svo þrúg­andi að það er nán­ast spenn­andi að sjá hvort hún virki­lega end­ur­taki sig? Er hún blá eða græn, svört eða norð­ur­ljósa­Björt?

Meira úr sama flokkiKjaftæði