Auglýsing
Rús­sí­ban­areiðin sem íslenska krónan færir okkur heldur áfram. Þegar ég er spurður að því hér í Banda­ríkj­unum hvernig staða mála sé á Íslandi þá hef ég þá venju að vera jákvæð­ur, og beina fólki í heim­sókn þangað og helst alla leið norður í land. Í ein­hverjum til­vikum hefur það skilað sér í heim­sókn til lands­ins. 



En þegar kemur að efna­hags­mál­unum þá rekur fólk yfir­leitt upp stór augu. Mik­ill gangur kemur fólki á óvart og þeir sem áhuga hafa á þjóð­fé­lags­málum og alþjóð­legri þró­un, t.d. Blaða­menn eða tækni­menntað fólk, það er alltaf svo­lítið hissa á stöð­unni þegar hún hefur verið færð í Banda­ríkja­dal. 

Í stuttu máli er hún svona:

Auglýsing

- Umfang hag­kerf­is­ins jókst í fyrra var um 25 pró­sent miðað við árið á und­an. 

- Verð­lag hækk­aði um ríf­lega 20 pró­sent. 

- Fast­eigna­verð á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hækk­aði um 35 pró­sent. 

- Kaup­máttur launa hefur auk­ist um 50 pró­sent á tveimur árum.

Og svo fram­veg­is. Hröð styrk­ing krón­unnar teiknar upp mynd af hag­kerfi í gríð­ar­legum vexti sé litið í gegnum gler­augu Banda­ríkjdals. Ísland toppar alla lista hjá þró­uðum ríkjum þegar að þessum hag­stærðum kem­ur, þessi miss­er­in, mælt í stærstu mynt heims­ins. 

Fólk verður yfir­leitt hissa en svo fylgir umræða um smæð lands­ins, sjálf­stætt mynt­svæði og hag­kerfi sem ein­ungis tekur til tæp­lega 200 þús­und ein­stak­linga á vinnu­mark­að­i. 

Staðan á Íslandi hefur gjör­breyst til hins betra á síð­ustu árum og það hefur sýnt sig að þær for­dæma­lausu aðgerðir sem gripið var til í hrun­inu - neyð­ar­lög og fjár­magns­höft - hafa reynst björg­un­ar­hringur og einnig ástæða við­spyrnu og upp­bygg­ing­ar. 

Eftir vel heppn­aðar aðgerðir sem beindust að slita­búum föllnu bank­anna í fyrra, þá er uppi áhuga­verð staða. Þjóð­ar­búið hefur ekki verið með betri skulda­stöðu gagn­vart útlöndum í ára­tugi, og afgang­ur­inn af vöru- og þjón­ustu­jöfn­uði er veru­leg­ur, ekki síst vegna hins mikla upp­gangs í ferða­þjón­ust­unn­i. 

Seðla­banki Íslands hefur verið að vinna mark­visst gegn styrk­ingu krón­unnar á und­an­förnu einu og hálfu ári, en samt hefur gengi krón­unnar gagn­vart Banda­ríkja­dal styrkst um 30 pró­sent, gagn­vart evru um 25 pró­sent og gagn­vart pund­inu um 35 pró­sent. 

Banda­ríkja­dalur kostar nú 106 krónur en kost­aði tæp­lega 140 krónur fyrir einu og hálfu ári. Evran kostar nú 113 krónur en kost­aði 150 krónur fyrir einu og hálfu ári. Pundið hefur svo hrapað eftir Brexit kosn­ing­una síð­ast­liðið sumar og kostar nú 131 krónu en var á 206 krónur fyrir einu og hálfu ári.

Ef ekki hefði komið til inn­gripa Seðla­bank­ans þá hefði verðið á Banda­ríkja­dal eflaust farið langt undir 100 krónur og lík­lega á evr­unni líka.

Svona hefur utanríkisverslun Íslands þróast á undanförnum árum. Ótrúlegur og fordæmalaus vöxtur í þjónustunni. Myndin er tekin úr fyrirlestri Þórarins G. Péturssonar, aðalhagfræðings Seðlabanka Íslands, á fundi hjá Rótarýklúbb Kópavogs, í febrúarmánuði.Þó ennþá eigi eftir að leysa úr aflandskrónu­vand­an­um, þá er staðan áhuga­verð núna og margt virð­ist vera „með“ krón­unni. Á sama tíma og kallað er eftir því að höftin verði afnumin að fullu strax, þá virð­ist blasa við staða sem ýtir enn frekar undir styrk­ingu krón­unnar gagn­vart helstu mynt­um. Inn­streymi til lands­ins er mik­ið, en minna frá því.

Vaxta­hækk­anir erlendra seðla­banka gætu unnið gegn því og er það helst Seðla­banki Banda­ríkj­anna sem kemur þar upp í hug­ann. 

Það hefur komið fram í máli Janet Yellen, seðla­banka­stjóra, að vaxta­hækk­anir í Banda­ríkj­unum séu í kort­unum og það er ekki ólík­legt að þær muni hafa víð­tæk áhrif á fjár­magns­mörk­uð­u­m. 



Vaxta­mun­ar­við­skiptin eru þó ekki eins líf­leg nú og þau voru fyrir hrun­ið.

Svo vikið sé aftur að sam­tölum við fólk í útlönd­um, um stöðu mála á Íslandi, þá er það mín reynsla að það skilji lítið í því hvernig kerfi við erum með og hvernig þetta gangi upp til lengd­ar.

Það verður að telj­ast svo­lítið hroll­vekj­andi ef við fylgjum þeirri trú í blindni, að halda áfram í kerfi sem virð­ast dæmt til þess að skapa efna­hags­lega rús­sí­ban­areið fyrir almenn­ing - aftur og aftur - í stað þess að grípa til aðgerða sem geta tryggt meiri stöð­ug­leika. 

Von­andi þarf ekki að horfa upp á harða brot­lend­ingu kerf­is­ins í þetta skipt­ið, en eng­inn ætti að efast um að hag­kerfið er á of mik­illi ferð og þörf er á því að spenna beltin og hægja á. 

Þegar hags­muna­kór­arn­ir, í ferða­þjón­ustu og útgerð­inni á útflutn­ings­hlið­inni og svo einnig aðrir kórar á inn­flutn­ings­hlið­inni, eru farnir að syngja þá er best að huga vel að stöð­unni og reyna að átta sig á því hvar rétta efna­hags­lega lag­línan ligg­ur. Vandi er um slíkt að spá, eins og sagan segir okk­ur. 

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Mikið var um að vera á COVID-19 göngudeild Landspítala í mars og apríl.
Færri alvarlega veikir – en er veiran að mildast?
Nokkrar ástæður geta verið fyrir því að alvarlegum kórónuveirutilfellum hefur fækkað verulega. Í nýju svari á Vísindavefnum er farið yfir nokkra möguleika sem kunna að útskýra hvers vegna veiran virðist vera að veikjast.
Kjarninn 7. júlí 2020
Víðir Reynisson, Þórólfur Guðnason og Alma Möller á upplýsingafundi dagsins.
Þórólfur þakkaði Íslenskri erfðagreiningu fyrir samstarfið
Sóttvarnalæknir segir að Íslensk erfðagreining hafi „nokkuð óvænt“ lýst því yfir í gær að hún muni hætta að skima á landamærum í næstu viku. Leitað verður annarra leiða til að halda landamæraskimun áfram.
Kjarninn 7. júlí 2020
Smári McCarthy, þingmaður Pírata.
Skrifist á Sjálfstæðisflokkinn og „hamfarakapítalismann þeirra“
Þingmaður Pírata segir að sama hvert litið er hafi Sjálfstæðisflokkurinn undanfarna áratugi notað valdastöðu sína til að moka verkefnum yfir á einkageirann en að ábyrgðin sé samt áfram hjá ríkinu. Þar vísar hann meðal annars til ástandsins í skimunum.
Kjarninn 7. júlí 2020
Lárus Sigurður Lárusson er fyrsti stjórnarformaður nýs Menntasjóðs námsmanna.
Lilja skipar Lárus sem stjórnarformann Menntasjóðs námsmanna
Lilja Dögg Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra hefur skipað Lárus Sigurð Lárusson lögmann sem stjórnarformann nýs Menntasjóðs námsmanna. Hann leiddi lista Framsóknar í Reykjavík norður til síðustu alþingiskosninga.
Kjarninn 7. júlí 2020
Kári Stefánsson, forstjóri ÍE.
Kári: Þú hreyfir þig ekki hægt í svona ástandi
Forstjóri Íslenskrar erfðagreiningar hefur boðið forsætisráðherra að koma til hans á fund í Vatnsmýrinni þar sem fyrirtækið er til húsa.
Kjarninn 7. júlí 2020
Jakob Már Ásmundsson, forstjóri Korta.
Fjártæknifyrirtækið Rapyd kaupir Korta
Fjártæknifyrirtækið Rapyd hyggst samþætta og útvíkka starfsemi Korta í posa- og veflausnum, ásamt því að „efla starfsemina á Íslandi með áframhaldandi vexti og ráðningu starfsfólks“.
Kjarninn 7. júlí 2020
Tara Margrét Vilhjálmsdóttir
Pólitíkin og eiginhagsmunirnir á bak við stríðið gegn offitu – I. hluti
Kjarninn 7. júlí 2020
Kristbjörn Árnason
80 milljarða skattsvik á ári
Leslistinn 6. júlí 2020
Meira úr sama flokkiLeiðari
None