Auglýsing
Rús­sí­ban­areiðin sem íslenska krónan færir okkur heldur áfram. Þegar ég er spurður að því hér í Banda­ríkj­unum hvernig staða mála sé á Íslandi þá hef ég þá venju að vera jákvæð­ur, og beina fólki í heim­sókn þangað og helst alla leið norður í land. Í ein­hverjum til­vikum hefur það skilað sér í heim­sókn til lands­ins. 



En þegar kemur að efna­hags­mál­unum þá rekur fólk yfir­leitt upp stór augu. Mik­ill gangur kemur fólki á óvart og þeir sem áhuga hafa á þjóð­fé­lags­málum og alþjóð­legri þró­un, t.d. Blaða­menn eða tækni­menntað fólk, það er alltaf svo­lítið hissa á stöð­unni þegar hún hefur verið færð í Banda­ríkja­dal. 

Í stuttu máli er hún svona:

Auglýsing

- Umfang hag­kerf­is­ins jókst í fyrra var um 25 pró­sent miðað við árið á und­an. 

- Verð­lag hækk­aði um ríf­lega 20 pró­sent. 

- Fast­eigna­verð á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hækk­aði um 35 pró­sent. 

- Kaup­máttur launa hefur auk­ist um 50 pró­sent á tveimur árum.

Og svo fram­veg­is. Hröð styrk­ing krón­unnar teiknar upp mynd af hag­kerfi í gríð­ar­legum vexti sé litið í gegnum gler­augu Banda­ríkjdals. Ísland toppar alla lista hjá þró­uðum ríkjum þegar að þessum hag­stærðum kem­ur, þessi miss­er­in, mælt í stærstu mynt heims­ins. 

Fólk verður yfir­leitt hissa en svo fylgir umræða um smæð lands­ins, sjálf­stætt mynt­svæði og hag­kerfi sem ein­ungis tekur til tæp­lega 200 þús­und ein­stak­linga á vinnu­mark­að­i. 

Staðan á Íslandi hefur gjör­breyst til hins betra á síð­ustu árum og það hefur sýnt sig að þær for­dæma­lausu aðgerðir sem gripið var til í hrun­inu - neyð­ar­lög og fjár­magns­höft - hafa reynst björg­un­ar­hringur og einnig ástæða við­spyrnu og upp­bygg­ing­ar. 

Eftir vel heppn­aðar aðgerðir sem beindust að slita­búum föllnu bank­anna í fyrra, þá er uppi áhuga­verð staða. Þjóð­ar­búið hefur ekki verið með betri skulda­stöðu gagn­vart útlöndum í ára­tugi, og afgang­ur­inn af vöru- og þjón­ustu­jöfn­uði er veru­leg­ur, ekki síst vegna hins mikla upp­gangs í ferða­þjón­ust­unn­i. 

Seðla­banki Íslands hefur verið að vinna mark­visst gegn styrk­ingu krón­unnar á und­an­förnu einu og hálfu ári, en samt hefur gengi krón­unnar gagn­vart Banda­ríkja­dal styrkst um 30 pró­sent, gagn­vart evru um 25 pró­sent og gagn­vart pund­inu um 35 pró­sent. 

Banda­ríkja­dalur kostar nú 106 krónur en kost­aði tæp­lega 140 krónur fyrir einu og hálfu ári. Evran kostar nú 113 krónur en kost­aði 150 krónur fyrir einu og hálfu ári. Pundið hefur svo hrapað eftir Brexit kosn­ing­una síð­ast­liðið sumar og kostar nú 131 krónu en var á 206 krónur fyrir einu og hálfu ári.

Ef ekki hefði komið til inn­gripa Seðla­bank­ans þá hefði verðið á Banda­ríkja­dal eflaust farið langt undir 100 krónur og lík­lega á evr­unni líka.

Svona hefur utanríkisverslun Íslands þróast á undanförnum árum. Ótrúlegur og fordæmalaus vöxtur í þjónustunni. Myndin er tekin úr fyrirlestri Þórarins G. Péturssonar, aðalhagfræðings Seðlabanka Íslands, á fundi hjá Rótarýklúbb Kópavogs, í febrúarmánuði.Þó ennþá eigi eftir að leysa úr aflandskrónu­vand­an­um, þá er staðan áhuga­verð núna og margt virð­ist vera „með“ krón­unni. Á sama tíma og kallað er eftir því að höftin verði afnumin að fullu strax, þá virð­ist blasa við staða sem ýtir enn frekar undir styrk­ingu krón­unnar gagn­vart helstu mynt­um. Inn­streymi til lands­ins er mik­ið, en minna frá því.

Vaxta­hækk­anir erlendra seðla­banka gætu unnið gegn því og er það helst Seðla­banki Banda­ríkj­anna sem kemur þar upp í hug­ann. 

Það hefur komið fram í máli Janet Yellen, seðla­banka­stjóra, að vaxta­hækk­anir í Banda­ríkj­unum séu í kort­unum og það er ekki ólík­legt að þær muni hafa víð­tæk áhrif á fjár­magns­mörk­uð­u­m. 



Vaxta­mun­ar­við­skiptin eru þó ekki eins líf­leg nú og þau voru fyrir hrun­ið.

Svo vikið sé aftur að sam­tölum við fólk í útlönd­um, um stöðu mála á Íslandi, þá er það mín reynsla að það skilji lítið í því hvernig kerfi við erum með og hvernig þetta gangi upp til lengd­ar.

Það verður að telj­ast svo­lítið hroll­vekj­andi ef við fylgjum þeirri trú í blindni, að halda áfram í kerfi sem virð­ast dæmt til þess að skapa efna­hags­lega rús­sí­ban­areið fyrir almenn­ing - aftur og aftur - í stað þess að grípa til aðgerða sem geta tryggt meiri stöð­ug­leika. 

Von­andi þarf ekki að horfa upp á harða brot­lend­ingu kerf­is­ins í þetta skipt­ið, en eng­inn ætti að efast um að hag­kerfið er á of mik­illi ferð og þörf er á því að spenna beltin og hægja á. 

Þegar hags­muna­kór­arn­ir, í ferða­þjón­ustu og útgerð­inni á útflutn­ings­hlið­inni og svo einnig aðrir kórar á inn­flutn­ings­hlið­inni, eru farnir að syngja þá er best að huga vel að stöð­unni og reyna að átta sig á því hvar rétta efna­hags­lega lag­línan ligg­ur. Vandi er um slíkt að spá, eins og sagan segir okk­ur. 

Meira úr sama flokkiLeiðari
None