Risastórt veðmál Vinstri grænna

Auglýsing

Þing­flokkur Vinstri grænna sam­þykkti í gær, með níu atkvæðum gegn tveim­ur, að ganga til form­legra við­ræðna um myndun rík­is­stjórnar með Sjálf­stæð­is­flokki og Fram­sókn­ar­flokki.

Vinstri græn telja sig hafa full­vissu, eftir óform­legar við­ræður milli flokk­anna þriggja á föstu­dag og laug­ar­dag, að hægt verði að ráð­ast í umfangs­mikla upp­bygg­ingu á ýmsum stoðum sam­fé­lags­ins í þeirri rík­is­stjórn sem nú er í píp­un­um. Auk þess liggi fyrir að Katrín Jak­obs­dótt­ir, for­maður Vinstri grænna, muni leiða rík­is­stjórn­ina. Með öðrum orðum telja for­svars­menn flokks­ins að mál­efna­lega verði helstu kröfum þeirra mætt, bæði til lengri og skemmri tíma.

Þung und­ir­alda er hins vegar í bak­landi Vinstri grænna vegna ákvörð­un­ar­innar um að fara í við­ræð­urnar og ljóst er að hún getur haft afdrifa­ríkar afleið­ingar fyrir fylgi flokks­ins og for­ystu ef veð­málið gengur ekki upp. Sú und­ir­alda end­ur­spegl­ast best í því að tveir þing­menn flokks­ins af höf­uð­borg­ar­svæð­inu, odd­viti hans í Krag­anum Rósa Björk Brynj­ólfs­dóttir og Reykja­vík­ur­þing­mað­ur­inn Andrés Ingi Jóns­son, treystu sér ekki til að styðja það að farið yrði í við­ræður við Sjálf­stæð­is­flokk og Fram­sókn­ar­flokk. Þau hafa ein­fald­lega ekki póli­tíska sann­fær­ingu fyrir því að mynda rík­is­stjórn með þessum tveimur flokk­um, sér­stak­lega Sjálf­stæð­is­flokkn­um.

Auglýsing

Það er skoðun sem margir í bak­landi flokks­ins deila. Einn við­mæl­andi Kjarn­ans sagði að það væri eng­inn leið til þess að halda upp á tíu ára afmæli hruns­ins á næsta ári að setj­ast í rík­is­stjórn með þeim sem orsök­uðu það. Á meðal ann­arra sem hafa lagst gegn við­ræð­unum er ung­liða­hreyf­ing Vinstri grænna. Í ályktun sem hún sendi frá sér í gær seg­ir:

Ung vinstri græn senda frá sér eft­ir­far­andi ályktun vegna þeirra stjórnar­mynd­un­ar­umræðna sem nú eiga sér stað: Ung...

Posted by Ung vinstri græn - UVG on Monday, Novem­ber 13, 2017


Þessi afstaða virð­ist einnig vera ráð­andi hjá mörgum kjós­endum Vinstri grænna, sem hafa verið óhræddir við að opin­bera óánægju sína á sam­fé­lags­miðl­um. Líkt og margoft hefur verið bent á und­an­farna daga sögð­ust ein­ungis þrjú pró­sent þeirra sem ætl­uðu sér að kjósa flokk­inn í Alþing­is­kosn­ing­unum nýliðnu að þeir vildu sjá Sjálf­stæð­is­flokk í rík­is­stjórn sam­kvæmt nið­ur­stöðu könn­unar sem Gallup birti 20. sept­ember síð­ast­lið­inn.

Áhyggj­urnar eru líka sprottnar af því að sterkasta vígi Vinstri grænna er nú á höf­uð­borg­ar­svæð­inu. Þar fékk flokk­ur­inn flest atkvæði sín í kosn­ing­unum í lok októ­ber. Ef stjórn­ar­sam­starfi við Sjálf­stæð­is­flokk verður tekið illa þá er talið að það muni stór­skaða Vinstri græn í kom­andi sveit­ar­stjórn­ar­kosn­ingum í höf­uð­borg­inni og nágranna­sveit­ar­fé­lögum henn­ar.

Sam­staða Katrínar Jak­obs­dóttur og Svan­dísar Svav­ars­dótt­ur, sem hefur mjög sterka stöðu í gras­rót Vinstri grænna, gagn­vart rík­is­stjórn­ar­við­ræðum skiptir miklu máli í að koma þeim á kopp­inn. Þær fóru saman í óform­legu við­ræð­urnar um liðna helgi og lögðu saman fram til­lögu um að gera þær form­legar í þing­flokknum í gær. Ef Svan­dís væri á móti þess­ari leið væri hún mun erf­ið­ari fyrir flokks­for­mann­inn.

Lof­orð eitt, fram­kvæmd annað

Vert er að taka fram að engin mál­efna­samn­ingur liggur fyrir sem þing­flokk­arnir geta tekið afstöðu til, heldur ein­ungis afrakst­urs tveggja daga óform­legs sam­tals leið­toga flokk­anna þriggja. Það sam­tal skil­aði nægj­an­legri vissu til for­ystu Vinstri grænna um að hægt verði að ráð­ast í sókn í heil­brigð­is- og mennta­mál­um, mál­efnum aldr­aðra og öryrkja og í stór­tæka inn­viða­upp­bygg­ingu, meðal ann­ars í gerð sam­göngu­mann­virkja. Þá ríkir ágæt sam­staða á meðal þess­ara flokka um að hindra stór­tækar stjórn­ar­skrár­breyt­ing­ar, skjald­borg um sjáv­ar­út­vegs- og land­bún­að­ar­kerfin og áherslu á byggð­ar­póli­tík. Þeir sem hafa fyr­ir­vara á þessu benda á að lof­orð séu eitt, en fram­kvæmd sé ann­að. Fái Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn að minnsta kosti fimm ráðu­neyti að eigin vali í sinn hlut, líkt og hann hefur farið fram á í skiptum fyrir for­sæt­is­ráð­herra­stól­inn, þá muni hann alltaf ráða fram­kvæmd­inni á mörgum þess­ara verk­efna.

En and­staðan við hið fyr­ir­hug­aða stjórn­ar­sam­starf innan þing­flokks Vinstri grænna, og víðar í bak­landi flokks­ins, þarf ekki endi­lega að vera veik­leiki í kom­andi samn­inga­við­ræðum við þá tvo stjórn­mála­flokka sem hafa ráðið Íslandi þorra sinnar til­veru. Þvert á móti gæti hún þrýst á að þeim mál­efna­á­herslum sem Vinstri græn leggja áherslu á verði gefið mikið pláss í vænt­an­legum stjórn­ar­sátt­mála til þess að erf­ið­ara verði fyrir bak­landið að rísa upp gegn hon­um. Nema auð­vitað skatta­hækk­un­um. Þær eru út af borð­inu.

Þá liggur fyrir að ekk­ert umburð­ar­lyndi verði gagn­vart leynd­ar­hyggju, öllu sem gæti flokk­ast sem vald­níðslu, fyr­ir­greiðslu og óheið­ar­leika í vænt­an­legu rík­is­stjórn­ar­sam­starfi. Fram­bjóð­endur Vinstri grænna keyrðu sína kosn­inga­bar­áttu að stórum hluta á slíkum lof­orð­um, og stilltu sér þannig upp sem and­stöð­unni við Sjálf­stæð­is­flokk­inn. Eða eins og Kol­beinn Ótt­ars­son Proppé, sem nú styður rík­is­stjórn­ar­myndun með Sjálf­stæð­is­flokkn­um, sagði í grein rúmum mánuði fyrir kosn­ing­ar: „Okkur gefst nú ein­stakt tæki­færi til að sýna í verki hver skoðun okkar er á stjórn­ar­háttum Sjálf­stæð­is­flokks­ins. Flokk­ur­inn hefur meira eða minna haldið um valdataumana síð­ustu ára­tugi og skapað þá menn­ingu sam­trygg­ingar og leynd­ar­hyggju sem við getum nú gengið á hólm við.“

Nú verða Vinstri græn að ganga á hólm við þessa hluti innan frá. Og sýna í verki hver skoðun þeirra er á stjórn­ar­háttum Sjálf­stæð­is­flokks­ins. Skýr krafa verður gerð að þeim sem verður á eða fram­kvæma fúsk verði látnir sæta póli­tískri ábyrgð með einum eða öðrum hætti. Erfitt sé að líta fram hjá því að síð­ustu þrjár rík­is­stjórnir Sjálf­stæð­is­flokks­ins hafa sprungið og að engin þeirra hafi í raun gert það vegna mál­efna­á­grein­ings, heldur vegna ann­arra mála sem ansi margir innan Vinstri grænna tengja við spill­ingu eða leynd­ar­hyggju.

Sumir við­mæl­endur Kjarn­ans telja að þetta aðhald geti einnig verið gæfa næstu rík­is­stjórn­ar. Hún haldi aftur af athæfi sem hingað til hefur fengið að við­gang­ast og stuðli þannig að bættum vinnu­brögð­um.

Allir geta ekki verið sig­ur­veg­arar

Eftir síð­ustu kosn­ingar lýstu nán­ast allir flokkar sig sig­ur­veg­ara. Tveir flokkar gátu gert það með réttu: Mið­flokk­ur­inn sem náði besta árangri sem nýtt fram­boð hefur nokkru sinni náð og Flokkur fólks­ins sem náði inn á þing í fyrsta sinn. Vanda­mál beggja flokk­anna er að hinir flokk­arnir sex telja þá ekki stjórn­tæka. Það á sér­stak­lega við um Mið­flokk­inn og Sig­mund Davíð Gunn­laugs­son.

Vinstri græn bættu við sig einum þing­manni og töldu sig hafa unnið sig­ur. Í ljósi þess að um var að ræða næst besta árangur flokks­ins frá upp­hafi má taka undir það, en sig­ur­inn er í besta falli smár og súr í ljósi þess að Vinstri græn mæld­ust með miklu meira fylgi í aðdrag­anda kosn­ing­anna en þau end­uðu með þegar talið var upp úr kjör­köss­un­um.

Sam­fylk­ingin fékk sína næst verstu útreið í sög­unni og taldi sig hafa unnið sig­ur. Píratar náðu inn í þriðju kosn­ing­unum í röð og töldu sig hafa unnið sig­ur, þrátt fyrir fylgis­tap. Við­reisn náði að klóra sig aftur inn á þing úr von­lausri stöðu en tap­aði samt þremur þing­mönnum og taldi sig hafa unnið varn­ar­sig­ur. Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn fékk sína verstu nið­ur­stöðu í Íslands­sög­unni og taldi sig hafa unnið sig­ur. Meira að segja Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn, sem tap­aði fimm þing­mönnum og fékk næst minnsta fylgi sem hann hefur nokkru sinni feng­ið, lýsti sig sem sig­ur­veg­ara.

Vinstri græn eru því, hvernig sem á það er lit­ið, að leiða tap­ar­ana tvo sem lifðu af síð­ustu kosn­ingar inn í rík­is­stjórn.

Katrín leggur allt undir en Bjarni fær að lifa af

Það eru þó fleiri fletir á stöð­unni. Hinn póli­tíski veru­leiki er að Vinstri græn, og sér­stak­lega Katrín Jak­obs­dótt­ir, þurfa nauð­syn­lega á því að halda að kom­ast í rík­is­stjórn til að við­halda trú­verð­ug­leika og fest­ast ekki ein­ungis í hlut­verki þess sem er á móti. Flokk­ur­inn þarf að sýna að hann sé til­bú­inn að axla ábyrgð á sam­fé­lags­þró­un­inni. Katrín er að leggja allt sitt per­sónu­fylgi, og fylgi flokks­ins, undir með því að ná þessu mark­miði með því að fara í sam­starf með höf­uð­and­stæð­ingi sín­um.

Það er ekki síður póli­tískt lífs­spurs­mál fyrir Bjarna Bene­dikts­son, for­mann Sjálf­stæð­is­flokks­ins, að koma flokki sínum í rík­is­stjórn sem búi yfir breiðri skírskot­un. Þótt Bjarni tali dig­ur­barka­lega og beri sig vel þá er staða hans veik. Á meðan Bjarni hefur verið for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins hefur hann fengið fjórar af fimm verstu nið­ur­stöðum sínum í kosn­ingum og gengið mjög illa að höfða til nýrra kjós­enda. Þá liggur fyrir að Bjarni hefur nán­ast ein­stakt lag á því að rata í hneyksl­is­mál og aðstæður þar sem grun­semdir gætu vaknað um hags­muna­á­rekstra eða spill­ingu. Þótt flokk­ur­inn hafi alltaf staðið við bakið á sínum for­manni, og finn­ist umfjöllun um hann oft og tíðum ósann­gjörn, er þreyta gagn­vart þessu ástandi innan hans. Það er lítið í það spunnið að vera alltaf að verja per­sónu­legar gjörðir ein­stak­linga úr for­yst­unni í stað þess að ein­beita sér að því að koma stefnu­málum flokks­ins á fram­færi.

Bjarni, sem er oft sagður vera úr tefloni sökum þess hve ótrú­lega honum gengur að standa af sér allskyns mál sem myndu binda enda á póli­tískt líf flestra stjórn­mála­manna, á ekki mikið eftir af póli­tískri inn­eign sinni. Ef hann leiðir ekki Sjálf­stæð­is­flokk­inn til valda gæti vel verið gerð atlaga að honum á lands­fundi flokks­ins snemma á næsta ári.

Með myndun fyr­ir­hug­aðrar rík­is­stjórnar getur Bjarni fengið skjól til að byggja sig aftur upp undir for­sæti Katrínar Jak­obs­dóttur sem afkasta­mik­ill fjár­mála­ráð­herra sem myndi stuðla að stór­tækum upp­bygg­inga­verk­efn­um. Og, ef honum tekst vel til, ritað nýjan kafla í póli­tísku sögu sína sem yrði laus við ásak­anir um spill­ingu, fyr­ir­greiðslu, leynd­ar­hyggju og pól­ariser­andi átök.

Risa­stórt veð­mál

Nið­ur­staða kosn­ing­anna í fyrra og þeirra sem haldnar voru í haust var sú að sá tími, sem flokkar með svip­aðar póli­tískar áherslur geta bund­ist böndum og valtað yfir sam­fé­lagið í krafti meiri­hluta síns á þingi, er lið­inn. Að minnsta kosti í bili. Það er aug­ljós­lega engin krafa um það í ljósi þess að átta ólíkir flokkar voru kosnir á þing, fleiri en nokkru sinni áður.

Stjórn­mála­menn verða að axla stóran hluta ábyrgð­ar­innar á því ástandi sem rík­ir. Þeir hafa, þvert á flokka, hreint út sagt hagað sér eins og flón á köflum síð­ast­lið­inn ára­tug. Og valdið miklum skaða með því að ala á óein­ingu og heift.

Kúvend­ing Vinstri grænna gagn­vart Sjálf­stæð­is­flokknum er nú rök­studd með því að best sé að breyta kerf­inu innan frá. Það er því eins gott fyrir Vinstri græn að hinir tveir flokk­arnir sem setj­ast í rík­is­stjórn Katrínar haldi sig á fyr­ir­greiðslu­mott­unni. Það hefur þeim oft og tíðum reynst erfitt á und­an­förnum ára­tug­um. Bara í síð­ustu rík­is­stjórn áttu sam­starfs­flokkar Sjálf­stæð­is­flokks að kyngja því að Bjarni Bene­dikts­son hafi setið á tveimur skýrslum fram yfir kosn­ing­ar, Lands­rétt­ar­mál­inu þar sem inn­an­rík­is­ráð­herra framdi lög­brot og leynd­ar­hyggj­unni í kringum upp­reist æru. Sú rík­is­stjórn starf­aði ein­ungis í átta mán­uði. Og kost­aði Bjarta fram­tíð sitt póli­tíska líf.

Ef það ger­ist ekki mun kostn­að­ur­inn af því ekki lenda hjá Sjálf­stæð­is­flokki og Fram­sókn­ar­flokki, kjós­endur þeirra vita að hverju þeir ganga og hafa sög­una til að máta sig við. Nei, hann mun lenda kyrfi­lega hjá Katrínu Jak­obs­dóttur og Vinstri græn­um.

En ef þess­ari rík­is­stjórn tekst vel til, ef hún verður stjórn mik­illa verka sem breið sátt verður um, ef henni tekst að inn­leiða ný vinnu­brögð í stjórn­mál og aðra áru yfir þau, ef henni lán­ast að sitja heilt kjör­tíma­bil og ef henni tekst að forð­ast fyr­ir­greiðslu og frænd­hygli, þá gæti hún orðið raun­veru­legur plástur á sam­fé­lags­mein­ið. Og leitt okkur í átt að skap­legri og sann­gjarn­ari sam­búð í þessu frá­bæra landi allsnægta sem við búum í.

Arnar Þór aðstoðar Ásmund Einar Daðason
Ásmundur Einar Daðason hefur ráðið sér tvo aðstoðarmenn.
18. janúar 2018
Bryndís Kristjánsdóttir skattrannsóknarstjóri.
Skattrannsóknarstjóri kyrrsetti og haldlagði eignir upp á 2,2 milljarða
Embætti skattrannsóknarstjóra vísaði 41 máli til héraðssaksóknara í fyrra. Ætluð undanskot voru frá milljónum króna og upp í sjöunda hundrað milljóna króna í einstökum málum.
18. janúar 2018
Aðsetur Öryggisráðs í höfuðstöðvum Sameinuðu þjóðanna í New York.
Starfsmenn Sameinuðu þjóðanna segja frá kynferðislegri áreitni og ofbeldi
Margir núverandi og fyrrverandi starfsmenn Sameinuðu þjóðanna lýsa þöggunarmenningu og að ferlar til að taka á slíkum málum séu gallaðir og komi niður á þolendum.
18. janúar 2018
Lengja frest í samkeppni um nýja mynd á Sjávarútvegshúsið
Áður prýddi stærðarinnar mynd af sjómanni austurvegg hússins, við Skúlagötu 4, en málað var yfir vegginn sem er nú skjannahvítur síðsumars 2017. Ráðuneytið vill fá fleiri umsækjendur í keppnina.
18. janúar 2018
Jón Gunnar Borgþórsson
Eru þjóðarframleiðsla og framleiðni ekki lengur góðir mælikvarðar á þróun hagkerfa?
18. janúar 2018
Björgvin Ingi Ólafsson.
Björgvin Ingi hættur hjá Íslandsbanka
Framkvæmdastjóri viðskipta og þróunar hjá Íslandsbanka er hættur störfum hjá bankanum.
18. janúar 2018
Hismið
Hismið
Hismið – Joe and the Juice væðing grasreykinga
18. janúar 2018
Alda Hrönn Jóhannesdóttir
Niðurfelling LÖKE-málsins staðfest
Bogi Nilsson settur ríkissaksóknari hefur staðfest ákvörðun setts héraðssaksóknara í LÖKE-málinu svokallaða, gegn Öldu Hrönn Jóhannesdóttur, þá aðallögfræðingi lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu, að fella niður málið.
18. janúar 2018
Meira úr sama flokkiLeiðari