Lýst er eftir metnaði

Þórunn Sveinbjarnardóttir, formaður BHM, skrifar um árið sem er að líða og það sem er framundan. Hún lýsir eftir pólitískum metnaði ríkisstjórnar og Alþingis á sviði háskólamenntunar og atvinnumála.

Auglýsing

Í sam­fé­lagi sem hreykir sér reglu­lega af lífs­gæðum og jafn­rétti á erlendri grundu er óþægi­lega grunnt á for­dómum og skiln­ings­leysi í garð háskóla­mennt­unar og sam­fé­lags­legs gildis henn­ar. Þetta við­horf end­ur­spegl­ast í almennu tali um að bók­vitið verði ekki í ask­ana lát­ið, eins og sagt var í eina tíð, þótt það sé orðað með öðrum hætti í dag. Ekk­ert skortir þó á nýj­unga­girni lands­manna þegar kemur að nýj­ustu tækni; snjall­tæki eru í vasa hvers manns og við erum sítengd við fréttir af fólki um allan heim. Ég velti því stundum fyrir mér hvers vegna svona margir Íslend­ingar eigi erfitt með að tengja fram­farir í upp­lýs­inga­tækni og heil­brigð­is­þjón­ustu, svo að tvö nær­tæk dæmi séu nefnd, við mennt­un­ina og nýsköp­un­ina sem að baki býr. Fram­farir á þessum sviðum verða ekki í tóma­rúmi. Þær eru afsprengi fjár­fest­ingar í menntun og rann­sóknum á háskóla­stigi sem skilar sér marg­falt til sam­fé­lags­ins þegar upp er stað­ið. Það er eitt af meg­in­hlut­verkum BHM að vekja athygli stjórn­mála­manna og almenn­ings á þessum mik­il­vægu stað­reyndum og þrýsta á um stefnu­breyt­ingar í rétta átt. 

Íslenskt sam­fé­lag hefur náð að koma undir sig fót­unum í kjöl­far hruns­ins í efna­hags­legum skiln­ingi. Vísi­tölur rík­is­fjár­mála bera þess vitni. Sumt má flokk­ast til heppn­i, eins og of­ur­vöxtur ferða­þjón­ust­unnar sl. 5 ár, annað má rekja til far­sælla ákvarð­ana stjórn­valda. Ekki það, að við höfum heimsklassa vöru að selja, íslenska nátt­úru, og góðan grunn að byggja á, vel­ferð­ar­kerfi grund­vallað á hug­sjón­inni um þjón­ustu án til­lits til efna­hags. En vöxtur ferða­þjón­ust­unnar virð­ist enn eitt dæmið um auð­linda­nýt­ingu sem gæti endað með rányrkju ef við förum ekki var­lega og gerum lang­tíma­á­ætl­anir um nýt­ingu henn­ar. Það er skemmti­legt að vera hepp­inn en áætl­anir um upp­bygg­ingu mennt­unar og atvinnu hér á landi til fram­tíðar mega ekki byggj­ast á drullureddingum og von­inni um skamm­tíma­gróða. Hitt er, að vel­ferð­ar­kerfið hefur færst hættu­lega langt frá upp­runa sín­um. Það sjáum við m.a. í aðbún­aði og kjörum háskóla­mennt­aðra stétta innan þess. 

BHM lýsir eftir póli­tískum metn­aði rík­is­stjórnar og Alþingis á sviði háskóla­mennt­unar og atvinnu­mála. Hvert vilja kjörnir full­trúar stefna? Og hvernig ætla þau að kom­ast þang­að? Það er löngu tíma­bært að taka hring­borðs­sam­talið um lang­tíma­stefnu­mörkun á þessum svið­um. BHM mun ekki liggja á liði sínu í þeim efn­um. Við höfum haft for­göngu um að setja áhrif fjórðu iðn­bylt­ing­ar­innar á vinnu­markað háskóla­manna á dag­skrá, t.d. með ráð­stefn­unni Misstu ekki af fram­tíð­inni, og höfum margt til mál­anna að leggja í slíkri stefnu­mót­un. Að mínu viti er kom­inn tími til að ræða um stóra sam­hengið og ákveð hvert við viljum stefna sem sam­fé­lag á næsta ald­ar­fjórð­ungi.

Auglýsing

Að lokum verður ekki hjá því kom­ist að ræða stöð­una á vinnu­mark­aði í árs­lok.  Rík­is­starfs­menn innan 17 aðild­ar­fé­laga BHM eru með lausa samn­inga hægt hefur þok­ast við samn­inga­borð­ið. Von­andi fær­ist auk­inn kraftur í við­ræð­urnar með hækk­andi sól. Rík­is­valdið virð­ist eiga erfitt með að valda tví­skiptu hlut­verki sínu sem stærsti vinnu­veit­andi á Íslandi og for­sjárað­ili rík­is­fjár­mála. Breyt­inga er þörf. Kjara- og mannauðs­sýsla rík­is­ins starfar enn sam­kvæmt kerfi sem komið var á fyrir ald­ar­fjórð­ungi undir heit­inu nýskipan í rík­is­rekstri. Það bygg­ist á dreif­stýr­ingu launa­setn­ingar í stofn­ana­samn­ing­um. Sums staðar virkar þetta kerfi sæmi­lega, en ann­ars staðar virð­ist það botn­fros­ið. Ann­ars vegar vegna óhæfra stjórn­enda, hins vegar vegna við­var­and­i fjársvelt­is og nið­ur­skurð­ar. Í þessum efnum kallar BHM líka eftir fram­sýn­i og metn­að­i af hálfu stjórn­valda. Sam­ræm­ing líf­eyr­is­kerfa á opin­berum og almennum vinnu­mark­aði krefst þess bein­línis að ríkið geri miklu betur svo að það sé sam­keppn­is­hæft um gott starfs­fólk við einka­geir­ann. Ef ekki, mun unga fólkið ekki sjá hags­munum sínum borgið og fag­legum metn­aði full­nægt á opin­berum vinnu­mark­að­i. 

Það er von mín að ný rík­is­stjórn og þing­menn allir svari kalli BHM um lang­tíma­stefnu­mótun og fram­sýni á vinnu­mark­aði. Til að svo megi verða þurfa allir að hefja sig upp yfir dæg­ur­þrætur og leggja skamm­tíma­lausnir til hlið­ar. Það krefst fram­sýni, umburð­ar­lyndis og úthalds, en við skuldum kom­andi kyn­slóðum að gera okkar besta og megum hrein­lega ekki skor­ast und­an. 

Fyrir hönd Banda­lags háskóla­manna færi ég les­endum óskir um gæfu­ríkt nýtt ár!

Meira úr sama flokkiÁlit