Ein lausn á loftslagsvandanum er að giftast grænmetisætum

Eiríkur Ragnarsson fjallar um „jákvæð ytri áhrif“ þess að vera giftur grænmetisætu.

Auglýsing

Ein lausn á loftslagsvandanum er að giftast grænmetisætum. Fyrir stuttu heimsóttum við konan mín hagfræðinginn, mannvininn, og góðvin okkar Ólaf Margeirsson í Sviss. Óli er einstaklega góður gestgjafi og lagði til að við grilluðum á svölunum hans. Hann sá um pylsurnar og kartöflurnar á meðan við hjónin græjuðum salat.

Ég útbjó dýrindis Grískt salat, löðrað í fyrsta flokks spænskri ólífuolíu. Þegar ég bar þetta á borð hámuðu við hjónin í okkur salatið (ég smakkaði líka á pylsunum sem voru ljómandi vel grillaðar). Óli hins vegar lét salatið að mestu eiga sig en át kjötið og kartöflurnar af bestu list.

Að borða aðallega kjöt og kartöflur er alls ekki óalgengt meðal okkar Íslendinga. Og þegar við Óli bjuggum saman í Lundúnaborg árið 2013 þá man ég ekki eftir því að við höfum einu sinni haft bara salat og brauð í kvöldmat.

Auglýsing

En eftir að ég kynntist breyttist konunni minni breyttist það. Hún er nefnilega grænmetisæta. Þegar við byrjuðum að búa saman setti hún sig aldrei á móti kjötáti mínu. En þar sem hún er grænmetisæta þurfti ég að sætta mig við að borða það sem hún eldaði (og þegar ég eldaði þurfti ég að elda eitthvað sem hún vildi líka borða).

En fljótlega áttaði ég mig á því að kjöt og kartöflur eru ekki einu hitaeiningarnar sem bragðast vel. Til dæmis er hægt að nota spínat í nánast allt, aspas með smjöri og salti er himneskt og grískt salat sem og baunasalöt eru herramannsmatur. Og súrkál, fyrir utan það að vera fingur-sleikjandi-gott meðlæti, fer vel í súpu og ofnrétti.

„Jákvæð ytri áhrif“ er hagfræðihugtak sem lýsir því þegar hegðun eins aðila hefur jákvæð áhrif á líf annars. Þannig með því að ákveða að vera kærastan mín, og seinna konan mín, hefur Hanna, án nokkurrar fórnar, gert mig að heilbrigðari manni með ríkari bragðlauka.

En jákvæðu ytri áhrifin enda ekki þar. Því eins og allir vita þá spilar þetta mikla kjötát mannkyns stóran þátt í hnattrænni hlýnun. Ef ég gef mér að áður hafi verið meðal kjötæta og kjötneysla mín hafi síðan dregist saman um 80%, þá má reikna það út að hjónaband okkar hafi dregið úr CO2e fótspori mínu um um það bil 800kg á ári. Það er kannski ekki mikið, en molar eru líka brauð. Ef ég næ 90 ára aldri þá er þessi pörun sambærileg því að ég legði bílnum mínum í um það bil 10 ár (ef ég ætti bíl, það er að segja).

En af hverju að hætta þar. Ég er bara einn Íslendingur. Ímyndið ykkur ef við myndum hvetja alla Íslendinga sem borða kjöt til þess að giftast grænmetisætum. Samkvæmt könnun Landlæknis frá árinu 2012 borðuðu um það bil 0.8% karla og 1.5% kvenna á Íslandi borði aldrei kjöt. Síðan þá hafa grænmetisætum eflaust fjölgað talsvert, og því óhætt að námunda þessar tölur upp í 1% og 2%. Þýðir þetta það að á Íslandi í dag séu um 1.750 karlkyns og 3.500 kvenkyns grænmetisætur (sem er eflaust færri en raunin er). Ef allar þessar grænmetisætukonur myndu giftast kjötætu af hinu kyninu (eða af sama kyni), þá myndi hlutfall grænmetisætna á Íslandi tvöfaldast: úr 5.250 upp í 10.500!

Nútíma karlar (sem ekki eru í erfiðisvinnu) þurfa um það bil 2.700 hitaeiningar á dag og konur um það bil 2.200. Þar sem við Íslendingar erum ansi duglegir í ræktinni og sumir í erfiðisvinnu þá er ekki ólíklegt þessar tölur séu í lægri kantinum, en samt sem áður hægt að notast við.

Talsverð óvissa er í útreikningum sem tengjast losun gróðurhúslofttegunda, en í rannsókn frá árinu 2014 kemur það fram að fyrir hvert hitaeiningargramm sem grænmetisæta neytir framleiðir hún um það bil 1.9 jafngildisgrömm af koltvísýring (CO2e). Hin meðal kjötæta framleiðir aftur á móti um það bil 2.9 grömm. Sem sagt, kjötætur menga um það bil 50% meira en grænmetisætur!

Konur menga minna, sama hvort þær séu grænmetisætur eða ekki. Heimild: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4372775/ og útreikningar Eikonomics.

Þetta þýðir það að ef þessar 5.250 grænmetisætur finna sér maka sem er kjötæta og ná að koma þeim í koll að bakað súrkál með kartöflum, með kannski bara smá kjötbita til að bragðbæta, sé ekkert verra en kótelettur með rabbabarasultu og kartöflum, þá myndi það þýða að Íslendingar kæmu til með draga úr CO2e losun sem nemur tæplega 5 þúsund tonnum, á ári. Það er á pari við það að taka rúmlega þúsund bíla úr umferð. Sem er ekki slæmt.

Vonandi halda vinsældir grænmetismataræðis áfram að vaxa. Því þegar grænmetisætum fjölgar þá aukast líkurnar á því að þær finni sér lífsförunaut sem borðar kjöt. Og vonandi einn daginn verður sú kjötæta að semi-grænmetisætu. Ég held að þetta sé það sem maður kallar að slá tvær flugur í einu höggi.

Samkvæmt rannsókn Swisveg eru um það bil 14% Svisslendinga grænmetisætur. Því er ekki ólíklegt að næst þegar ég kem í heimsókn til Óla að hann verði komin í samband við grænmetisætu. Þá þegar við grillum næst fær gríska salatið mitt kannski meira pláss á disknum hans.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Davíð Helgason, einn stofnenda og fyrrum forstjóri Unity.
Segir Ísland geta orðið „einhvers konar tilraunasetur fyrir framtíðina“
Frumkvöðullinn og milljarðamæringurinn Davíð Helgason flytur til Íslands í sumar og ætlar að fjárfesta í fyrirtækjunum sem vinna gegn loftslagsvandanum. Að hans mati er margt sem gerir landið að góðum fjárfestingarkosti.
Kjarninn 18. maí 2021
Palestínumennirnir fimm fyrir utan húsnæði Útlendingastofnunar í Hafnarfirði í dag.
„Við viljum frekar deyja á götunni á Íslandi en að fara aftur til Grikklands“
„Íslensk yfirvöld hlusta ekkert á okkur. Þó að þau viti hvernig ástandið er í okkar heimalandi og þær áhyggjur sem við höfum. Ég meina, húsin sem við bjuggum í hafa sum verið jöfnuð við jörðu.“ Þetta segir Palestínumaður sem er lentur á götunni á Íslandi.
Kjarninn 18. maí 2021
Fasteignaverð hækkar meira með hverjum mánuðinum sem líður, þar sem eftirspurn er mikil og minna er um nýbyggingar.
Ekki meiri hækkun síðan árið 2017
Fasteignaverð á höfuðborgarsvæðinu hækkaði um 13,7 prósent í apríl á ársgrundvelli, miðað við vísitölu Þjóðskrár. Vísitalan hefur ekki hækkað jafnmikið milli ára síðan í desember 2017.
Kjarninn 18. maí 2021
Þröstur Ólafsson
Var þanþolið rofið?
Kjarninn 18. maí 2021
„Þegar mikil eftirspurn er eftir húsnæði getur fyrirvari um ástandsskoðun fasteignar talist kauptilboði til frádráttar,“ segir í greinargerð með þingsályktunartillögunni.
Ástandsskýrslur fylgi öllum seldum fasteignum
Nýsamþykkt þingsályktunartillaga felur ráðherra að móta frumvarp um ástandsskýrslur fasteigna. Slíkum skýrslum er ætlað að auka traust í fasteignaviðskiptum en ábyrgð vegna galla sem ekki koma fram í ástandsskýrslum mun falla á matsaðila.
Kjarninn 18. maí 2021
Allir hljóta að hafa skoðun á vegferð Ísraelsmanna að mati Hönnu Katrínar Friðriksson þingmanns Viðreisnar.
„Við Íslendingar höfum sterka rödd á alþjóðavettvangi“
Íslensk stjórnvöld þurfa að láta í sér heyra og hvetja aðra til að gera slíkt hið sama vegna átaka milli Ísraels og Palestínu að mati þingmanna Viðreisnar og Framsóknarflokks. Þó svo að íslenska þjóðin sé fámenn hafi hún sterka rödd og hana þurfi að nota.
Kjarninn 18. maí 2021
Samkvæmt ASÍ og BSRB er skuldasöfnun ríkisins ekki áhyggjuefni þegar vextir eru lágir
Gagnrýna „afkomubætandi ráðstafanir“ og vilja breyta fjármálareglum
Sérfræðingahópur á vegum ASÍ og BSRB varar stjórnvöld við að beita niðurskurði í yfirstandandi kreppu og segir að fjármálareglur hins opinbera þurfi að vera sveigjanlegri í nýrri skýrslu um efnahagsleg áhrif faraldursins.
Kjarninn 18. maí 2021
Græni miðinn er aftur kominn upp á gafl Hafnarborgar.
Listaverk sem fjarlægt var af bæjaryfirvöldum í Hafnarfirði komið upp á nýjan leik
Listaverk þeirra Libiu Castro og Ólafs Ólafssonar var fjarlægt af gafli Hafnarborgar fyrr í þessum mánuði að beiðni bæjaryfirvalda. Listaverkið er nú aftur komið upp en líklega hafa bæjaryfirvöld látið undan þrýstingi fagfélaga að mati listamannanna.
Kjarninn 18. maí 2021
Meira úr sama flokkiEikonomics