Ein lausn á loftslagsvandanum er að giftast grænmetisætum

Eiríkur Ragnarsson fjallar um „jákvæð ytri áhrif“ þess að vera giftur grænmetisætu.

Auglýsing

Ein lausn á lofts­lags­vand­anum er að gift­ast græn­metisæt­u­m. ­Fyrir stuttu heim­sóttum við konan mín hag­fræð­ing­inn, mann­vin­inn, og góð­vin okkar Ólaf Mar­geirs­son í Sviss. Óli er ein­stak­lega góður gest­gjafi og lagði til að við grill­uðum á svöl­unum hans. Hann sá um pyls­urnar og kart­öfl­urnar á meðan við hjónin græj­uðum sal­at.

Ég útbjó dýr­indis Grískt sal­at, löðrað í fyrsta flokks spænskri ólífu­ol­íu. Þegar ég bar þetta á borð hámuðu við hjónin í okkur sal­atið (ég smakk­aði líka á pyls­unum sem voru ljóm­andi vel grill­að­ar). Óli hins vegar lét sal­atið að mestu eiga sig en át kjötið og kart­öfl­urnar af bestu list.

Að borða aðal­lega kjöt og kart­öflur er alls ekki óal­gengt meðal okkar Íslend­inga. Og þegar við Óli bjuggum saman í Lund­úna­borg árið 2013 þá man ég ekki eftir því að við höfum einu sinni haft bara salat og brauð í kvöld­mat.

Auglýsing

En eftir að ég kynnt­ist breytt­ist kon­unni minni breytt­ist það. Hún er nefni­lega græn­metisæta. Þegar við byrj­uðum að búa saman setti hún sig aldrei á móti kjöt­áti mínu. En þar sem hún er græn­metisæta þurfti ég að sætta mig við að borða það sem hún eld­aði (og þegar ég eld­aði þurfti ég að elda eitt­hvað sem hún vildi líka borða).

En fljót­lega átt­aði ég mig á því að kjöt og kart­öflur eru ekki einu hita­ein­ing­arnar sem bragð­ast vel. Til dæmis er hægt að nota spínat í nán­ast allt, aspas með smjöri og salti er himneskt og grískt salat sem og bauna­sa­löt eru herra­manns­mat­ur. Og súr­kál, fyrir utan það að vera fing­ur-­s­leikj­and­i-­gott með­læti, fer vel í súpu og ofn­rétti.

„Já­kvæð ytri áhrif“ er hag­fræði­hug­tak sem lýsir því þegar hegðun eins aðila hefur jákvæð áhrif á líf ann­ars. Þannig með því að ákveða að vera kærastan mín, og seinna konan mín, hefur Hanna, án nokk­urrar fórn­ar, gert mig að heil­brigð­ari manni með rík­ari bragð­lauka.

En jákvæðu ytri áhrifin enda ekki þar. Því eins og allir vita þá spilar þetta mikla kjötát mann­kyns stóran þátt í hnatt­rænni hlýn­un. Ef ég gef mér að áður hafi verið meðal kjöt­æta og kjöt­neysla mín hafi síðan dreg­ist saman um 80%, þá má reikna það út að hjóna­band okkar hafi dregið úr CO2e fótspori mínu um um það bil 800kg á ári. Það er kannski ekki mik­ið, en molar eru líka brauð. Ef ég næ 90 ára aldri þá er þessi pörun sam­bæri­leg því að ég legði bílnum mínum í um það bil 10 ár (ef ég ætti bíl, það er að segja).

En af hverju að hætta þar. Ég er bara einn Íslend­ing­ur. Ímyndið ykkur ef við myndum hvetja alla Íslend­inga sem borða kjöt til þess að gift­ast græn­metisæt­um. Sam­kvæmt könnun Land­læknis frá árinu 2012 borð­uðu um það bil 0.8% karla og 1.5% kvenna á Íslandi borði aldrei kjöt. Síðan þá hafa græn­metisætum eflaust fjölgað tals­vert, og því óhætt að námunda þessar tölur upp í 1% og 2%. Þýðir þetta það að á Íslandi í dag séu um 1.750 karl­kyns og 3.500 kven­kyns græn­metisætur (sem er eflaust færri en raunin er). Ef allar þessar græn­metisætu­konur myndu gift­ast kjöt­ætu af hinu kyn­inu (eða af sama kyn­i), þá myndi hlut­fall græn­metisætna á Íslandi tvö­faldast: úr 5.250 upp í 10.500!

Nútíma karlar (sem ekki eru í erf­ið­is­vinnu) þurfa um það bil 2.700 hita­ein­ingar á dag og konur um það bil 2.200. Þar sem við Íslend­ingar erum ansi dug­legir í rækt­inni og sumir í erf­ið­is­vinnu þá er ekki ólík­legt þessar tölur séu í lægri kant­in­um, en samt sem áður hægt að not­ast við.

Tals­verð óvissa er í útreikn­ingum sem tengj­ast losun gróð­ur­hús­loft­teg­unda, en í rann­sókn frá árinu 2014 kemur það fram að fyrir hvert hita­ein­ing­ar­gramm sem græn­metisæta neytir fram­leiðir hún um það bil 1.9 jafn­gild­is­grömm af koltví­sýr­ing (CO2e). Hin meðal kjöt­æta fram­leiðir aftur á móti um það bil 2.9 grömm. Sem sagt, kjöt­ætur menga um það bil 50% meira en græn­metisæt­ur!

Konur menga minna, sama hvort þær séu grænmetisætur eða ekki. Heimild: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4372775/ og útreikningar Eikonomics.

Þetta þýðir það að ef þessar 5.250 græn­metisætur finna sér maka sem er kjöt­æta og ná að koma þeim í koll að bakað súr­kál með kart­öfl­um, með kannski bara smá kjöt­bita til að bragð­bæta, sé ekk­ert verra en kótel­ettur með rabbabara­sultu og kart­öfl­um, þá myndi það þýða að Íslend­ingar kæmu til með draga úr CO2e losun sem nemur tæp­lega 5 þús­und tonn­um, á ári. Það er á pari við það að taka rúm­lega þús­und bíla úr umferð. Sem er ekki slæmt.

Von­andi halda vin­sældir græn­met­is­matar­æðis áfram að vaxa. Því þegar græn­metisætum fjölgar þá aukast lík­urnar á því að þær finni sér lífs­föru­naut sem borðar kjöt. Og von­andi einn dag­inn verður sú kjöt­æta að sem­i-græn­metisætu. Ég held að þetta sé það sem maður kallar að slá tvær flugur í einu höggi.

Sam­kvæmt rann­sókn Swis­veg eru um það bil 14% Sviss­lend­inga græn­metisæt­ur. Því er ekki ólík­legt að næst þegar ég kem í heim­sókn til Óla að hann verði komin í sam­band við græn­metisætu. Þá þegar við grillum næst fær gríska sal­atið mitt kannski meira pláss á disknum hans.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Kröfum gegn starfsmannaleigunni Menn í vinnu og Eldum rétt vísað frá dómi
Kröfum fjögurra erlendra starfsmanna gagnvart starfsmannaleigunni Menn í vinnu og notendafyrirtækinu Eldum rétt um vangreidd laun og miskabætur var vísað frá í Héraðsdómi Reykjavíkur í dag. Stjórnendur starfsmannaleigunnar fá greiddan málskostnað.
Kjarninn 24. febrúar 2021
Finnur Torfi Stefánsson
Vinstri Græn Samfylking
Kjarninn 24. febrúar 2021
Magnús Guðmundsson
Vatnajökulsþjóðgarður á góðri leið
Kjarninn 24. febrúar 2021
Grjóthrun hefur orðið á Reykjanesskaga og varað er við frekara hruni. Myndina tók áhöfn Landhelgisgæslunnar í eftirlitsflugi í morgun.
Hættustigi lýst yfir: Grjót hrunið úr fjöllum og hvítir gufustrókar sést
Lýst hefur verið yfir hættustigi almannavarna á Reykjanesskaga og höfuðborgarsvæðinu vegna jarðskjálftahrinunnar sem hófst í morgun. Grjót hefur hrunið úr fjöllum á Reykjanesi og hvítir gufustrókar á jarðhitasvæðum sést á svæðinu.
Kjarninn 24. febrúar 2021
Finnst það „mikill dómgreindarbrestur“ hjá Áslaugu að hafa hringt í lögreglustjórann
Þingmaður Viðreisnar gagnrýnir dómsmálaráðherra fyrir að hringja í lögreglustjórann á höfuðborgarsvæðinu eftir að lögreglan upplýsti um að annar ráðherra, formaður flokks hennar, hefði verið í samkvæmi sem leyst var upp vegna gruns um sóttvarnarbrot.
Kjarninn 24. febrúar 2021
Jóhann Páll Jóhannsson
Frá atvinnukreppu til framsækinnar atvinnustefnu
Kjarninn 24. febrúar 2021
Kristín Jónsdóttir, hópstjóri náttúruvárvöktunar Veðurstofu Íslands.
„Við þurfum að undirbúa okkur fyrir að það verði stærri skjálftar“
Kristín Jónsdóttir hjá náttúruvárvöktun Veðurstofu Íslands segir að líkur séu á fleiri skjálftum og að við þurfum að vera við því búin að þeir verði stærri en þeir sem orðið hafa í morgun.
Kjarninn 24. febrúar 2021
Ármann Höskuldsson eldfjallafræðingur við Háskóla Íslands.
„Þetta eru mikil læti“
Eldfjallafræðingurinn Ármann Höskuldsson segir að jarðskjálftahrinan mikla á Reykjanesi í dag þurfi ekki að leiða til eldgoss en bendir á að svæðið sé þekkt eldgosasvæði „og það hlýtur að koma að því“ að það komi „eitthvað upp“.
Kjarninn 24. febrúar 2021
Meira úr sama flokkiEikonomics