Auglýsing

Í nýaf­stöð­unum mið­kjör­tíma­bils­kosn­ingum í Banda­ríkj­unum kom margt mik­il­vægt og jákvætt upp úr köss­unuim í þessum ótrú­lega suðu­potti sem Banda­ríkin eru.

Eitt af því sem ekki hefur stolið fyr­ir­sögn­unum - enda sam­keppnin hörð við Don­ald Trump for­seta - eru miklar breyt­ingar sem náð­ust fram á reglu­verk­inu sem snýr að byss­um.

Mesta skömm sam­fé­lags­ins í Banda­ríkj­unum - eins og Barack Obama, fyrr­ver­andi Banda­ríkja­for­seti, komst að orði - eru tíð dauðs­föll vegna byssu­glæpa og skotárása á opin­berum vett­vangi, eins í skól­um, versl­un­ar­rýmum og veit­inga­hús­um. Engin þjóð í heim­inum er neitt nálægt Banda­ríkj­unum hvað þetta varð­ar, og er þjóð­ar­skömm rétt orð til að lýsa þeim tölum sem sýna hvernig staðan er.

Auglýsing

Byssu­lög­gjöfin - og reglur innan ríkja - eru mik­il­vægt tól þegar kemur að byssum, en erf­ið­lega hefur gengið að breyta lög­unum nægi­lega mik­ið, til að hafa áhrif til góðs. Ástæðan er sú að stjórn­mála­menn hafa ekki haft nægi­legan vilja til breyt­inga, og það á einkum við Repúblik­ana og þá sem styðja mál­staða Sam­taka byssu­eig­enda (NRA). 

Bar­átta sam­tak­anna snýr meðal ann­ars að því að berj­ast gegn öllum breyt­ing­um, þar sem tak­mark­anir eru settar upp á því hverjir megi eign­ast byss­ur, og þá ekki síst hern­að­ar­vopn eins og sjálf­virka riffla sem hann­aðir eru til að drepa menn í einu skot­i. 

Glæp­ur­inn hrylli­legi 14. febr­úar á þessu ári, mark­aði þátta­skil í bar­átt­unni gegn byssu­tengdnum glæp­um. Í skotárás þar sem 17 létu­st, þar af stór hluti ungt fólk sem var meðal nem­enda í Marjory Sto­neman Dou­glas High School í Park­land í Flór­ída.

Í fram­hald­inu reis ungt fólk upp - með bekkj­ar­systk­ini þeirra sem lét­ust í broddi fylk­ingar - og krafð­ist úrbóta. Mót­mæli vítt og breitt um Banda­rík­in. Fundir með ráða­mönn­um. Þrýst­ingur á fyr­ir­tæki. Og fleira til. 

Breyt­ingar voru allt í einu sjá­an­leg­ar, sem ekki höfðu verið það áður. Og margt af því sem ung­mennin börð­ust fyrir var stað­fest vítt og breitt í Banda­ríkj­unum í kosn­ing­um. Ungt fólk kaus mun frekar Demókrata en Repúblik­ana - eins og kann­anir hafa gefið til kynna, und­an­farna mán­uði - en þegar kom að byssu­lög­gjöf­inni og strang­ari reglum fyrir byssu­eig­endur - þá birt­ist þverpóli­tískur vilji fólks. „Stór­sigur fyrir þá sem vilja strang­ara reglu­verk fyrir byssu­eig­end­ur,“ segði í umfjöllun Vox.



Í kjöl­far árásanna í Park­land þá ákváðu fyr­ir­tæki - loks­ins - að bregð­ast við og hækka lág­marks­aldur þeirra sem máttu kaupa hern­að­ar­vopn eins og AR15 riffla og fleiri dráp­stól. Wal­mart gerði þetta meðal ann­ars, og fleiri fyr­ir­tæki einnig. Bylgja fór af stað.

Í kosn­ing­unum sem nú eru nýaf­staðnar var kosið um strang­ari byssu­reglu­verk í mörgum ríkj­um. Hækkun á lág­marks­aldri byssu­kaup­enda úr 18 í 21 ár var sam­þykkt víða, en einnig mun strang­ari reglur um skoðun á bak­grunni þeirra sem kaupa byss­ur, sér­stak­lega þau vopn sem eru sér­stak­lega hættu­leg og hafa oft verið þau sem morð­ingjar nota til að drepa fólk í skotárás­um.

Það merki­lega er, að þetta gerð­ist nokkuð hljóð­lega, eftir að ung­mennin frá Park­land náðu að koma mál­inu upp á yfir­borðið og ná eyrum valda­fólks­ins í stærstu fyr­ir­tækjum lands­ins. Þá var eins og stjórn­ar­skráin - og inni­halds­laus della NRA og fylg­is­manna sam­tak­anna á þingi - hætti að skipta veru­lega miklu máli. 

Þetta gerð­ist ekki átaka­laust þar sem margt af því fólki sem barð­ist hvað mest fyrir breyt­ing­um, fékk yfir sig morð­hót­anir og árásir á fjöl­skyldur sín­ar, miss­erum sam­an. Samt héldu þau áfram og breyttu heim­in­um.

Park­land-á­hrifin eru mögnuð og sýna hvað það getur verið jákvæður afl­vaki fyrir sam­fé­lag­ið, að leyfa ungu fólki að tala skýrt og skor­in­ort, breyta eftir vilja þess. Það er næmt á það sem skiptir máli og leggur gott til mik­il­vægra mála. 

Langan tíma tekur að breyta byssu­menn­ing­una í Banda­ríkj­un­um, sem á sér víða djúp­stæðar rætur og eflaust tengsl við hern­að­ar­hugs­un­ar­hátt­inn í þessu flókna sam­fé­lagi ólíkra ríkja, en breyt­ingar í rétta átt eru stór­sig­ur.

Öflugur jarðskjálfti í Bárðarbungu
Nokkur skjálftavirkni hefur verið í eldstöðinni að undanförnu.
Kjarninn 24. febrúar 2019
Segir ríkasta hlutann kerfisbundið nýta sér glufur til að borga ekki skatta
Formaður VR segir að grunnstefið í baráttu verkalýðsfélaganna sé að laga stöðu þeirra sem nái ekki endum saman. Það þurfi kerfisbreytingar og hægt sé að búa til svigrúm til aðgerða með því að koma í veg fyrir 100 milljarða króna skattsvik.
Kjarninn 23. febrúar 2019
Hallgerður Hauksdóttir
Óverjandi herferð gegn hvölum
Kjarninn 23. febrúar 2019
Hæfileikar eru alls staðar en tækifærin ekki
Fjöldi alþjóðlegra samtaka og einstaklinga hefur barist fyrir því að auka fjölbreytni og sýnileika minnihlutahópa innan hugbúnaðar- og tæknigeirans. Ein þeirra er Sheree Atcheson en hún hefur vakið athygli á alþjóðlegum vettvangi fyrir frumkvöðlavinnu.
Kjarninn 23. febrúar 2019
Hefur ekki orðið var við mikla eftirspurn eftir íslenskum stjórnendum á alþjóðavettvangi
Ragnar Þór Ingólfsson, formaður VR, segir verkalýðsfélögin geta bent á hinar miklu hækkanir sem ráðamenn og bankastjórar hafi tekið sér þegar þeir ræða við sína félagsmenn um átök á vinnumarkaði.
Kjarninn 23. febrúar 2019
Klikkið
Klikkið
Réttindi fatlaðs fólks - Viðtal við Sigurjón Unnar Sveinsson
Kjarninn 23. febrúar 2019
„Líkamar intersex fólks eru ekki mistök sem þarf að leiðrétta“
Samtökin Amnesty International skora á íslensk stjórnvöld að tryggja og vernda jafna meðferð einstaklinga með ódæmigerð líffræðileg kyneinkenni, bæði í lögum og framkvæmd. Yfir 68 börn fæðast hér á landi með ódæmigerð kyneinkenni á hverju ári.
Kjarninn 23. febrúar 2019
Óútskýrt hvers vegna aðalfundi Íslandspósts var frestað
Íslandspóstur er í eigu ríkisins, en rekstur fyrirtækisins hefur gengið erfiðlega að undanförnu.
Kjarninn 23. febrúar 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari