Auglýsing

Í nýaf­stöð­unum mið­kjör­tíma­bils­kosn­ingum í Banda­ríkj­unum kom margt mik­il­vægt og jákvætt upp úr köss­unuim í þessum ótrú­lega suðu­potti sem Banda­ríkin eru.

Eitt af því sem ekki hefur stolið fyr­ir­sögn­unum - enda sam­keppnin hörð við Don­ald Trump for­seta - eru miklar breyt­ingar sem náð­ust fram á reglu­verk­inu sem snýr að byss­um.

Mesta skömm sam­fé­lags­ins í Banda­ríkj­unum - eins og Barack Obama, fyrr­ver­andi Banda­ríkja­for­seti, komst að orði - eru tíð dauðs­föll vegna byssu­glæpa og skotárása á opin­berum vett­vangi, eins í skól­um, versl­un­ar­rýmum og veit­inga­hús­um. Engin þjóð í heim­inum er neitt nálægt Banda­ríkj­unum hvað þetta varð­ar, og er þjóð­ar­skömm rétt orð til að lýsa þeim tölum sem sýna hvernig staðan er.

Auglýsing

Byssu­lög­gjöfin - og reglur innan ríkja - eru mik­il­vægt tól þegar kemur að byssum, en erf­ið­lega hefur gengið að breyta lög­unum nægi­lega mik­ið, til að hafa áhrif til góðs. Ástæðan er sú að stjórn­mála­menn hafa ekki haft nægi­legan vilja til breyt­inga, og það á einkum við Repúblik­ana og þá sem styðja mál­staða Sam­taka byssu­eig­enda (NRA). 

Bar­átta sam­tak­anna snýr meðal ann­ars að því að berj­ast gegn öllum breyt­ing­um, þar sem tak­mark­anir eru settar upp á því hverjir megi eign­ast byss­ur, og þá ekki síst hern­að­ar­vopn eins og sjálf­virka riffla sem hann­aðir eru til að drepa menn í einu skot­i. 

Glæp­ur­inn hrylli­legi 14. febr­úar á þessu ári, mark­aði þátta­skil í bar­átt­unni gegn byssu­tengdnum glæp­um. Í skotárás þar sem 17 létu­st, þar af stór hluti ungt fólk sem var meðal nem­enda í Marjory Sto­neman Dou­glas High School í Park­land í Flór­ída.

Í fram­hald­inu reis ungt fólk upp - með bekkj­ar­systk­ini þeirra sem lét­ust í broddi fylk­ingar - og krafð­ist úrbóta. Mót­mæli vítt og breitt um Banda­rík­in. Fundir með ráða­mönn­um. Þrýst­ingur á fyr­ir­tæki. Og fleira til. 

Breyt­ingar voru allt í einu sjá­an­leg­ar, sem ekki höfðu verið það áður. Og margt af því sem ung­mennin börð­ust fyrir var stað­fest vítt og breitt í Banda­ríkj­unum í kosn­ing­um. Ungt fólk kaus mun frekar Demókrata en Repúblik­ana - eins og kann­anir hafa gefið til kynna, und­an­farna mán­uði - en þegar kom að byssu­lög­gjöf­inni og strang­ari reglum fyrir byssu­eig­endur - þá birt­ist þverpóli­tískur vilji fólks. „Stór­sigur fyrir þá sem vilja strang­ara reglu­verk fyrir byssu­eig­end­ur,“ segði í umfjöllun Vox.



Í kjöl­far árásanna í Park­land þá ákváðu fyr­ir­tæki - loks­ins - að bregð­ast við og hækka lág­marks­aldur þeirra sem máttu kaupa hern­að­ar­vopn eins og AR15 riffla og fleiri dráp­stól. Wal­mart gerði þetta meðal ann­ars, og fleiri fyr­ir­tæki einnig. Bylgja fór af stað.

Í kosn­ing­unum sem nú eru nýaf­staðnar var kosið um strang­ari byssu­reglu­verk í mörgum ríkj­um. Hækkun á lág­marks­aldri byssu­kaup­enda úr 18 í 21 ár var sam­þykkt víða, en einnig mun strang­ari reglur um skoðun á bak­grunni þeirra sem kaupa byss­ur, sér­stak­lega þau vopn sem eru sér­stak­lega hættu­leg og hafa oft verið þau sem morð­ingjar nota til að drepa fólk í skotárás­um.

Það merki­lega er, að þetta gerð­ist nokkuð hljóð­lega, eftir að ung­mennin frá Park­land náðu að koma mál­inu upp á yfir­borðið og ná eyrum valda­fólks­ins í stærstu fyr­ir­tækjum lands­ins. Þá var eins og stjórn­ar­skráin - og inni­halds­laus della NRA og fylg­is­manna sam­tak­anna á þingi - hætti að skipta veru­lega miklu máli. 

Þetta gerð­ist ekki átaka­laust þar sem margt af því fólki sem barð­ist hvað mest fyrir breyt­ing­um, fékk yfir sig morð­hót­anir og árásir á fjöl­skyldur sín­ar, miss­erum sam­an. Samt héldu þau áfram og breyttu heim­in­um.

Park­land-á­hrifin eru mögnuð og sýna hvað það getur verið jákvæður afl­vaki fyrir sam­fé­lag­ið, að leyfa ungu fólki að tala skýrt og skor­in­ort, breyta eftir vilja þess. Það er næmt á það sem skiptir máli og leggur gott til mik­il­vægra mála. 

Langan tíma tekur að breyta byssu­menn­ing­una í Banda­ríkj­un­um, sem á sér víða djúp­stæðar rætur og eflaust tengsl við hern­að­ar­hugs­un­ar­hátt­inn í þessu flókna sam­fé­lagi ólíkra ríkja, en breyt­ingar í rétta átt eru stór­sig­ur.

Hitamet í heiminum í júlí – enn á ný
Júlímánuður var sá heitasti frá því að mælingar hófust, fyrir 140 árum. Því fylgja fleiri jakkalausir dagar fyrir Íslendinga, en líka sýnilegar hamfarir víða um heim.
Kjarninn 24. ágúst 2019
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
Út fer Boris með Breta – hvað sem það kostar!
Kjarninn 24. ágúst 2019
Kristbjörn Árnason
Gleðidagur
Leslistinn 24. ágúst 2019
Vonast enn til að selja vörumerkið WOW air
Skiptastjórar WOW air segja að viðræður um að selja vörumerki, lén og bókunarvél félagsins gangi ágætlega.
Kjarninn 24. ágúst 2019
Ásgeir Jónsson, seðlabankastjóri.
„Ég þekki nú fullvel þau víti sem þarf að varast“
Ásgeir Jónsson, nýskipaður seðlabankastjóri, segist hafa verið frekar bláeygður á stöðu bankanna fyrir hrun. Hann álítur þó að sú reynsla sé verðmæt fyrir hann sem seðlabankastjóra þar sem hann þekki nú vel þau víti sem þarf að varast.
Kjarninn 24. ágúst 2019
Netógnir nýrrar aldar: Árásir á lýðræðið
Það er ekki lengur tekist á um það af neinni alvöru að netárásir eru notaðar til að hafa áhrif á hið lýðræðislega ferli og til að grafa undan lýðræðislegum stofnunum. Það hefur gerst í hverju landinu á eftir öðru.
Kjarninn 24. ágúst 2019
Svona geta stjórnvöld orsakað nýtt fjármálaáfall
Gylfi Zoega, prófessor í hagfræði, hefur búið til lista yfir átta aðgerðir sem ríkisstjórn og Seðlabanki gætu gripið til sem gætu leitt að sér nýtt hrun. Hann biður fólk um að krossa við ef aðgerðirnar verði að veruleika.
Kjarninn 24. ágúst 2019
Ná sáttum um stjórnarmenn Lífeyrissjóðs verzlunarmanna
VR hefur náð samkomulagi við Lífeyrissjóð verzlunarmanna um að þeir stjórnarmenn sem nú sitja í stjórninni í nafni VR munu láta af störfum og í stað þeirra munu þeir stjórnarmenn sem VR skipaði í síðustu viku taka sæti í stjórninni.
Kjarninn 23. ágúst 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari