Nú árið er liðið í sjávarútvegi

Heiðrún Lind Marteinsdóttir framkvæmdastjóri SFS fjallar um íslenskan ­sjáv­ar­út­veg og stefnu stjórnvalda þegar kemur að gjaldtöku fyrir nýtingu á auðlindum.

Auglýsing

Allt frá árdaga fisk­veiði­stjórn­un­ar­kerf­is­ins, við upp­haf níunda ára­tug­ar ­síð­ustu ald­ar, má finna ýmis konar hug­myndir manna um gjald­töku vegna nýt­ing­ar á auð­lind­um. Með réttu má efast um að umræðan hafi verið tíma­bær á þessum árum þegar afkoma í sjáv­ar­út­vegi var léleg. En hvað um það, hug­mynda­auðgi okk­ar Ís­lend­inga í gjald­töku hefur svo sem sjaldn­ast verið fátæk­leg. Kannski er þetta ekki alslæmt – hug­myndir sem virð­ast rót­tækar í fyrstu, slíp­ast til, breytast og venj­ast með tíð og tíma. Síðar kann svo að fara að hug­mynd verði að veru­leika. Auð­linda­gjaldi í sjáv­ar­út­vegi var form­lega komið á árið 2004, en það hafði hins vegar verið lagt á með óbeinum hætti í gegnum gengið og ýmis kon­ar ­sjóðum sem útgerðir greiddu í um ára­bil. Aðdrag­andi auð­linda­gjalds, eins og við þekkjum það í dag, var því um tveir ára­tug­ir.   

Fleiri auð­lindir en ­sjáv­ar­auð­lind

Um leið og fyrstu hug­myndir um auð­linda­gjald í sjáv­ar­út­vegi litu dags­ins ­ljós komu sam­hliða fram hug­myndir um gjald­töku af öðrum auð­lind­um. Gjald fyr­ir­ nýt­ingu vatns- og hita­orku og nátt­úr­unnar vegna ferða­mennsku var einnig nefn­t. ­Síðar hafa fjar­skipta­tíðni­svið einnig verið nefnd þegar hugað er að mögu­leg­um ­tekjum rík­is­ins af auð­lind­um. En þessar hug­myndir hafa ein­hverra hluta vegna aldrei orðið að veru­leika. Með­ganga hug­mynd­ar­innar um gjald­töku af nýt­ingu fleiri ­nátt­úru­auð­linda en sjáv­ar­auð­lindar er því orðin æði löng.

Nú er sú sem þetta ritar eng­inn tals­maður auk­innar skatt­heimtu, nema ­síður sé. Þó varð ekki hjá því kom­ist að leiða hug­ann að mis­mun­andi afstöðu til­ at­vinnu­greina sem birt­ist í umræðum á vor- og haust­þingi í ár. Þing­menn settu á ræður í marga klukku­tíma og á köflum virt­ist áhugi sumra helst bein­ast að því skrúfa ­sem næst fyrir súr­efni til sjáv­ar­út­vegs­ins, án þess þó að ganga af hon­um ­dauð­um. Það er sér­kenni­leg veg­ferð, svo ekki sé fastar að orði kveð­ið. Sú ­veg­ferð verður raunar enn sér­kenni­legri þegar haft er í huga að íslenskur ­sjáv­ar­út­vegur er í fremstu röð í heim­in­um.

Auglýsing

Áherslan öll á gjald­töku

Hlutur sjáv­ar­út­vegs í útflutn­ings­tekjum Íslend­inga hefur farið minnkand­i á umliðnum árum. Ferða­þjón­usta og orku­frekur iðn­aður hafa þar stækkað sinn hlut. Það er vel, enda nauð­syn­legt að fleiri en færri öfl­ugar atvinnu­grein­ar standi undir útflutn­ings­tekjum þjóð­ar­inn­ar. Það vekur hins vegar furðu að áhug­i margra alþing­is­manna á auð­linda­gjaldi ein­skorð­ast við sjáv­ar­út­veg. Ekki nóg með­ að það eigi að kreista úr honum hverja krónu, heldur fá fyr­ir­tæki í ferða­þjón­ustu og orku­frekum iðn­aði bein­línis skatta­af­slátt. Þessu til við­bót­ar má nefna að engin atvinnu­grein á Íslandi hefur náð eins miklum árangri í að ­draga úr olíu­notkun og sjáv­ar­út­veg­ur­inn. Á tímum þegar stjórn­völd leggja ­sér­staka áherslu á umhverf­is­mál, þá hefði mátt halda að greinin fengi not­ið þessa í ein­hverju, svo gera mætti enn betur með fjár­fest­ingum í nýrri tækni til­ ­sjós og lands. Því er ekki að heilsa.  

Aðrir þættir skila meiru

Umræður um nán­­ast allt annað í sjáv­ar­út­vegi en veiði­gjald liggja óbætt­ar hjá garði og er það mið­ur. En um hvað á að ræða, kann ein­hver að spyrj­a? ­Ís­lenskur sjáv­ar­út­vegur er einn sá fram­sækn­asti í heimi. Íslenskur ­sjáv­ar­út­vegur er ekki rík­is­styrkt­ur, eins og í mörgum ríkj­um, heldur greið­ir hann veru­legar fjár­hæðir ár hvert í formi skatta og gjalda til rík­is­ins. ­Sam­vinna íslensks sjáv­ar­út­vegs og iðn- og tækni­fyr­ir­tækja hefur skilað sér í stór­kost­legum árangri og haf­inn er útflutn­ingur á þekk­ingu og hug­viti fyr­ir­ millj­arða króna á ári. Íslenskur sjáv­ar­út­vegur hefur algera sér­stöðu þeg­ar kemur að því að draga úr olíu­notk­un, en á sama tíma og olíu­notkun á Íslandi frá­ ár­inu 1990 hefur auk­ist um 57% hefur hún dreg­ist saman í sjáv­ar­út­vegi um 46%. Eins og sést af þess­ari stuttu upp­taln­ingu er margt að ger­ast í íslenskum ­sjáv­ar­út­vegi. Flest af því skiptir miklu meira máli en veiði­gjald – og skilar sam­fé­lag­inu raunar mun meiri ábata en veiði­gjaldið getur nokkurn tíma gert. Á­hersla á kom­andi árum verður því von­andi á þessi mál­efni, en ekki ein­göngu gjald­tök­una.

 Heiðrún Lind Mart­eins­dóttir er fram­kvæmda­stjóri Sam­taka fyr­ir­tækja í sjáv­ar­út­vegi

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
James Hatuikulipi.
Enn einn „hákarlinn“ fellur – Hatuikulipi segir af sér
Allir þrír áhrifamennirnir í Namibíu sem tryggðu Samherja kvóta á undirverði gegn ætluðum mútugreiðslum hafa nú sagt af sér.
Kjarninn 20. nóvember 2019
Mussila hlýtur Norrænu EdTech verðlaunin
Sprotafyrirtækið Mussila framleiðir hugbúnað sem kennir börnum tónlist í gegnum skapandi umhverfi.
Kjarninn 20. nóvember 2019
Vitundarvarpið
Vitundarvarpið
Vitundarvarpið – Lífið breyttist eftir að Kamilla kynntist kakóinu
Kjarninn 20. nóvember 2019
Lilja Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Menntamálaráðuneytið telur sig hafa uppfyllt eftirlitsskyldu sína með RÚV
Mennta- og menningarmálaráðuneytið tekur ekki afstöðu til ábend­ingar Rík­is­end­ur­skoð­unar um að færa eign­ar­hlut rík­is­ins í RÚV til fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyt­is­ins. Ráðu­neytið segir að það sé Alþingis að ákvarða um slíkt.
Kjarninn 20. nóvember 2019
Haukur ráðinn framkvæmdastjóri fjármálastöðugleika hjá Seðlabankanum
Enn hefur ekki verið ráðið í stöðu varaseðlabankastjóra á sviði fjármálastöðugleika.
Kjarninn 20. nóvember 2019
Ásta Svavarsdóttir
Þú ert svo sæt svona réttindalaus
Kjarninn 20. nóvember 2019
Samherji kynnti Síldarvinnsluna sem hluta af samstæðunni
Þegar Samherji kynnti samstæðuna sína erlendis þá var Síldarvinnslan kynnt sem uppsjávarhluti hennar og myndir birtar af starfsemi fyrirtækisins. Á Íslandi hefur Samherji aldrei gengist við því að Síldarvinnslan sé tengdur aðili.
Kjarninn 20. nóvember 2019
Þjóðlegir þræðir
Þjóðlegir þræðir
Þjóðlegir þræðir – Útskurður
Kjarninn 20. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiÁlit