Auglýsing

Gdansk í Pól­landi er orðin suðu­pottur mann­lífs og vin­sæll heim­sókn­ar­staður fyrir ferða­menn. Íslend­ingar hafa í vax­andi mæli sótt borg­ina heim und­an­farin ár, enda er hún ægi­fögur og mann­líf þar heill­and­i. 

Þekktasta hlut­verk borg­ar­innar í mann­kyns­sög­unni var að vera vett­vangur inn­rásar nas­ista sem ýtti seinni heim­styrj­öld­inni af stað. Hinn 1. sept­em­ber 1939 réð­ust nas­istar til atlögu og inn­lim­uðu svo borg­ina í Þýska­land nas­ism­ans skömmu síð­ar. 

Áróð­urs­svið

Skelf­ing stríðs­ins lék borg­ina illa, svo ekki sé meira sagt. Ekki nóg með að ofbeldi og hryll­ingur hafi verið dag­legt brauð heldur var sér­stök áhersla lögð á að breiða af mik­illi ákefð út erindi nas­ista á þessum slóð­um, og nota það síðan sem fyr­ir­mynd fyrir aðra víg­velli. 

Auglýsing

Skipu­lagðar aftökur á gyð­ingum og nið­ur­læg­ing manns­and­ans þar sem þeir komu var eins og áróð­ursleik­rit á sviði í Gdansk. Aðrar borgir í Pól­landi fylgdu í kjöl­farið og sam­hliða. 

Gdansk hefur mik­il­vægt hern­að­ar­legt gildi, þegar því er velt upp hvernig land­lega borg­ar­innar er á ófrið­ar­tím­um. Hafn­ar­borg við Eystra­salt - sem er tengi­punktur við­skipta og mann­lífs - ein­kennin sem geisla af henni í dag. 

Borgin var svo gott sem jöfnuð við jörðu, undir lok stríðs­ins, og var það gert skipu­lega þegar farið var að halla undan fæti hjá nas­ist­u­m. 

Leitin að lífs­kraft­inum

Til að bæta gráu ofan á svart var borgin undir kúgun yfir­valda komm­ún­ista á eft­ir­stríðs­ár­un­um. Hún náði varla að finna lífs­kraft­inn sem borg fyrr en á níunda ára­tugn­um. 

Mið­borg Gdansk var end­ur­byggð eftir stríðs- og kúg­un­ar­tím­ann. Það sem er merki­legt við end­ur­reisn­ina - fyrir utan aug­ljóst verk­fræði­legt afrek - er að end­ur­bygg­ing borg­ar­innar var þaul­hugsuð ofan í minnstu smá­at­riði sög­unn­ar. 

Helstu fyr­ir­myndir voru ekki sóttar í stöð­una eins og hún var, fyrir 1. sept­em­ber 1939. Heldur var horft lengra aft­ur, eða aftur til 1789. Þá var borgin upp á sitt best, á margan hátt, og ein­kennd­ist ytra útlit af alþjóð­legum straumum sem alþjóða­við­skipti og mann­líf báru með sér. 

Fyrir fimmtán árum heim­sótti ég borg­ina og þá var búið að breyta marm­ara­klæddu neð­an­jarð­ar­byrgi Hitlers í lúx­usveit­inga­stað. Það var í senn hrika­legt og þægi­legt að setj­ast þar inn og borða góðan mat, þar sem ítalskur þjónn sýndi metnað og eft­ir­minni­lega mikla þekk­ing­u.  Allt eins og það á að vera á veit­inga­stað með alþjóð­legt yfir­bragð. 

Ómögu­legt að skilja

Ég er af þeirri kyn­slóð sem aldrei mun skilja stríðs­tím­ann til fulls, enda hefur tím­inn frá lokum seinni heim­styrj­aldar náð 80 árum. Þó átök hafi víða verið frá því stríð­inu lauk, þá er seinni heim­styrj­öldin minn­is­varði um hvað getur gerst þegar alþjóð­leg sam­vinna er ekki fyrir hendi og þjóð­ern­ispopúl­ismi verður að stjórn- og kúg­un­ar­tæki í mann­legum sam­skipt­u­m. 

Leiðin fram á við, í alþjóða­væddum heimi, ætti að vera alþjóð­leg sam­vinna um öll stærstu mál sam­tím­ans. Hönd í hönd, hafa þjóðir heims sýnt að alþjóða­sam­vinna í gegnum alþjóða­stofn­anir og alþjóða­við­skipti, er lík­leg­ust til að tryggja frið og far­sæld. 

Ekk­ert er ein­falt, þrátt fyrir það, og úrlausn­ar­efnin eru fjöl­mörg. Upp­brot alþjóða­sam­vinnu, eins og sést á tolla­stríðum Banda­ríkj­anna og Kína og Brex­it-­stefn­unni í Bret­landi, er ögrun sem þjóðir heims­ins munu von­andi takast á við með nán­ara sam­starfi og sam­vinn­u. 

Ísland á allt undir

Ísland á mann­lífið undir þess­ari sam­vinnu og það er hollt að hugsa til þess - í okkar vel­meg­un­ar­sam­fé­lagi, í sam­an­burði við flest svæði heims­ins - að ekk­ert ger­ist af sjálfu sér, þegar alþjóð­leg sam­vinna er ann­ars veg­ar. Við verðum að taka þátt til að búast við opnum mörk­uðum fyrir okkar vörur og þjón­ustu. Við verðum að taka þátt til að byggja upp traust og trúnað við aðrar þjóð­ir. Við verðum að taka þátt til að miðla góðri reynslu og þekk­ingu, þegar það er hægt. 

Ísland getur lagt sitt af mörkum og verið hluti af sterkri heild, hvort sem það er í alþjóða­stofn­unum eins og NATO eða SÞ, eða á öðrum vett­vangi alþjóð­legrar sam­vinnu. Með henni er best tryggt að heim­ótta­skap­ur­inn brjóti ekki niður gang­verk dag­legs lífs. 

„Sú saga er gömul og ný að stríðsæs­inga­menn ala á ótta og illsku, tor­tryggni og andúð. Þeir mis­nota ætt­jarð­ar­ást, afflytja þjóð­rækni svo að úr verður þjóð­remba og hatur í garð ann­arra. Mörg dæmi eru um þetta, víti til að var­ast. Þann lær­dóm þarf að hafa í huga, nú og endranær.“

Þetta segir Guðni Th. Jóhann­es­son, for­seti Íslands, í yfir­lýs­ingu vegna heim­sóknar hans til Pól­lands, þar sem upp­hafs seinni heim­styrj­ald­ar­innar var og er minnst. 

Þetta eru góð og gild orð, þegar þess er minnst að flóð­gáttir illsku og hat­urs opn­uð­ust í hinni mögn­uðu og alþjóð­legu borg Gdansk.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Flestir Íslendingar breyttu ekki áfengisnotkun sinni í faraldrinum
Fimmtán prósent Íslendinga drukku oftar eða mun oftar en venjulega í mars og apríl en flestir breyttu þó ekki áfengisnotkun sinni á þessu tímabili.
Kjarninn 6. júní 2020
Björn Leví Gunnarsson, þingmaður Pírata.
Björn Leví: Höfum hjakkað í sama farinu
„Á undanförnum árum höfum við verið að hjakka í sama farinu. Við höfum verið að nýta okkur þennan enn eina hvalreka sem ferðaþjónustan hefur verið,“ segir þingmaður Pírata.
Kjarninn 6. júní 2020
Leikhópurinn Lotta: Bakkabræður
Bakkabræður teknir í samfélagssátt
Leiklistargagnrýnandi Kjarnans fjallar um Bakkabræður í uppsetningu Leikhópsins Lottu.
Kjarninn 6. júní 2020
Heil vika án nýrra smita
Nýgreind smit síðasta sólarhringinn: Núll. Greind smit síðustu sjö sólarhringa: Núll. Í dag eru tímamót í baráttu Íslendinga gegn COVID-19. Í baráttunni gegn litla gaddaboltanum, veirunni sem virðist ekki hafa tekist að finna líkama að sýkja í viku.
Kjarninn 6. júní 2020
Jói Sigurðsson, sem sést hér fyrir miðju á myndinni og Þorgils Sigvaldason, sem stendur lengst til hægri, fengu hugmyndina að CrankWheel árið 2014.
Hafa tekist á við vaxtarverki vegna heimsfaraldursins
CrankWheel er íslenskt nýsköpunarfyrirtæki sem hefur vaxið nokkuð að undanförnu vegna áhrifa kórónuveirufaraldursins, enda gerir tæknilausn fyrirtækisins sölufólki kleift að leysa störf sín af hendi úr fjarlægð.
Kjarninn 6. júní 2020
180⁰ Reglan
180⁰ Reglan
180° Reglan – Viðtal við Christof Wehmeier
Kjarninn 6. júní 2020
Víða í Bandaríkjunum standa yfir mótmæli í kjölfar morðsins á George Floyd.
Vöxtur Antifa í Bandaríkjunum andsvar við uppgangi öfgahægrisins
Bandarískir ráðamenn saka Antifa um að bera ábyrgð á því að mótmælin sem nú einkenna bandarískt þjóðlíf hafi brotist út í óeirðir. Trump vill að hreyfingin verði stimpluð sem hryðjuverkasamtök en það gæti reynst erfitt.
Kjarninn 6. júní 2020
Hugmyndir um að hækka vatnsborð Hagavatns með því að stífla útfall þess, Farið, eru ekki nýjar af nálinni.
Ber að fjalla um hugsanlega áfangaskiptingu Hagavatnsvirkjunar
Íslenskri vatnsorku ehf. ber að sögn Orkustofnunar að fjalla um hugsanlega áfangaskiptingu fyrirhugaðrar Hagavatnsvirkjunar í frummatsskýrslu. Þá ber fyrirtækinu einnig að bera saman 9,9 MW virkjun og fyrri áform um stærri virkjanir.
Kjarninn 6. júní 2020
Meira úr sama flokkiLeiðari