Auglýsing

Gdansk í Pól­landi er orðin suðu­pottur mann­lífs og vin­sæll heim­sókn­ar­staður fyrir ferða­menn. Íslend­ingar hafa í vax­andi mæli sótt borg­ina heim und­an­farin ár, enda er hún ægi­fögur og mann­líf þar heill­and­i. 

Þekktasta hlut­verk borg­ar­innar í mann­kyns­sög­unni var að vera vett­vangur inn­rásar nas­ista sem ýtti seinni heim­styrj­öld­inni af stað. Hinn 1. sept­em­ber 1939 réð­ust nas­istar til atlögu og inn­lim­uðu svo borg­ina í Þýska­land nas­ism­ans skömmu síð­ar. 

Áróð­urs­svið

Skelf­ing stríðs­ins lék borg­ina illa, svo ekki sé meira sagt. Ekki nóg með að ofbeldi og hryll­ingur hafi verið dag­legt brauð heldur var sér­stök áhersla lögð á að breiða af mik­illi ákefð út erindi nas­ista á þessum slóð­um, og nota það síðan sem fyr­ir­mynd fyrir aðra víg­velli. 

Auglýsing

Skipu­lagðar aftökur á gyð­ingum og nið­ur­læg­ing manns­and­ans þar sem þeir komu var eins og áróð­ursleik­rit á sviði í Gdansk. Aðrar borgir í Pól­landi fylgdu í kjöl­farið og sam­hliða. 

Gdansk hefur mik­il­vægt hern­að­ar­legt gildi, þegar því er velt upp hvernig land­lega borg­ar­innar er á ófrið­ar­tím­um. Hafn­ar­borg við Eystra­salt - sem er tengi­punktur við­skipta og mann­lífs - ein­kennin sem geisla af henni í dag. 

Borgin var svo gott sem jöfnuð við jörðu, undir lok stríðs­ins, og var það gert skipu­lega þegar farið var að halla undan fæti hjá nas­ist­u­m. 

Leitin að lífs­kraft­inum

Til að bæta gráu ofan á svart var borgin undir kúgun yfir­valda komm­ún­ista á eft­ir­stríðs­ár­un­um. Hún náði varla að finna lífs­kraft­inn sem borg fyrr en á níunda ára­tugn­um. 

Mið­borg Gdansk var end­ur­byggð eftir stríðs- og kúg­un­ar­tím­ann. Það sem er merki­legt við end­ur­reisn­ina - fyrir utan aug­ljóst verk­fræði­legt afrek - er að end­ur­bygg­ing borg­ar­innar var þaul­hugsuð ofan í minnstu smá­at­riði sög­unn­ar. 

Helstu fyr­ir­myndir voru ekki sóttar í stöð­una eins og hún var, fyrir 1. sept­em­ber 1939. Heldur var horft lengra aft­ur, eða aftur til 1789. Þá var borgin upp á sitt best, á margan hátt, og ein­kennd­ist ytra útlit af alþjóð­legum straumum sem alþjóða­við­skipti og mann­líf báru með sér. 

Fyrir fimmtán árum heim­sótti ég borg­ina og þá var búið að breyta marm­ara­klæddu neð­an­jarð­ar­byrgi Hitlers í lúx­usveit­inga­stað. Það var í senn hrika­legt og þægi­legt að setj­ast þar inn og borða góðan mat, þar sem ítalskur þjónn sýndi metnað og eft­ir­minni­lega mikla þekk­ing­u.  Allt eins og það á að vera á veit­inga­stað með alþjóð­legt yfir­bragð. 

Ómögu­legt að skilja

Ég er af þeirri kyn­slóð sem aldrei mun skilja stríðs­tím­ann til fulls, enda hefur tím­inn frá lokum seinni heim­styrj­aldar náð 80 árum. Þó átök hafi víða verið frá því stríð­inu lauk, þá er seinni heim­styrj­öldin minn­is­varði um hvað getur gerst þegar alþjóð­leg sam­vinna er ekki fyrir hendi og þjóð­ern­ispopúl­ismi verður að stjórn- og kúg­un­ar­tæki í mann­legum sam­skipt­u­m. 

Leiðin fram á við, í alþjóða­væddum heimi, ætti að vera alþjóð­leg sam­vinna um öll stærstu mál sam­tím­ans. Hönd í hönd, hafa þjóðir heims sýnt að alþjóða­sam­vinna í gegnum alþjóða­stofn­anir og alþjóða­við­skipti, er lík­leg­ust til að tryggja frið og far­sæld. 

Ekk­ert er ein­falt, þrátt fyrir það, og úrlausn­ar­efnin eru fjöl­mörg. Upp­brot alþjóða­sam­vinnu, eins og sést á tolla­stríðum Banda­ríkj­anna og Kína og Brex­it-­stefn­unni í Bret­landi, er ögrun sem þjóðir heims­ins munu von­andi takast á við með nán­ara sam­starfi og sam­vinn­u. 

Ísland á allt undir

Ísland á mann­lífið undir þess­ari sam­vinnu og það er hollt að hugsa til þess - í okkar vel­meg­un­ar­sam­fé­lagi, í sam­an­burði við flest svæði heims­ins - að ekk­ert ger­ist af sjálfu sér, þegar alþjóð­leg sam­vinna er ann­ars veg­ar. Við verðum að taka þátt til að búast við opnum mörk­uðum fyrir okkar vörur og þjón­ustu. Við verðum að taka þátt til að byggja upp traust og trúnað við aðrar þjóð­ir. Við verðum að taka þátt til að miðla góðri reynslu og þekk­ingu, þegar það er hægt. 

Ísland getur lagt sitt af mörkum og verið hluti af sterkri heild, hvort sem það er í alþjóða­stofn­unum eins og NATO eða SÞ, eða á öðrum vett­vangi alþjóð­legrar sam­vinnu. Með henni er best tryggt að heim­ótta­skap­ur­inn brjóti ekki niður gang­verk dag­legs lífs. 

„Sú saga er gömul og ný að stríðsæs­inga­menn ala á ótta og illsku, tor­tryggni og andúð. Þeir mis­nota ætt­jarð­ar­ást, afflytja þjóð­rækni svo að úr verður þjóð­remba og hatur í garð ann­arra. Mörg dæmi eru um þetta, víti til að var­ast. Þann lær­dóm þarf að hafa í huga, nú og endranær.“

Þetta segir Guðni Th. Jóhann­es­son, for­seti Íslands, í yfir­lýs­ingu vegna heim­sóknar hans til Pól­lands, þar sem upp­hafs seinni heim­styrj­ald­ar­innar var og er minnst. 

Þetta eru góð og gild orð, þegar þess er minnst að flóð­gáttir illsku og hat­urs opn­uð­ust í hinni mögn­uðu og alþjóð­legu borg Gdansk.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Samtök atvinnulífsins „slegin“ yfir Samherjamálinu
Samtök atvinnulífsins segja mikilvægt að velta við hverjum steini vegna Samherjamálsins sem tengist starfsemi félagsins í Namibíu.
Kjarninn 15. nóvember 2019
Vilja þjóðarátak í landgræðslu
Sjö þingmenn hafa lagt til að að komið verði á fót vettvangi fyrir samstarfi stjórnvalda, Landgræðslunnar, bænda, atvinnulífs og almennings sem miði að því að auka þátttöku almennings í kolefnisbindingu með landgræðslu.
Kjarninn 15. nóvember 2019
Brynjar Níelsson
Telur málflutning þingmanna Samfylkingarinnar pólitíska spillingu
Þingmaður Sjálfstæðisflokksins skýtur föstur skotum að þingmönnum Samfylkingarinnar og segir orðræðu þeirra ekkert annað en aðför að réttarríkinu.
Kjarninn 15. nóvember 2019
Segir verkfallsbrot vera staðfestingu á einbeittum brotavilja
Fréttir hafa birst á vef Mbl.is þrátt fyrir verkfallsaðgerðir Blaðamannafélags Íslands sem standa nú yfir. Formaður félagsins segir það ömurlegt að menn virði ekki vinnustöðvun.
Kjarninn 15. nóvember 2019
Birgir Þórarinsson, þingmaður Miðflokksins.
Miðflokkurinn vill stöðva fjármögnun styrkja til fjölmiðla
Miðflokkurinn lagði til að þeir fjármunir sem eiga að renna í styrki til einkarekinna fjölmiðla á næsta ári verði teknir af fjárlögum. Flokkurinn ætlar að leggja fram eigin hugmynd um styrki „með annarri aðferðarfræði“.
Kjarninn 15. nóvember 2019
Guðmundur Andri Thorsson, þingmaður Samfylkingarinnar.
„Siðferði hins ískalda kapítalisma“
Þingmaður Samfylkingarinnar segir að viðskiptasiðferði Samherjamanna sé siðferði hins ískalda kapítalisma þar sem ungu fólki sé innrætt að líta á annað fólk sem bráð frekar en samborgara.
Kjarninn 15. nóvember 2019
Gunnar Bragi minnir á að stjórnendur Samherja eigi börn
Varaformaður Miðflokksins segist hugsa til starfsmanna Samherja þessa dagana þegar stríðsfyrirsagnir um fyrirtækið séu í fjölmiðlum. Hann gagnrýnir fjölmiðla og segir það galið að ætla að styrkja þá með ríkisfé.
Kjarninn 15. nóvember 2019
Margrét Kristmannsdóttir, framkvæmdastjóri Pfaff.
Gagnrýnir að SA hafi ekki tjáð sig um Samherjamálið
Fyrrverandi varaformaður Samtaka atvinnulífsins vill að samtökin stígi fram fyrir hönd atvinnulífsins og lýsi því yfir að mál Samherja sé með öllu óásættanlegt og að svona starfi ekki alvöru fyrirtæki.
Kjarninn 15. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari