Getur Sjálfstæðisflokkur orðið raunhæfur kostur fyrir ungt fólk?

Auglýsing

Í aðdraganda landsfundar Sjálfstæðisflokksins árið 2015 sendu ungir sjálfstæðismenn frá sér lista yfir um 100 breyt­ing­ar­til­lögur á álykt­un­ar­drögum sem mál­efnda­nefndir flokks­ins höfðu útbú­ið í aðdrag­anda lands­fundar.

Í til­kynn­ingu frá þeim sagð­i að fjöld­inn end­ur­spegl­aði umfang „þeirra breyt­inga sem ungir sjálf­stæð­is­menn telja ­nauð­syn­legar til þess að Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn verði aftur að raun­hæf­um val­kosti fyrir ungt fólk“.

Áhyggjur ungu sjálfstæðismannanna voru ekki byggðar á sandi. Í könnun sem MMR gerði í lok maí 2015 kom í ljósi að ein­ungis 12,5 pró­sent fólks á aldr­inum 18 til 29 ára studdi flokk­inn. 

Aðgerðin var skæruárás sem kom mörgum innan flokksins í opna skjöldu. Ungliðarnir fjölmenntu á fundinn til að tryggja tillögum sínum brautargengi. Um 200 ungir einstaklingar mættu á hann. Það var metþátttaka á meðal ungs fólks.

Flestar kröfurnar áttu það sameiginlegt að vilja færa þennan nú 90 ára gamla stjórnmálaflokk frekar í átt til frjálslyndis, mannréttindaáherslna og alþjóðasamvinnu, þótt sumar væru líka settar fram á forsendum nýfrjálshyggjunnar sem hafði verið allsráðandi á fyrirhrunsárunum. En þorri tillagnanna endurspegluðu þau gildi sem ungu fólki sem hræðist ekki hið óþekkta eða útlenda telja að skipti tilveru þeirra mestu máli. 

Mannréttindaáherslur og frjálslyndi

Til­lögur ungra fólu meðal ann­ars í sér upptöku á nýjum gjaldmiðli,­ að­skilnað ríkis og kirkju, afnám refsi­stefnu í fíkni­efna­málum og litið verði á fíkn sem heil­brigð­is­mál ekki lög­gæslu­vanda, að kosn­inga­ald­ur yrði lækkaður í 16 ár, að komið yrði á bættu skattaum­hverfi fyrir nýsköp­un­ar­fyr­ir­tæki, að staðgöngumæðrun yrði gert lögleg, að NPA þjónusta yrði lög­fest­, ­að net­frelsi yrði aukið, að mann­rétt­indi handa trans- og inter­sex­fólki yrðu stóraukin með lagasetningu, að land­bún­aður­inn yrði losaður við fjár­stuðn­ing rík­is­ins og að kvótakerfi innan geirans yrði afnumið, að tekið yrði til gagngerrar end­ur­skoð­unar hvernig tekið er á kyn­ferð­is­brota­mál­u­m, að samkynhneigðir karlmenn mættu gefa blóð og að ekki ætti að leggja almannafé í stór­iðju sem ekki skilar arð­semi fyrr en eftir langan tíma. 

Auglýsing
Alls hlutu 89 pró­sent til­lagna ungra sjálf­stæð­is­manna braut­ar­gengi í mál­efna­nefndum á lands­fundinum og hluti þeirra komust alla leið í gegn og urðu að stefnu flokksins. Að minnsta kosti í orði, þótt minna hafi orðið um framfylgd þeirra á borði.

Þá náðu ungir sjálfstæðismenn þeim árangri að ná 17 af 40 sætum í málefnanefndum flokksins og leiðtogi þeirra, Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir, þá rétt tæplega 25 ára gömul, var kjörinn í embætti ritara flokksins og þar með í forystusveit hans.

Gömul saga og ný

Lítið af því sem ungu sjálfstæðismennirnir lögðu áherslu á, og komu meira að segja inn í stefnuskrá flokks síns, hefur orðið að raunverulegum áherslumálum hans á síðustu fjórum árum. Sumt af því sem ungliðarnir börðust gegn hefur Sjálfstæðisflokkurinn meira að segja stöðvað. Það gerðist til að mynda þegar til stóð að lækka kosningaaldur í 16 ár fyrir síðustu sveitarstjórnarkosningar. 

Þar réð ískalt pólitískt hagsmunamat ferðinni. Ungt fólk er enn ólíklegra til að kjósa Sjálfstæðisflokkinn en eldra og því myndi það hafa neikvæð áhrif á útkomu hans. Öruggur meirihluti var fyrir því máli, en málþóf þing­manna úr Sjálf­stæð­is­flokki, Mið­flokki og Flokki fólks­ins, þeirra þriggja flokka sem voru líklegastir til að tapa stöðu á samþykktinni, drap málið. 

Þetta er gömul saga og ný í Sjálfstæðisflokknum. Ungt fólk fær að hlaupa af sér róttæknihornin í ungliðastarfinu en er svo gert að falla að íhaldssamari línu þegar þau útskrifast upp í fullorðinsdeildina. 

Baráttan um sál Sjálfstæðisflokksins

Undanfarið hefur þó dregið til tíðinda innan Sjálfstæðisflokksins. Hann er auðvitað fjarri því að vera það allt um lykjandi mótunar- og valdaafl sem hann var þegar flokkurinn gekk að um 40 prósent fylgi á landsvísu og leiðtogasæti í sterkri tveggja flokka ríkisstjórn. Nú eru markmið flokksins þau að ná 25 prósent fylgi, og kannanir sýna að hann sé 4-6 prósentum frá því eins og stendur. Ef kosið yrði í dag, og niðurstöður kannana yrðu ofan á, myndi Sjálfstæðisflokkurinn fá sína verstu kosningu í 90 ára sögu sinni. 

Þótt Sjálfstæðisflokkurinn hafi ítrekað sýnt mikil klókindi við að halda sér við völd undanfarið er ljóst að möguleikar hans til að mynda starfhæfa meirihlutaríkisstjórn eftir næstu kosningar fara hverfandi. Miðflokkurinn verður áfram geislavirkur í augum nær allra annarra flokka sem útilokar ríkisstjórn með honum að óbreyttu. Samfylking, Viðreisn og Píratar virðast vera að stefna á að mynda grundvöll fyrir ríkisstjórn vorið 2021 með annað hvort Vinstri grænum eða Framsóknarflokknum og kannanir benda til þess að það sé gerleg smíð. 

Auglýsing
Mikill stöðugleiki er í fylgi þessara þriggja frjálslyndu stjórnarandstöðuflokka og fylgisbreytingar eiga sér aðallega stað innan blokkar. Von Sjálfstæðismanna felst því í að annað hvort leggja allt undir að hækka hratt í könnunum næsta eina og hálfa árið, eða velja sér áferð sem gæti virkað til að gera hann að álitlegri kosti í samstarfi fyrir fleiri. 

Á flokkurinn að leggja allt undir á að markaður sé fyrir því að keppa um Miðflokksfylgið með auknum afturhalds-, og jafnvel popúlískum, áherslum, eða á hann að stíga skref í frjálslyndari átt? 

Rof milli blaðs og flokks

Baráttan milli frjálslynda hluta flokksins og þess íhaldssama, jafnvel þjóðernisafturhaldssama, hefur opinberast meir og meir síðustu misseri. Margt af fólkinu sem var með í skæruárás ungu Sjálfstæðismannanna árið 2015 er farið í Viðreisn vegna Evrópumála og skorts á frjálslyndi í Sjálfstæðisflokknum. 

Þeir sem eru eftir hafa þurft að takast á við sífellt harðnandi baráttu um sál flokksins. Íhaldsmegin hefur hún verið leidd af mönnum eins og Davíð Oddssyni, fyrrverandi formanns flokksins, sem hefur nýtt sér Morgunblaðið sem baráttuvettvang. 

Undanfarna mánuði hefur verulega bætt í hörkuna í gagnrýni Davíðs og þeirra sem deila með honum skoðunum. Aðallega hefur hún hverfst um tvö mál, ný lög um þungunarrof sem heimila slíkt fram á 22 viku þungunar og svo þriðja orkupakkann.

Og gagnrýninni hefur aðallega verið beint að tveimur ungum konum í forystu Sjálfstæðisflokksins, sem eldri herramennirnir í afturhaldsliðinu virðast telja ógn að innan við þá tilveru sem þeir vilja skapa og þrífast í.

Uppfinningamenn að reyna að finna upp eilífðarvél

Í fyrrahaust, áður en að Klausturmálið frestaði þriðja orkupakkastríðinu um nokkra mánuði, skrifaði Davíð tvo leiðara þar sem hann gagnrýndi Þórdísi Kolbrúnu Reykfjörð Gylfadóttur, varaformann flokksins, harkalega.

Gagnrýni hans hefur haldið skýrt áfram á þessu ári og orðið breiðari. En svo fór forystusveit Sjálfstæðisflokksins að svara honum fullum hálsi.

Í lok maí skrifaði Áslaug Arna til að mynda grein í Morgunblaðið. Þar sagði hún meðal ann­ars: „Rétt er það sem áður hefur verið haldið fram í þessu blaði að upp­finn­inga­menn hafa lengi reynt að finna upp eilífð­ar­vél­ina og ekki tek­ist. Því er mik­il­vægt að fest­ast ekki í for­tíð­inni, heldur þró­ast í takt við nýja tíma og leiða þær óum­flýj­an­legu breyt­ingar sem fram­tíðin mun hafa með sér fremur en að ótt­ast þær[...]Það er ekki hlut­verk Sjálf­stæð­is­flokks­ins að standa vörð um úreltar hug­myndir sem þóttu einu sinni góð­ar. Við gerum grein­ar­mun á grunn­gildum og ein­staka stefnu­málum eða úrræðum sem einu sinni virk­uðu. Um leið og við berum virð­ingu fyrir sög­unni er mik­il­vægt að við mótum fram­tíð­ina.“

Auglýsing
Auk þess að vera í for­ystu­sveit Sjálf­stæð­is­flokks­ins þá hefur Áslaug Arna teng­ingu inn í rekstur Morg­un­blaðs­ins. Faðir hennar Sig­ur­björn Magn­ús­son, er stjórn­ar­for­maður útgáfu­fé­lags blaðs­ins. Aðrir lykileigendur, til að mynda innan Ísfélagsfjölskyldunnar, eru virkir og gallharðir sjálfstæðismenn. Þá er Eyþór Arnalds, oddviti flokksins í Reykjavík, vitanlega í eigendahópnum. Augljóslega er ekki ánægja með þá stöðu sem er komin upp þar. Tengsl Morgunblaðsins við Sjálfstæðisflokkinn á landsvísu hafa verið að rofna. Og eru í huga margra nú þegar rofin. 

Skýr dæmi um rofið var þegar Bjarni Benediktsson, formaður Sjálfstæðisflokksins, ákvað að birta grein í tilefni af 90 ára afmæli Sjálfstæðisflokksins í Fréttablaðinu, ekki Morgunblaðinu. Þá vakti athygli að Davíð var ekki viðstaddur 90 ára afmælisveisluna og var ekki einu sinni boðið í Valhöll nýverið þegar málverk af Geir H. Haarde var opinberað. 

Við blasir að þessi tengsl verða ekki endurnýjuð nema með því að Davíð víki úr ritstjórastóli. Eða verði vikið úr honum.

Hefur þorað að stíga fram

Áslaug Arna tók í gær við sem dómsmálaráðherra. Hún er yngsti kvenráðherra Íslandssögunnar og næst yngsti einstaklingurinn til að setjast í ráðherrastól. Með vali sínu á henni í embættið sendi Bjarni Benediktsson skýr skilaboð um hvert hann ætlar með Sjálfstæðisflokkinn, í átt að auknu frjálslyndi og mýkri ásýnd, en burtu frá þeirri hörku og oft mannfyrirlitningu sem fylgir afturhaldskreðsum flokksins. 

Það er ekki hægt að segja að Áslaug Arna hafi verið vafin í bómul á þeim tíma sem hún hefur verið í pólitík. 

Snemma árs 2015, í kjölfar árásanna á ritstjórnarskrifstofu Charlie Hebdo í París, spurði Ásmundur Frið­riks­son þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins, til að mynda að því á Facebook-­síðu sinni hvort bak­grunnur múslima á Íslandi hafi verið kann­að­ur, og hvort ein­hverjir þeirra hafi farið í þjálf­un­ar­búðir hryðju­verka­manna eða barist í löndum þar sem „óöld ríkir meðal múslima.“

Áslaug Arna steig þá fram og sagði á Facebook-­síðu sinni að það væri „væg­ast sagt átak­an­legt“ að vera í sama flokki og Ásmund­ur. „For­dómar og fáfræði ein­kenna ummæli hans og passa engan veg­inn við þær frelsis og frjáls­lynd­is­hug­myndir sem ég trúi að meiri­hluti Sjálf­stæð­is­manna standa fyr­ir. Velti fyrir mér hvort hann eigi ekki betur heima í öðrum flokki sem hefur gælt við þessar skoð­anir áður með mjög ósmekk­legum hætt­i."

Auglýsing
Hún hefur nánast stanslaust verið gagnrýnd, bæði af hluta flokksmanna og þeim sem deila ekki með henni skoðunum, fyrir að vera ung. Fyrir að vera yfirborðskennd. Fyrir að vera með blautt hár á myndum sem hún birtir á Facebook. Hún hefur verið kölluð „sætur krakki“. Og síðast í morgun var birt teiknuð mynd af henni í Morgunblaðinu sem sigurvegara í fegurðarsamkeppni. 

Alla þessa slagi hefur hún tekið og staðið af sér. Samhliða hefur Áslaugu Örnu tekið að öðlast virðingu margra andstæðinga hennar innan stjórnmála. Hún þykir til að mynda hafa sinnt hlutverki sínu sem formaður utanríkismálanefndar með mikilli prýði á krefjandi tímum. Andstæðingar hennar, sem deila ekki með henni nálgunum né skoðunum, segja samt sem áður að hún sé staðföst, vel undirbúin en kurteis og málefnaleg í samskiptum. Himinn og haf sé milli þess að vinna með henni og hinu svokallaða „fýlupokafélagi“ eldri þingmanna Sjálfstæðisflokksins.

Konur taka réttmætt pláss

Það mun reyna mjög á Áslaugu Örnu sem dómsmálaráðherra. Hún þarf að hreinsa upp þann ótrúlega skaða sem Landsréttarmálið hefur valdið á íslensku dómskerfi. Hún þarf að marka nýja, skýrari og vonandi mannlegri stefnu í útlendingamálum. Eitt hennar fyrsta verkefni verður að skipa nýjan dómara við Hæstarétt, og vonandi verður sú skipun þannig hún geti talist hafin yfir allan vafa. 

Það er gott að konur séu loksins að taka sér það pláss í íslensku valdakerfi sem þær eiga auðvitað að hafa. Og vonandi ber Áslaugu Örnu gæfa til að fara yfir þær tillögur sem hún hafði forystu um að leggja fram á landsfundi Sjálfstæðisflokksins fyrir fjórum árum síðan, og þeirra skilaboða sem hún hefur sent til útlendingafjandsamlegra afla innan síns flokks, þegar hún mótar sér stefnu í lykilmálum síns mikilvæga ráðuneytis. Að sú stefna setji mannréttindi, mannvirðingu og fagleg vinnubrögð í forgrunn í stað þess fúsks og mannfjandsamlegheit sem einkennt hafa vinnubrögð dómsmálaráðuneytisins of lengi undir nokkrum af fyrri ráðherrum. Þá kannski rætist sú ósk hennar og annarra ungra sjálfstæðismanna frá árinu 2015 að Sjálfstæðisflokkurinn verði aftur valkostur fyrir ungt fólk. 

Áslaugu Örnu er óskað velfarnaðar í nýju starfi.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Odd Emil Ingebrigtsen, sjávarútvegsráðherra Noregs.
Norski sjávarútvegsráðherrann segir að Samherji sé með „laskað mannorð“
Sjávarútvegsráðherra Noregs segist gruna að Samherji sé að reyna að komast í kringum reglur um eignarhald erlendra aðila á norskum fiskveiðikvóta og hefur gripið til aðgerða. Hann felur ekki neikvæðni sína í garð Samherja.
Kjarninn 9. maí 2021
Jón Gnarr
Af þrælmennum
Kjarninn 9. maí 2021
Borgarstjórar skyldaðir til handabanda
Umræður um handabönd hafa, og það ekki í fyrsta sinn, ratað inn í danska þingið. Þingmenn vilja skylda borgarstjóra landsins til að taka í höndina á nýjum ríkisborgurum, en handabandið er skilyrði ríkisborgararéttar.
Kjarninn 9. maí 2021
Ari
„Vægi loftslagsmálanna minnkar ekki þessa dagana“
Þingmaður VG segir að ef Íslendingar standi við það sem þeir hafa samþykkt af áætlunum um loftslagsmál og geri aðeins betur hafi þeir að minnsta kosti staðið við sinn skerf í málaflokknum.
Kjarninn 8. maí 2021
Brynjar Níelsson, þingmaður Sjálfstæðisflokksins.
Býður sig fram í 2. sæti – stefnir á að verða í framvarðasveit flokksins í Reykjavík
Brynjar Níelsson ætlar að bjóða fram krafta sína fyrir Sjálfstæðisflokkinn fyrir næstu kosningar en hann hefur verið á þingi síðan 2013.
Kjarninn 8. maí 2021
Nichole Leigh Mosty
Ég vil tala um innflytjendur
Leslistinn 8. maí 2021
Jón Sigurðsson
Ein uppsprettulind mennskunnar
Kjarninn 8. maí 2021
Þorsteinn Már Baldvinsson, forstjóri Samherja, er einn þeirra sex sem eru með stöðu sakbornings í rannsókn héraðssaksóknara á viðskiptaháttum fyrirtækisins.
Fjallað um rannsókn á Samherja í skráningarlýsingu Síldarvinnslunnar
Hlutafjárútboð Síldarvinnslunnar hefst á mánudag. Á meðal þeirra sem ætla að selja hlut í útgerðinni í því er Samherji, sem verður þó áfram stærsti eigandi Síldarvinnslunnar. Fjallað er um rannsókn yfirvalda á Samherja í skráningarlýsingu.
Kjarninn 8. maí 2021
Meira úr sama flokkiLeiðari