Áfram með smjörið

Samskiptastjóri Mjólkursamsölunnar svarar svargrein prófessors í hagfræði við grein hennar um smjör.

Auglýsing

Nauð­syn­legt er að halda áfram spjalli um mjólkur­iðn­að­inn til þess að halda hlutum til haga. Þórólfur Matth­í­as­son pró­fessor í hag­fræði hélt ákveðnum atriðum fram í grein sinni sem er svarað í sex stuttum punkt­um.

 

  1. Það er stað­reynd að Mjólk­ur­sam­salan fær ekki greidda neina styrki úr rík­is­sjóð­i. Samn­ingar eru í gildi milli bænda og rík­is­sjóðs. Mjólk­ur­sam­salan kaupir mjólk af Auð­humlu, sam­vinnu­fé­lagi bænda og vinnur hana í vörur sem eru seldar í heild­sölu.
  2. Ef pró­fess­or­inn hefði les­ið 29. grein ­bú­vöru­laga hefði hann séð að fram­kvæmda­nefnd búvöru­samn­inga getur heim­ilað sölu inn­an­lands á mjólk umfram greiðslu­mark, ef gengið hefur á birgðir og skortur er fyr­ir­sjá­an­leg­ur. Ekki er skortur á smjöri á Íslandi þar sem fram­leiðsla úr mjólk innan greiðslu­marks annar eft­ir­spurn. Kannski hann hafi verið að hugsa um Evr­ópu árið 2017? Þar hækk­aði verð­lag á smjöri í Evr­ópu en á Íslandi hélst verð stöðugt, neyt­endur á Íslandi fundu ekki fyrir þessum hækk­un­um.
  3. Smjör er það lágt verð­lagt á Íslandi að heild­sölu­verð á smjöri frá Mjólk­ur­sam­söl­unni er lægra en kostn­að­ur­inn við að kaupa hrá­efnið (mjólk­ina) sem þarf í smjör­ið. Ein­falt er að ­googla smjör­gerð til að sjá að til að búa til 1 k­g af smjöri þarf fitu úr 22-27 lítrum af mjólk (eftir fitu­inni­haldi mjólk­ur). Lág­marks­verð til bænda (fyrir greiðslu­mark/kvóta) er 90,48 kr per lítra. Innan greiðslu­marks er miðað við að helm­ing­ur­inn af verð­inu sé fyrir fitu­hluta mjólk­ur­inn­ar. Verð mjólk­ur­hrá­efnis er því á milli 995 - 1222 kr. til þess að búa til 1 k­g af smjöri. Verð á 1 k­g af smjöri í heild­sölu frá Mjólk­ur­sam­söl­unni sem ákvarðað er af verð­lags­nefnd er 834 kr.
    Auglýsing
    Eins og áður hefur komið fram hefur á und­an­förnum árum selst meira af „fitu­vörum“ en „prótein­vörum“ hér á Íslandi. Greiðslu­mark bænda, sem fullt verð greið­ist fyr­ir, mið­ast við eft­ir­spurn eftir fitu­vörum, en fram­leiðsla á und­an­rennu innan greiðslu­marks er umfram þarfir inn­an­lands­mark­aðar sem nemur 19 milljón lítrum á þessu ári.  Ef fram­leiða ætti smjör úr mjólk umfram greiðslu­mark til sölu á inn­an­lands­mark­aði, yrði því að miða við að smjör­salan yrði að standa undir öllu verði mjólk­ur­lítrans frá bónda, en ekki bara 50% eins og í dæm­inu að ofan.
  4. Ef tekin væri sú ólík­lega ákvörðun að selja ætti marg­um­rætt smjör úr „um­fram­mjólk“ á inn­an­lands­mark­aði þyrfti að byrja á því að greiða bónd­anum mis­mun­inn á því verði sem hann hefur fengið greitt fyrir „um­fram­mjólk“ og lög­bundnu lág­marks­verði fyrir mjólk sem fer á inn­an­lands­markað (mis­mun­ur­inn er 60,48 kr./lít­er. Eða: 90,48 kr. – 30 kr.) Bara þessi við­bót­ar­greiðsla fyrir mjólk­ur­hrá­efnið væri ríf­lega 400 millj­ónir króna fyrir 300 tonn af smjöri, eða meira en 1300 kr. per k­g af smjöri.
  5. Það blasir við að Mjólk­ur­sam­salan hefur ekki fjár­hags­legar for­sendur til þess að tapa mörg hund­ruð millj­ónum á því að setja meira smjör á markað en eft­ir­spurn er eft­ir. Sjá má af útreikn­ingnum að framan að til­laga pró­fess­ors­ins um að lækka verð á smjöri er til þess fallin að valda enn frekara tapi en þegar er af fram­leiðslu og sölu smjörs. Pró­fess­or­inn getur ekki leyft sér að líta fram hjá þeirri stað­reynd, að ef að selja á mjólk­ur­vörur á inn­an­lands­mark­aði, þá verður afurða­stöð, hver sem hún er, að virða það lág­marks­verð á mjólk til bónda sem stjórn­völd hafa ákveð­ið.
  6. Að lokum er rétt að upp­lýsa að Mjólk­ur­sam­salan hefur ítrekað gert grein fyrir kostn­aði við smjörvinnslu og annarri starf­semi fyrir Atvinnu­vega­ráðu­neyt­inu og nefndum sem hafa verið að störf­um. Hægt er að lesa í fund­ar­gerð verð­lags­nefnd­ar­innar að Mjólk­ur­sam­salan fór t.d ít­ar­lega yfir starf­semi sína í nóv­em­ber árið 2017.

Höf­undur er sam­skipta­stjóri Mjólk­ur­sam­söl­unn­ar.

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Kórónaveiran breiðist út – Viðbúnaður aukinn í Bandaríkjunum
Alþjóðaheilbrigðisstofnunin WHO hefur lýst því yfir, að nauðsynlegt sé að auka viðbúnað til að hefta útbreiðslu kórónaveirunnar.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Magnús Halldórsson
Ekki gleyma listinni í stjórnmálabröltinu
Kjarninn 21. febrúar 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra setti tvo dómara við Landsrétt í dag.
Sandra og Ása settar dómarar við Landsrétt
Dómsmálaráðherra hefur ákveðið að setja tvö af þeim þremur umsækjendum sem metnir voru hæfastir til að gegna embætti dómara við Landsrétt í embætti við réttinn. Niðurstaða dómnefndar tók breytingum frá því að hún lá fyrir í drögum og þar til hún var birt.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Pottersen
Pottersen
Pottersen – 30. þáttur: Minning um helkrossa
Kjarninn 21. febrúar 2020
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Allt um nýju Samsung símana
Kjarninn 21. febrúar 2020
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Greiða atkvæði um samúðarverkfall
Verkföll Eflingarfélaga hjá einkareknum skólum og nágrannasveitarfélögum Reykjavíkurborgar verða sett í atkvæðagreiðslu eftir helgi.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Þórður Snær Júlíusson
Stöðu hverra þarf raunverulega að „leiðrétta“?
Kjarninn 21. febrúar 2020
Frosti hættur hjá ORF Líftækni
Forstjóri ORF Líftækni hefur sagt upp störfum hjá fyrirtækinu, en mun sinna starfinu áfram þar til eftirmaður verður ráðinn. Vinna við að finna þann aðila er þegar hafin.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar