Áfram með smjörið

Samskiptastjóri Mjólkursamsölunnar svarar svargrein prófessors í hagfræði við grein hennar um smjör.

Auglýsing

Nauðsynlegt er að halda áfram spjalli um mjólkuriðnaðinn til þess að halda hlutum til haga. Þórólfur Matthíasson prófessor í hagfræði hélt ákveðnum atriðum fram í grein sinni sem er svarað í sex stuttum punktum.

 

  1. Það er staðreynd að Mjólkursamsalan fær ekki greidda neina styrki úr ríkissjóði. Samningar eru í gildi milli bænda og ríkissjóðs. Mjólkursamsalan kaupir mjólk af Auðhumlu, samvinnufélagi bænda og vinnur hana í vörur sem eru seldar í heildsölu.
  2. Ef prófessorinn hefði lesið 29. grein búvörulaga hefði hann séð að framkvæmdanefnd búvörusamninga getur heimilað sölu innanlands á mjólk umfram greiðslumark, ef gengið hefur á birgðir og skortur er fyrirsjáanlegur. Ekki er skortur á smjöri á Íslandi þar sem framleiðsla úr mjólk innan greiðslumarks annar eftirspurn. Kannski hann hafi verið að hugsa um Evrópu árið 2017? Þar hækkaði verðlag á smjöri í Evrópu en á Íslandi hélst verð stöðugt, neytendur á Íslandi fundu ekki fyrir þessum hækkunum.
  3. Smjör er það lágt verðlagt á Íslandi að heildsöluverð á smjöri frá Mjólkursamsölunni er lægra en kostnaðurinn við að kaupa hráefnið (mjólkina) sem þarf í smjörið. Einfalt er að googla smjörgerð til að sjá að til að búa til 1 kg af smjöri þarf fitu úr 22-27 lítrum af mjólk (eftir fituinnihaldi mjólkur). Lágmarksverð til bænda (fyrir greiðslumark/kvóta) er 90,48 kr per lítra. Innan greiðslumarks er miðað við að helmingurinn af verðinu sé fyrir fituhluta mjólkurinnar. Verð mjólkurhráefnis er því á milli 995 - 1222 kr. til þess að búa til 1 kg af smjöri. Verð á 1 kg af smjöri í heildsölu frá Mjólkursamsölunni sem ákvarðað er af verðlagsnefnd er 834 kr.
    Auglýsing
    Eins og áður hefur komið fram hefur á undanförnum árum selst meira af „fituvörum“ en „próteinvörum“ hér á Íslandi. Greiðslumark bænda, sem fullt verð greiðist fyrir, miðast við eftirspurn eftir fituvörum, en framleiðsla á undanrennu innan greiðslumarks er umfram þarfir innanlandsmarkaðar sem nemur 19 milljón lítrum á þessu ári.  Ef framleiða ætti smjör úr mjólk umfram greiðslumark til sölu á innanlandsmarkaði, yrði því að miða við að smjörsalan yrði að standa undir öllu verði mjólkurlítrans frá bónda, en ekki bara 50% eins og í dæminu að ofan.
  4. Ef tekin væri sú ólíklega ákvörðun að selja ætti margumrætt smjör úr „umframmjólk“ á innanlandsmarkaði þyrfti að byrja á því að greiða bóndanum mismuninn á því verði sem hann hefur fengið greitt fyrir „umframmjólk“ og lögbundnu lágmarksverði fyrir mjólk sem fer á innanlandsmarkað (mismunurinn er 60,48 kr./líter. Eða: 90,48 kr. – 30 kr.) Bara þessi viðbótargreiðsla fyrir mjólkurhráefnið væri ríflega 400 milljónir króna fyrir 300 tonn af smjöri, eða meira en 1300 kr. per kg af smjöri.
  5. Það blasir við að Mjólkursamsalan hefur ekki fjárhagslegar forsendur til þess að tapa mörg hundruð milljónum á því að setja meira smjör á markað en eftirspurn er eftir. Sjá má af útreikningnum að framan að tillaga prófessorsins um að lækka verð á smjöri er til þess fallin að valda enn frekara tapi en þegar er af framleiðslu og sölu smjörs. Prófessorinn getur ekki leyft sér að líta fram hjá þeirri staðreynd, að ef að selja á mjólkurvörur á innanlandsmarkaði, þá verður afurðastöð, hver sem hún er, að virða það lágmarksverð á mjólk til bónda sem stjórnvöld hafa ákveðið.
  6. Að lokum er rétt að upplýsa að Mjólkursamsalan hefur ítrekað gert grein fyrir kostnaði við smjörvinnslu og annarri starfsemi fyrir Atvinnuvegaráðuneytinu og nefndum sem hafa verið að störfum. Hægt er að lesa í fundargerð verðlagsnefndarinnar að Mjólkursamsalan fór t.d ítarlega yfir starfsemi sína í nóvember árið 2017.

Höfundur er samskiptastjóri Mjólkursamsölunnar.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Davíð Helgason, einn stofnenda og fyrrum forstjóri Unity.
Segir Ísland geta orðið „einhvers konar tilraunasetur fyrir framtíðina“
Frumkvöðullinn og milljarðamæringurinn Davíð Helgason flytur til Íslands í sumar og ætlar að fjárfesta í fyrirtækjunum sem vinna gegn loftslagsvandanum. Að hans mati er margt sem gerir landið að góðum fjárfestingarkosti.
Kjarninn 18. maí 2021
Palestínumennirnir fimm fyrir utan húsnæði Útlendingastofnunar í Hafnarfirði í dag.
„Við viljum frekar deyja á götunni á Íslandi en að fara aftur til Grikklands“
„Íslensk yfirvöld hlusta ekkert á okkur. Þó að þau viti hvernig ástandið er í okkar heimalandi og þær áhyggjur sem við höfum. Ég meina, húsin sem við bjuggum í hafa sum verið jöfnuð við jörðu.“ Þetta segir Palestínumaður sem er lentur á götunni á Íslandi.
Kjarninn 18. maí 2021
Fasteignaverð hækkar meira með hverjum mánuðinum sem líður, þar sem eftirspurn er mikil og minna er um nýbyggingar.
Ekki meiri hækkun síðan árið 2017
Fasteignaverð á höfuðborgarsvæðinu hækkaði um 13,7 prósent í apríl á ársgrundvelli, miðað við vísitölu Þjóðskrár. Vísitalan hefur ekki hækkað jafnmikið milli ára síðan í desember 2017.
Kjarninn 18. maí 2021
Þröstur Ólafsson
Var þanþolið rofið?
Kjarninn 18. maí 2021
„Þegar mikil eftirspurn er eftir húsnæði getur fyrirvari um ástandsskoðun fasteignar talist kauptilboði til frádráttar,“ segir í greinargerð með þingsályktunartillögunni.
Ástandsskýrslur fylgi öllum seldum fasteignum
Nýsamþykkt þingsályktunartillaga felur ráðherra að móta frumvarp um ástandsskýrslur fasteigna. Slíkum skýrslum er ætlað að auka traust í fasteignaviðskiptum en ábyrgð vegna galla sem ekki koma fram í ástandsskýrslum mun falla á matsaðila.
Kjarninn 18. maí 2021
Allir hljóta að hafa skoðun á vegferð Ísraelsmanna að mati Hönnu Katrínar Friðriksson þingmanns Viðreisnar.
„Við Íslendingar höfum sterka rödd á alþjóðavettvangi“
Íslensk stjórnvöld þurfa að láta í sér heyra og hvetja aðra til að gera slíkt hið sama vegna átaka milli Ísraels og Palestínu að mati þingmanna Viðreisnar og Framsóknarflokks. Þó svo að íslenska þjóðin sé fámenn hafi hún sterka rödd og hana þurfi að nota.
Kjarninn 18. maí 2021
Samkvæmt ASÍ og BSRB er skuldasöfnun ríkisins ekki áhyggjuefni þegar vextir eru lágir
Gagnrýna „afkomubætandi ráðstafanir“ og vilja breyta fjármálareglum
Sérfræðingahópur á vegum ASÍ og BSRB varar stjórnvöld við að beita niðurskurði í yfirstandandi kreppu og segir að fjármálareglur hins opinbera þurfi að vera sveigjanlegri í nýrri skýrslu um efnahagsleg áhrif faraldursins.
Kjarninn 18. maí 2021
Græni miðinn er aftur kominn upp á gafl Hafnarborgar.
Listaverk sem fjarlægt var af bæjaryfirvöldum í Hafnarfirði komið upp á nýjan leik
Listaverk þeirra Libiu Castro og Ólafs Ólafssonar var fjarlægt af gafli Hafnarborgar fyrr í þessum mánuði að beiðni bæjaryfirvalda. Listaverkið er nú aftur komið upp en líklega hafa bæjaryfirvöld látið undan þrýstingi fagfélaga að mati listamannanna.
Kjarninn 18. maí 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar