Hvað getum við lært af COVID-19 um sjálfbærni og loftslagslausnir?

Dr. Snjólaug Ólafsdóttir segir að nú sé tækifæri til að innleiða sjálfbærni í kerfin okkar, fyrirtæki, venjur og líf um leið og við byggjum okkur upp aftur eftir COVID-19.

Auglýsing

#1 Hlustum á sér­fræð­inga

Til að sporna við COVID-19 höfum við Íslend­ingar haft sér­fræð­inga í fram­lín­unni, annað en flestar aðrar þjóðir þar sem póli­tíkin hefur stýrt umræðum og við­brögð­um. Hér hafa ákvarð­anir byggt á með­mælum sér­fræð­inga sem hafa fengið rými til að bregð­ast við eftir þeirra reynslu og þekk­ingu. Árang­ur­inn hefur vakið athygli á alþjóða­vett­vang­i. 

Í skýrsl­unni Heimur í hættu, sem kom út í sept­em­ber 2019 hjá Global Perpared­ness Mon­itor­ing Board (GPMB), sem er sam­starfs­verk­efni Alþjóða­heil­brigð­is­mála­stofn­un­ar­innar (WHO) og Alþjóða­banka­stofn­ana (e. World Bank Group) kom fram að alvar­legur svæð­is­bund­inn eða alþjóð­legur heims­far­aldur væri yfir­vof­andi, að hann myndi valda mörgum dauðs­föllum og setja hag­kerfin í upp­nám. Ef alþjóða­sam­fé­lagið hefði hlustað fyrr á sér­fræð­ing­ana þá hefðu kerfin okkar verið betur í stakk búin fyrir þennan far­ald­ur.

Þetta er umhugs­un­ar­vert varð­andi sjálf­bærni og lofts­lags­mál – við höfum nú þegar eytt ára­tugum í að draga nið­ur­stöður sér­fræð­inga í efa varð­andi alvar­leika lofts­lags­breyt­inga. Hver skýrslan á fætur annarri á vegum milli­ríkja­nefndar Sam­ein­uðu þjóð­anna um lofts­lags­breyt­ingar (IPCC) dregur fram sífellt svart­ari mynd af því sem vofir yfir. Samt höfum við ekki farið í öfl­ugar kerf­is­bundnar breyt­ingar til að draga úr áhrifum lofts­lags­breyt­inga. 

#2 Gerum ráð fyrir að það sem kemur fyrir aðra geti komið fyrir okkur

Mikil gagn­rýni hefur verið á leið­toga heims­ins þar sem ekki var gripið nógu snemma til ráð­staf­ana vegna veirunnar þegar hún kom upp í Kína. Meðal ann­ars vegna þess að ekki var gert ráð fyrir að það sem gerð­ist í Kína gæti ger­st  Vest­ur­lönd­um. 

Auglýsing
Þegar lofts­lags­málin eru ann­ars­vegar heyrum við af hita­bylgj­um, flóðum og hækk­andi sjáv­ar­yf­ir­borði en tengjum ekki við að þetta geti gerst hjá okk­ur. Afleið­ingar lofts­lags­breyt­inga verða á alþjóða­vísu og þó þær séu alvar­legri erlendis ennþá þurfum við að grípa strax til aðgerða til að sporna við þeim.

#3 Það sem þú gerir hefur áhrif á aðra

Covid-19 veiran berst með mann­legum sam­skiptum og það hversu hratt hún hefur breiðst út um allan heim sýnir okkur hve þétt mann­legur vefur er ofinn. Hegðun okkar hefur mikil áhrif á aðra. Ekki bara nán­ustu fjöl­skyldu, nágranna og bæj­ar­fé­lag heldur heim­inn all­an. Við getum hægt á dreif­ingu veirunnar og minnkað álagið á heil­brigð­is­kerfið svo það ráði betur við aðstæð­ur.

Sama á við um lofts­lags- og sjálf­bærni­mál. Margir telja að ein­stak­lingur eða eitt fyr­ir­tæki hafi engin áhrif í stóra sam­heng­inu. Það finnst mér sorg­leg afstaða – að trúa því að maður skipti ekki máli. Við getum með hegðun okkar sem ein­stak­ling­ar, fyr­ir­tæki og þjóð hægt á skað­legum umhverf­is­á­hrifum og gefið þannig jörð­inni tíma til að ráða við aðstæð­ur.

Ekki halda að þú skiptir ekki máli, við erum öll almanna­varn­ir.

#4 Við­ur­kennum það sem erfitt er að við­ur­kenna

Mikil gagn­rýni hefur verið á yfir­völd í Tíról vegna þess að ekki var brugð­ist strax við ábend­ingum frá Íslandi um að skíða­fólk væri að koma smitað heim frá skíða­svæð­inu Ischgl. Yfir­völd þar voru lengi í afneit­un. Ferða­menn í Ischgl skiptu þús­undum á degi hverjum og má rekja smit víðs­vegar um Evr­ópu þang­að.

Það er erfitt að við­ur­kenna að líf okkar eða lífs­við­ur­væri sé að hafa skað­leg áhrif – hvort sem það eru veirusmit eða lofts­lags­á­hrif. Þess vegna er erfitt að horfa á venjur sínar og verk­ferla m.t.t. sjálf­bærni, af því við munum finna eitt­hvað óþægi­legt. Við getum gert marga hluti betur en það er ekki fyrr en við við­ur­kennum vand­ann að við getum tekið á hon­um. 

#5 Við getum brugð­ist hratt við nýjum aðstæðum

Sam­skipti hafa breyst á undra­skömmum tíma. Við höfum fundið nýjar leiðir til að vinna saman án þess að vera sam­an. Við notum tækni til að minnka alla „físíska“ snertifleti um leið og við notum hana til að auka and­lega snertifleti. Við erum að upp­götva nýjar leiðir til að lifa og starfa í nýju umhverfi. Það er ekki hnökra­laust en það sem þarf að ger­ast það er gert.

Við vitum að til að verða sjálf­bært sam­fé­lag þurfum við að gera breyt­ing­ar. Áherslur hjá hinu opin­bera, hvernig við rekum fyr­ir­tækin okkar og hvernig við lifum líf­inu sem ein­stak­lingar þarf að breyt­ast til að sporna við hlýn­andi lofts­lagi og til að sam­fé­lagið verði sjálf­bært. Þar eru margar áskor­anir en við getum náð tökum á þeim eins og þeim sem við fáumst við í dag. 

#6 Í nýjum aðstæðum tekur tíma að læra nýjar venjur

Við búum í nýjum veru­leika. Hér eru leik­reglur aðrar en þær sem við ólumst upp við. Við þurfum að halda tveggja metra fjar­lægð frá öllum sem við búum ekki með. Við eigum að halda okkur heima þó við séum bara með kvef, líka ef við höldum að við séum að fá kvef. Það er erfitt að fara eftir nýjum reglum og þær vilja gleym­ast í augna­blik­inu. Tveir metrar geta verið fljót­andi þegar maður rekst á góðan vin.

Sama gildir um að verða sjálf­bært sam­fé­lag. Við erum alin upp við ákveðnar venjur og þeim er erfitt að breyta. Sér­stak­lega þegar við höfum ekki Víði sjálf­bærn­innar til að segja okkur til dag­lega. Því er mik­il­vægt að sýna sér og öðrum skiln­ing á meðan við erum að læra. Þetta snýst ekki bara um pappír eða plast heldur nýjar sam­skipta­regl­ur. Þegar við drögum úr sóun og útblæstri eða beinum við­skiptum til ábyrg­ari aðila erum við að taka til­lit til fólks sem við sjáum ekki en höfum áhrif á í dag­legu lífi og vinnu. Þegar við gleymum tveggja metra regl­unni í augna­blik stígum við til baka. Eins getum við stígið til baka þegar við dettum í gamla vana og haldið áfram nýjum venjum í átt að sjálf­bærni.

Það er margt sem við getum lært af við­brögðum okkar við COVID-19 um það hver við erum og hvernig við getum spornað við lofts­lags­breyt­ing­um. Nú er tæki­færi til að inn­leiða sjálf­bærni í kerfin okk­ar, fyr­ir­tæki, venjur og líf um leið og við byggjum okkur upp aftur eftir þetta tíma­bil. Við höfum séð margt á síð­ustu vikum sem okkur óraði ekki fyrir að gæti gerst. Bíðum ekki eftir að afleið­ingar lofts­lags­breyt­inga hafi for­dæma­laus áhrif á líf okk­ar.

Höf­undur er stofn­andi And­rýmis sjálf­bærni­set­urs.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, þingmaður Pírata.
Tímasetning kosninganna ekki einkamál ríkisstjórnarinnar
Þingmaður Pírata telur að nú sé kominn tími til að ríkisstjórnin greini frá því hvenær kosningar verða á næsta ári, það sé mikilvægt lýðræðismál. Þingflokksformaður Sjálfstæðisflokksins segir sjálfsagt að meirihlutinn starfi saman til loka október 2021.
Kjarninn 29. maí 2020
Arngrímur Brynjólfsson
„Við gerðum bara gott úr þessu“
Skipstjórinn á Heinaste sem var handtekinn og settur í farbann í Namibíu um síðustu jól segist hafa viljað vera þar í landi á öðrum forsendum. Hann hafi þó ekki látið það trufla sig en hann og eiginkona hans notuðu tækifærið og ferðuðust um landið.
Kjarninn 29. maí 2020
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra lagði frumvarpið fram í mars.
Frumvarp ráðherra mun gera framkvæmd upplýsingalaga „flóknari og óskilvirkari“
Úrskurðarnefnd um upplýsingamál gagnrýnir frumvarp forsætisráðherra um breytingar á upplýsingalögum í umsögn sem birtist í gær. Verði frumvarpið að lögum muni það valda enn tíðari og lengri töfum á afgreiðslu erinda á grundvelli upplýsingalaga.
Kjarninn 29. maí 2020
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir – Heimajarðgerð
Kjarninn 29. maí 2020
Alma Möller landlæknir og Kári Stefánsson forstjóri ÍE á upplýsingafundi almannavarna.
Ríkið hefur ekki greitt Íslenskri erfðagreiningu neitt fyrir skimanir
Íslensk erfðagreining hefur ekkert fengið greitt frá íslenskum yfirvöldum fyrir skimanir sínar gegn veirunni. Kári Stefánsson forstjóri fyrirtækisins verðmat framlag fyrirtækisins til samfélagsins á þrjá milljarða króna í Kastljósi á miðvikudagskvöld.
Kjarninn 29. maí 2020
Icelandair Group er efst á lista, enda með meira en eitt og hálft prósent íslenska vinnumarkaðarins í hlutastarfi í mars og apríl.
Fyrirtækin sem fengu mest út úr hlutabótaleiðinni í mars og apríl
Í skýrslu Ríkisendurskoðunar um hlutabótaleiðina má finna niðurbrot á því hversu mikið fé rann frá Vinnumálastofnun til starfsmanna fyrirtækja sem nýttu hlutabótaleiðina í mars og apríl. Kjarninn tók það helsta saman.
Kjarninn 28. maí 2020
Samkeppniseftirlitið sektar Símann um 500 milljónir
Samkvæmt Samkeppniseftirlitinu hefur Síminn brotið gegn skilyrðum í sáttum sem fyrirtækið hefur á undanförnum árum gert við eftirlitið. Það telur að brotin séu alvarleg og sektar Símann vegna þessa um 500 milljónir króna. Síminn ætlar að áfrýja.
Kjarninn 28. maí 2020
Skúli Eggert Þórðarson er ríkisendurskoðandi.
Talin hafa breytt launaseðlum til að ná hærri greiðslum úr ríkissjóði vegna hlutabótaleiðar
Ríkisendurskoðun telur að leiða megi líkum að því að ákveðinn hópur sem nýtti sér hlutabótaleiðina hafi breytt áður uppgefnum launum til hækkunar svo þeir myndu fá hærri greiðslur úr ríkissjóði. Hækkunin í heild nemur 114 milljónum króna.
Kjarninn 28. maí 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar