Tölum íslensku við útlendinga

Eiríkur Rögnvaldsson, prófessor emeritus í íslenskri málfræði, birtir nú pistla á Kjarnanum um heilræði eða boðorð um íslenska málrækt. Hér kemur sextándi pistillinn.

Auglýsing

16. Til að efla íslensku og tryggja fram­tíð hennar er mik­il­vægt að skipta ekki yfir í ensku heldur nota íslensku í sam­skiptum við fólk sem vill og reynir að tala mál­ið.

Eitt sinn hafði blaðið Grapevine, sem gefið er út á ensku í Reykja­vík, sam­band við mig og bað mig að svara spurn­ing­unni „Why is Icelandic such a difficult langu­age to learn?“ eða „Hvers vegna er svona erfitt að læra íslensku?“. Þetta er goð­sögn sem margir þekkja, að íslenska sé með erf­ið­ustu málum. Vissu­lega er ýmis­legt í íslensku sem getur verið snú­ið, en það fer þó að tals­verðu leyti eftir móð­ur­máli mál­nem­ans og þeim tungu­málum sem hann hefur haft kynni af.

Íslenska er t.d. talin til­tölu­lega erfið fyrir fólk með ensku að móð­ur­máli enda hefur hún ríku­legar beyg­ingar miðað við ensku, en slíkt ætti ekki að koma t.d. fólki af slav­neskum upp­runa á óvart. Íslenska er líka talin erfið fyrir margt fólk frá Asíu, sér­stak­leg ef það kann ekk­ert vest­rænt tungu­mál. Það eru ákveðin sér­kenni í íslensku hljóð­kerfi og setn­inga­gerð sem geta vaf­ist fyrir útlend­ing­um, en þegar á heild­ina er litið er varla hægt að segja að íslenska sé erf­ið­ari en gengur og ger­ist um tungu­mál.

En hitt er vissu­lega rétt að mörgum útlend­ingum finnst erfitt að læra íslensku og hika við að tala hana við Íslend­inga. Ein ástæðan fyrir því er örugg­lega sú að Íslend­ingar eru ekki – eða hafa ekki verið – sér­lega umburð­ar­lyndir gagn­vart beyg­ing­ar­vill­um, erlendum hreim, og öðrum merkjum um ófull­komna íslensku. Ísland var til skamms tíma ein­tyngt sam­fé­lag og við vorum þess vegna ekki vön því að heyra útlend­inga reyna að tala málið og hætti til að gagn­rýna til­raunir þeirra til þess harka­lega.

Auglýsing

Því er oft haldið fram að nær allir Íslend­ingar kunni ensku og þótt það sé sann­ar­lega ofmælt er samt eng­inn vandi að búa í íslensku þjóð­fé­lagi árum og jafn­vel ára­tugum saman án þess að kunna íslensku því að enskan er alls stað­ar. Það getur auð­vitað verið hent­ugt fyrir þá sem hingað koma, en ber í sér hættu fyrir íslensk­una. Það þýðir að þrýst­ingur á og hvati til að læra málið er ekki alltaf mjög mik­ill, a.m.k. ekki fyrir fólk í fullri vinnu sem það hefur nóg með að sinna.

Við höfum ekki heldur staðið okkur nógu vel í að auð­velda fólki að læra mál­ið. Mál­færni fæst nefni­lega ekki nema með æfingu, og til að ná valdi á tungu­máli þurfum við að fá tæki­færi til að nota það við mis­mun­andi aðstæð­ur. Útlend­ingar kvarta oft yfir því að það sé ómögu­legt að læra íslensku af Íslend­ingum því að þeir skipta svo oft yfir í ensku um leið og þeir átta sig á því að við­mæl­and­inn talar íslensku ekki reiprenn­andi.

Þetta þarf að breyt­ast – við þurfum að auð­velda útlend­ingum að læra íslensku og nota hana á öllum svið­um, við þurfum að vera þol­in­móð­ari og umburð­ar­lynd­ari við fólk sem er að læra mál­ið, og við þurfum að vera jákvæð gagn­vart allri íslensku­notkun, þótt fram­burður sé ekki full­kom­inn, beyg­ingar vanti stundum og setn­inga­gerðin sé óhefð­bund­in. Íslenska er alls kon­ar.



Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Víðir Reynisson yfirlögregluþjónn hefur ekki áhyggjur af því að almenningur sé orðin ónæmur eða hættur að hlusta þegar almannavarnastig er sett á.
„Almannavarnir lýsa ekki yfir almannavarnarstigi af léttuð“
Víðir Reynisson yfirlögregluþjónn telur að almenningur taki yfirlýsingu neyðarástands vegna COVID-19 ekki af meiri léttúð, þrátt fyrir að neyðarástandi hafi verið lýst yfir fjórum sinnum á síðustu tveimur árum.
Kjarninn 19. janúar 2022
Engin starfsemi hefur verið í kísilverksmiðjunni í Helguvík í rúmlega fjögur ár.
Bæjarstjórnin skorar á Arion banka að hætta við áform um endurræsingu kísilversins
Bæjarstjórn Reykjanesbæjar skorar á Arion banka að falla frá áformum um endurræsingu kísilversins í Helguvík og hefja viðræður við sveitarfélagið um aðrar og grænni leiðir.
Kjarninn 19. janúar 2022
Willum Þór Þórsson heilbrigðisráðherra.
Hraðpróf í tengslum við smitgát úr sögunni og fólk í einangrun má fara í stutta göngutúra
Heilbrigðisráðherra hefur staðfest reglugerð þess efnis að þeir sem eru í smitgát þurfi ekki lengur að fara í hraðpróf, heldur einungis að fara gætilega. Einnig er rýmkað fyrir útiveru þeirra sem eru í einangrun.
Kjarninn 19. janúar 2022
Tómas A. Tómasson þingmaður Flokks fólksins.
„Það er ósanngjarnt að reka fólk heim þegar það getur unnið“
Þingmaður Flokks fólksins gerði málefni eldri borgara að umtalsefni á þinginu í dag.
Kjarninn 19. janúar 2022
Bólusetning með bóluefni Pfizer er hafin í Nepal.
Meira en milljarður skammta loks afhentur í gegnum COVAX
Markmið COVAX-samstarfsins náðust ekki á síðasta ári. Þó er komið að þeim áfanga að milljarður skammta hefur verið afhentur í gegnum samstarfið. Mun betur má ef duga skal.
Kjarninn 19. janúar 2022
Launafólk í verri stöðu en fyrir ári síðan
Þrátt fyrir mikinn hagvöxt í fyrra hefur fjárhagsstaða og andleg heilsa launafólks versnað töluvert á milli ára, samkvæmt nýrri skoðanakönnun frá Vörðu. Tæpur helmingur innflytjenda segist nú eiga erfitt með að ná endum saman.
Kjarninn 19. janúar 2022
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Vísar gagnrýni um samráðsleysi til föðurhúsanna
Sóttvarnalæknir vísar á bug gagnrýni um að hann hafi aðeins samráð við sjálfan sig. Hann á ekki von á því að leggja fram nýtt minnisblað þar til gildandi samkomutakmarkanir renna út. Til greina kemur að stytta einangrun smitaðra.
Kjarninn 19. janúar 2022
Fyrrverandi bæjarstjóri í Hafnarfirði ráðin sem aðstoðarmaður ráðherra
Guðmundur Ingi Guðbrandsson, félagsmála- og vinnumarkaðsráðherra og varaformaður Vinstri grænna, hefur ráðið tvo aðstoðarmenn. Annar var einu sinni bæjarstjóri og síðar framkvæmdastjóri ASÍ um árabil.
Kjarninn 19. janúar 2022
Meira úr sama flokkiÁlit