Tölum íslensku við útlendinga

Eiríkur Rögnvaldsson, prófessor emeritus í íslenskri málfræði, birtir nú pistla á Kjarnanum um heilræði eða boðorð um íslenska málrækt. Hér kemur sextándi pistillinn.

Auglýsing

16. Til að efla íslensku og tryggja fram­tíð hennar er mik­il­vægt að skipta ekki yfir í ensku heldur nota íslensku í sam­skiptum við fólk sem vill og reynir að tala mál­ið.

Eitt sinn hafði blaðið Grapevine, sem gefið er út á ensku í Reykja­vík, sam­band við mig og bað mig að svara spurn­ing­unni „Why is Icelandic such a difficult langu­age to learn?“ eða „Hvers vegna er svona erfitt að læra íslensku?“. Þetta er goð­sögn sem margir þekkja, að íslenska sé með erf­ið­ustu málum. Vissu­lega er ýmis­legt í íslensku sem getur verið snú­ið, en það fer þó að tals­verðu leyti eftir móð­ur­máli mál­nem­ans og þeim tungu­málum sem hann hefur haft kynni af.

Íslenska er t.d. talin til­tölu­lega erfið fyrir fólk með ensku að móð­ur­máli enda hefur hún ríku­legar beyg­ingar miðað við ensku, en slíkt ætti ekki að koma t.d. fólki af slav­neskum upp­runa á óvart. Íslenska er líka talin erfið fyrir margt fólk frá Asíu, sér­stak­leg ef það kann ekk­ert vest­rænt tungu­mál. Það eru ákveðin sér­kenni í íslensku hljóð­kerfi og setn­inga­gerð sem geta vaf­ist fyrir útlend­ing­um, en þegar á heild­ina er litið er varla hægt að segja að íslenska sé erf­ið­ari en gengur og ger­ist um tungu­mál.

En hitt er vissu­lega rétt að mörgum útlend­ingum finnst erfitt að læra íslensku og hika við að tala hana við Íslend­inga. Ein ástæðan fyrir því er örugg­lega sú að Íslend­ingar eru ekki – eða hafa ekki verið – sér­lega umburð­ar­lyndir gagn­vart beyg­ing­ar­vill­um, erlendum hreim, og öðrum merkjum um ófull­komna íslensku. Ísland var til skamms tíma ein­tyngt sam­fé­lag og við vorum þess vegna ekki vön því að heyra útlend­inga reyna að tala málið og hætti til að gagn­rýna til­raunir þeirra til þess harka­lega.

Auglýsing

Því er oft haldið fram að nær allir Íslend­ingar kunni ensku og þótt það sé sann­ar­lega ofmælt er samt eng­inn vandi að búa í íslensku þjóð­fé­lagi árum og jafn­vel ára­tugum saman án þess að kunna íslensku því að enskan er alls stað­ar. Það getur auð­vitað verið hent­ugt fyrir þá sem hingað koma, en ber í sér hættu fyrir íslensk­una. Það þýðir að þrýst­ingur á og hvati til að læra málið er ekki alltaf mjög mik­ill, a.m.k. ekki fyrir fólk í fullri vinnu sem það hefur nóg með að sinna.

Við höfum ekki heldur staðið okkur nógu vel í að auð­velda fólki að læra mál­ið. Mál­færni fæst nefni­lega ekki nema með æfingu, og til að ná valdi á tungu­máli þurfum við að fá tæki­færi til að nota það við mis­mun­andi aðstæð­ur. Útlend­ingar kvarta oft yfir því að það sé ómögu­legt að læra íslensku af Íslend­ingum því að þeir skipta svo oft yfir í ensku um leið og þeir átta sig á því að við­mæl­and­inn talar íslensku ekki reiprenn­andi.

Þetta þarf að breyt­ast – við þurfum að auð­velda útlend­ingum að læra íslensku og nota hana á öllum svið­um, við þurfum að vera þol­in­móð­ari og umburð­ar­lynd­ari við fólk sem er að læra mál­ið, og við þurfum að vera jákvæð gagn­vart allri íslensku­notkun, þótt fram­burður sé ekki full­kom­inn, beyg­ingar vanti stundum og setn­inga­gerðin sé óhefð­bund­in. Íslenska er alls kon­ar.



Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra skrifaði undir reglugerð um útlendinga sem tók gildi 15. júní.
Hægt að senda á brott útlendinga í „ólögmætri dvöl“ þrátt fyrir tilslökun gagnvart öðrum
Skortur á beinum flugum, flugsamgöngum til heimalands eða hár kostnaður við ferðalög eru ekki ástæður sem íslensk stjórnvöld taka gildar fyrir dvöl hérlendis án dvalarleyfis eða áritunar.
Kjarninn 4. júlí 2020
Flennistór mynd af þáttastjórnandanum Tucker Carlson á höfuðstöðvum Fox News.
„Tucker Carlson 2024?“
Áhrifamenn meðal repúblikana og íhaldssamir álitsgjafar í Bandaríkjunum telja raunhæft að Tucker Carlson, þáttastjórnandi á Fox News sem milljónir fylgjast með á hverju kvöldi, gæti náð langt ef hann kysi að fara í forsetaframboð árið 2024.
Kjarninn 4. júlí 2020
Ríkisstjórnin sem vill halda áfram, en mun mögulega ekki geta það
Stjórnmálaflokkarnir vega nú og meta hvenær þeir eru líklegir til að hámarka árangur sinn í kosningum. Og eru fyrir nokkuð löngu síðan farnir að máta sig í næstu ríkisstjórn. Þar virðast, eins og er, aðallega vera tveir skýrir valkostir á borðinu.
Kjarninn 4. júlí 2020
„Keyrt á sama fólkinu sem fær aldrei frídag“
Í nýrri skýrslu Rannsóknamiðstöðvar ferðamála um aðstæður erlends starfsfólks í ferðaþjónustu kemur margt varhugavert fram, m.a. að fólk þurfi að vinna margar vikur í röð og að vikulegur frídagur hafi ekki verið virtur.
Kjarninn 4. júlí 2020
Kortið sýnir útbreiðslu hita í hluta Síberíu 20. júní.
Hitamet staðfest á einum kaldasta stað jarðar
Hæsti hiti: 38°C. Lægsti hiti: -67,8°C. Mismunur: 105,8 gráður. Norðurslóðir eru að hlýna þrisvar sinnum hraðar en önnur svæði í heiminum. Hlýnunin er að eiga sér stað mörgum áratugum fyrr en spár gerðu ráð fyrir.
Kjarninn 3. júlí 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir er mennta- og menningarmálaráðherra.
Menntamálaráðuneytið synjar Kjarnanum um aðgang að lögfræðiálitunum sem Lilja aflaði
Mennta- og menningarmálaráðuneytið neitar að afhenda Kjarnanum lögfræðiálitin sem Lilja D. Alfreðsdóttir aflaði í aðdraganda þess að hún ákvað að stefna skrifstofustjóra í forsætisráðuneytinu til að fá úrskurði kærunefndar jafnréttismála hnekkt.
Kjarninn 3. júlí 2020
Róbert Marshall, upplýsingafulltrúi ríkisstjórnarinnar.
Marshall-aðstoð ríkisstjórnarinnar orðin ótímabundin
Róbert Marshall hefur verið ráðinn ótímabundið í stöðu upplýsingafulltrúa ríkisstjórnarinnar, en áður hafði hann verið ráðinn tímabundið í stöðuna til þriggja mánaða.
Kjarninn 3. júlí 2020
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir – Fötin og tískan
Kjarninn 3. júlí 2020
Meira úr sama flokkiÁlit