Tölum íslensku við útlendinga

Eiríkur Rögnvaldsson, prófessor emeritus í íslenskri málfræði, birtir nú pistla á Kjarnanum um heilræði eða boðorð um íslenska málrækt. Hér kemur sextándi pistillinn.

Auglýsing

16. Til að efla íslensku og tryggja fram­tíð hennar er mik­il­vægt að skipta ekki yfir í ensku heldur nota íslensku í sam­skiptum við fólk sem vill og reynir að tala mál­ið.

Eitt sinn hafði blaðið Grapevine, sem gefið er út á ensku í Reykja­vík, sam­band við mig og bað mig að svara spurn­ing­unni „Why is Icelandic such a difficult langu­age to learn?“ eða „Hvers vegna er svona erfitt að læra íslensku?“. Þetta er goð­sögn sem margir þekkja, að íslenska sé með erf­ið­ustu málum. Vissu­lega er ýmis­legt í íslensku sem getur verið snú­ið, en það fer þó að tals­verðu leyti eftir móð­ur­máli mál­nem­ans og þeim tungu­málum sem hann hefur haft kynni af.

Íslenska er t.d. talin til­tölu­lega erfið fyrir fólk með ensku að móð­ur­máli enda hefur hún ríku­legar beyg­ingar miðað við ensku, en slíkt ætti ekki að koma t.d. fólki af slav­neskum upp­runa á óvart. Íslenska er líka talin erfið fyrir margt fólk frá Asíu, sér­stak­leg ef það kann ekk­ert vest­rænt tungu­mál. Það eru ákveðin sér­kenni í íslensku hljóð­kerfi og setn­inga­gerð sem geta vaf­ist fyrir útlend­ing­um, en þegar á heild­ina er litið er varla hægt að segja að íslenska sé erf­ið­ari en gengur og ger­ist um tungu­mál.

En hitt er vissu­lega rétt að mörgum útlend­ingum finnst erfitt að læra íslensku og hika við að tala hana við Íslend­inga. Ein ástæðan fyrir því er örugg­lega sú að Íslend­ingar eru ekki – eða hafa ekki verið – sér­lega umburð­ar­lyndir gagn­vart beyg­ing­ar­vill­um, erlendum hreim, og öðrum merkjum um ófull­komna íslensku. Ísland var til skamms tíma ein­tyngt sam­fé­lag og við vorum þess vegna ekki vön því að heyra útlend­inga reyna að tala málið og hætti til að gagn­rýna til­raunir þeirra til þess harka­lega.

Auglýsing

Því er oft haldið fram að nær allir Íslend­ingar kunni ensku og þótt það sé sann­ar­lega ofmælt er samt eng­inn vandi að búa í íslensku þjóð­fé­lagi árum og jafn­vel ára­tugum saman án þess að kunna íslensku því að enskan er alls stað­ar. Það getur auð­vitað verið hent­ugt fyrir þá sem hingað koma, en ber í sér hættu fyrir íslensk­una. Það þýðir að þrýst­ingur á og hvati til að læra málið er ekki alltaf mjög mik­ill, a.m.k. ekki fyrir fólk í fullri vinnu sem það hefur nóg með að sinna.

Við höfum ekki heldur staðið okkur nógu vel í að auð­velda fólki að læra mál­ið. Mál­færni fæst nefni­lega ekki nema með æfingu, og til að ná valdi á tungu­máli þurfum við að fá tæki­færi til að nota það við mis­mun­andi aðstæð­ur. Útlend­ingar kvarta oft yfir því að það sé ómögu­legt að læra íslensku af Íslend­ingum því að þeir skipta svo oft yfir í ensku um leið og þeir átta sig á því að við­mæl­and­inn talar íslensku ekki reiprenn­andi.

Þetta þarf að breyt­ast – við þurfum að auð­velda útlend­ingum að læra íslensku og nota hana á öllum svið­um, við þurfum að vera þol­in­móð­ari og umburð­ar­lynd­ari við fólk sem er að læra mál­ið, og við þurfum að vera jákvæð gagn­vart allri íslensku­notkun, þótt fram­burður sé ekki full­kom­inn, beyg­ingar vanti stundum og setn­inga­gerðin sé óhefð­bund­in. Íslenska er alls kon­ar.



Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Flokkur Sigurðar Inga Jóhannssonar andar ofan í hálsmál flokks Bjarna Benediktssonar samkvæmt síðustu könnunum.
Framsókn mælist næstum jafn stór og Sjálfstæðisflokkurinn
Stjórnarflokkarnir hafa tapað umtalsverðu fylgi á kjörtímabilinu. Sjálfstæðisflokkurinn nær mun verr til fólks undir fertugu en annarra á meðan að Framsókn nýtur mikilla vinsælda þar. Vinstri græn mælast með þriðjungi minna fylgi en í síðustu kosningum.
Kjarninn 24. júní 2022
Samkeppniseftirlitið ekki haft aðkomu að rannsókn á dótturfélagi Eimskips í Danmörku
Dönsk samkeppnisyfirvöld staðfesta að húsleit hafi farið fram hjá dótturfélagi Eimskips í Danmörku en vilja að öðru leyti ekki tjá sig um rannsókn málsins. Ekki hefur verið óskað eftir aðstoð Samkeppniseftirlitsins hér á landi við rannsóknina.
Kjarninn 24. júní 2022
Þórir Haraldsson er forstjóri Líflands. Félagið flytur inn korn sem það malar í hveiti annars vegar og fóður hins vegar.
Verð á hveiti hækkað um 40 prósent á hálfu ári
Litlar líkur eru á því að hveiti muni skorta hér á landi að sögn forstjóra Líflands en félagið framleiðir hveiti undir merkjum Kornax í einu hveitimyllu landsins. Verð gæti lækkað á næsta ári ef átökin í Úkraínu stöðvast fljótlega.
Kjarninn 24. júní 2022
Lilja D. Alfreðsdóttir, menningar- og viðskiptaráðherra, lagði fram tillögu um skipun starfshópsins sem var samþykkt.
Eru íslensku bankarnir að okra á heimilum landsins?
Starfshópur hefur verið skipaður til að greina hvernig íslenskir bankar haga gjaldtöku sinni, hvernig þeir græða peninga og hvort það sé vísvitandi gert með ógagnsæjum hætti í skjóli fákeppni. Hópurinn á að bera það saman við stöðuna á Norðurlöndum.
Kjarninn 24. júní 2022
Valgerður Jóhannsdóttir og Finnborg Salome Steinþórsdóttir eru höfundar greinarinnar Kynjaslagsíða í fréttum: Um fjölbreytni og lýðræðishlutverk fjölmiðla.
Konur aðeins þriðjungur viðmælanda íslenskra fjölmiðla
Hlutur kvenna í fréttum hér á landi er rýrari en annars staðar á Norðurlöndum. Ekki er afgerandi kynjaskipting eftir málefnasviðum í íslenskum fréttum, ólíkt því sem tíðkast víðast hvar annars staðar.
Kjarninn 24. júní 2022
Seðlabankinn tekur beiðni Kjarnans um „ruslaskistu Seðlabankans“ til efnislegrar meðferðar
Nýlegur úrskurður úrskurðarnefndar um upplýsingamál skikkar Seðlabanka Íslands til að kanna hvort hann hafi gögn um Eignasafn Seðlabanka Íslands undir höndum og leggja í kjölfarið mat á hvort þau gögn séu háð þagnarskyldu.
Kjarninn 24. júní 2022
Tanja Ísfjörð Magnúsdóttir
Af hverju eru svona mörg kynferðisbrotamál felld niður?
Kjarninn 24. júní 2022
Bernhard Esau, fyrrverandi sjávarútvegsráðherra Namibíu, og Þorsteinn Már Baldvinsson hittust nokkrum sinnum. Sá fyrrnefndi hefur verið ákærður í Namibíu og sá síðarnefndi er með stöðu sakbornings í rannsókn á Íslandi.
Fjármagnsskortur stendur ekki í vegi fyrir áframhaldandi rannsókn á Samherja
Útistandandi réttarbeiðni í Namibíu er stærsta hindrun þess að hægt sé að ljúka rannsókn á Samherjamálinu svokallaða. Skortur á fjármunum er ekki ástæða þess að ákvörðun um ákæru hefur ekki verið tekin, tveimur og hálfu ári eftir að rannsókn hófst.
Kjarninn 24. júní 2022
Meira úr sama flokkiÁlit