Tölum íslensku við útlendinga

Eiríkur Rögnvaldsson, prófessor emeritus í íslenskri málfræði, birtir nú pistla á Kjarnanum um heilræði eða boðorð um íslenska málrækt. Hér kemur sextándi pistillinn.

Auglýsing

16. Til að efla íslensku og tryggja fram­tíð hennar er mik­il­vægt að skipta ekki yfir í ensku heldur nota íslensku í sam­skiptum við fólk sem vill og reynir að tala mál­ið.

Eitt sinn hafði blaðið Grapevine, sem gefið er út á ensku í Reykja­vík, sam­band við mig og bað mig að svara spurn­ing­unni „Why is Icelandic such a difficult langu­age to learn?“ eða „Hvers vegna er svona erfitt að læra íslensku?“. Þetta er goð­sögn sem margir þekkja, að íslenska sé með erf­ið­ustu málum. Vissu­lega er ýmis­legt í íslensku sem getur verið snú­ið, en það fer þó að tals­verðu leyti eftir móð­ur­máli mál­nem­ans og þeim tungu­málum sem hann hefur haft kynni af.

Íslenska er t.d. talin til­tölu­lega erfið fyrir fólk með ensku að móð­ur­máli enda hefur hún ríku­legar beyg­ingar miðað við ensku, en slíkt ætti ekki að koma t.d. fólki af slav­neskum upp­runa á óvart. Íslenska er líka talin erfið fyrir margt fólk frá Asíu, sér­stak­leg ef það kann ekk­ert vest­rænt tungu­mál. Það eru ákveðin sér­kenni í íslensku hljóð­kerfi og setn­inga­gerð sem geta vaf­ist fyrir útlend­ing­um, en þegar á heild­ina er litið er varla hægt að segja að íslenska sé erf­ið­ari en gengur og ger­ist um tungu­mál.

En hitt er vissu­lega rétt að mörgum útlend­ingum finnst erfitt að læra íslensku og hika við að tala hana við Íslend­inga. Ein ástæðan fyrir því er örugg­lega sú að Íslend­ingar eru ekki – eða hafa ekki verið – sér­lega umburð­ar­lyndir gagn­vart beyg­ing­ar­vill­um, erlendum hreim, og öðrum merkjum um ófull­komna íslensku. Ísland var til skamms tíma ein­tyngt sam­fé­lag og við vorum þess vegna ekki vön því að heyra útlend­inga reyna að tala málið og hætti til að gagn­rýna til­raunir þeirra til þess harka­lega.

Auglýsing

Því er oft haldið fram að nær allir Íslend­ingar kunni ensku og þótt það sé sann­ar­lega ofmælt er samt eng­inn vandi að búa í íslensku þjóð­fé­lagi árum og jafn­vel ára­tugum saman án þess að kunna íslensku því að enskan er alls stað­ar. Það getur auð­vitað verið hent­ugt fyrir þá sem hingað koma, en ber í sér hættu fyrir íslensk­una. Það þýðir að þrýst­ingur á og hvati til að læra málið er ekki alltaf mjög mik­ill, a.m.k. ekki fyrir fólk í fullri vinnu sem það hefur nóg með að sinna.

Við höfum ekki heldur staðið okkur nógu vel í að auð­velda fólki að læra mál­ið. Mál­færni fæst nefni­lega ekki nema með æfingu, og til að ná valdi á tungu­máli þurfum við að fá tæki­færi til að nota það við mis­mun­andi aðstæð­ur. Útlend­ingar kvarta oft yfir því að það sé ómögu­legt að læra íslensku af Íslend­ingum því að þeir skipta svo oft yfir í ensku um leið og þeir átta sig á því að við­mæl­and­inn talar íslensku ekki reiprenn­andi.

Þetta þarf að breyt­ast – við þurfum að auð­velda útlend­ingum að læra íslensku og nota hana á öllum svið­um, við þurfum að vera þol­in­móð­ari og umburð­ar­lynd­ari við fólk sem er að læra mál­ið, og við þurfum að vera jákvæð gagn­vart allri íslensku­notkun, þótt fram­burður sé ekki full­kom­inn, beyg­ingar vanti stundum og setn­inga­gerðin sé óhefð­bund­in. Íslenska er alls kon­ar.



Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Erlendir fjárfestar pökkuðu saman og fluttu 115 milljarða úr landi
Fjármagnsflótti hefur verið frá Íslandi síðasta hálfa árið. Þá hafa erlendir fjárfestar sem áttu hér eignir, meðal annars hlutabréf í banka, farið út með 92,6 milljarða króna umfram það sem erlendir fjárfestar hafa fjárfest hér.
Kjarninn 14. apríl 2021
Jóhann Páll Jóhannsson og Ragna Sigurðardóttir
Er mesta aukning atvinnuleysis meðal OECD-ríkja til marks um „góðan árangur“?
Kjarninn 14. apríl 2021
Borgarfulltrúi ráðinn framkvæmdastjóri Icelandic Startups
Kristín Soffía Jónsdóttir hefur verið borgarfulltrúi í Reykjavík frá árinu 2014 en tekur nú við starfi framkvæmdastjóra Icelandic Startups.
Kjarninn 14. apríl 2021
AGS metur nú umfang boðaðra opinberra stuðningsaðgerða íslenskra stjórnvalda rúm 9 prósent, en mat það áður 2,5 prósent.
AGS uppfærði mat sitt á umfangi aðgerða eftir ábendingar íslenskra stjórnvalda
Íslensk stjórnvöld sendu inn ábendingar til AGS vegna gagna sjóðsins um umfang stuðningsaðgerða vegna veirufaraldursins. Umfang boðaðra aðgerða á Íslandi er nú metið á um 9 prósent af landsframleiðslu 2020.
Kjarninn 14. apríl 2021
Fjármálastöðugleikanefnd SÍ
Seðlabankinn kallar eftir endurskipulagningu hjá ferðaþjónustufyrirtækjum
Seðlabankinn segir brýnt að huga að endurskipulagningu skulda ferðaþjónustufyrirtækja, þar sem greiðsluvandi þeirra fari að breytast í skuldavanda þegar greiða á upp lánin sem tekin voru í upphafi faraldursins.
Kjarninn 14. apríl 2021
Sasja Beslik
Boðorðin tíu um sjálfbærar fjárfestingar
Kjarninn 14. apríl 2021
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Ekki til skoðunar að lengja tíma milli 1. og 2. sprautu
Sóttvarnalæknir segir það ekki til skoðunar að lengja tímann milli bóluefnaskammtanna tveggja sem fólki eru gefnir. Sú leið hefur verið farin í mörgum ríkjum til að geta gefið fleirum fyrri sprautuna sem fyrst.
Kjarninn 14. apríl 2021
Þorsteinn Már Baldvinsson, forstjóri Samherja.
Samherja varð lítið ágengt með kvörtunum sínum
Bæði nefnd um eftirlit með lögreglu og nefnd um dómarastörf hafa lokið athugunum sínum á kvörtunum Samherja vegna dómara við héraðsdóm og saksóknara. Ekkert var aðhafst.
Kjarninn 13. apríl 2021
Meira úr sama flokkiÁlit