Tölum íslensku við útlendinga

Eiríkur Rögnvaldsson, prófessor emeritus í íslenskri málfræði, birtir nú pistla á Kjarnanum um heilræði eða boðorð um íslenska málrækt. Hér kemur sextándi pistillinn.

Auglýsing

16. Til að efla íslensku og tryggja fram­tíð hennar er mik­il­vægt að skipta ekki yfir í ensku heldur nota íslensku í sam­skiptum við fólk sem vill og reynir að tala mál­ið.

Eitt sinn hafði blaðið Grapevine, sem gefið er út á ensku í Reykja­vík, sam­band við mig og bað mig að svara spurn­ing­unni „Why is Icelandic such a difficult langu­age to learn?“ eða „Hvers vegna er svona erfitt að læra íslensku?“. Þetta er goð­sögn sem margir þekkja, að íslenska sé með erf­ið­ustu málum. Vissu­lega er ýmis­legt í íslensku sem getur verið snú­ið, en það fer þó að tals­verðu leyti eftir móð­ur­máli mál­nem­ans og þeim tungu­málum sem hann hefur haft kynni af.

Íslenska er t.d. talin til­tölu­lega erfið fyrir fólk með ensku að móð­ur­máli enda hefur hún ríku­legar beyg­ingar miðað við ensku, en slíkt ætti ekki að koma t.d. fólki af slav­neskum upp­runa á óvart. Íslenska er líka talin erfið fyrir margt fólk frá Asíu, sér­stak­leg ef það kann ekk­ert vest­rænt tungu­mál. Það eru ákveðin sér­kenni í íslensku hljóð­kerfi og setn­inga­gerð sem geta vaf­ist fyrir útlend­ing­um, en þegar á heild­ina er litið er varla hægt að segja að íslenska sé erf­ið­ari en gengur og ger­ist um tungu­mál.

En hitt er vissu­lega rétt að mörgum útlend­ingum finnst erfitt að læra íslensku og hika við að tala hana við Íslend­inga. Ein ástæðan fyrir því er örugg­lega sú að Íslend­ingar eru ekki – eða hafa ekki verið – sér­lega umburð­ar­lyndir gagn­vart beyg­ing­ar­vill­um, erlendum hreim, og öðrum merkjum um ófull­komna íslensku. Ísland var til skamms tíma ein­tyngt sam­fé­lag og við vorum þess vegna ekki vön því að heyra útlend­inga reyna að tala málið og hætti til að gagn­rýna til­raunir þeirra til þess harka­lega.

Auglýsing

Því er oft haldið fram að nær allir Íslend­ingar kunni ensku og þótt það sé sann­ar­lega ofmælt er samt eng­inn vandi að búa í íslensku þjóð­fé­lagi árum og jafn­vel ára­tugum saman án þess að kunna íslensku því að enskan er alls stað­ar. Það getur auð­vitað verið hent­ugt fyrir þá sem hingað koma, en ber í sér hættu fyrir íslensk­una. Það þýðir að þrýst­ingur á og hvati til að læra málið er ekki alltaf mjög mik­ill, a.m.k. ekki fyrir fólk í fullri vinnu sem það hefur nóg með að sinna.

Við höfum ekki heldur staðið okkur nógu vel í að auð­velda fólki að læra mál­ið. Mál­færni fæst nefni­lega ekki nema með æfingu, og til að ná valdi á tungu­máli þurfum við að fá tæki­færi til að nota það við mis­mun­andi aðstæð­ur. Útlend­ingar kvarta oft yfir því að það sé ómögu­legt að læra íslensku af Íslend­ingum því að þeir skipta svo oft yfir í ensku um leið og þeir átta sig á því að við­mæl­and­inn talar íslensku ekki reiprenn­andi.

Þetta þarf að breyt­ast – við þurfum að auð­velda útlend­ingum að læra íslensku og nota hana á öllum svið­um, við þurfum að vera þol­in­móð­ari og umburð­ar­lynd­ari við fólk sem er að læra mál­ið, og við þurfum að vera jákvæð gagn­vart allri íslensku­notkun, þótt fram­burður sé ekki full­kom­inn, beyg­ingar vanti stundum og setn­inga­gerðin sé óhefð­bund­in. Íslenska er alls kon­ar.



Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Breytingatillögur ríkisstjórnarinnar á fjárlagafrumvarpinu milli umræðna liggja fyrir.
Bæta þarf fjórum milljörðum króna í endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar
Á milli umræðna um fjárlög hefur ríkisstjórnin ákveðið að bæta fimm milljörðum króna í útgjöld vegna flóttamanna og fjóra milljarða króna í endurgreiðslur vegna kvikmyndagerðar, sem verða rúmlega þrisvar sinnum hærri en áður var reiknað með.
Kjarninn 28. nóvember 2022
Ingrid Kuhlman
Að rækta með sér von er lykillinn að farsælu lífi
Kjarninn 28. nóvember 2022
Isabel dos Santos er elsta dóttir fyrrverandi forseta Angóla.
Forríka forsetadóttirin: „Ég er ekki í felum“
Dóttir fyrrverandi forseta Angóla, milljarðamæringurinn Isabel dos Santos, segist ekki á flótta undan réttvísinni. Stjórnvöld í heimalandi hennar hafa beðið alþjóða lögregluna, Interpol, um aðstoð við að hafa uppi á henni.
Kjarninn 28. nóvember 2022
Heiðrún Lind Marteinsdóttir er framkvæmdstjóri Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi. Hún skrifar undir umsögnina.
SFS styðja frumvarp Svandísar um að hækka veiðigjöld á næsta ári en lækka þau árin á eftir
Ríkisstjórnin setti inn heimild fyrir útgerðir til að fresta skattgreiðslum á meðan að á kórónuveirufaraldrinum stóð. Sjávarútvegur skilaði methagnaði á meðan. Allt stefndi í að veiðigjöld yrðu fyrir vikið mun lægri en fjárlagafrumvarpið gerir ráð fyrir.
Kjarninn 28. nóvember 2022
Litla-Sandfell í Þrengslum myndaðist í gosi undir jökli fyrir þúsundum ára.
„Til að búa til sement og steypu þarf að fórna“ Litla-Sandfelli
Eden Mining, sem ætlar að mylja Litla-Sandfell niður til útflutnings, er virkilega annt um loftslag jarðar ef marka má svör fyrirtækisins við gagnrýni stofnana á framkvæmdina. „Það er óraunhæft að öll íslensk náttúra verði ósnortin um aldur og ævi.“
Kjarninn 28. nóvember 2022
Ferðamenn við íshellana í Kötlujökli.
Vísa ásökunum um hótanir á bug
EP Power Minerals, fyrirtækið sem hyggur á námuvinnslu á Mýrdalssandi segir engan fulltrúa sinn hafa hótað ferðaþjónustufyrirtækjum svæðinu líkt og þau haldi fram. Skuldinni er skellt á leigjendur meðeigenda að jörðinni Hjörleifshöfða.
Kjarninn 28. nóvember 2022
Gylfi Zoega, prófessor í hagfræði sem situr í peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands.
Ætti ríkið að greiða hverri nýrri kynslóð „heimanmund“ til þess að byrja ævina á?
Gylfi Zoega, prófessor í hagfræði, veltir fyrir sér þriðju leiðinni sem sameini hagkvæmni húsnæðismarkaðar og réttlætiskennd okkar gagnvart því að allir eigi rétt á þaki yfir höfuðið.
Kjarninn 27. nóvember 2022
Bjarni Bjarnason, forstjóri Orkuveitu Reykjavíkur, var í viðtali í Silfrinu á RÚV. Mynd / Aðsend.
Hugmyndir um útbreidd vindorkuver „alls ekki raunhæfar”
Bjarni Bjarnason forstjóri Orkuveitu Reykjavíkur varar við því að reist verði mörg vindorkuver á skömmum tíma. Hann segir fyrirtæki sem sækist eftir því að reisa vindorkuver ekki gera það til að bjarga loftslaginu heldur hugsi um ágóða.
Kjarninn 27. nóvember 2022
Meira úr sama flokkiÁlit