Kaldir stríðs klækir í fjármálaráðuneytinu

Auður Jónsdóttir rithöfundur skrifar um ákvörðun fjármála- og efnahagsráðuneytisins um að styðja ekki ráðningu Þorvalds Gylfasonar í starf og hvernig það lét hana leiða hugann að afa sínum, Halldóri Laxness.

Auglýsing

Aðeins um Þor­vald Gylfa­son, hag­fræði­pró­fessor við Háskóla Íslands, og bragð af kalda stríðs klækj­um  í fjár­mála­ráðu­neyt­inu ... Í stuttu máli, á form­legum nót­um: Þor­valdi bauðst nokkuð virt staða, að verða ráð­inn rit­stjóri nor­ræna fræði­tíma­rits­ins Nor­dic Economic Policy Revi­ew. Hann þáði stöð­una, en ráðn­ingin er því háð að hin löndin blessi hana, eða öllu heldur ákveðnir emb­ætt­is­menn hvers lands. 

Í kjöl­farið hefur starfs­maður fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyt­is­ins sam­band við kollega í nor­rænu fjár­mála­ráðu­neyt­unum og jafn­framt Nor­rænu ráð­herra­nefnd­ina til að segja að ráðu­neytið á Íslandi geti ekki stutt ráðn­ingu Þor­vald­ar. Ástæð­an? Jú, sam­kvæmt vit­neskju ráðu­neyt­is­ins hefur Þor­valdur ver­ið, og sé enn, for­maður stjórn­mála­afls og telj­ist því vera of póli­tískt virkur til að hægt sé að styðja ráðn­ingu hans. 

Raunar er meint vit­neskja þess sem talar í umboði ráðu­neyt­is­ins röng, en eins og kunn­ugt er bar íslenska ráðu­neytið fyrir sig að þetta stæði á Wikipedia. Þor­valdur var einn stofn­anda Lýð­ræð­is­vakt­ar­innar árið 2013 og leiddi hana til kosn­inga, en síðan hætti hann í stjórn flokks­ins. 

Auglýsing

Við­búið er að margir sem lesa þetta hafi lesið bréfin sem fóru á milli finnska emb­ætt­is­manns­ins og þess íslenska, en sýn­is­horn má m.a. sjá hér.

Í ljós hefur komið að íslenski starfs­mað­ur­inn heitir Ólafur Heiðar Helga­son og er sér­fræð­ingur á skrif­stofu efna­hags­mála. Áhuga­vert er hvernig fjár­mála­ráðu­neytið og fjár­mála­ráð­herra virð­ast firra sig ábyrgð á gjörðum fjár­mála­ráðu­neyt­is­ins, en í frétt á Vis­ir.is má les­a: „Hin nor­ræna stýrinefnd tók ákvörðun um hver var feng­inn til að gegna starf­inu. Sjón­ar­mið­unum sem um ræðir var komið á fram­færi af ráðu­neyt­inu og ekki borin undir ráð­herra né aðra á skrif­stofu yfir­stjórnar ráðu­neyt­is­ins,“ segir meðal ann­ars í útskýr­ingum fjár­mála­ráðu­neyt­is­ins vegna máls­ins sem vakið hefur mikla athygl­i.“ 

Gátt­aður Finni

Og þá að óform­legri hluta þessa pistils: Af því sem ég fæ best séð býðst Þor­valdi þarna að fá að rit­stýra virtu mál­gagni á vett­vangi Norð­ur­land­anna, en það tæki­færi virð­ist vera eyði­lagt af íslenskum öflum í póli­tík­inni sem hafa lík­lega styggst vegna sam­fé­lags­gagn­rýni hans í gegnum tíð­ina. 

Spjótin standa á ungan starfs­mann ráðu­neyt­is­ins, téðan Ólaf Heið­ar, en auð­vitað ályktar maður að hann hljóti að hafa talið sig orða vilja íslenska ráðu­neyt­is­ins í anda og skjóli yfir­boð­ara sinna – sem þó virð­ast kjósa að firra sig allri ábyrgð. 

Af bréfa­skrif­unum að dæma virð­ist finnski emb­ætt­is­mað­ur­inn, Markku Sten­borg, klóra sér í hausnum yfir við­brögðum íslenska ráðu­neyt­is­ins og lái honum eng­um. Raunar er nokkuð kostu­legt að lesa eft­ir­far­andi línur sem hann sendir íslenska ráðu­neyt­is­starfs­mann­in­um: 



Dear Olaf­ur, 



I am very sur­prised by this messa­ge. Could you ple­ase open up your think­ing and rationa­lize the view? On paper, he seems an extrem­ely qualified candi­da­te. We would like to make an infor­med decision her­e. 



Best reg­ards, 



Markku Sten­borg



Svo maður leiki sér að því að þýða þetta í inn­blás­inni þýð­ingu og tjá und­ir­liggj­andi tón orð­send­ing­ar­inn­ar, þá mætti útleggja hana á þessa leið: 



Kæri Ólaf­ur, 



Ég er gátt­aður á þessum skila­boð­um. Viltu vin­sam­leg­ast víkka út klesst hug­skot­ið, já, taka haus­inn út úr óæðri end­anum á þér, og færa rök fyrir hugs­ana­villu þinni? Svart á hvítu, ekki er annað að sjá en hér sé á ferð sér­stak­lega hæfur maður í starf­ið. Hér á bæ leggjum við í vana okkar að taka vel upp­lýstar, fag­legar ákvarð­anir og kjósum að íslenska fjár­mála­ráðu­neytið myndi gera hið sama. 



Bestu kveðj­ur, 



Markku Sten­borg

Þá að tján­ing­ar­frels­inu

Eitt­hvað við þetta mál leiddi hug­ann að móð­urafa mín­um, Hall­dóri Lax­ness, og emb­ætt­is­legum and­byr sem átti til að blása á hann, raddar hans vegna. Hann var, eins og þekkt er, póli­tískt þenkj­andi og tákn­rænn í umræðu um sós­í­al­isma. 

Á mik­il­vægu augna­bliki á höf­und­ar­ferli hans, þegar hann hafði gefið út skáld­sög­una Sjálf­stætt fólk í Banda­ríkj­un­um, árið 1946, við eft­ir­tekt­ar­verða vel­gengni, fóru íslensk stjórn­völd fram á það við banda­rísk stjórn­völd að rann­sókn yrði gerð á skatta­málum hans, en þá var Bjarni Bene­dikts­son utan­rík­is­ráð­herra. Um þetta leyti var Hall­dór að gefa út Atóm­stöð­ina sem kom út árið 1948 og var inn­legg í póli­tískt hita­mál, varn­ar­mál og her­stöð­ina í Kefla­vík. 

Á mbl.is má lesa grein um mála­vexti í skatta­málum Lax­ness í Banda­ríkj­un­um, en hún er byggð á bók Hall­dórs Guð­munds­sonar um hann: 

Í þess­ari klausu úr henni kemur m.a. fram að þáver­andi sendi­herra Banda­ríkj­anna á Íslandi hafi í febr­ú­ar, árið 1948 og mán­uði fyrir útgáfu Atóm­stöðv­ar­inn­ar, skrifað eft­ir­far­andi orð: 

„At­hugið að orðstír Lax­ness myndi skað­ast var­an­lega ef við komum því til skila að hann sé að reyna að kom­ast undan tekju­skatti." Trimble er bent á að það sé hlut­verk þeirra sem greiddu Hall­dóri höf­und­ar­launin að halda eftir því sem banda­rísk skatt­yf­ir­völd eiga að fá. Engu að síður er málið kannað og fær sendi­ráðið nákvæmt yfir­lit yfir höf­und­ar­laun Hall­dórs fyrir Sjálf­stætt fólk.

Leiða má líkur að því að fram­ganga íslenskra yfir­valda hafi stöðvað frek­ari þunga­vigtar útgáfu á verkum hans í Banda­ríkj­unum næstu ára­tug­ina, þrátt fyrir vel­gengn­ina, enda er vitað að banda­ríski útgef­and­inn fékk fyr­ir­spurnir um Lax­ness frá FBI, en á vef Gljúfra­steins stend­ur: 

Skáldsagan ­Sjálf­stætt fólk eftir Hall­dór Lax­ness kom út í jan­úar 1997 hjá Vin­ta­ge-­bóka­for­lag­inu í Banda­ríkj­unum sem er hluti af Random House útgáfu­sam­steyp­unni. Bókin var gefin út vestra af sömu sam­steypu árið 1946 og seld­ist þá í hálfri milljón ein­taka á um það bil hálfum mán­uði. Engin bók Hall­dórs Lax­ness hafði frá þeim tíma komið út hjá stóru bóka­for­lagi í Banda­ríkj­un­um. 

Nú hefði maður haldið að klækja­brögð Kalda stríðs­ins ættu að vera liðin tíð, svo fjar­læg að til­hugs­unin um að emb­ætt­is­maður í íslensku ráðu­neyti, fæddur 1992, væri smit­aður af anda þeirra þætti í hæsta máta frá­leitt. 

En nei! 

Og maður hefði haldið að flokk­ur­inn sem hefur kennt sig við frelsi, í oft á tíðum naívt hann­aðri orð­ræðu stjórn­mál­anna, ætti að gæta þess að grunn­gildum þess sé fylgt í ráðu­neyt­inu sem hann stjórnar og um leið fyr­ir­byggja að und­ir­sátar ráð­herra telji að línan sé að stjak­setja frelsið í nafni frels­is. Allt snýst þetta jú um tján­ing­ar­frelsi. 

Að skapa and­rými þess í sam­fé­lag­inu á þann hátt að borg­arar geti öruggir tjáð póli­tíska sýn sína og gagn­rýnt það sem þeim þykir miður fara, án þess að ótt­ast að það muni kosta að yfir­völd reyni að bregða fæti fyrir þá í fram­tíð­inni, slíkur ótti getur jú þaggað niður í fólki. Þor­valdur hefur vissu­lega póli­tíska rödd og þykir aktívur maður í sam­fé­lags­um­ræð­unni. En er veru­leik­inn sá að þeir sem hafa póli­tíska rödd, gagn­rýnir á núver­andi vald­hafa, þurfi að búa við ótta um að íslenska ríkið eigi til að beita sér fyrir því að brjóta á þeim, til dæmis með því að hefta atvinnu­mögu­leika þeirra á alþjóða­vett­vangi?

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Framboðslisti Miðflokksins í Múlaþingi. Sigurður er í aftari röð, þriðji frá vinstri, en Þröstur er í fremri röð, þriðji frá hægri..
Ósanngjarnt að „þurfa að svara fyrir fyllerísröfl Gunnars Braga Sveinssonar“
Miðflokksmenn í Múlaþingi, nýju sameinuðu sveitarfélagi á Austurlandi, telja að Klausturmálið hafi spillt fyrir sér í nýafstaðinni kosningabaráttu. Oddvitinn segir vaxandi guðleysi í þjóðfélaginu leiða til aukinnar dómhörku, sem sé að verða stórvandamál.
Kjarninn 29. september 2020
Stærstu stjórnarandstöðuflokkarnir þrír mælast með meira fylgi en ríkisstjórnin
Ný könnun sýnir að Samfylking, Píratar og Viðreisn eru með meira sameiginlegt fylgi en Sjálfstæðisflokkur, Vinstri græn og Framsóknarflokkurinn. Ekki yrði hægt að mynda þriggja flokka stjórn án þess að bæði Sjálfstæðisflokkur og Samfylking sætu í henni.
Kjarninn 29. september 2020
Eftir samrunan er búist við að TM verði dótturfélag Kviku.
Samrunaviðræður Kviku og TM hafnar
Stjórnir Kviku banka og TM samþykktu í dag að hefja viðræður um sameiningu félaganna tveggja í dag.
Kjarninn 28. september 2020
Jacinda Ardern, forsætisráðherra Nýja-Sjálands.
Ardern vill fresta lokun álvers Rio Tinto með ríkisstuðningi
Forsætisráðherra Nýja-Sjálands er tilbúin að niðurgreiða rafmagn til Rio Tinto til þess að seinka lokun álvers á þeirra vegum þar í landi, nái hún kjöri í næstu kosningum.
Kjarninn 28. september 2020
Jón Snædal
Dánaraðstoð eða líknardráp
Kjarninn 28. september 2020
Alma Möller, landlæknir.
Fólk sem fékk COVID hefur fengið lungnabólgu löngu síðar
Dæmi eru um að fólk sem fékk COVID-19 í vetur hafi fengið lungnabólgu mörgum vikum síðar. Það er mat bæði landlæknis og sóttvarnalæknis að þó að ónæmi fyrir kórónuveirunni sé til staðar hjá þessum hópi verði hann að fara varlega.
Kjarninn 28. september 2020
Jón Steindór Valdimarsson
Hálfur björgunarhringur dugar skammt
Kjarninn 28. september 2020
Drífa Snædal
Vitræn umræða um efnahagsmál: Átta atriði sem Samtök atvinnulífsins mættu hafa í huga
Kjarninn 28. september 2020
Meira úr sama flokkiÁlit