unwomen-logo.jpg
Auglýsing

Líf Magneudóttir, formaður mannréttindaráðs Reykjavíkur. Líf Magneu­dótt­ir, for­maður mann­réttinda­ráðs Reykja­vík­ur­.

Ótt­inn er vond­ur. Hann rænir okkur frels­inu og heftir okkur á alla lund. Hann býr til streitu og kvíða og veldur okkur hug­ar­angri.  Og það er margt sem okkur er sagt að ótt­ast. Í öllum sam­fé­lögum er ein­hver sem elur á ótta í margs konar sam­hengi og heldur þannig völdum sín­um. Sem dæmi kyndir kap­ít­al­ism­inn undir hræðsl­unni til að selja okkur gagns­laust drasl eins og nauðg­un­ar­varnir til að setja út í drykki eða nær­buxur sem tefja fyrir nauðgur­um. En stundum á ótt­inn sér líka stoð í raun­veru­leik­an­um. Í mörgum borgum er glæpa­tíðni há, ofbeldi, rán og nauðg­anir dag­legt brauð og konur og menn geta ekki gengið frjáls og örugg í sínu umhverfi. Ber­skjöld­uð­ust eru konur og börn.

Að þessu leyti er reynslu­heimur kvenna og karla ólík­ur. Kyn­bundið ofbeldi er stað­reynd. Konur verða oftar fyrir kyn­ferð­is­legu áreiti á göt­um, í vinn­unni eða öðrum opin­berum rýmum.

Auglýsing

Að þessu leyti er reynslu­heimur kvenna og karla ólík­ur. Kyn­bundið ofbeldi er stað­reynd. Konur verða oftar fyrir kyn­ferð­is­legu áreiti á göt­um, í vinn­unni eða öðrum opin­berum rým­um. Og það eru karlar sem áreita. Ég og allar vin­konur mínar hafa orðið fyrir ein­hvers konar áreiti, mis­jafn­lega grófu, í opin­berum rým­um. Bæði hér heima og erlend­is. Þær hafa all­ar, ein­hvern tím­ann á lífs­leið­inni, ótt­ast um líf sitt og heilsu þegar þær eru á gangi. Bæði að kvöld­lagi og um dag. Til­finn­ing­una að ganga heim með ónot í mag­anum og lykla í hönd­unum þekkja þær all­ar. Þetta birt­ist líka í könn­unum og rann­sókn­um.

Nýleg við­horfskönnun meðal íbúa á höf­uð­borg­ar­svæð­inu, sem Félags­vís­inda­stofnun gerði fyrir lög­regl­una um við­horf til lög­reglu, ótta við afbrot og reynslu af þeim, sýndi að 44% kvenna töldu sig mjög óör­uggar í mið­bænum eftir mið­nætti. Í sömu könnun sögð­ust 19% karla vera óör­ugg­ir. Karlar eru samt mun lík­legri til að verða fyrir handa­hófs­kenndri og alvar­legri lík­ams­árás í mið­bænum um helgar heldur en kon­ur, en þá er átt við að aðili sem þeir þekkja ekki ræðst á þá. Hins vegar eru konar fremur beittar ofbeldi af ein­hverjum sem þær þekkja eða er þeim nákom­inn og oftar en ekki á stað þar sem þær eiga að vera óhultar eins og í heima­húsi kunn­ingja eða vina eða á heim­ilum sín­um. Ættu karlar þá ekki að vera hræddir við að vera niðri í bæ að næt­ur­lagi og konur að afþakka heim­boð í heima­hús?

Þetta kemur allt heim og saman við aðrar rann­sóknir og kann­an­ir. Flestar sýna að þeir hópar sem ótt­ast mest glæpi og ofbeldi eru konur og eldra fólk.

Þetta kemur allt heim og saman við aðrar rann­sóknir og kann­an­ir. Flestar sýna að þeir hópar sem ótt­ast mest glæpi og ofbeldi eru konur og eldra fólk. Það er líka for­vitni­legt að velta því fyrir sér af hverju fólk sem býr í mið­bænum er óhrædd­ara við að vera á ferli þar en fólk sem býr í úthverf­um. Við ótt­umst nefni­lega oft það sem við þekkjum ekki. Fólk sem býr í hverfum þar sem inn­flytj­endur eru margir er til dæmis umburð­ar­lynd­ara í garð þeirra en fólk sem býr í hverfum þar sem fáir inn­flytj­endur búa.

En hvað svo sem töl­fræð­inni líður um hverjir ótt­ist hvað og hver glæpa­tíðnin sé og lík­urnar á því að vera beittur ofbeldi dugar hún skammt til að sefa ótt­ann. Ótt­inn er eins og áður segir heft­andi. Hrætt fólk hreyfir sig öðru­vísi í almanna­rými og forð­ast jafn­vel að vera þar. Og það er óásætt­an­legt. Við því þarf að bregð­ast með marg­vís­legum hætti – bæði með fræðslu og vit­und­ar­vakn­ingu en líka með góðu skipu­lagi. Við þurfum mót­vægi gegn ótt­an­um.

Og hvert er mót­vægi ótt­ans og hvernig náum við því?

Margir telja að fjöl­miðlun og marg­miðlun af ýmsu tagi ýti undir vax­andi ofbeldi í sam­fé­lag­inu og það má vel vera að eitt­hvað sé til í því að stöð­ugur lestur frétta um ofbeld­is­glæpi „normaliseri“ þá svo að ofbeld­is­hneigðu fólki þyki atferli sitt rétt­læt­an­legt því „all­ir“ beiti ofbeldi. Lík­legra er þó að frétta­flutn­ingur af því tagi ýti undir ótta okkar við að verða beitt ofbeldi og geri okkur óör­ugg þegar við erum ein á ferli á almanna­færi. Þegar við höfum lesið margar fréttir sama dag­inn um barn­a­níð­inga eða nauðg­anir finnst okkur umhverfi okkar fullt af nauðgurum og níð­ingum og forð­umst að fara út eða höldum börn­unum inni. Þannig kennum við börn­unum að heim­ur­inn sé hættu­legur staður og engum sé óhætt. Við missum smám saman  al­manna­rýmið í hendur raun­veru­legra eða ímynd­aðra ofbeld­is­manna í stað þess að standa á okkar sjálf­sagða rétti til að ferð­ast um frjáls og óáreitt.

Það eru sjálf­sögð mann­rétt­indi að geta verið ótta­laus og öruggur í sínu nán­asta umhverfi og reyndar alls stað­ar.

Það eru sjálf­sögð mann­rétt­indi að geta verið ótta­laus og öruggur í sínu nán­asta umhverfi og reyndar alls stað­ar. Það eru sjálf­sögð mann­rétt­indi að þurfa ekki að þola kyn­ferð­is­lega áreitni eða athuga­semdir í vinn­unni, úti á götu, í skól­anum eða hvar sem er. Það eru sjálf­sögð mann­rétt­indi að geta gengið á milli staða dag sem nótt án þess að verða beittur ofbeldi. Þetta eru rétt­indi okkar allra.

Á átt­unda ára­tug síð­ustu aldar var stofnuð hreyf­ing til að auka öryggi kvenna og upp­ræta kyn­ferð­is- og heim­il­is­of­beldi. Hún hlaut nafnið „Take back the Night“ – end­ur­heimtum nótt­ina – og göngur og fundir af því tagi hafa verið haldnir víða um heim. Hug­myndin að baki hreyf­ing­unni er að end­ur­heimta almanna­rýmið sem ofbeld­is­menn hafa svipt okk­ur, ekki síst þegar skyggja fer af degi. Framan af voru við­burð­irnir einkum ætl­aðir konum en á síð­ari árum hafa karl­menn bæst í hóp­inn. Það er eðli­leg þróun því til að koma á kynja­jafn­rétti þurfa karlar líka að leggja sitt að mörk­um. Eftir því sem jafn­rétti kynj­anna er meira í löndum heims­ins eru kyn­bundnir ofbeld­is­glæpir færri. Má því reka fækkun ofbeld­is­brota til auk­ins jöfn­uðar í sam­fé­lög­um.

Svarið við spurn­ing­unni hér að framan er því aug­ljóst: Tökum höndum saman og sigrumst á ótt­an­um. End­ur­heimtum frelsi okkar og öryggi. End­ur­heimtum nótt­ina.

Her­ferð UN Women á Íslandi um Öruggar borgir (e. Safe Cities Global Ini­ti­ati­ve) stendur yfir­ frá 18. til 25. nóv­em­ber. Hluti af her­ferð­inni eru pistla­skrif um öruggar borgir sem birt­ast munu á heima­síðu Kjarn­ans á meðan að her­ferðin stendur yfir. Hjarta hennar er á heima­síð­unniwww.or­ugg­borg.­is. Hægt er að lesa meira um her­ferð­ina og styrkja sam­bæri­leg verk­efni í fátæk­ustu löndum heims á heima­síðu lands­nefndar UN Women á Ísland­i. 

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra, og Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, formaður Viðreisnar.
Leggja fram ólíkar breytingar á erfðafjárskatti
Fjármálaráðherra og þingmenn Viðreisnar hafa lagt fram tvö ólík frumvörp um breytingar á lögum um erfðafjárskatt. Mikill munur er á frumvörpunum en annað tekur meðal annars mið af skattstofni dánarbúsins en hitt af arfgreiðslum hvers erfingja fyrir sig.
Kjarninn 18. október 2019
Kristbjörn Árnason
Koxgráa spillingar þjóðfélagið Ísland!
Leslistinn 18. október 2019
Punktur Punktur
Punktur Punktur
Punktur Punktur – Nr. 5 Guðmundur Atli Pétursson - ljósahönnuður hjá RÚV.
Kjarninn 18. október 2019
Guðmundur Ingi Guðbrandsson
Stóraukin áhersla á náttúruvernd
Kjarninn 18. október 2019
Molar
Molar
Molar – Lækkanir, Austin Texas og Guðmundur Jaki
Kjarninn 18. október 2019
Seðlabankinn dæmdur til að veita blaðamanni Fréttablaðsins upplýsingar
Seðlabanki Íslands var í morgun dæmdur til að afhenda blaðamanni Fréttablaðsins upplýsingar um samning sem Már Guðmundsson, þáverandi seðlabankastjóri, gerði við Ingibjörgu Guðbjartsdóttur, fyrrverandi framkvæmdastjóra gjaldeyriseftirlits bankans.
Kjarninn 18. október 2019
Ísland á gráa listann vegna peningaþvættis
Ísland hefur verið sett á gráa lista FATF ásamt Mongólíu og Simbabve. Aðgerðir sem ráðist hefur verið í síðastliðið eitt og hálft ár reyndust ekki nægjanlegar.
Kjarninn 18. október 2019
Helgi Magnússon eignast allt Fréttablaðið – Jón Þórisson nýr ritstjóri
Fjárfestirinn Helgi Magnússon hefur keypt þann hluta í Torgi, útgáfufélagi Fréttablaðsins, sem hann átti ekki fyrir. Til stendur að sameina Fréttablaðið og Hringbraut.
Kjarninn 18. október 2019
Meira úr sama flokkiÁlit
None