Getur þú hjálpað mér?

Katrín Baldursdóttir atvinnulífsfræðingur skrifar um kynferðislega áreitni á vinnustöðum. Dæmin um slíkt séu mörg, lýsingarnar ófagrar og aðferðirnar oft lúmskar.

Auglýsing

Kona kemur buguð inn á skrif­stofu síns stétt­ar­fé­lags og biður um hjálp. Hún seg­ist vera búin að fá nóg, hún geti ekki meir. Hún hafi í langan tíma orðið fyrir kyn­ferð­is­legri áreitni á sínum vinnu­stað af hendi yfir­manns. „Getur þú hjálpað mér”, spyr hún starfs­mann­inn sem tekur á móti henni.

Svona dæmi eru raun­veru­leg. Stétt­ar­fé­lögin taka á móti konum sem hafa orðið fyrir kyn­ferð­is­legri áreitni á vinnu­stað, jafn­vel svo árum skipt­ir. Og mjög oft er það yfir­mað­ur­inn eða eig­andi fyr­ir­tæk­is­ins sem hún starfar hjá sem er ger­and­inn.

Lýs­ing­arnar er ófagrar og aðferð­irnar oft lúm­sk­ar. Þukl, andað ofan í háls­mál, nudd utan í lík­ama, halla sér yfir og króa af, snerta kyn­ferð­is­lega, flauta á eftir ein­stak­lingi, SMS-­send­ingar með óvið­eig­andi skila­boð­um, kyn­ferð­is­legar augn­got­ur, hegðun með kyn­ferð­is­legum skila­boð­um, þrýst­ingur um kyn­ferð­is­legan greiða, per­sónu­legar spurn­ingar um kyn­ferð­is­leg mál, athuga­semdir um klæða­burð eða útlit með kyn­ferð­is­legu ívafi og allt upp í faðm­lög, kossa og nauðg­un.

Auglýsing

Hvað getur stétt­ar­fé­lagið gert fyrir kon­una sem kemur alveg miður sín og löngu búin að fá nóg? Það er því miður lít­ið. Lík­leg­asta nið­ur­staðan er sú að ger­andi, yfir­maður henn­ar, hafi sigur í mál­inu, og að hún hrökk­list í burtu frá vinnu­staðn­um, fari í veik­inda­leyfi eða verði rekin af þessum sama yfir­manni. Hugs­an­legt er að áður en til þess kemur verði rætt við yfir­mann­inn og honum gerð grein fyrir stöð­unni og farið fram á að hann lagi ástandið á vinnu­staðn­um.

Atvinnu­rek­endum ber sam­kvæmt lögum að láta fram­kvæma áhættu­mat á vinnu­stöð­um, þar sem kveðið er á um að aðstæður á vinnu­stað séu þannig að starfs­menn séu varðir fyrir kyn­ferð­is­legri áreitni. Það er auð­vitað mjög vanda­samt. Það er annað að hafa starfs­að­stæður þannig að ekki sé mygla eða mengun inn í hús­næð­inu eða að stóll­inn sé rétt stilltur en að tryggja að ekki eigi sér stað kyn­ferð­is­leg áreitni. Þetta er nokkuð aug­ljóst.

Svo er hitt að ger­and­inn er oft yfir­maður eins og áður segir og/eða atvinnu­rek­andi. Hvað er þá til ráða? Það er lít­ið. Algengt er að þessi ger­andi vilji alls ekki við­ur­kenna að hann hafi gert nokkuð af sér. Hann hafi ekki verið með neina kyn­ferð­is­lega áreitni við nokkurn mann. Hann vill hins vegar sýna sam­starfsvilja og kallar t.d. til vinnu­staða­sál­fræð­ing til að reyna að laga ástand­ið. En vanda­málið er að það er hann, sjálfur ger­and­inn, sem velur vinnu­staða­sál­fræð­ing­inn og borgar fyrir hann. Er það hlut­laust? Nei alls ekki.

Stétt­ar­fé­lagi kon­unnar er því vandi á hönd­um. Réttur atvinnu­rek­and­ans er svo mik­ill. Kannski býður stétt­ar­fé­lagið kon­unni frían sál­fræði­tíma. Kannski tvo. Eða stétt­ar­fé­lagið reynir að semja um starfs­lok fyrir hana, þar sem hún fær greidda fleiri mán­uði heldur en upp­sagn­ar­frestur hennar segir til um.

Þetta er óvið­un­andi ástand. Sós­í­alista­flokkur Íslands hefur sett fram stefnu í ofbeld­is­málum þar sem það er ger­and­inn sem skal fjar­lægður af vinnu­staðnum þegar upp koma kyn­ferð­is­af­brota­mál. Þol­and­inn skal fá vernd frá ger­and­anum og þá aðstoð sem hann þarf frá óháðum fag­að­il­um. Þá skal þol­and­inn fá gjaf­sókn til að reka einka­mál gegn brota­mönn­um.

Sam­kvæmt lögum skal hver sá sem ger­ist sekur um kyn­ferð­is­lega áreitni sæta fang­elsi allt að 2 árum. En eins og við vitum eru þessi mál sjaldan kærð og þó þau séu kærð er það ger­andi sem sleppur best. Svona er dóms­kerfið á Íslandi í dag.

Höf­undur er atvinnu­lífs­fræð­ing­ur, félagi í Sós­í­alista­flokki Íslands og sós­íal­ískur femínisti.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Fyrstu meðalhraðamyndavélarnar hér á landi voru settar upp í fyrra. Ávinningurinn af þeim, í formi lægri slysakostnaðar, er sagður geta verið tífaldur á við kostnaðinn við að halda úti kerfunum.
Meðalhraðaeftirlit gæti verið „arðbærasta“ umferðaröryggismálið
Drög að nýrri umferðaröryggisáætlun stjórnvalda hafa verið birt. Þar segir að innleiðing meðalhraðaeftirlits á vegum landsins gæti talist arðbærasta umferðaröryggisframkvæmdin sem völ er á og að innleiðing slíks eftirlits verði forgangsmál næstu árin.
Kjarninn 26. september 2022
Kallað var eftir auknum kaupmætti í kröfugöngu verkalýðsins 1. maí síðastliðinn.
Kaupmáttur hefur rýrnað um 4,2 prósent á þessu ári og hefur ekki verið minni síðan 2020
Í júní síðastliðnum lauk tólf ára samfelldu skeiði þar sem kaupmáttur launa jókst, sé horft til breytinga milli ára. Á síðasta ári hefur kaupmátturinn himns vegar rýrnað um 1,6 prósent og hefur ekki verið minni síðan í lok árs 2020.
Kjarninn 26. september 2022
Guðmundur Ingi Guðbrandsson er félags- og vinnumarkaðsráðherra.
Vill lengja tímabil endurhæfingarlífeyris úr þremur árum í fimm
Stjórnvöld vilja gera fólki kleift að fá greiddan endurhæfingarlífeyri í lengri tíma en nú er gert ráð fyrir í lögum. Tilgangurinn er að reyna að fækka þeim sem fara á örorku og fjölga þeim sem snúa aftur til vinnu.
Kjarninn 26. september 2022
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið - Google Analytics bann og GTA6 myndbroti lekið
Kjarninn 26. september 2022
„Lukkuriddararnir“ í bakgarðinum
Þrír fyrrverandi þingmenn, fjögur erlend stórfyrirtæki, félag í eigu svokallaðs hrunverja og fólk úr sveitum Vesturlands koma við sögu í frásögn Sunnu Óskar Logadóttur af fundi þar sem vindorkufyrirtæki kynntu áform sín.
Kjarninn 26. september 2022
Lenya Rún Taha Karim, varaþingmaður Pírata, var stödd í Kúrdistan þegar Jina Amini, kúrdísk 22 ára kona, lést í haldi lögreglu. Hún ákvað að vera um kyrrt og leggja byltingunni sem þar er hafin lið.
Vögguvísa úr barnæsku sannfærði Lenyu um að vera um kyrrt í Kúrdistan
Baráttusöngur mótmælenda í Íran er kúrdísk vögguvísa sem móðir Lenyu söng fyrir hana sem barn. Það er meðal ástæðna þess að hún ákvað að vera um kyrrt í Kúrdistan og leggja byltingunni lið sem þar er hafin eftir dauða Jina Amini.
Kjarninn 26. september 2022
Adnan Syed var tekið fagnandi þegar hann var leystur úr haldi á mánudag eftir nærri 23 ára fangelsisvist. SJálfur sagði hann ekki orð en brosti út í annað.
Spilaði sakamálahlaðvarp stórt hlutverk í lausn Syed?
Hann er stjarna vinsælasta sakamálahlaðvarps heimsins. En það þurfti meira til en „Serial“ til að leysa Adnan Syed úr haldi eftir 22 ára fangelsisvist.
Kjarninn 25. september 2022
Vilja klára síðustu plötu Eika Einars og koma öllum plötunum hans á Spotify
Síðasta plata tónlistarmannsins Eika Einars var tekin upp rétt áður en hann lést árið 2021. Hópur fólks sem tengdist Eika vill halda minningu hans á lofti, klára plötuna og koma öllum plötunum hans á Spotify. Safnað er fyrir verkefninu á Karolina Fund.
Kjarninn 25. september 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar