Gölluð greinargerð um fyrningu aflaheimilda

Daði Már Kristófersson hefur sjálfur ýmislegt að athuga við greinargerð sem hann skrifaði árið 2010 um áhrif fyrningarleiðar á afkomu og rekstur sjávarútvegsfyrirtækja en um hana hefur nokkuð verið skrifað í pistlum að undanförnu.

Auglýsing

Umræður um fyr­ir­komu­lag gjald­töku í sjáv­ar­út­vegi hafa verið nokkuð áber­andi í pistla­skrifum að und­an­förnu. Meðal þess sem þar hefur verið rætt er grein­ar­gerð sem ég skrif­aði árið 2010. Sumir eru henni sam­mála (sjá hér og hér). Aðrir hafa gagn­rýnt hana.

Sjálfur hef ég ýmis­legt við þessi skrif mín að athuga. Þar vil ég sér­stak­lega nefna þrjú atriði, til við­bótar við það sem þegar hefur komið fram.

  1. Grein­ingin byggir á þeirri úreltu for­sendu að ekki sé inn­heimt veiði­gjald. Ef veiði­gjald er inn­heimt, og sala afla­heim­ilda kemur í stað­inn fyrir það sem tekju­stofn fyrir rík­ið, breyt­ast allar for­send­ur. Ekki er því hægt að draga neinn lær­dóm af grein­ar­gerð­inni um sam­an­burð núver­andi veiði­gjalds og gjalds sem væri inn­heimt með sölu afla­heim­ilda.
  2. Grein­ar­gerðin horfir fram­hjá þeirri stað­reynd að sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tæki eru ólík, sum eru mjög ábata­söm en önnur minna. Ef tekið er upp það fyr­ir­komu­lag að afla tekna með sölu afla­heim­ilda í stað veiði­gjalds munu afla­heim­ild­irnar fær­ast hraðar frá minna arð­bærum útgerðum til þeirra arð­bær­ari. Það mun auka heild­ar­hagnað af útgerð.
  3. Í grein­ar­gerð­inni er gert ráð fyrir að núver­andi kerfi standi til eilífð­ar, það er að afla­heim­ild­irnar séu núna var­an­legar eign­ir. Þetta er ekki rétt. Þessi rétt­indi eru vissu­lega ákvörðuð með lög­um. En lögum má breyta og þeim hefur verið breytt síðan kvóta­kerf­inu var komið á fót. Þannig hafa til dæmis afla­heim­ildir í þorski sem úthlutað er til stærri skipa dreg­ist saman um nærri þriðj­ung vegna ann­arrar ráð­stöf­un­ar, til dæmis til smá­báta, strand­veiða, vegna línuí­viln­un­ar, byggða­kvóta og svo fram­veg­is. Þessi óvissa um var­an­leika hefur veru­legar afleið­ingar fyrir virði afla­heim­ilda í núver­andi kerfi.

Þessir punktar og aðrir sem fram hafa komið (sjá t.d. hér) leiddu til þess að ég skipti um skoð­un. Árið 2013 setti ég fram til­lögur um fyr­ir­komu­lag á úthlutun afla­heim­ilda sem byggði á samn­ingum til tak­mark­aðs tíma og að sala þeirra kæmi í stað veiði­gjalds (sjá hér). Það er því nokkuð sér­stakt að standa í að fjalla um skrif mín frá 2010 sem ég tel lítið erindi eiga í núver­andi umræðu. En svona er það.

Auglýsing

Sam­kvæmt lögum um veiði­gjald nema þau þriðj­ungi af metnum hagn­aði útgerð­ar­inn­ar. Ætti þetta hlut­fall að vera hærra? Tvennt þarf að hafa í huga þegar það er met­ið.

Í fyrsta lagi hafa átt sér stað umfangs­mikil við­skipti með afla­heim­ildir á þeim þremur ára­tugum sem við­skipti með þær hafa verið leyfð. Þegar ein útgerð selur annarri afla­heim­ildir þarf verðið að minnsta kosti að end­ur­spegla þann hagnað sem selj­and­inn hefði getað haft af því að eiga þær áfram.

Það þýðir að sala afla­heim­ilda felur í sér fyr­ir­fram­greiðslu hagn­að­ar. Er sann­gjarnt að skatt­leggja kaup­and­ann á grund­velli hagn­aðar sem hann hefur þegar greitt öðrum? Metið hefur verið að þetta hlut­fall fyr­ir­fram­greidds hagn­aðar sé tæp 40% (sjá hér).

Hitt atriðið snýr að afleið­ingum fyrir byggðir og smærri útgerð­ir. Því hærra sem gjald­hlut­fallið er því hraðar fær­ast afla­heim­ild­irnar frá minna arð­bærum útgerðum til meira arð­bærra – það er því meiri verða áhrifin á sjáv­ar­byggðir og minni fyr­ir­tæki. Hér þarf að fara ein­hvern með­al­veg. Núver­andi hlut­fall, 33%, er einmitt slíkur með­al­veg­ur.

Hvaða tekjur má ætla að ríkið hefði af sölu afla­heim­ilda ef miðað væri við óbreytt hlut­fall tekna? Þessu er ekki auð­velt að svara. Ég hef þó sett fram mat á því hér. Þar færi ég rök fyrir því að met­inn hagn­aður útgerð­ar­inn­ar, sam­kvæmt núgild­andi lögum um veiði­gjald, sé ein­ungis helm­ingur af því sem hagn­að­ur­inn er í raun og veru. Ástæðan er sú að útreikn­ing­arnir byggja á óáreið­an­legum upp­lýs­ingum um fisk­verð.

Eins og Bjarni Bene­dikts­son, fjár­mála­ráð­herra, benti á í tengslum við sölu rík­is­ins á hlut sínum í Íslands­banka þá fáum við ekki mat á raun­veru­legt virði fyrr en við selj­um.

Höf­undur er hag­fræð­ingur og vara­for­maður Við­reisn­ar.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri er formaður peningastefnunefndar.
Stýrivextir hækka í níunda skiptið í röð – Nú upp í 5,75 prósent
Stýrivextir hafa verið hækkaðir upp í 5,75 prósent. Greiðslubyrði margra heimila mun fyrir vikið þyngjast. Ákvarðanir í atvinnulífi, á vinnumarkaði og í ríkisfjármálum munu skipta miklu um þróun vaxta á næstu misserum, að sögn peningastefnunefndar.
Kjarninn 5. október 2022
Bjarni Benediktsson, Katrín Jakobsdóttir og Sigurður Ingi Jóhannsson, formenn ríkissjórnarflokkanna, sendu frá sér yfirlýsingu í apríl þar sem segir að ekki verði ráðist í frekari sölu á hlutum ríkissin í Íslandsbanka að sinni. Sú yfirlýsing stendur enn.
Standa enn við að ekki verði ráðist í frekari sölu á hlutum í Íslandsbanka
Fjármálaráðherra sagði mikilvægt að halda áfram að selja hlut ríkisins í Íslandsbanka við kynningu fjárlagafrumvarpsins. Í yfirlýsingu stjórnarflokkanna frá því í vor segir að ekki verði ráðist í sölu á frekari hlutum bankans að sinni. Hún gildir enn.
Kjarninn 5. október 2022
Eyþór Arnalds var oddviti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.
Félag Eyþórs hagnaðist um 388,4 milljónir vegna afskriftar á láni frá Samherja
Eigið fé félags Eyþórs Arnalds fór úr því að vera neikvætt um 305 milljónir í að vera jákvætt um 83,9 milljónir í fyrra. Félag í eigu Samherja afskrifaði seljendalán sem veitt var vegna kaupa í útgáfufélagi Morgunblaðsins.
Kjarninn 4. október 2022
Neyðarúrræði en ekki neyðarástand
Fjöldahjálparstöð fyrir umsækjendur um alþjóðlega vernd hefur verið opnuð í skrifstofuhúsnæði í Borgartúni þar sem Vegagerðin var áður til húsa. Hægt verður að taka á móti 150 manns að hámarki og miðað er við að fólk dvelji ekki lengur en þrjár nætur.
Kjarninn 4. október 2022
Örn Bárður Jónsson
Um skjálífi og skjána
Kjarninn 4. október 2022
Þrjú félög voru skráð á markað í sumar. Þeirra stærst er Alvotech, sem var skráð á First North markaðinn í júní. Hér sést Róbert Wessman, stofnandi og stjórnarformaður félagsins, hringja inn fyrstu viðskipti með bréfin.
Virði skráðra félaga í Kauphöllinni lækkað um 254 milljarða króna á tveimur mánuðum
Það sem af er ári hefur Úrvalsvísitala Kauphallarinnar lækkað um 28,3 prósent. Hún hækkaði um rúmlega 20 prósent árið 2020 og 33 prósent í fyrra. Leiðrétting er að eiga sér stað á virði skráðra félaga.
Kjarninn 4. október 2022
Steingrímur J. Sigfússon
Einu sinni var Póstur og Sími
Kjarninn 4. október 2022
Svandís Svavarsdóttir er matvælaráðherra og fer með málefni sjávarútvegs.
Svandís boðar frumvarp um tengda aðila í sjávarútvegi á næsta ári
Samkvæmt lögum mega tengdir aðilar í sjávarútvegi ekki halda á meira en tólf prósent af úthlutuðum kvóta á hverjum tíma. Skiptar skoðanir eru um hvort mikil samþjöppun í sjávarútvegi sé í samræmi við þetta þak.
Kjarninn 4. október 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar