Viðspyrnan handan við hornið - Vaxtahækkun nú gæti sett stórþjóðir á hliðina

Seðlabanki Bandaríkjanna stendur frammi fyrir flóknum aðstæðum á síðasta vaxtaákvörðunarfundi ársins. Verða stýrivextir hækkaðir eða ekki?

Janetyellen.jpg
Auglýsing

Í rúm­lega sjö ár hefur Seðla­banki Banda­ríkj­anna haldið stýri­vöxtum í 0,25 pró­sentum og líður senn að því að hann hefji stýri­hækk­un­ar­ferli, sam­kvæmt því sem til­kynnt hefur verið um af hálfu bank­ans, meðal ann­ars á síð­asta vaxta­á­kvörð­un­ar­degi, þar sem vöxtum var enn einu sinni haldið óbreytt­u­m. 

Frammi fyrir efna­hags­nefnd Banda­ríkja­þings, 4. nóv­em­ber síð­ast­lið­inn, sagði Janet Yellen, for­maður stjórnar Seðla­banka Banda­ríkj­anna, að hugs­an­lega væri góður tími til að hefja vaxta­hækk­un­ar­ferlið í des­em­ber. Ekk­ert var þó full­yrt, enda um við­kvæmar mark­aðs­upp­lýs­ingar að ræða, ekki síst fyrir skulda­bréfa- og gjald­eyr­is­mark­að. 

Merki um við­spyrnu

Sá sem nú er að stýra vinnu innan Seðla­banka Banda­ríkj­anna, þar sem vaxta­hækk­un­ar­ferlið er und­ir­búið og fjár­fest­inga­stefna sömu­leið­is, er 55 ára gam­all Breti, Simon Potter að nafni, sem þó hefur átt sinn feril að lang­mestu leyti í Banda­ríkj­un­um.

Auglýsing

Hann þykir afburða hag­fræð­ing­ur, og leiðir mark­aðsvið­skipta­deild Seðla­bank­ans í New York, sem inni­heldur 500 sér­fræð­inga í miðlun og mark­aðsvið­skipt­um, að því er fram kom í grein um hann í Wall Street Journal 23. nóv­em­ber síða­slið­inn

Flestir fjár­festar hér í Banda­ríkj­un­um, reikna með því að Seðla­bank­inn hækki stýri­vexti upp í 0,5 pró­sent, eða um 0,25 pró­sentu­stig, á vaxta­á­kvörð­un­ar­fundi sín­um, dag­ana 15. til 16. des­em­ber. Flestar hag­tölur í Banda­ríkj­unum þykja gefa til­efni til þess að hækk­un­ar­ferlið hefj­ist nú, en atvinnu­leysi er komið niður í fimm pró­sent, eftir að hafa farið í rúm­lega 10 pró­sent árið 2010, og hag­vöxtur hefur verið við­un­andi, á bil­inu 1,5 til 2,5 pró­sent, á und­an­förnum mán­uð­um. En staðan er flókn­ari þegar kast­ljós­inu er beint út fyrir landa­mæri Banda­ríkj­anna.



Asía og Suð­ur­-Am­er­íka eru titr­andi

Einn virt­asti þjóð­hag­fræð­ingur heims, Argent­ínu­mað­ur­inn Dr. Guill­ermo Cal­vo, var einn þeirra sem flutti erindi á fundi sem Col­umbia Háskóli í New York stóð fyrir 10. nóv­em­ber síð­ast­lið­inn, þar sem sjónum var beint að stöðu mála í Asíu og Suð­ur­-Am­er­íku, meðal ann­ars í sam­hengi við vaxta­hækk­un­ar­ferli Seðla­banka Banda­ríkj­anna. 

Í máli hans, og ann­arra sem tóku til máls á fund­in­um, kom fram að hækkun vaxta gæti komið sér illa fyrir ríki sem nú væru að ganga í gegnum mikla erf­ið­leika vegna lágs olíu­verðs og minnk­andi eft­ir­spurnar í Kína. Olíu­verð hefur fallið um meira en 60 pró­sent á fjórtán mán­uð­um, með til­heyr­andi vanda fyrir olíu­fram­leiðslu­ríki og önnur sem ættu mikla hags­muni undir þjónstu og iðn­aði sem tengd­ist olíu­geir­anum með ein­hverjum hætt­i. 

Á fund­inum kom meðal ann­ars fram að ekki væri úti­lokað að Alþjóða­gjald­eyr­is­sjóð­ur­inn kæmi brátt til Bras­il­íu, stærsta lands Suð­ur­-Am­er­íku ef vaxta­hækk­unin - sem myndi leiða til hærri fjár­magns­kostn­aðar og þar með þreng­inga fyrir ríki með mikla hags­muni í Banda­ríkja­dölum - kæmi á slæmum tíma. Brasil­ía, sem er stór hrá­vöru­út­flytj­andi, ekki síst til Kína, er nú að ganga í gegnum mikla nið­ur­sveiflu eftir margra ára tíma­bil hag­vaxtar og upp­gang. Skip­brot hag­kerf­is­ins, í þessu 200 millj­óna íbúa landi, væri ekki úti­lok­að. 

Þetta sýndi þá miklu hags­muni sem væru undir í alþjóða­bú­skapn­um, þegar Seðla­banki Banda­ríkj­anna myndi taka ákvörðun um að hækka vexti, eftir meira að sjö ára tíma­bil þar sem örv­un­ar­að­gerðir hafi ein­kennt þróun mála á mörk­uð­um. Alvara lífs­ins tekur við þegar því tíma­bili lýk­ur, og hag­kerfi heims­ins eru í mis­jafnri stöðu til þess að takast á við hærri vexti, en Banda­ríkja­dalur er stærsta gjald­eyr­is­forða­mynt heims­ins og þar með sú útbreiddasta í heim­in­um.



Stríðs­á­tök og pressa

Stríðs­á­tök í Írak, Afganistan og Sýr­landi geta líka haft áhrif á ákvörðun Seðla­bank­ans nú, að því er fram hefur komið í máli sér­fræð­inga und­an­farin miss­eri. Vax­andi ólga í Evr­ópu og hryðju­verkaógn gæti frestað hækk­un­ar­ferli. Þá hefur Alþjóða­gjald­eyr­is­sjóð­ur­inn talað fyrir því að Seðla­banki Banda­ríkj­anna fari sér hægt í því að hækka vexti, og horfi til þró­unar á heims­mörk­uð­u­m. 

Þegar vaxta­hækk­un­ar­ferlið hefst þá lýkur einu lengsta örv­un­ar­að­gerða­tíma­bili sem Seðla­banki Banda­ríkj­anna hefur nokkru sinni staðið fyr­ir. Ísland er örríki í sam­an­burði við flest lönd heims­ins, en þróun mála á alþjóða­mörk­uðum er oft fljót að hafa áhrif, enda útflutn­ingur á vöru á þjón­ustu, til hinna ýmsu landa, hryggjar­stykkið í hag­kerf­inu.





Amazon lagði inn pöntun fyrir 100 þúsund rafmagns sendibíla
Nýsköpunarfyrirtækið Rivian sem er með höfuðstöðvar í Michigan er heldur betur að hrista upp í sendibílamarkaðnum.
Kjarninn 19. september 2019
Jón Steindór Valdimarsson, þingmaður Viðreisnar, er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins.
Þingmenn fjögurra flokka fara fram á fullan aðskilnað ríkis og kirkju
Lögð hefur verið fram þingsályktunartillaga um að frumvarp um aðskilnað ríkis og kirkju verði lagt fram snemma árs 2021 og að sá aðskilnaður verði gengin í gegn í síðasta lagi 2034.
Kjarninn 19. september 2019
Guðmundur Ingi Guðbrandsson
Hamfarahlýnun – gripið til mikilvægra aðgerða
Kjarninn 19. september 2019
Að jafnaði eru konur líklegri en karlar til að gegna fleiri en einu starfi.
Talsvert fleiri í tveimur eða fleiri störfum hér á landi
Mun hærra hlutfall starfandi fólks gegna tveimur eða fleiri störfum hér á landi en í öðrum Evrópuríkjum. Þá vinna fleiri Íslendingar langar vinnuvikur eða tæp 18 prósent.
Kjarninn 19. september 2019
Árni Pétur Jónsson, forstjóri Skeljungs, stýrði áður Basko.
Skeljungur fær undanþágu vegna kaupa á Basko
Samkeppniseftirlitið hefur heimilað samruna Skeljungs og Basko með skilyrðum. Kaupverðið er 30 milljónir króna og yfirtaka skulda.
Kjarninn 19. september 2019
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins.
„Við getum ekki brugðist við með því að reyna að lifa eins og í sænskri hippakommúnu“
Formaður Miðflokksins segir að leyfa verði vísindum að leysa loftslagsvandann í stað þess að bregðast við með því að reyna að lifa eins og í sænskri hippakommúnu.
Kjarninn 19. september 2019
Rannveig Sigurðardóttir og Unnur Gunnarsdóttir
Unnur og Rannveig skipaðar varaseðlabankastjórar
Núverandi aðstoðarseðlabankastjóri og forstjóri Fjármálaeftirlitsins hafa nú verið formlega fluttar í starf varaseðlabankastjóra af forsætisráðherra og fjármála- og efnahagsráðherra. Þær hefja störf í janúar á næsta ári.
Kjarninn 19. september 2019
Nonnabiti lokar eftir 27 ár
„Allt á baconbát?“ hefur heyrst í síðasta sinn í Hafnarstrætinu. Nonnabita hefur verið lokað og svangir næturlífsfarar verða að finna sér nýjan stað til að takast á við svengdina í framtíðinni.
Kjarninn 19. september 2019
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None