Viðspyrnan handan við hornið - Vaxtahækkun nú gæti sett stórþjóðir á hliðina

Seðlabanki Bandaríkjanna stendur frammi fyrir flóknum aðstæðum á síðasta vaxtaákvörðunarfundi ársins. Verða stýrivextir hækkaðir eða ekki?

Janetyellen.jpg
Auglýsing

Í rúm­lega sjö ár hefur Seðla­banki Banda­ríkj­anna haldið stýri­vöxtum í 0,25 pró­sentum og líður senn að því að hann hefji stýri­hækk­un­ar­ferli, sam­kvæmt því sem til­kynnt hefur verið um af hálfu bank­ans, meðal ann­ars á síð­asta vaxta­á­kvörð­un­ar­degi, þar sem vöxtum var enn einu sinni haldið óbreytt­u­m. 

Frammi fyrir efna­hags­nefnd Banda­ríkja­þings, 4. nóv­em­ber síð­ast­lið­inn, sagði Janet Yellen, for­maður stjórnar Seðla­banka Banda­ríkj­anna, að hugs­an­lega væri góður tími til að hefja vaxta­hækk­un­ar­ferlið í des­em­ber. Ekk­ert var þó full­yrt, enda um við­kvæmar mark­aðs­upp­lýs­ingar að ræða, ekki síst fyrir skulda­bréfa- og gjald­eyr­is­mark­að. 

Merki um við­spyrnu

Sá sem nú er að stýra vinnu innan Seðla­banka Banda­ríkj­anna, þar sem vaxta­hækk­un­ar­ferlið er und­ir­búið og fjár­fest­inga­stefna sömu­leið­is, er 55 ára gam­all Breti, Simon Potter að nafni, sem þó hefur átt sinn feril að lang­mestu leyti í Banda­ríkj­un­um.

Auglýsing

Hann þykir afburða hag­fræð­ing­ur, og leiðir mark­aðsvið­skipta­deild Seðla­bank­ans í New York, sem inni­heldur 500 sér­fræð­inga í miðlun og mark­aðsvið­skipt­um, að því er fram kom í grein um hann í Wall Street Journal 23. nóv­em­ber síða­slið­inn

Flestir fjár­festar hér í Banda­ríkj­un­um, reikna með því að Seðla­bank­inn hækki stýri­vexti upp í 0,5 pró­sent, eða um 0,25 pró­sentu­stig, á vaxta­á­kvörð­un­ar­fundi sín­um, dag­ana 15. til 16. des­em­ber. Flestar hag­tölur í Banda­ríkj­unum þykja gefa til­efni til þess að hækk­un­ar­ferlið hefj­ist nú, en atvinnu­leysi er komið niður í fimm pró­sent, eftir að hafa farið í rúm­lega 10 pró­sent árið 2010, og hag­vöxtur hefur verið við­un­andi, á bil­inu 1,5 til 2,5 pró­sent, á und­an­förnum mán­uð­um. En staðan er flókn­ari þegar kast­ljós­inu er beint út fyrir landa­mæri Banda­ríkj­anna.



Asía og Suð­ur­-Am­er­íka eru titr­andi

Einn virt­asti þjóð­hag­fræð­ingur heims, Argent­ínu­mað­ur­inn Dr. Guill­ermo Cal­vo, var einn þeirra sem flutti erindi á fundi sem Col­umbia Háskóli í New York stóð fyrir 10. nóv­em­ber síð­ast­lið­inn, þar sem sjónum var beint að stöðu mála í Asíu og Suð­ur­-Am­er­íku, meðal ann­ars í sam­hengi við vaxta­hækk­un­ar­ferli Seðla­banka Banda­ríkj­anna. 

Í máli hans, og ann­arra sem tóku til máls á fund­in­um, kom fram að hækkun vaxta gæti komið sér illa fyrir ríki sem nú væru að ganga í gegnum mikla erf­ið­leika vegna lágs olíu­verðs og minnk­andi eft­ir­spurnar í Kína. Olíu­verð hefur fallið um meira en 60 pró­sent á fjórtán mán­uð­um, með til­heyr­andi vanda fyrir olíu­fram­leiðslu­ríki og önnur sem ættu mikla hags­muni undir þjónstu og iðn­aði sem tengd­ist olíu­geir­anum með ein­hverjum hætt­i. 

Á fund­inum kom meðal ann­ars fram að ekki væri úti­lokað að Alþjóða­gjald­eyr­is­sjóð­ur­inn kæmi brátt til Bras­il­íu, stærsta lands Suð­ur­-Am­er­íku ef vaxta­hækk­unin - sem myndi leiða til hærri fjár­magns­kostn­aðar og þar með þreng­inga fyrir ríki með mikla hags­muni í Banda­ríkja­dölum - kæmi á slæmum tíma. Brasil­ía, sem er stór hrá­vöru­út­flytj­andi, ekki síst til Kína, er nú að ganga í gegnum mikla nið­ur­sveiflu eftir margra ára tíma­bil hag­vaxtar og upp­gang. Skip­brot hag­kerf­is­ins, í þessu 200 millj­óna íbúa landi, væri ekki úti­lok­að. 

Þetta sýndi þá miklu hags­muni sem væru undir í alþjóða­bú­skapn­um, þegar Seðla­banki Banda­ríkj­anna myndi taka ákvörðun um að hækka vexti, eftir meira að sjö ára tíma­bil þar sem örv­un­ar­að­gerðir hafi ein­kennt þróun mála á mörk­uð­um. Alvara lífs­ins tekur við þegar því tíma­bili lýk­ur, og hag­kerfi heims­ins eru í mis­jafnri stöðu til þess að takast á við hærri vexti, en Banda­ríkja­dalur er stærsta gjald­eyr­is­forða­mynt heims­ins og þar með sú útbreiddasta í heim­in­um.



Stríðs­á­tök og pressa

Stríðs­á­tök í Írak, Afganistan og Sýr­landi geta líka haft áhrif á ákvörðun Seðla­bank­ans nú, að því er fram hefur komið í máli sér­fræð­inga und­an­farin miss­eri. Vax­andi ólga í Evr­ópu og hryðju­verkaógn gæti frestað hækk­un­ar­ferli. Þá hefur Alþjóða­gjald­eyr­is­sjóð­ur­inn talað fyrir því að Seðla­banki Banda­ríkj­anna fari sér hægt í því að hækka vexti, og horfi til þró­unar á heims­mörk­uð­u­m. 

Þegar vaxta­hækk­un­ar­ferlið hefst þá lýkur einu lengsta örv­un­ar­að­gerða­tíma­bili sem Seðla­banki Banda­ríkj­anna hefur nokkru sinni staðið fyr­ir. Ísland er örríki í sam­an­burði við flest lönd heims­ins, en þróun mála á alþjóða­mörk­uðum er oft fljót að hafa áhrif, enda útflutn­ingur á vöru á þjón­ustu, til hinna ýmsu landa, hryggjar­stykkið í hag­kerf­inu.





Kristbjörn Árnason
Sóun
Leslistinn 19. ágúst 2019
Sigursteinn Másson
Hver á að gera hvað?
Kjarninn 19. ágúst 2019
Skúli segist ekki hafa fengið milljarða greiðslur út úr WOW air
Skúli Mogensen segist aldrei fallast á að hann og hans fólk hafi ekki unnið að heilindum við uppbyggingu WOW air og neitar því að hafa fengið háar greiðslur út úr félaginu en sjálfur hafi hann tapað átta milljörðum.
Kjarninn 19. ágúst 2019
Nýtt biðskýli við Kringlumýrarbraut
Stafræn strætóskýli tekin í gagnið
Vinna við að setja LED skjái í 210 biðskýli Strætó er hafin í Reykjavík. Í nýju skýlunum verður hægt að nálgast rauntímaupplýsingar um komutíma næstu strætóvagna.
Kjarninn 19. ágúst 2019
Boeing 737 MAX vélar Icelandair hafa ekki flogið frá því í mars.
MAX-vélar Icelandair fljúga ekki á þessu ári
Icelandair reiknar ekki lengur með MAX-vélunum í flugáætlun sinni á þessu ári. Þær áttu að fljúga 27 prósent allra ferða sem félagið myndi fljúga 2019. Icelandair tapaði ellefu milljörðum á fyrri hluta árs.
Kjarninn 19. ágúst 2019
Upphafið - Árstíðaljóð
Safnað fyrir fimmtu ljóðarbók Gunnhildar Þórðardóttur.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Guðlaugur Þór Þórðarson
Rúmar 16 milljónir í aðkeypta ráðgjöf og álit vegna þriðja orkupakkans
Kostnaður vegna innlendrar ráðgjafar og álita nemur rúmlega 7,6 milljónum króna og erlends tæpum 8,5 milljónum króna.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.
Sex ríkisforstjórar með hærri laun en forsætisráðherra
Laun bankastjóra Landsbankans hafa hækkað mest allra ríkisforstjóra, eða um 82 prósent, frá því að bankaráð bankans tók yfir ákvörðun um launakjör hans. Átta ríkisforstjórar eru með hærri laun en flestir ráðherrar.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None