Viðspyrnan handan við hornið - Vaxtahækkun nú gæti sett stórþjóðir á hliðina

Seðlabanki Bandaríkjanna stendur frammi fyrir flóknum aðstæðum á síðasta vaxtaákvörðunarfundi ársins. Verða stýrivextir hækkaðir eða ekki?

Janetyellen.jpg
Auglýsing

Í rúm­lega sjö ár hefur Seðla­banki Banda­ríkj­anna haldið stýri­vöxtum í 0,25 pró­sentum og líður senn að því að hann hefji stýri­hækk­un­ar­ferli, sam­kvæmt því sem til­kynnt hefur verið um af hálfu bank­ans, meðal ann­ars á síð­asta vaxta­á­kvörð­un­ar­degi, þar sem vöxtum var enn einu sinni haldið óbreytt­u­m. 

Frammi fyrir efna­hags­nefnd Banda­ríkja­þings, 4. nóv­em­ber síð­ast­lið­inn, sagði Janet Yellen, for­maður stjórnar Seðla­banka Banda­ríkj­anna, að hugs­an­lega væri góður tími til að hefja vaxta­hækk­un­ar­ferlið í des­em­ber. Ekk­ert var þó full­yrt, enda um við­kvæmar mark­aðs­upp­lýs­ingar að ræða, ekki síst fyrir skulda­bréfa- og gjald­eyr­is­mark­að. 

Merki um við­spyrnu

Sá sem nú er að stýra vinnu innan Seðla­banka Banda­ríkj­anna, þar sem vaxta­hækk­un­ar­ferlið er und­ir­búið og fjár­fest­inga­stefna sömu­leið­is, er 55 ára gam­all Breti, Simon Potter að nafni, sem þó hefur átt sinn feril að lang­mestu leyti í Banda­ríkj­un­um.

Auglýsing

Hann þykir afburða hag­fræð­ing­ur, og leiðir mark­aðsvið­skipta­deild Seðla­bank­ans í New York, sem inni­heldur 500 sér­fræð­inga í miðlun og mark­aðsvið­skipt­um, að því er fram kom í grein um hann í Wall Street Journal 23. nóv­em­ber síða­slið­inn

Flestir fjár­festar hér í Banda­ríkj­un­um, reikna með því að Seðla­bank­inn hækki stýri­vexti upp í 0,5 pró­sent, eða um 0,25 pró­sentu­stig, á vaxta­á­kvörð­un­ar­fundi sín­um, dag­ana 15. til 16. des­em­ber. Flestar hag­tölur í Banda­ríkj­unum þykja gefa til­efni til þess að hækk­un­ar­ferlið hefj­ist nú, en atvinnu­leysi er komið niður í fimm pró­sent, eftir að hafa farið í rúm­lega 10 pró­sent árið 2010, og hag­vöxtur hefur verið við­un­andi, á bil­inu 1,5 til 2,5 pró­sent, á und­an­förnum mán­uð­um. En staðan er flókn­ari þegar kast­ljós­inu er beint út fyrir landa­mæri Banda­ríkj­anna.



Asía og Suð­ur­-Am­er­íka eru titr­andi

Einn virt­asti þjóð­hag­fræð­ingur heims, Argent­ínu­mað­ur­inn Dr. Guill­ermo Cal­vo, var einn þeirra sem flutti erindi á fundi sem Col­umbia Háskóli í New York stóð fyrir 10. nóv­em­ber síð­ast­lið­inn, þar sem sjónum var beint að stöðu mála í Asíu og Suð­ur­-Am­er­íku, meðal ann­ars í sam­hengi við vaxta­hækk­un­ar­ferli Seðla­banka Banda­ríkj­anna. 

Í máli hans, og ann­arra sem tóku til máls á fund­in­um, kom fram að hækkun vaxta gæti komið sér illa fyrir ríki sem nú væru að ganga í gegnum mikla erf­ið­leika vegna lágs olíu­verðs og minnk­andi eft­ir­spurnar í Kína. Olíu­verð hefur fallið um meira en 60 pró­sent á fjórtán mán­uð­um, með til­heyr­andi vanda fyrir olíu­fram­leiðslu­ríki og önnur sem ættu mikla hags­muni undir þjónstu og iðn­aði sem tengd­ist olíu­geir­anum með ein­hverjum hætt­i. 

Á fund­inum kom meðal ann­ars fram að ekki væri úti­lokað að Alþjóða­gjald­eyr­is­sjóð­ur­inn kæmi brátt til Bras­il­íu, stærsta lands Suð­ur­-Am­er­íku ef vaxta­hækk­unin - sem myndi leiða til hærri fjár­magns­kostn­aðar og þar með þreng­inga fyrir ríki með mikla hags­muni í Banda­ríkja­dölum - kæmi á slæmum tíma. Brasil­ía, sem er stór hrá­vöru­út­flytj­andi, ekki síst til Kína, er nú að ganga í gegnum mikla nið­ur­sveiflu eftir margra ára tíma­bil hag­vaxtar og upp­gang. Skip­brot hag­kerf­is­ins, í þessu 200 millj­óna íbúa landi, væri ekki úti­lok­að. 

Þetta sýndi þá miklu hags­muni sem væru undir í alþjóða­bú­skapn­um, þegar Seðla­banki Banda­ríkj­anna myndi taka ákvörðun um að hækka vexti, eftir meira að sjö ára tíma­bil þar sem örv­un­ar­að­gerðir hafi ein­kennt þróun mála á mörk­uð­um. Alvara lífs­ins tekur við þegar því tíma­bili lýk­ur, og hag­kerfi heims­ins eru í mis­jafnri stöðu til þess að takast á við hærri vexti, en Banda­ríkja­dalur er stærsta gjald­eyr­is­forða­mynt heims­ins og þar með sú útbreiddasta í heim­in­um.



Stríðs­á­tök og pressa

Stríðs­á­tök í Írak, Afganistan og Sýr­landi geta líka haft áhrif á ákvörðun Seðla­bank­ans nú, að því er fram hefur komið í máli sér­fræð­inga und­an­farin miss­eri. Vax­andi ólga í Evr­ópu og hryðju­verkaógn gæti frestað hækk­un­ar­ferli. Þá hefur Alþjóða­gjald­eyr­is­sjóð­ur­inn talað fyrir því að Seðla­banki Banda­ríkj­anna fari sér hægt í því að hækka vexti, og horfi til þró­unar á heims­mörk­uð­u­m. 

Þegar vaxta­hækk­un­ar­ferlið hefst þá lýkur einu lengsta örv­un­ar­að­gerða­tíma­bili sem Seðla­banki Banda­ríkj­anna hefur nokkru sinni staðið fyr­ir. Ísland er örríki í sam­an­burði við flest lönd heims­ins, en þróun mála á alþjóða­mörk­uðum er oft fljót að hafa áhrif, enda útflutn­ingur á vöru á þjón­ustu, til hinna ýmsu landa, hryggjar­stykkið í hag­kerf­inu.





Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Rúmur hálfur milljarður í utanlandsferðir þingmanna og forseta þingsins á tíu árum
Rúmar 60 milljónir fóru í utanlandsferðir embættis forseta Alþingis og þingmanna árið 2018. Kostnaðurinn var minnstur árið 2009 – rétt eftir hrun.
Kjarninn 21. janúar 2020
Ólafur Örn Nielsen ráðinn aðstoðarforstjóri Opinna kerfa
Nýir fjárfestar komu að Opnum kerfum í fyrra og hana nú ráðið bæði nýjan forstjóra og aðstoðarforstjóra.
Kjarninn 21. janúar 2020
Auður ríkustu konu Afríku byggður á arðráni fátækrar þjóðar
Frá Angóla og víða um Afríku, Evrópu og Mið-Austurlönd, liggur flókið net fjárfestinga í bönkum, olíu, sementi, fjarskiptum, fjölmiðlum og demöntum. Ríkasta kona Afríku segist hafa byggt þetta ævintýralega viðskiptaveldi sitt upp á eigin verðleikum.
Kjarninn 21. janúar 2020
Kvikan
Kvikan
#Megxit, peningaþvætti, spilling og brot Seðlabankans
Kjarninn 21. janúar 2020
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir er formaður Viðreisnar. Hún er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins.
Mælt fyrir frumvarpi sem kúvendir fiskveiðistjórnunarkerfinu
Frumvarp þriggja stjórnarandstöðuflokka um eðlisbreytingu á því umhverfi sem sjávarútvegsfyrirtæki starfa í hérlendis, verður tekið til umræðu á þingi í dag samkvæmt fyrirliggjandi dagskrá.
Kjarninn 21. janúar 2020
Stuðningskonur leikskólanna
Kynjað verðmætamat og leikskólinn
Kjarninn 21. janúar 2020
Þröngar skorður í hálaunalandi
Á að fella gengið til að örva efnahagslífið? Er aukin sjálfvirkni að fara eyða störfum hraðar en almenningur átta sig á? Gylfi Zoega hagfræðiprófessor skrifaði ítarlega grein í Vísbendingu þar sem þessi mál eru til umræðu.
Kjarninn 20. janúar 2020
Logi Einarsson, formaður Samfylkingarinnar.
Segir kominn tíma á stjórn án Sjálfstæðisflokks
Formaður Samfylkingarinnar segir tími til komin að hætta að láta Sjálfstæðisflokkinn velja sér dansfélaga og stjórna á eigin forsendum.
Kjarninn 20. janúar 2020
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None