Viðspyrnan handan við hornið - Vaxtahækkun nú gæti sett stórþjóðir á hliðina

Seðlabanki Bandaríkjanna stendur frammi fyrir flóknum aðstæðum á síðasta vaxtaákvörðunarfundi ársins. Verða stýrivextir hækkaðir eða ekki?

Janetyellen.jpg
Auglýsing

Í rúm­lega sjö ár hefur Seðla­banki Banda­ríkj­anna haldið stýri­vöxtum í 0,25 pró­sentum og líður senn að því að hann hefji stýri­hækk­un­ar­ferli, sam­kvæmt því sem til­kynnt hefur verið um af hálfu bank­ans, meðal ann­ars á síð­asta vaxta­á­kvörð­un­ar­degi, þar sem vöxtum var enn einu sinni haldið óbreytt­u­m. 

Frammi fyrir efna­hags­nefnd Banda­ríkja­þings, 4. nóv­em­ber síð­ast­lið­inn, sagði Janet Yellen, for­maður stjórnar Seðla­banka Banda­ríkj­anna, að hugs­an­lega væri góður tími til að hefja vaxta­hækk­un­ar­ferlið í des­em­ber. Ekk­ert var þó full­yrt, enda um við­kvæmar mark­aðs­upp­lýs­ingar að ræða, ekki síst fyrir skulda­bréfa- og gjald­eyr­is­mark­að. 

Merki um við­spyrnu

Sá sem nú er að stýra vinnu innan Seðla­banka Banda­ríkj­anna, þar sem vaxta­hækk­un­ar­ferlið er und­ir­búið og fjár­fest­inga­stefna sömu­leið­is, er 55 ára gam­all Breti, Simon Potter að nafni, sem þó hefur átt sinn feril að lang­mestu leyti í Banda­ríkj­un­um.

Auglýsing

Hann þykir afburða hag­fræð­ing­ur, og leiðir mark­aðsvið­skipta­deild Seðla­bank­ans í New York, sem inni­heldur 500 sér­fræð­inga í miðlun og mark­aðsvið­skipt­um, að því er fram kom í grein um hann í Wall Street Journal 23. nóv­em­ber síða­slið­inn

Flestir fjár­festar hér í Banda­ríkj­un­um, reikna með því að Seðla­bank­inn hækki stýri­vexti upp í 0,5 pró­sent, eða um 0,25 pró­sentu­stig, á vaxta­á­kvörð­un­ar­fundi sín­um, dag­ana 15. til 16. des­em­ber. Flestar hag­tölur í Banda­ríkj­unum þykja gefa til­efni til þess að hækk­un­ar­ferlið hefj­ist nú, en atvinnu­leysi er komið niður í fimm pró­sent, eftir að hafa farið í rúm­lega 10 pró­sent árið 2010, og hag­vöxtur hefur verið við­un­andi, á bil­inu 1,5 til 2,5 pró­sent, á und­an­förnum mán­uð­um. En staðan er flókn­ari þegar kast­ljós­inu er beint út fyrir landa­mæri Banda­ríkj­anna.



Asía og Suð­ur­-Am­er­íka eru titr­andi

Einn virt­asti þjóð­hag­fræð­ingur heims, Argent­ínu­mað­ur­inn Dr. Guill­ermo Cal­vo, var einn þeirra sem flutti erindi á fundi sem Col­umbia Háskóli í New York stóð fyrir 10. nóv­em­ber síð­ast­lið­inn, þar sem sjónum var beint að stöðu mála í Asíu og Suð­ur­-Am­er­íku, meðal ann­ars í sam­hengi við vaxta­hækk­un­ar­ferli Seðla­banka Banda­ríkj­anna. 

Í máli hans, og ann­arra sem tóku til máls á fund­in­um, kom fram að hækkun vaxta gæti komið sér illa fyrir ríki sem nú væru að ganga í gegnum mikla erf­ið­leika vegna lágs olíu­verðs og minnk­andi eft­ir­spurnar í Kína. Olíu­verð hefur fallið um meira en 60 pró­sent á fjórtán mán­uð­um, með til­heyr­andi vanda fyrir olíu­fram­leiðslu­ríki og önnur sem ættu mikla hags­muni undir þjónstu og iðn­aði sem tengd­ist olíu­geir­anum með ein­hverjum hætt­i. 

Á fund­inum kom meðal ann­ars fram að ekki væri úti­lokað að Alþjóða­gjald­eyr­is­sjóð­ur­inn kæmi brátt til Bras­il­íu, stærsta lands Suð­ur­-Am­er­íku ef vaxta­hækk­unin - sem myndi leiða til hærri fjár­magns­kostn­aðar og þar með þreng­inga fyrir ríki með mikla hags­muni í Banda­ríkja­dölum - kæmi á slæmum tíma. Brasil­ía, sem er stór hrá­vöru­út­flytj­andi, ekki síst til Kína, er nú að ganga í gegnum mikla nið­ur­sveiflu eftir margra ára tíma­bil hag­vaxtar og upp­gang. Skip­brot hag­kerf­is­ins, í þessu 200 millj­óna íbúa landi, væri ekki úti­lok­að. 

Þetta sýndi þá miklu hags­muni sem væru undir í alþjóða­bú­skapn­um, þegar Seðla­banki Banda­ríkj­anna myndi taka ákvörðun um að hækka vexti, eftir meira að sjö ára tíma­bil þar sem örv­un­ar­að­gerðir hafi ein­kennt þróun mála á mörk­uð­um. Alvara lífs­ins tekur við þegar því tíma­bili lýk­ur, og hag­kerfi heims­ins eru í mis­jafnri stöðu til þess að takast á við hærri vexti, en Banda­ríkja­dalur er stærsta gjald­eyr­is­forða­mynt heims­ins og þar með sú útbreiddasta í heim­in­um.



Stríðs­á­tök og pressa

Stríðs­á­tök í Írak, Afganistan og Sýr­landi geta líka haft áhrif á ákvörðun Seðla­bank­ans nú, að því er fram hefur komið í máli sér­fræð­inga und­an­farin miss­eri. Vax­andi ólga í Evr­ópu og hryðju­verkaógn gæti frestað hækk­un­ar­ferli. Þá hefur Alþjóða­gjald­eyr­is­sjóð­ur­inn talað fyrir því að Seðla­banki Banda­ríkj­anna fari sér hægt í því að hækka vexti, og horfi til þró­unar á heims­mörk­uð­u­m. 

Þegar vaxta­hækk­un­ar­ferlið hefst þá lýkur einu lengsta örv­un­ar­að­gerða­tíma­bili sem Seðla­banki Banda­ríkj­anna hefur nokkru sinni staðið fyr­ir. Ísland er örríki í sam­an­burði við flest lönd heims­ins, en þróun mála á alþjóða­mörk­uðum er oft fljót að hafa áhrif, enda útflutn­ingur á vöru á þjón­ustu, til hinna ýmsu landa, hryggjar­stykkið í hag­kerf­inu.





Vilt þú vera með?

Frjálsir, hugrakkir fjölmiðlar eru ómetanlegir en ekki ókeypis. Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda og með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og við ætlum að standa vaktina áfram og bjóða almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Fyrir þá lesendur sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Óðinn Jónsson
Níræða Ríkisútvarpið
Kjarninn 5. desember 2020
Af þeim 2.333 íbúðum sem byggingaraðilarnir hyggjast reisa eru 1.368 á höfuðborgarsvæðinu og 965 á landsbyggðinni.
78 aðilar vilja byggja 2.333 íbúðir
Húsnæðis- og mannvirkjastofnun segir áhyggjur af því að kröfur hlutdeildarlána kæmu í veg fyrir að sótt yrði um þau og hagkvæmt húsnæði byggt, virðast hafa verið óþarfar.
Kjarninn 5. desember 2020
Rannsókn á undanskotum vegna fjárfestingarleiðarinnar stutt á veg komin
Mál tengt einstaklingi sem grunaður er um að hafa skotið undan fjármagnstekjum með því að nýta sér fjárfestingarleið Seðlabanka Íslands fór frá skattrannsóknarstjóra til héraðssaksóknara í maí. Þar er rannsókn þess stutt á veg komin.
Kjarninn 5. desember 2020
Verksmiðjutogarinn Heinaste er búinn að fara í slipp og heitir nú Tutungeni.
Árs kyrrsetningu lokið og togari seldur en andvirðinu haldið eftir í Namibíu
Samherji sagði frá því í vikunni að togarinn Heinaste væri laus úr vörslu namibískra yfirvalda og hefði verið seldur í þokkabót. Ekki fylgdi þó fréttatilkynningu fyrirtækisins að söluandvirðinu yrði haldið sem tryggingu á bankareikningi í Namibíu.
Kjarninn 5. desember 2020
Magn kókaíns í frárennsli höfuðborgarinnar fjórfaldaðist milli áranna 2016 og 2018. Í sumar hafði verulega dregið úr því miðað við apríl í fyrra.
Mun minna kókaín í skólpinu í kórónuveirufaraldri
Kórónuveirufaraldurinn hefur breytt mynstri fíkniefnanotkunar í Reykjavík, segir doktorsnemi sem hefur í fimm ár rannsakað magn ólöglegra fíkniefna í frárennsli borgarinnar. Magn kókaíns í skólpinu var 60 prósent minna í júní en í apríl í fyrra.
Kjarninn 5. desember 2020
Rússneska bóluefnið Spútnik V er á leið í dreifingu. Um helgina geta Moskvubúar í forgangshópum fengið fyrri sprautu sína.
Spútnik sprautað í Rússa: Hefja bólusetningu í stórum stíl eftir helgi
Um helgina hefjast bólusetningar á forgangshópum í Moskvu með bóluefninu Spútnik V. Tvær milljónir skammta eru sagðar til. Reuters-fréttastofan segir suma ríkisstarfsmenn upplifa þrýsting um að taka þátt í klínískum tilraunum á virkni bóluefnisins.
Kjarninn 4. desember 2020
Sigurjón Njarðarson
Fullveldið
Kjarninn 4. desember 2020
Haukur Logi Karlsson
Innansveitarkronikan og evrópska réttarríkið
Kjarninn 4. desember 2020
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None