Bankasýslan hafnar allri málsvörn Landsbankans

Fólk Mótmæli LAndsbanki
Auglýsing

Banka­sýsla rík­is­ins telur rök­stuðn­ing banka­ráðs Lands­bank­ans og stjórn­enda hans fyrir sölu á 31,2 pró­sent hlut í Borgun á 2,2 millj­arða króna í nóv­em­ber 2014 vera ófull­nægj­andi. Í ítar­legu svar­bréfi sem stofn­un­in sendi banka­ráði Lands­bank­ans á föstu­dag, og var birt á vef hennar í morg­un, er nær öllum rök­semd­ar­færslum sem Lands­bank­inn hefur teflt fram sér til varnar í Borg­un­ar­mál­in­u hafn­að. Þar er enn fremur sagt að svör Lands­bank­ans við þeirri gagn­rýni sem ­sett hefur verið fram á fram­göngu hans hafi „ekki verið sann­fær­and­i“.

Banka­sýslan gagn­rýnir til að mynda rök­stuðn­ing bank­ans fyr­ir­ því að selja hlut­inn í lok­uðu sölu­ferli, verk­lag við samn­ings­gerð, mál­flutn­ing hans um mein­tan sölu­þrýst­ing frá Sam­keppn­is­eft­ir­lit­inu, verð­mat á eign­ar­hlutn­um í Borgun og að Lands­bank­inn hafi komið sér í þá stöðu að eini við­semj­andi hans hafi verið hópur fjár­festa sem inni­hélt meðal ann­ars stjórn­endur Borg­un­ar.

Auglýsing

Nið­ur­staða Banka­sýsl­unnar er sú að sölu­með­ferðin hafi varpað veru­legum skugga á árang­ur Lands­bank­ans und­an­farin miss­eri og að fag­leg ásýnd bank­ans og stjórn­enda hans hafi beðið hnekki. Af þeim sökum telur Banka­sýsla rík­is­ins að banka­ráð Lands­bank­ans verði að grípa til „við­eig­andi ráð­staf­ana til að end­ur­heimta það ­traust sem bank­inn tap­aði vegna sölu­með­ferð­ar­inn­ar. Fer stofn­unin fram á að hlut­höfum í Lands­bank­anum hf. verði hið fyrsta gerð grein fyrir því með hvaða hætti banka­ráðið telur rétt að bregð­ast við og ekki siðar en tveimur vik­um ­fyrir aðal­fund sem fram fer þann 14. apríl nk."

Hún hefur þeg­ar ­sent bréf til Bjarna Bene­dikts­son­ar, fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra, þar sem ­stofn­unin lýsir sömu nið­ur­stöðu.

Slær niður alla ­málsvörn Lands­banka­manna

Banka­sýslan segir í bréfi sínu að Lands­bank­inn hafi haft ­full­nægj­andi upp­lýs­ingar til að fram­kvæma verð­mat á hlutnum í Borgun sem hann hafi verið sáttur við. „Að mati Banka­sýslu rík­is­ins kemur það einnig fram í sam­skiptum Lands­bank­ans við Sam­keppn­is­eft­ir­lit­ið, sbr. bréf dags 7. febr­úar 2014, að bank­inn hafi talið sig geta falað við­hlít­andi upp­lýs­ingar um Borgun og Valitor. Það má að lokum nefna að upp­lýs­inga­skortur selj­anda ætti að vera rök­stuðn­ing­ur ­fyrir því að fara með eign­ar­hlut í opið sölu­ferli. Í þessu máli var það meira að­kallandi en ella, þar sem stjórn­endur Borg­unar voru hluti af kaup­enda­hópn­um, og opið sölu­ferli hefði að ein­hverju leyti getað jafnað samn­ings­stöðu aðila. Þá má einnig benda á að þrátt fyrir að Lands­bank­inn hafi borið fyrir sig ­upp­lýs­inga­skorti virð­ist bank­inn aldrei hafa látið á það reyna hvort að það væri erf­ið­leikum bundið að afla upp­lýs­inga um Borgun áður en úti­lokað var að fara með eign­ar­hlut­inn í opið sölu­ferli“.

Banka­sýslan fjallar einnig um mein­tan þrýst­ing ­Sam­keppn­is­eft­ir­lits­ins á sölu Lands­bank­ans á hlut sínum í Borg­un, sem ­stjórn­endur bank­ans hafa ítrekað borið fyrir sig, en Sam­keppn­is­eft­ir­lit­ið ­neit­að. Nið­ur­staða Banka­sýsl­unnar er sú að það hefði verið mögu­legt fyr­ir­ Lands­bank­ann að fá auk­inn tíma til að selja hlut­inn sam­kvæmt þeirri sátt sem ­gerð hafi verið við Sam­keppn­is­eft­ir­lit­ið.

Í svar­bréfi Banka­sýsl­unnar er svo fjallað um þau rök ­stjórn­enda Lands­bank­ans að hann hefði getað borið ábyrgð á auk­inni áhættu sem ­skap­ast gæti í rekstri Borg­un­ar, sem selj­andi hlut­anna. Þar er átt við að þau ­vaxt­ar­á­form sem Borgun var með á prjón­unum hafi þótt áhættu­söm, þótt þau hafi á end­anum skilað miklum virð­is­auka. Banka­sýslan hafnar þessum rökum sem ástæð­u ­fyrir því að selja hlut­inn í lok­uðu sölu­ferli frekar en opnu.

Lands­bank­inn hefur haldið því fram að ein ástæða þess að hlut­ur­inn var seldur í lok­uðu útboði hafi verið sú að bank­inn væri að tryggja ­sér við­un­andi verð. Það bygg­ist á því að sölu­verðið hafi verið full­nægj­andi á grund­velli ákvörð­unar Íslands­banka að kaupa ekki hlut­inn. Þessu hafn­ar ­Banka­sýslan sem gildri rök­semd­ar­færslu og segir að það sé „hæp­ið“ að álykta um ­sölu­verð með þessum hætti. Til­gangur opins sölu­ferlis sé ekki síst að virkja fjár­festa og nýta sam­keppni til að fá mark­aðs­verð.

Stjórn­endur Lands­bank­ans bentu á í svar­bréfi sínu vegna ­fyr­ir­spurna Banka­sýsl­unnar um málið að ströng skil­yrði giltu um eign­ar­hald á virkum eign­ar­hlut í fjár­mála­fyr­ir­tæki eins og Borg­un. Banka­sýslan hafnar þessu einnig sem rökum fyrir því að hlut­ur­inn var seldur í lok­uðu ferli til­ ­stjórn­enda Borg­unar og með­fjár­festa þeirra. Í bréfi hennar til bank­ans segir að það sé Fjár­mála­eft­ir­lits­ins að meta hæfi aðila til að fara með virkan ­eign­ar­hlut, ekki selj­enda þess hlut­ar.

Banka­sýslan hafnar enn fremur þeirri rök­semd­ar­færslu að hlut­ur­inn í Borgun hafi ekki verið fulln­ustu­eign og þar með hefði ekki þurft að ­setja hann í opið sölu­ferli. Að mati hennar er vand­séð hvaða rök séu fyrir því að hafa annan hátt á með sölu á öðrum eignum bank­ans en fulln­ustu­eign­um. Stjórn­ hluta­fé­lags eigi að hafa hags­muni eig­enda sinna í fyr­ir­rúmi og stjórn­end­ur Lands­bank­ans hefði átt að vera ljóst að „ríkið hefur lagt mikla áherslu á gagn­sæi og jafn­ræði við sölu eigna. Með því að hafa sölu­ferlið opið og gefa öðrum aðilum þannig kost á að bjóða í eign­ar­hlut­ina hefðu stjórn­endur bank­ans og banka­ráð unnið afram­gangi þess­ara mark­miða ásamt því að styrkja ­samn­ings­stöðu sína. Í ljósi sölu­verðs eign­ar­hlut­anna er einnig ljóst að sá við­bót­ar­kostn­aður við að opna ferlið hefði vel getað verið rétt­læt­an­leg­ur.“

Rök­stuðn­ing­ur: Ó­full­nægj­andi

Nið­ur­staða Banka­sýsl­unnar er því skýr. Stjórn­end­um Lands­bank­ans mátti vera það full­ljóst, sér­stak­lega vegna þeirrar gagn­rýni sem ­bank­inn fékk þegar hann seldi Vestia á sínum tíma, og Kjarn­inn fjall­aði nýver­ið ít­ar­lega um  rök­styðja þyrft­i ­sér­stak­lega öll frá­vik frá því að selja eignir í opnu sölu­ferli. „Í til­felli ­söl­unnar á Vestia féllst Banka­sýsla rík­is­ins á rök­stuðn­ing Lands­bank­ans á grund­velli ákveð­inna neyð­ar­sjón­ar­miða. Í til­felli söl­unnar á Borgun tel­ur ­stofn­unin hins vegar rök­stuðn­ing bank­ans ófull­nægj­andi. Þannig bendir margt til­ þess að bank­inn hafi dregið rangar álykt­anir af sam­skiptum sínum við ­Sam­keppn­is­eft­ir­litið varð­andi mögu­lega fresti og svig­rúm til að selja ­eign­ar­hlut sinn í félag­in­u.[...]­Sömu­leiðis er það mat stofn­un­ar­innar að verk­lagi við samn­ings­gerð Lands­bank­ans hafi að sumu leyti verið ábóta­vant. ­Banka­sýsla rík­is­ins telur það jákvætt að Lands­bank­inn hafi samið um hlut­deild í þátt­töku Valitors vegna mögu­legrar sölu á Visa Europe, en engin hald­bær rök hafa komið fram fyrir því að hann hafi ekki gert sömu fyr­ir­vara vegna söl­unn­ar á Borg­un, en sala eign­ar­hluta á þessum tveimur félögum fór fram samhliða. Tel­ur ­Banka­sýsla rík­is­ins jafn­framt að Lands­bank­inn sem stærsta fjár­mála­fyr­ir­tæki lands­ins ­geti ekki borið fyrir sig grand­leysi ann­arra kaup­enda á eign­ar­hlutum í Borg­un.“

Banka­sýslan segir einnig að spurn­ingar hafi vaknað um verð­mat Lands­bank­ans á eign­ar­hlutnum í Borg­un. Í svar­bréfi bank­ans við ­fyr­ir­spurnum stofn­un­ar­innar hafi komið fram að bank­inn hafi aðal­lega verð­met­ið ­eign­ar­hlut­inn miðað við áætl­aðar arð­greiðslur frekar en svo­kallað V/H hlut­fall. Hlut­fallið segir til um hversu langan tíma það tekur að greiða upp núver­andi mark­aðsvirði félags­ins sem verið er að kaupa miðað við óbreyttan hagnað þess. Auk þess hafi birst upp­lýs­ing­ar op­in­ber­lega um að verð­mæti alls hluta­fjár í Borgun hafi auk­ist mun meira en virði skráðra hluta­bréfa á Íslandi frá því að Lands­bank­inn seldi hlut sinn. „Það hefur valdið því að traust til bank­ans og stjórn­enda hans hefur beðið hnekki. Hefði Lands­bank­inn selt hluti sína í opnu og gagn­sæju ferli þar sem mark­að­ur­inn hefði verð­lagt bréfin má ætla að það hefði ekki gerst.“

Í bréfi ­Banka­sýsl­unnar kemur fram að það sé gagn­rýn­is­vert að Lands­bank­inn hefði kom­ið ­sér í þá stöðu að eini við­semj­andi hans í sölu­ferl­inu væri fjár­festa­hópur sem inni­hélt m.a. stjórn­endur Borg­un­ar.  Þá hafi svör bank­ans við þeirri gagn­rýni sem salan hefur hlotið ekki ver­ið sann­fær­andi. Banka­sýslan telur að hafi Lands­bank­inn athuga­semdir við ­upp­lýs­inga­gjöf af hálfu ann­arra aðila í tengslum við sölu­með­ferð á eign­ar­hlut í Borgun þá eigi bank­inn að leita „réttar síns ef hann telur til­efni til“.

Sölu­með­ferðin hafi þar af leið­andi varpað veru­legum skugga á árangur Lands­bank­ans und­an­farin miss­er­i og að fag­leg ásýnd bank­ans og stjórn­enda hans hafi beðið hnekki. Af þeim þeim sökum telur Banka­sýsla ­rík­is­ins að banka­ráð Lands­bank­ans verði að grípa til „við­eig­andi ráð­staf­ana til­ að end­ur­heimta það traust sem bank­inn tap­aði vegna sölu­með­ferð­ar­inn­ar. Fer ­stofn­unin fram á að hlut­höfum í Lands­bank­anum hf. verði hið fyrsta gerð grein ­fyrir því með hvaða hætti banka­ráðið telur rétt að bregð­ast við og ekki sið­ar­ en tveimur vikum fyrir aðal­fund sem fram fer þann 14. apríl nk."

Lands­bank­inn hef­ur þegar sent frá sér til­kynn­ingu þar sem hann seg­ist ætla að verða við þess­ari ­kröfu og að við­brögð hans verði birt opin­ber­lega.

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Magnús Halldórsson
Ekki gleyma listinni í stjórnmálabröltinu
Kjarninn 21. febrúar 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra setti tvo dómara við Landsrétt í dag.
Sandra og Ása settar dómarar við Landsrétt
Dómsmálaráðherra hefur ákveðið að setja tvö af þeim þremur umsækjendum sem metnir voru hæfastir til að gegna embætti dómara við Landsrétt í embætti við réttinn. Niðurstaða dómnefndar tók breytingum frá því að hún lá fyrir í drögum og þar til hún var birt.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Pottersen
Pottersen
Pottersen – 30. þáttur: Minning um helkrossa
Kjarninn 21. febrúar 2020
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Allt um nýju Samsung símana
Kjarninn 21. febrúar 2020
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Greiða atkvæði um samúðarverkföll
Verkföll Eflingarfélaga hjá einkareknum skólum og nágrannasveitarfélögum Reykjavíkurborgar verða sett í atkvæðagreiðslu eftir helgi.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Þórður Snær Júlíusson
Stöðu hverra þarf raunverulega að „leiðrétta“?
Kjarninn 21. febrúar 2020
Frosti hættur hjá ORF Líftækni
Forstjóri ORF Líftækni hefur sagt upp störfum hjá fyrirtækinu, en mun sinna starfinu áfram þar til eftirmaður verður ráðinn. Vinna við að finna þann aðila er þegar hafin.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir
Ekki unnt að svara fyrirspurn um bætur
Úttekt vegna fyrirspurnar er of umfangsmikil að ekki er hægt að taka upplýsingar saman um hve háar bætur að meðaltali hafa verið dæmdar brotaþolum vegna ólögmætrar uppsagnar, líkamsárásar og nauðgunar síðastliðin 5 ár, samkvæmt svari dómsmálaráðherra.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None