Milljónir evrópskra vegabréfa hverfa árlega

Landamæraeftirlit í Danmörku, og víðar í Evrópu, hefur verið hert undanfarin misseri.
Landamæraeftirlit í Danmörku, og víðar í Evrópu, hefur verið hert undanfarin misseri.
Auglýsing

Evr­ópsk vega­bréf eru verð­mæt sölu­vara, ekki síst dönsk og ­sænsk.  Millj­ónir evr­ópskra vega­bréfa og ­per­sónu­skil­ríkja hverfa árlega. Sum týnast, önnur seld en flestum þó stolið. ­Mörg hund­ruð þús­und fölsuð vega­bréf eru í umferð um allan heim.


 og fyr­ir­ nokkru urðu til dæmis danskir blaða­menn vitni að því þegar hópur flótta­fólks á leið til Þýska­lands og Sví­þjóðar keypti dönsk og sænsk vega­bréf á götu­horni í Ist­an­búl í Tyrk­landi. Þótt lög­reglu­yf­ir­völd hvar­vetna líti illa fengin eða ­fölsuð vega­bréf ætíð alvar­legum augum er flótta­fólk sem reynir að kom­ast landa á milli ekki helsta áhyggju­efn­ið.

Vega­bréf lyk­il­þáttur glæpa og hryðju­verka

Að mat­i Al­þjóða­lög­regl­unnar Inter­pol og Evr­ópu­lög­regl­unnar Europol eru stolin og fölsuð ­vega­bréf einn af lyk­il­þáttum skipu­lagðra glæpa, hryðju­verka­starf­semi og mansals. Það sé fremur regla en und­an­tekn­ing að hryðju­verka­menn not­ist við illa ­fengin eða fölsuð vega­bréf. Að minnsta kosti tveir til­ræð­is­mann­anna í París í nóv­em­ber í fyrra (þarsem 130 létu­st) voru með stolin per­sónu­skil­ríki. Inn­an­rík­is­ráð­herra Frakk­lands sagði fyrir nokkru að Daesh hefði orðið sér úti um vega­bréf frá­ Írak, Sýr­landi og Líbíu gagn­gert til að nota við ”eigin vega­bréfa­fram­leiðslu” einsog ráð­herr­ann orð­aði það. Um svipað leyti kom það fram að rúss­neska ­leyni­þjón­ustan hefði hand­tekið 14 menn sem höfðu í fórum sínum full­kom­inn bún­að til að útbúa vega­bréf og per­sónu­skil­ríki. Þeir voru jafn­framt grun­aðir um að hafa látið Daesh slík skil­ríki í té.

Auglýsing

Sér­stak­ur ­gagna­banki með upp­lýs­ingum um horfin vega­bréf og önnur per­sónu­skil­ríki varð til­ hjá Inter­pol eftir hryðju­verkin í Banda­ríkj­unum 11. sept­em­ber 2001. 170 lönd ­senda upp­lýs­ingar í gagna­bank­ann. Á síð­asta ári komst upp um 125 þús­und til­vik þar sem reynt var að nota stolin vega­bréf en að mati Inter­pol er sú tala einsog ­dropi í haf­ið.

Banda­ríkin herða sífellt regl­urnar

Banda­rísk ­yf­ir­völd hafa miklar áhyggjur af hve mikið af stolnum og fölsuðum vega­bréfum er í umferð víða um heim. 21. jan­úar síð­ast­lið­inn tóku gildi í Banda­ríkj­un­um ­sér­stakar reglur til við­bótar þeim ströngu reglum sem fyrir voru. Þessi við­bót þýðir að þeir sem eru með tvö­faldan rík­is­borg­ara­rétt, annan evr­ópskan en hinn súd­anskan, íraskan, íranskan eða sýr­lenskan geta ekki ferð­ast til Banda­ríkj­anna án vega­bréfa­á­rit­un­ar. Sama gildir um fólk sem ferð­ast hefur til ofan­greindra ­fjög­urra landa eftir 1. mars 2011.

Al-Qeda bæk­ling­ur­inn

Í sér­stökum leið­bein­inga­bæk­lingi fyrir hryðju­verka­menn, sem al-Qa­eda lét gera á sínum tíma og Daesh gaf út, með breyt­ingum og við­bót­um, er langur kafli um ­fölsuð vega­bréf. Þar er lögð áhersla á að kynna sér vega­bréfið vel og vita sem ­mest um við­kom­andi land. Þekkja nöfn helstu ráða­manna, stærstu borgir og at­vinnu­vegi, íbúa­fjölda, nöfn stærstu íþrótta­fé­laga og annað sem varðar land­ið. Þar er einnig sér­stak­lega mælt með að vera með tvö vega­bréf í fórum sín­um, annað þeirra vand­lega falið.   

Þau dönsku eft­ir­sótt

Dönsk ­vega­bréf eru eft­ir­sótt og gang­verð á einu slíku talið sam­svara rúm­lega 400 ­þús­und íslenskum krónum ”á svörtum mark­að­i”. Á síð­asta ári hurfu rúm­lega 43 ­þús­und dönsk vega­bréf, ýmist týn­st, verið stolið eða seld og frá árinu 2010 er talan sam­tals 226 þús­und. Þetta er mik­ill fjöldi, sam­an­borið við önnur ESB lönd. Engin aug­ljós skýr­ing er á þessum mikla fjölda en danska lög­reglan tel­ur hugs­an­legt að hana megi að hluta rekja til þess að fram til þessa hefur ver­ið mjög auð­velt, og til­tölu­lega ódýrt, að fá nýtt vega­bréf. Athygli hefur vakið að nokkur hópur fólks, einkum karla, hefur margoft fengið ný vega­bréf á til­tölu­lega skömmum tíma. Grunur leikur á að vega­bréfin hafi verið seld enda ”­gang­verð­ið” nokkuð hátt.

Svíar geta mest fengið þrjú vega­bréf á fimm árum

Í Sví­þjóð var svipað upp á ten­ingnum og í Dan­mörku. Stór hópur fólks fékk sí og æ nýtt vega­bréf og skýr­ingin ætíð sú sama: vega­bréfið hefði tap­ast. Nú hafa Sví­ar ­sett ný lög, frá og með 1. júlí á þessu ári getur hver ein­stak­lingur í mest­a lagi fengið útgefin þrjú vega­bréf á hverju fimm ára tíma­bili. Danir íhuga nú að fara þessa leið.

Dönsk vega­bréf týn­ast í póst­inum

Þeg­ar d­anskur rík­is­borg­ari ætlar að verða sér úti um nýtt vega­bréf fer hann á Borg­ara­þjón­ust­una, fær tekna af sér mynd og sýnir gamla vega­bréf­ið, sem gert er ógilt, eða gild per­sónu­skil­ríki. Eftir tíu til tólf daga er nýja vega­bréf­ið til­búið og þá getur eig­and­inn sótt það á Borg­ara­þjón­ust­una eða, sem er lang al­gengast, fengið vega­bréfið sent í pósti. En, vega­bréfin kom­ast ekki öll í hendur við­tak­anda með póst­in­um. Á síð­asta ári hurfu 244 vega­bréf á leið­inni frá­ ­fyr­ir­tæk­inu sem útbýr vega­bréfið til við­tak­and­ans. Skýr­inga­laust. 

Danski ­dóms­mála­ráð­herr­ann sagði fyrir nokkrum dögum í blaða­við­tali að þótt 244 ­vega­bréf séu út af fyrir sig ekki mik­ill fjöldi væri þetta óvið­un­andi. þetta væri óvið­un­andi. Bent hefur verið á að ef eig­and­inn yrði sjálfur að mæta á Borg­ara­þjón­ust­una til að sækja vega­bréfið væri búið að girða fyrir vand­ann. Flestir vilja hins vegar vera lausir við að þurfa að fara tvær ferðir á Borg­ara­þjón­ust­una og velja því að fá vega­bréfið með póst­in­um. Hvorki danska lög­reglan né póst­ur­inn Danska lög­reglan hafa viljað tjá sig um ástæður þess að ­vega­bréfin skila sér ekki til eig­end­anna. Á síð­asta ári voru gefin út 694 ­þús­und vega­bréf í Dan­mörku.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sýknað og refsing milduð í Glitnismáli
Löng málsmeðferð leiddi til þess að refsing var skilorðsbundin. Tveir af fimm áfrýjuðu fyrri niðurstöðu til Landsréttar.
Kjarninn 6. desember 2019
Nú sé kominn tími til að bregðast við
Ný skýrsla Umhverfisstofnunar Evrópu er komin út.
Kjarninn 6. desember 2019
Bjarki Þór Grönfeldt
Rauði múrinn gliðnar
Kjarninn 6. desember 2019
Jón Atli Benediktsson
Jón Atli sækist eftir því að vera áfram rektor HÍ
Embætti rektors hefur verið auglýst laust til umsóknar fyrir tímabilið 1. júlí 2020 til 30. júní 2025.
Kjarninn 6. desember 2019
Þorsteinn Víglundsson, þingmaður Viðreisnar er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins.
Jafnréttismiðuð fyrirtæki greiði lægra tryggingagjald
Þingmenn úr þremur flokkum hafa lagt til að fyrirtæki með jafnara kynjahlutfall í stjórnunarstöðum greiði lægra tryggingagjald. Markmiðið er að fjölga konum í stjórnunarstöðum og þar með draga úr óleiðréttum launamun kynjanna.
Kjarninn 6. desember 2019
Hafa aldrei lánað meira til húsnæðiskaupa en í október
Tvö met voru sett í útlánum lífeyrissjóða til sjóðsfélaga sinna í október 2019. Í fyrsta lagi lánuðu þeir 26 prósent meira en þeir höfðu gert í fyrri metmánuði og í öðru lági voru útlánin 45 prósent fleiri en nokkru sinni áður innan mánaðar.
Kjarninn 6. desember 2019
Pexels
Íslendingar kaupa sífellt meira á alþjóðlegum netverslunardögum
Gífurleg aukning hefur orðið í fjölda póstsendinga hjá Póstinum í kjölfar stóru alþjóðlegu netverslunardaganna á síðustu árum. Alls hefur fjöldi innlendra sendinga aukist um 140 prósent frá árinu 2015.
Kjarninn 6. desember 2019
Íbúðalánasjóður getur gjaldfellt lán eða breytt lánskjörum hjá þeim sem ætla að græða
Íbúðalánasjóður hefur gripið til aðgerða gagnvart félögum sem rekin eru með arðsemissjónarmiði en hafa tekið lán hjá sjóðnum sem ætluð eru fyrir óhagnaðardrifin leigufélög.
Kjarninn 6. desember 2019
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None