Ályktun 1325 og mikilvægi femínisma til að takast á við stríð og átök

Þrátt fyrir jákvæða þróun í átt að jafnrétti, sér í lagi á Vesturlöndum, rekast konur enn á veggi og þök. Þeim er haldið frá valdamiklum stöðum þar sem mikilvægar ákvarðanir eru teknar. Það ríkir því enn valdabarátta þar sem konum er haldið niðri.

Konur UN
Auglýsing

Þegar  minnst er á femínisma, hvað þá hugtök eins og feðraveldi, eiga sumir það til að bregðast reiðir við. Stundum heyrast jafnvel þau viðhorf að öfgafullir femínistar hafi komið óorði á kvenréttindabaráttuna sem sé í raun óþörf því konur njóti nú fulls jafnréttis á við karla.

Þarna gleymist kannski að það jafnrétti sem náðst hefur er árangur baráttu sem hefur verið löng og ströng og er alls ekki lokið. Það hefur einmitt einkennt hana að baráttumálin hafa  gengið gegn því sem þykir tilhlýðilegt og til samræmis við ríkjandi venjur og gildi samfélagsins, en þykir nú sjálfsagt.

En hvers vegna er ennþá mikilvægt að gefa hlut kvenna í samfélaginu sérstakan gaum, ræða kynjakvóta, viðurkenna tilvist þess sem kallað hefur verið feðraveldi og leggja fram kynjuð fjárlög eða framkvæmdaáætlanir – eða að bjóða konum að setjast við sáttaborðið þegar reynt er að stilla til friðar í átökum og stríði?

Auglýsing

Það gleymist gjarnan að heimurinn er stærri en Norður-Evrópa, þar sem jafnréttismál eru sennilega hvað lengst á veg komin. Staðreyndirnar tala líka sínu máli eins og nýlegar alþjóðlegar rannsóknir, sem m.a. eru kynntar í nýútkominni skýrslu Alþjóða-vinnumálastofnunarinnar sýna. Þar kemur fram að þrátt fyrir jákvæða þróun í átt að jafnrétti, sér í lagi á Vesturlöndum, eru konur enn að rekast á veggi og þök. Þrátt fyrir allt jafnréttið sem haldið er á lofti er konum enn haldið frá valdamiklum stöðum þar sem mikilvægar ákvarðanir eru teknar.

Það ríkir því ennþá valdabarátta þar sem konum er haldið niðri. Það má m.a. rekja til aldagamals hugsunarháttar – sem við getum alveg eins kallað feðraveldi – staða konunnar er  enn háð gamalgróinni valdauppbyggingu samfélagsins, einnig hér á Vesturlöndum. Þetta er m.a. ástæða þess fjárlög eru kynjuð, því mikilvægt er að viðkomandi framkvæmdir eða fjárveitingar styrki ekki og viðhaldi því valdakerfi misréttis sem ríkir heldur stuðli að auknu jafnrétti.  

Mikilvægi framlags femínískra fræða til alþjóðamála

Femínísk umræða hefur haft mikil áhrif í hug- og félagsvísindagreinum frá því á sjöunda áratugnum þegar kvenréttindabylgjan reið yfir. Þar má nefna gagnrýni á hvernig hin karllægu gildi og hugsunarháttur eru innbyggð í meginstrauma alþjóðafræða sem kemur í veg fyrir að þau nýtist til fulls til að skilja, útskýra og leysa þau vandamál sem að steðja.  Með því að taka konur og kyngervi inn í umræðuna megi hins vegar auka víðsýni manna, brjóta upp staðnað hugarfar og hreyfa við fyrirfram gefnum hugmyndum um hvað sé mikilvægt og eigi að vera í forgrunni.

Catherine Ashton fyrrverandi æðsti talsmaður stefnu ESB í utanríkis- og öryggismálum ásamt Javad Zarif utanríkisráðherra Írans á meðan samningaviðræðum Vesturveldanna og Írans stóð.Þetta á sérstaklega við um stríðshrjáð lönd eða þar sem ógnarstjórn ríkir en reynslan hefur sýnt að þeir sem fyrst finna fyrir afleiðingum átaka og stríðs eru konur og börn. Jafnframt er það þannig að þessi heimur stríðs og átaka er gjarnan skilgreindur út frá körlum og karllægum gildum. Í ljósi þessa er mikilvægt að konur geti komið að borðinu til að marka stefnu og taka ákvarðanir. Tilhneiging er þó að flokka málefni kvenna á þann hátt að þau ekki hafi neina raunverulega þýðingu þegar kemur að lausn hinna erfiðari og hörðu mála, stríða og milliríkjadeilna.

Staðreyndin er samt sú að þessi svokölluðu kvennamálefni eru mál sem varða stöðugleika, jafnrétti og öryggi. Bæði rannsóknir og reynslan sýna ótvírætt að þar sem konur sæta kúgun og eru beittar misrétti, þar þrífst óstöðugleiki sem nærir öfgafullt hugarfar – og þar með ófrið og átök. Samfara því að afleiðingar stríðs og átaka virðast bitna mest á þeim er síst skyldi, konum og börnum, hefur orðið mannréttindabylting í heiminum. Og þegar konur hafa náð að gera sig gildandi í samfélaginu hefur fólk líka áttað sig á gildi þekkingar þeirra og viðhorfa í alþjóðamálum.

Ályktun öryggisráðs Sameinuðu Þjóðanna nr. 1325

Því hefur alþjóðasamfélagið reynt að bregðast við með því að auka þátttöku kvenna þegar kemur að því að leiða deilur og átök til lykta. Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna gaf út ályktun 1325, árið 2000 þar sem eitt af lykilatriðunum í þessari umræðu er áréttað, að konur og sjónarmið þeirra eigi ekki aðeins erindi inn í umræðuna vegna þess að átök hafi sérstakar afleiðingar fyrir þær heldur einnig að þær geti haft áhrif sem máli skipti. Í ályktuninni segir orðrétt,

Aðsetur Öryggisráðs í höfuðstöðvum Sameinuðu þjóðanna í New York.„Útgangspunktur ályktunarinnar er sá að konur geta bæði haft áhrif í vopnuðum

átökum og að átök hafa sérstakar afleiðingar fyrir þær. Ályktunin undirstrikar mikilvægt

hlutverk kvenna í friðsamlegri lausn vopnaðra átaka og friðaruppbyggingu, og leggur

áherslu á þátttöku þeirra og aðild að öllum aðgerðum sem viðhalda og stuðla að friði og

öryggi til jafns við karla. Ályktunin brýnir fyrir aðildarríkjum Sameinuðu þjóðanna að

grípa til margvíslegra aðgerða til að flétta sjónarmið og reynslu kvenna inn í aðgerðir í

þágu friðar.‘‘

Í ályktuninni er komið  inn á málefni er varða stríðshrjáð svæði þar sem konur og börn verða oft fyrir barðinu á stríðandi fylkingum þar sem þau verða oft og tíðum fórnarlömb kynferðislegrar misnotkunar og kynbundins ofbeldis. Með því að fjölga konum sem friðargæsluliðum á átakasvæðum má draga úr þessu ofbeldi. Hlutverk kvenna í forvörnum og vinna að lausn á átökum er nauðsynlegur þáttur í friðarferli og til að koma í veg fyrir stríð.  

Ísland hefur verið með framkvæmdaáætlun í tengslum við ályktun öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna númer 1325. Í liðinni viku var haldin tveggja daga alþjóðleg ráðstefna í Reykjavík um ályktunina  og innleiðingu hennar á átakasvæðum. Tilgangur ráðstefnunnar var að meta árangurinn af ályktun 1325 og ræða þær hindranir sem enn standa í vegi fyrir framkvæmd hennar, rúmum fimmtán árum eftir að hún var samþykkt í öryggisráði SÞ.

Ljóst er að þótt unnið hafi verið ötullega að þessum málum er enn  langt í land með að hlutur kvenna sé nógu stór þegar kemur að friðarumleitunum. T.d. má nefna að konur eru nú einungis um 10 prósent þeirra sem vinna við friðargæslu og eiga sæti í samninganefndum þar sem unnið er að því að koma á friði.

Jafnréttis- og friðarmál eru sá málaflokkur sem Ísland hefur beint kröftum sínum að í alþjóðasamstarfi, m.a. á vegum S.Þ. og NATO. Lilja Alfreðsdóttir, sem nýlega tók við stöðu utanríkisráðherra, sagði á ráðstefnunni frá áformum um að stefnt væri að því að kynna nýja metnaðarfulla landsáætlun 2017-2020 um framkvæmd ályktunar Sameinuðu þjóðanna 1325 um konur, frið og öryggi, á næstu mánuðum.

Utanríkisráðherra sagði einnig að jafnréttisbaráttan væri jafn mikilvæg og fyrr, tölurnar töluðu sínu máli; eftir því sem konum fjölgaði í friðarumleitunum og í áhrifastöðum á opinberum vettvangi drægi úr líkunum á átökum og ofbeldi. En með sama áframhaldi yrði jafnrétti þó ekki náð fyrr en árið 2095. Það hlýtur að teljast óásættanlegt og ljóst að framundan eru verkefni sem þarf að vinna til að svo verði ekki.

Nánar verður fjallað um niðurstöður ráðstefnunnar síðar á þessum vettvangi.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hólmfríður Árnadóttir menntunarfræðingur og Heiða Guðný Ásgeirsdóttir bóndi skipa 1. og 2. sæti á lista Vinstri grænna í Suðurkjördæmi.
Þjórsáin okkar allra
Kjarninn 25. júlí 2021
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra segir ríkisstjórnina ræða málin í þaula og hafa verið í meginatriðum samstíga um aðgerðir í faraldrinum hingað til.
Stjórnmálin falli ekki í þá freistni að gera sóttvarnir að „pólitísku bitbeini“
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra segir samstöðu í ríkisstjórn um þær hertu aðgerðir sem tóku gildi í dag. Hún segist vilja forðast að sóttvarnir verði að pólitísku bitbeini fyrir kosningar og telur að það muni reyna á stjórnmálin á næstu vikum.
Kjarninn 25. júlí 2021
Steypiregnið ógurlega
Steypiregn er klárlega orðið tíðara og umfangsmeira en áður var. Öll rök hníga að tengingu við hlýnun lofthjúps jarðar. Í tilviki flóðanna í Þýskalandi og víðar hefur landmótun, aukið þéttbýli og minni skilningur samfélaga á eðli vatnsfalla áhrif.
Kjarninn 25. júlí 2021
Ísraelsk stjórnvöld sömdu við lyfjafyrirtækið Pfizer um bóluefni og rannsóknir samhliða bólusetningum.
Alvarlega veikum fjölgar í Ísrael
Það er gjá á milli fjölda smita og fjölda alvarlegra veikra í Ísrael nú miðað við fyrstu bylgju faraldursins. Engu að síður hafa sérfræðingar áhyggjur af þróuninni. Um 60 prósent þjóðarinnar er bólusett.
Kjarninn 25. júlí 2021
Danska smurbrauðið nýtur nú aukinna vinsælda meðal matgæðinga í heimalandinu.
Endurkoma smurbrauðsins
Flestir Íslendingar kannast við danska smurbrauðið, smørrebrød. Eftir að alls kyns skyndibitar komu til sögunnar döluðu vinsældirnar en nú nýtur smurbrauðið sívaxandi vinsælda. Nýir staðir skjóta upp kollinum og þeir gömlu upplifa sannkallaða endurreisn.
Kjarninn 25. júlí 2021
Fjallahjólabrautin við Austurkór var eitt verkefna sem valið var til framkvæmda af íbúum í íbúðalýðræðisverkefninu Okkar Kópavogur í fyrra.
Kópavogsbær skoðar flötu fjallahjólabrautina betur eftir holskeflu athugasemda
Kópavogsbær hefur boðað að fjallahjólabraut við Austurkór í Kópavogi verði tekin til nánari skoðunar, eftir fjölda athugasemda frá svekktum íbúum þess efnis að brautin gagnist lítið við fjallahjólreiðar.
Kjarninn 24. júlí 2021
Með stafrænum kórónuveirupassa fæst QR kóði sem sýna þarf á hinum ýmsu stöðum.
Munu þurfa að framvísa kórónuveirupassa til að fara út að borða
Evrópska bólusetningarvottorðið hefur verið notað vegna ferðalaga innan álfunnar síðan í upphafi mánaðar. Í Danmörku hefur fólk þurft að sýna sambærilegt vottorð til að sækja samkomustaði og svipað er nú uppi á teningnum á Ítalíu og í Frakklandi.
Kjarninn 24. júlí 2021
Eldgosið í Geldingadölum hefur verið mikið sjónarspil. Nú virðist það í rénun.
Ráðherra veitir nafni nýja hraunsins formlega blessun sína
Eins og lög gera ráð fyrir hefur Lilja Dögg Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra staðfest nafngift nýja hraunsins í landi Grindavíkurbæjar. Fagradalshraun mun það heita um ókomna framtíð.
Kjarninn 24. júlí 2021
Meira eftir höfundinnBjarni Bragi Kjartansson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None