Stjórnarmyndun um fá mikilvæg mál

Þó ekki liggi fyrir enn hvaða flokkar muni mynda ríkisstjórn, þá er má leiða að því líkum að fá stór mál muni fá mikla athygli við stjórnarmyndun.

ruv.png
Auglýsing

Stjórn­ar­mynd­un­ar­við­ræður eru nú í gangi eftir sögu­leg­ar Al­þing­is­kosn­ingar 29. októ­ber síð­ast­lið­inn, og liggur ekki fyrir enn hvaða ­flokkar muni mynda rík­is­stjórn. Greint hefur verið frá þreif­ingum for­manna ­flokk­anna en þeir hafa allir átt fundi með Guðna Th. Jóhann­essyni for­seta Ís­lands.

Þó ekki sé hægt að full­yrða hvaða flokkar verði með­ ­valda­þræð­ina í hendi sér, þá liggur fyrir að mörg krefj­andi verk­efni bíða ­rík­is­stjórn­ar­inn­ar. Það gæti reynst snúið fyrir stjórn­mála­flokk­ana að ná sam­an­ um mik­il­væg mál, í ljósi mis­mun­andi stefnu þeirra í ein­stökum mála­flokk­um.

Marga ein­staka mála­flokka má telja til, þar sem erfitt get­ur ­reynst að ná sam­stöðu um, en hér verða nefndir fimm mála­flokkar sér­stak­lega, ­sem ný rík­is­stjórn mun þurfa að móta stefnu um.

Auglýsing

1.       Kjara­við­ræður á vinnu­mark­aði

Ákvörðun Kjara­ráðs, um að hækka laun ­þing­manna, ráð­herra og for­seta Íslands – sem tekin var á kjör­dag 29. októ­ber – hef­ur nú þegar hleypt illu blóði í kjara­við­ræður sem framundan eru, og má búast við hörðum átök­um. Grunn­skóla­kenn­arar hafa fellt samn­inga í tvígang, og engin lausn er í sjón­máli í deilu þeirra við sveit­ar­fé­lög. Sjó­menn deila við útgerð­ir, og framundan er svo alls­herj­ar­samn­ings­gerð á vinnu­mark­aði og end­ur­skoðun kjara­samn­inga. Ljóst er á yfir­lýs­ing­um hags­muna­sam­taka bæði starfs­fólks og atvinnu­rek­enda, að tug­pró­senta hækk­anir ráða­manna hafa nú þegar hleypt illu blóði í við­semj­endur á vinnu­mark­aði, sem hafa þvert ­yfir kallað eftir því að ákvörðun kjara­ráðs verði aft­ur­köll­uð. Ný rík­is­stjórn fær þetta vanda­mál í fang­ið, og verður vafa­lítið snúið að ná ásætt­an­legri lend­ingu í því.

2.       Hvert á gengi krón­unnar að vera?

Ein meiri­háttar breyt­ing hefur orðið á stöðu efna­hags­mála í land­inu, og hún er sú að gengi krón­unnar gagn­var helst­u við­skipta­myntum hefur styrkst veru­lega á síð­ustu 12 til 15 mán­uð­um. Evr­an ­kostar nú 123 krónur en fyrir ári var verð hennar 150 krón­ur. Sterl­ingspund­ið ­kostar 136 krónur en fyrir ári var verð þess 205 krón­ur. Brex­it ­at­kvæða­greiðslan frá því í júní hefur haft afger­andi áhrif á gengi punds­ins sem hefur veikst mik­ið, og sér ekki fyrir end­ann á þeirri þró­un. Fyr­ir­ ­út­flutn­ings­fyr­ir­tæki, ekki síst í sjáv­ar­út­vegi, er þetta alvar­legt mál en um 12 ­pró­sent af heild­ar­út­flutn­ingi lands­ins fer til Bret­lands og um 19 pró­sent er­lendra ferða­manna sem hingað komu í fyrra, komu frá Bret­landi. Styrk­ing krón­unn­ar ­gagn­vart pund­inu hefur því haft mikil áhrif á skömmum tíma. Þá kostar ­Banda­ríkja­dalur nú 111 krónur en fyrir ári kost­aði hann 136 krón­ur. ­Stjórn­mála­flokk­arnir ræddu flestir um þessa stöðu fyrir kosn­ingar, en á­hersl­urnar voru mis­mun­andi. Þannig tal­aði Við­reisn fyrir því að koma á mynt­ráði, til þess að halda gengi krón­unnar stöð­ugu, en þá myndi geng­i krón­unnar fylgja þróun til­tek­inna erlendra gjald­miðla. Slíkt er þó ­kostn­að­ar­samt, og hafa aðrir stjórn­mála­flokkar ekki talað fyrir þessum leið­um.

Benedikt Jóhannesson, formaður Viðreisnar. Það mun reyna á það við stjórnarmyndun, hvort vilji sé fyrir myntráðshugmynd flokksins.

3.       Á að breyta um fisk­veiði­stjórn­un­ar­kerfi?

Kvóta­kerfið í sjáv­ar­út­vegi hefur ver­ið ­þrætu­epli um ára­tuga­skeið, og fyrir þessar kosn­ingar boð­uðu margir flokk­ar breyt­ingar á því. Pírat­ar, Vinstri græn, Við­reisn, Sam­fylk­ingin og Björt fram­tíð töl­uðu öll fyrir því að taka upp upp­boðs­leið í sjáv­ar­út­vegi, og horfð­u ­meðal ann­ars til Fær­eyja í þeim efn­um. Er mark­miðið með leið­inni að almenn­ing­ur ­fái til sín mark­aðs­verð fyrir afnot af auð­lind­um. Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn og Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn hafa frekar talað fyrir því að halda í núver­and­i ­fyr­ir­komu­lag, en þó hafa flokk­arnir sagst vera opnir fyrir því að skoða ­upp­boðs­leið­ina, með þá lít­inn hluta afla­heim­ilda. Umræður um þessi mál í stjórn­ar­mynd­un­ar­ferl­in­u ­gætu orðið snún­ar, og ekki hægt að segja með vissu að sátt sé í sjón­máli.

4.       Spenna á hús­næð­is­mark­aði

Aðgerðir á hús­næð­is­mark­aði voru áber­and­i ­fyrir kosn­ing­ar, og töl­uðu stjórn­mála­flokk­arnir allir fyrir mik­il­vægi þess að ­skapa stöð­ug­leika á hús­næð­is­mark­aði. Það gæti reynst erfitt, þegar staðan er greind. Á höf­uð­borg­ar­svæð­inu vantar yfir 5.100 íbúð­ir, einkum litlar og ­með­al­stór­ar, til að mæta vax­andi eft­ir­spurn. Hús­næð­is­verð hefur hækkað um 30 ­pró­sent á þremur árum og spár gera ráð fyrir áfram­hald­andi hækkun um meira tutt­ugu pró­sent á næstu tveimur árum. Þessi hækkun og spenna gerir mörg­um erfitt fyr­ir, þegar kemur að því að kom­ast inn á hús­næð­is­mark­að. Flest­ir ­flokkar ræddu um mik­il­vægi þess að koma til móts við þessa stöðu, meðal ann­ar­s ­með upp­bygg­ingu hús­næðis og aðgerðum sem eru svip­aðar og Fyrsta fast­eign, sem ­rík­is­stjórnin kynnti fyrr á þessu ári, en sú leið byggir á því að fólk not­i ­sér­eign­ar­sparn­að­inn til að safna upp í inn­borgun fyrir kaup á fyrstu eign. ­Stjórn­mála­flokk­arnir sem mynda rík­is­stjórn munu vafa­lítið láta sig þetta mál varða, enda var málið fyr­ir­ferða­mikið í mál­flutn­ingi sumra þeirra fyrir kosn­ing­ar.

Frekari uppbygging í heilbrigðisþjónustu verður vafalítið eitt af málunum sem ný ríkisstjórn mun setja framarlega í forgangsröðina.

5.       Inn­viða­upp­bygg­ing

Í aðdrag­anda kosn­inga komu öll fram­boð inn á það í sinni kosn­inga­bar­áttu, að mik­il­vægt væri að huga að upp­bygg­ingu „inn­viða“ víða um land­ið, meðal ann­ars þegar kemur að sam­göng­um, heil­brigð­is­þjón­ustu og þjóð­görð­um. Það sem ­stjórn­mála­flokk­arnir munu þurfa að ræða í þessum efnum er for­gangs­röðun og hversu umfangs­mikil þessi upp­byggin á að vera. Þarna kemur meðal ann­ars inn í heild­stæð­ari stefna en nú þegar hefur komið fram, þegar kemur að að­gangs­stýr­ingu á helstu ferða­manna­stöðum lands­ins. Þetta ætti ekki að ver­a erfitt verk­efni fyrir rík­is­stjórn, að ná saman um, en þó gæti for­gangs­röð­un­in verið snú­in.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
SFS: Alvarlegar ásakanir og allir verða að fara að lögum
Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi segja að það sé sjálfsögð krafa að öll fyrirtæki fari að lögum.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Eimskip lækkaði um tæp fimm prósent – Samherji stærsti hluthafinn
Félög í Kauphöllinni þar sem Samherji er stór hluthafi lækkuðu í virði í dag.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, formaður Viðreisnar.
Spyr hvort greiðslur lögaðila til stjórnmálaflokka eigi að vera heimilaðar
Formaður Viðreisnar segir að það sé engin tilviljun að ríkisstjórnin hafi beitt sér fyrir milljarða lækkun á veiðigjaldi.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Samherjamálið og afleiðingar þess í erlendum fjölmiðlum
Meintar mútugreiðslur Samherjamanna til áhrifamanna í namibísku stjórnkerfi til þess að fá eftirsóttan kvóta þar í landi og afleiðingar þess hafa ratað í erlenda fjölmiðla.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið - Disney+ byrjar að streyma
Kjarninn 13. nóvember 2019
Þórður Snær Júlíusson
Íslenska kerfið sem bjó til skipulagða glæpastarfsemi
Kjarninn 13. nóvember 2019
Vill að Kristján Þór stigi til hliðar og að eignir Samherja verði frystar
Þingmaður vill að sjávarútvegsráðherra Íslands víki og að eignir Samherja verði frystar af þar til bærum yfirvöldum. Samherji átti 111 milljarða í eigið fé í lok síðasta árs.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Katrín Jakosbsdóttir, forsætsiráðherra.
Fannst þetta minna óþægilega á gamaldags nýlenduherra
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra, segir að ef það sem kom fram í fréttaskýringaþætti Kveiks í gærkvöldi reynist rétt þá sé þetta mál hið versta og til skammar fyrir Samherja.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None