Ekki benda á mig og hver sagði hvað við hvern

Danmörk
Auglýsing

Yfir­menn lög­regl­unnar í Kaup­manna­höfn kann­ast lík­lega ekki við lag og texta Bubba Morthens (Lög og regla) þar sem varð­stjór­inn segir að ekki skuli bent á sig, hann hafi nefni­lega verið að æfa lög­reglukór­inn. Það eigi að spyrja þá sem voru á vakt, um mann­inn sem dó í fanga­klef­an­um. Það sem yfir­menn Kaup­manna­hafn­ar­lög­regl­unnar eiga hins vegar sam­eig­in­legt með kór­stjórn­anda Bubba Morthens er það að þeir hafa, í til­teknu máli reynt að varpa sök­inni á und­ir­menn­ina til að fría sig ábyrgð. En í danska skrán­ing­ar­sam­fé­lag­inu, þar sem flest er fært til bók­ar, kemur sann­leik­ur­inn iðu­lega í ljós að lok­um. Mál sem nú er til með­ferðar hjá sér­stakri rann­sókn­ar­nefnd í Kaup­manna­höfn snýst ekki um manns­lát heldur mann­rétt­indi sem skýrt er kveðið á um í dönsku stjórn­ar­skránni.

Heim­sókn kín­verska for­set­ans 

Um miðjan júní árið 2012 kom Hu Jin­tao, þáver­andi for­seti Kína í opin­bera heim­sókn til Dan­merk­ur. Heim­sóknin átti sér langan aðdrag­anda, eins og oft­ast þegar um er að ræða opin­berar heim­sókn­ir. Slíkar heim­sóknir þjóna marg­hátt­uðum til­gangi, ekki hvað síst að efla við­skipti milli land­anna og þjóð­höfð­ingj­unum fylgja gjarna fjöl­mennar sendi­nefnd­ir. Á und­an­förnum árum hafa margar þjóðir haft áhuga á að ving­ast við „ris­ann í austri“, hjá þess­ari fjöl­mennu þjóð er eftir miklu að slægj­ast hvað við­skipti varð­ar, en margir Kín­verjar hafa auðg­ast mjög á skömmum tíma. Evr­ópsk hús­gögn og inn­an­stokks­mun­ir, borð­bún­að­ur, ljós, fatn­að­ur, úr og list­munir margs­kon­ar, öllu þessu  og mörgu öðru sækj­ast efn­aðir Kín­verjar eft­ir. Kín­verskum ferða­mönnum hefur fjölgað mikið í Evr­ópu á síð­ustu tíu árum og þeir eyða miklum pen­ingum hvar sem þeir koma við. 

Opin­berar heim­sóknir hátt­settra Kín­verja til ann­arra landa vekja mikla athygli heima í Kína og eru þess vegna mikil land­kynn­ing. Danir hafa, eins og margar aðrar þjóð­ir, litið hýru auga til Kína og sem dæmi um það féllust dönsk stjórn­völd á að lána Litlu haf­meyj­una á heims­sýn­ing­una í Shang­hai árið 2010. Fyrir slíku ferða­lagi Litlu haf­meyj­unnar voru engin for­dæmi, hún hafði aldrei (nema höf­uðið tvisvar sinnum og annar hand­legg­ur­inn einu sinni) hreyft sig af steini sínum við Löngu­línu í Kaup­manna­höfn þar sem henni var komið fyrir árið 1913. Litla haf­meyjan vakti mikla athygli á heims­sýn­ing­unni og í kjöl­far sýn­ing­ar­innar stór­fjölg­aði kín­verskum ferða­mönnum í Dan­mörku. 

Auglýsing

Mik­ill við­bún­aður í Kaup­manna­höfn

Við und­ir­bún­ing heim­sóknar kín­verska for­set­ans lögðu dönsk stjórn­völd mikla áherslu á að ekk­ert færi úrskeið­is. Kín­verjar líta margt öðrum augum en Vest­ur­landa­bú­ar. Þetta vissu dönsk stjórn­völd mæta­vel og lög­reglan fékk , eins og ætíð við slíkar heim­sókn­ir, skýr fyr­ir­mæli. Allt lög­reglu­lið Kaup­manna­hafnar var á vakt­inni og fjöldi lög­reglu­þjóna frá öðrum lands­hlutum var sömu­leiðis kall­aður til. Fyr­ir­fram var talið að mann­rétt­inda­sam­tök og ein­stak­lingar myndu reyna að vekja athygli kín­verska for­set­ans og fylgd­ar­liðs hans. Þeim sem hygð­ust efna til ein­hvers konar mótæla var gert að til­kynna það fyr­ir­fram. Í Dan­mörku ríkir tján­ing­ar­frelsi, í því felst meðal ann­ars að fólki er heim­ilt að klæð­ast hverju sem er og bera fána, spjöld og merki að vild. All­margir skráðu sig á mót­mæl­enda­list­ann, ein­stak­lingar og félaga­sam­tök.  Hu Jintao og Helle Thorning-Schmidt.

Burt með þennan fána

Heim­sókn kín­verska for­set­ans og sendi­nefnd­ar­innar tókst vel. Fjöldi fólks var sam­an­kom­inn við Krist­jáns­borg­ar­höll þegar kín­verski for­set­inn renndi þar í hlað. Í hópnum við höll­ina voru nokkrir sem báru tíbeska þjóð­fán­ann, sem er bann­aður í Kína. Sara Bert­hou, ungur háskóla­nemi, var á torg­inu með langt prik með fána Tíbets á end­an­um. Þegar for­seta­bíll­inn nálg­að­ist rak hún prikið upp í loftið en þá gripu nær­staddir lög­reglu­þjónar til sinna ráða: „burt með þennan fána“. Sara Bert­hou svar­aði að það að bera fán­ann væri ekki ólög­legt en fékk það svar að „það væri ólög­legt í dag“ og rifu af henni prikið og fán­ann. Einn við­staddra festi þetta atvik á mynd­band, þar bæði sést og heyr­ist hvað fram fór. Fjöldi fólks sá hvað gerð­ist og fána­prik Söru Bert­hou var ekki það eina sem lög­reglan tók í sína vörslu. 

Lyga­vefur lög­regl­unnar

Sara Bert­hou og nokkrir fleiri lögðu fram kæru á hendur lög­regl­unni eftir atvikið fyrir framan Krist­jáns­borg­ar­höll og fleiri slík atvik þennan dag. Málið var tekið fyrir í Bæj­ar­rétti Kaup­manna­hafnar (lægsta dóm­stig af þrem­ur). Þar full­yrtu tveir hátt­settir menn í lög­regl­unni að lög­reglu­þjón­arnir sem voru við Krist­jáns­borg, eða ann­ars­staðar í borg­inni, þennan umrædda dag hefðu ekki fengið nein fyr­ir­mæli um að fjar­lægja fána eða annað sem mót­mæl­endur hefðu með­ferð­is.  Ein­ungis hefði átt að fylgja venju­legum vinnu­regl­um.  Þessar skýr­ingar tóku yfir­menn dóms­mála góðar og gild­ar, dóms­mála­ráð­herra lýsti ítrekað yfir að öllum reglum hefði verið fylg­t. 

Starfs­maður í dóms­mála­ráðu­neyt­inu hafði reyndar ákveðnar grun­semdir um að ekki væri allt með felldu með skýr­ingar lög­reglu og spurð­ist hvað eftir annað fyrir um ákveðin atriði. Eftir að yfir­stjórn lög­regl­unnar kvart­aði við dóms­mála­ráðu­neytið yfir afskiptum emb­ætt­is­manns­ins, Anne Berg Mans­feld-Giese, lauk þeim skyndi­lega. Danskir fjöl­miðlar full­yrða að þaggað hafi verið niður í henni 

Hljóð­upp­tök­urnar

En hafi lög­reglan ímyndað sér að nú væri þessu mála­vaf­stri lokið átti annað eftir að koma í ljós. Í sept­em­ber í fyrra fyr­ir­skip­aði Eystri- lands­réttur lög­regl­unni að leggja fram hljóð­upp­tökur (sem lög­regla hafði þrá­fald­lega neitað að gera) þarsem heyra má fyr­ir­skip­anir „að ofan“ um að taka Tíbet­fán­ann af mót­mæl­end­um. Lög­reglan hafði líka haldið því fram að mót­mæl­endur hefðu verið með upp­steit og að ekki væri hægt að segja til um hvaða lög­reglu­þjónar hefðu tekið fán­ana af þeim. Dóm­ari við Eystri-lands­rétt gaf lítið fyrir þessar skýr­ingar enda liðu ein­ungis tveir dagar frá því að hljóð­upp­tök­urnar komu fram þangað til þrír lög­reglu­þjónar lýstu yfir að yfir­stjórn lög­regl­unnar vissi vel hverjir þeir væru en þeim hefði verið skipað að halda sér sam­an. „Skip­unin um fán­ana kom ofan­frá og við báðum um að hún yrði end­ur­tekin því við vissum að þetta væri ekki í sam­ræmi við stjórnar­skrána.“

Dóms­mála­ráð­herra skipar rann­sókn­ar­nefnd

Sak­sókn­ari lög­regl­unnar lagði fyrir nokkrum dögum fram  kæru á hendur lög­reglu­mönn­unum tveimur sem nú er ljóst að lugu fyrir Bæj­ar­rétt­inum þegar málið kom þangað á sínum tíma.

Sören Pind dóms­mála­ráð­herra skip­aði, strax eftir að hljóð­upp­tök­urnar höfðu verið birt­ar, sér­staka rann­sókn­ar­nefnd. Hún hefur unnið sleitu­laust síðan og þegar hafa rúm­lega tvö hund­ruð manns verið yfir­heyrð­ir. Þar á meðal fimm núver­andi og fyrr­ver­andi ráð­herr­ar. Gert er ráð fyrir að rétt­ar­höld í mál­inu hefj­ist um mitt næsta ár. 

Sak­sókn­ari lög­regl­unnar lagði fyrir nokkrum dögum fram  kæru á hendur lög­reglu­mönn­unum tveimur sem nú er ljóst að lugu fyrir Bæj­ar­rétt­inum þegar málið kom þangað á sínum tíma.

Eng­inn vill sitja uppi með apann

Mál þetta hefur vakið mikla athygli í Dan­mörku og er að mati fjöl­miða álits­hnekkir fyrir lög­regl­una. Þar hafi verið reynt að klína óþverr­an­um, eins og það er orð­að, á óbreytta lög­reglu­þjóna sem hafi hins vegar ein­ungis hlýtt fyr­ir­skip­un­um. Ráð­herrar og yfir­menn í lög­regl­unni benda hver á ann­an, þeir hafi ekki vitað neitt og ekki fengið réttar upp­lýs­ing­ar. Eng­inn vill sitja uppi með apann, eins og það er kallað í Dan­mörku, en rétt­ar­höldin leiða vænt­an­lega í ljós hver gaf fyr­ir­skip­an­irnar og bar ábyrgð­ina.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Svandís Svavarsdóttir, heilbrigðisráðherra.
Dóttir Svandísar alvarlega veik
Heilbrigðisráðherra ætlar með hjálp samstarfsfólks og fjarfunda að sinna áfram störfum sínum.
Kjarninn 10. júlí 2020
Saga Japans
Saga Japans
Saga Japans – Fall Soga-ættarinnar
Kjarninn 10. júlí 2020
Faraldurinn í faraldrinum
Ef hægt er að líkja heimsfaraldri COVID-19 við hvirfilbyl má líkja faraldri ópíóðafíknar við loftslagsbreytingar: Þær gerast hægt og bítandi en stundum í stökkum og eru stórhættulegar.
Kjarninn 10. júlí 2020
Ungmenni mótmæla aðgerðum stjórnvalda í loftslagsmálum.
„Loftslagsváin fer ekki í sumarfrí“
Ungmenni á Íslandi halda áfram að fara í verkfall fyrir loftslagið þrátt fyrir COVID-19 faraldur og sumarfrí. Greta Thunberg hvetur jafnframt áfram til mótmæla.
Kjarninn 9. júlí 2020
Afkoma ríkissjóðs jákvæð um 42 milljarða í fyrra
Tekjur ríkissjóðs námu samtals 830 milljörðum króna í fyrra en rekstrargjöld voru 809 milljarðar. Fjármagnsgjöld voru neikvæð um 57 milljarða en hlutdeild í afkomu félaga í eigu ríkisins jákvæð um 78 milljarða.
Kjarninn 9. júlí 2020
Guðmundur Hörður Guðmundsson
Menntamálaráðherra gleymdi meðalhófsreglunni
Kjarninn 9. júlí 2020
Kári Stefánsson, forstjóri ÍE.
„Þetta verður í fínu lagi“
Forstjóri Íslenskrar erfðagreiningar segir að starfsfólk fyrirtækisins muni rjúka til og hjálpa við skimun ef Landspítalinn þurfi á því að halda. Spítalinn sé þó „ágætlega í stakk búinn“ til þess að takast á við verkefnið.
Kjarninn 9. júlí 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Þórólfur: Erum að beita öllum ráðum í bókinni
Sóttvarnalæknir segist ekki áforma að mæla með rýmkuðum reglum um fjöldatakmörk á samkomum á næstunni. Líklega muni núverandi takmarkanir, sem miða við 500 manns, gilda út ágúst.
Kjarninn 9. júlí 2020
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None