Samráð sem beindist gegn almenningi

Dómur Hæstaréttar í verðsamráðsmáli byggingavörurisa dregur nýja línu í sandinn í samkeppnismálum.

Hæstiréttur
Auglýsing

Sex starfs­menn bygg­inga­vöru­versl­ana voru í gær dæmdir til fang­els­is­vistar í Hæsta­rétti fyrir stór­felld brot gegn sam­keppn­is­lög­um, en dóm­arnir eru þó skil­orðs­bundnir að mestu leyti. Með dómnum snéri Hæsti­réttur nið­ur­stöðu Hér­aðs­dóms Reykja­vík­ur, en í apríl í fyrra voru ell­efu af tólf starfs­mönnum Byko, Húsa­smiðj­unnar og Úlfs­ins, sem málið beind­ist að, sýkn­að­ir.

Þyngsta refs­ingin er átján mán­aða fang­elsi en hún fellur að mestu niður hald­ist skil­orð í þrjú ár, en hún beind­ist að þeim eina sem var fund­inn sekur í hér­aði. Þrír mán­uðir eru þó óskil­orðs­bundn­ir.

Í dómi Hæsta­réttar segir að brotin hafi beinst gegn almenn­ingi í land­inu.

Auglýsing

Slagur við Múr­búð­ina

Málið hófst í kjöl­far þess að Múr­búðin hóf að veita Byko og Húsa­smiðj­unni aukna sam­keppni með sölu á svo­nefndum gróf­vörum (grófar bygg­inga­vörur eins og t.d. timb­ur, plöt­ur, steypu­stál, stein­ull o.fl.) haustið 2010. Sneri Múr­búðin sér til Sam­keppn­is­eft­ir­lits­ins og upp­lýsti um til­raunir Byko og Húsa­smiðj­unnar til að fá Múr­búð­ina til þess að taka þátt í ólög­mætu sam­ráði. Auk þess upp­lýsti Múr­búðin um verð­sam­ráð milli Byko og Húsa­smiðj­unn­ar.

Að und­an­gengnu mati á þessum upp­lýs­ingum ákvað Sam­keppn­is­eft­ir­litið að kæra nokkra ein­stak­linga, starfs­menn Byko og Húsa­smiðj­unn­ar, til lög­reglu vegna gruns um brot gegn sam­keppn­is­lög­um. Í kjöl­farið var fram­kvæmd hús­leit hjá Byko og Húsa­smiðj­unni þann 8. mars 2011. Í sam­ræmi við ákvæði sam­keppn­islaga hefur Sam­keppn­is­eft­ir­litið rann­sakað þátt fyr­ir­tækj­anna og lög­regla þátt starfs­manna þeirra.

Sam­keppn­is­eft­ir­litið greip til aðgerða

Hinn 15. Maí í fyrra komst Sam­keppn­is­eft­ir­litið að því að Byko hefði brotið gegn sam­keppn­is­lögum og EES-­samn­ing­unum „með umfangs­miklu ólög­mætu sam­ráði við gömlu Húsa­smiðj­una á því tíma­bili sem rann­sóknin tók til, þ.e. til mars 2011 þegar rann­sóknin hóf­st,“ eins og segir í ákvörðun Sam­keppn­is­eft­ir­lits­ins. Var Nor­vik, móð­ur­fé­lag Byko, sektað um 650 millj­ónir króna vegna þessa.

Í því sam­ráðs­broti Byko fólst m.a.:

  • Reglu­bund­in, yfir­leitt viku­leg, sam­skipti við gömlu Húsa­smiðj­una um verð, birgða­stöðu o.fl. í því skyni að hækka verð/vinna gegn verð­lækk­unum á svo­nefndum gróf­vörum (gróf­vörur eru t.d. timb­ur, stein­ull og stál).

  • Sam­ráð við gömlu Húsa­smiðj­una um að hækka verð í öllum til­boðum á gróf­vöru í áföng­um.

  • Sam­ráð við gömlu Húsa­smiðj­una um að vinna gegn verð­sam­keppni í sölu á gagn­vörðu timbri (palla­efni) á aðal­sölu­tíma þeirrar vöru og reyna þess í stað að hækka verð.

  • Sam­ráð við gömlu Húsa­smiðj­una um að hækka verð á mið­stöðv­arofn­um.

  • Að hafa gert sam­eig­in­lega til­raun með gömlu Húsa­smiðj­unni til að fá Múr­búð­ina til að taka þátt í sam­ráði um verð á gróf­vöru og með því að hafa ákveðið með Byko að fylgj­ast með aðgerðum Múr­búð­ar­innar á mark­aðn­um.

Samkeppniseftirlitið birti þetta dæmi í ákvörðun sinni þegar Byko var sektað vegna samkeppnislagabrota.

Dómur Hæsta­réttar frá því í gær snýr að þessum brot­um.

Sér­stakur sak­sókn­ari höfð­aði málið gegn starfs­mönn­unum vegna sam­ráðs um verð á gróf­vör­um. Menn­irnir voru hand­teknir í mars 2011 og hefur málið því verið til með­ferðar í rétt­ar­vörslu- og dóms­kerf­inu í fimm á hálft ár.

Rík­is­sak­sókn­ari skaut mál­inu til Hæsta­rétt­ar.

Umfangs­mikil brot

Í dómi Hæsta­réttar segir að brotin hafi verið alvar­leg og beinst að almenn­ingi í land­inu. „Brot ákærðu sam­kvæmt I. og II. köflum ákæru stóðu lengi yfir og voru umfangs­mik­il, en önnur hátt­semi, sem sak­fellt hefur verið fyr­ir, fól í sér gróf­ari brot, einkum sú sem IV. kafli ákæru fjallar um. Sökum þess að Byko ehf. og Húsa­smiðjan ehf. voru nán­ast ein­ráð á mark­aðnum á ákæru­tíma­bil­inu telj­ast brot­in, sem framin voru í þeim til­gangi að styrkja mark­aðs­stöðu fyr­ir­tækj­anna tveggja, enn alvar­legri en ella hefði ver­ið.­Vegna stærðar fyr­ir­tækj­anna og fjölda vöru­teg­unda, sem verð­sam­ráðið náði til, var með því ekki ein­asta brotið gegn mik­il­vægum hags­munum við­skipta­vina þeirra, heldur alls almenn­ings,“ segir í dómn­um.

Í til­kynn­ingu frá Byko, sem Gunnar Steinn Pásson almanna­teng­ill sendi, segir að dóm­ur­inn sé „óskilj­an­leg­ur“ og að ekki sé „ósenni­legt að hann verði til þess að auka enn frekar umræður í sam­fé­lag­inu um vinnu­brögð og nið­ur­stöður í Hæsta­rétti á und­an­förnum miss­erum og árum.“ Þessi orð eru ekki frekar skýrð í til­kynn­ing­unni.

Dóm­arar í mál­inu voru Eiríkur Tóm­as­son, Bene­dikt Boga­son, Greta Bald­urs­dótt­ir, Þor­geir Örlygs­son og Ingi­björg Bene­dikts­dótt­ir.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hæfur til að meta hæfni þar til annað kemur í ljós
Eiríkur Tómasson, formaður dómnefndar um hæfni dómara, telur sig hæfan samkvæmt stjórnsýslulögum til að meta hæfni umsækjenda um embætti við Landsrétt, en árið 2017 var hann umsagnaraðili eins þeirra sem nú sækist eftir embættinu.
Kjarninn 5. ágúst 2020
Allir ríkisstjórnarflokkarnir tapa fylgi milli mánaða
Píratar bæta verulega við sig milli mánaða í könnunum Gallup en Vinstri græn tapa umtalsverðu. Stuðningur við ríkisstjórnina heldur áfram að dala.
Kjarninn 5. ágúst 2020
Frá Beirút, þar sem gríðarlega öflug sprenging olli manntjóni og gríðarlegum skemmdum síðdegis í gær.
Rauði krossinn hefur neyðarsöfnun fyrir Beirút
Rauði krossinn á Íslandi hefur hafið neyðarsöfnun vegna sprenginganna sem urðu í Beirút höfuðborg Líbanons í gær. Forseti Íslands sendi forseta Líbanons samúðarkveðju sína og þjóðarinnar í dag.
Kjarninn 5. ágúst 2020
Ásta Logadóttir, Jóhann Björn Jóhannsson, Kristinn Alexandersson og Ólafur Hjálmarsson
Ísland í dag – Nærri tveimur áratugum síðar
Kjarninn 5. ágúst 2020
Áhyggjur og kvíði „eðlilegar tilfinningar við óeðlilegar aðstæður“
Á upplýsingafundi almannavarna í dag fór Agnes Árnadóttir, fagstjóri sálfræðiþjónustu heilsugæslunnar, yfir það hvað fólk gæti gert til að takast á við kvíða. Sóttvarnalæknir sagði kúrfuna í þessari bylgju vera svipaða þeirri síðustu.
Kjarninn 5. ágúst 2020
190 þúsund símtæki með smitrakningarappið virkt
Á upplýsingafundi almannavarna biðlaði Alma D. Möller landlæknir til Íslendinga um að halda áfram að nota smitrakningarappið Rakning C-19.
Kjarninn 5. ágúst 2020
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Krefur yfirvöld um betri upplýsingar um faraldurinn á erlendum tungum
„Við erum ekki öll almannavarnir ef upplýsingarnar ná ekki til okkar allra,“ segir Sólveig Anna Jónsdóttir í bréfi til forsætisráðherra, þar sem þess er krafist að bætt verði úr upplýsingamiðlun um faraldurinn til aðfluttra íbúa á Íslandi.
Kjarninn 5. ágúst 2020
Greiðslumiðlunarfyrirtækið Borgun var nýlega selt til erlendra eigenda. Ábyrgð á mögulegum blekkingum fortíðar situr eftir hjá fyrri eigendum.
Íslandsbanki mun áfram bera ábyrgð á fjártjóni í Borgunarmálinu
Þrátt fyrir að Íslandsbanki hafi selt hlut sinn í Borgun í síðasta mánuði mun bankinn áfram bera ábyrgð á að greiða hinum ríkisbankanum, Landsbankanum, bætur ef Borgunarmálið tapast. Matsmenn í málinu telja að upplýsingar hafi vantað í ársreikning.
Kjarninn 5. ágúst 2020
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None