Samráð sem beindist gegn almenningi

Dómur Hæstaréttar í verðsamráðsmáli byggingavörurisa dregur nýja línu í sandinn í samkeppnismálum.

Hæstiréttur
Auglýsing

Sex starfs­menn bygg­inga­vöru­versl­ana voru í gær dæmdir til fang­els­is­vistar í Hæsta­rétti fyrir stór­felld brot gegn sam­keppn­is­lög­um, en dóm­arnir eru þó skil­orðs­bundnir að mestu leyti. Með dómnum snéri Hæsti­réttur nið­ur­stöðu Hér­aðs­dóms Reykja­vík­ur, en í apríl í fyrra voru ell­efu af tólf starfs­mönnum Byko, Húsa­smiðj­unnar og Úlfs­ins, sem málið beind­ist að, sýkn­að­ir.

Þyngsta refs­ingin er átján mán­aða fang­elsi en hún fellur að mestu niður hald­ist skil­orð í þrjú ár, en hún beind­ist að þeim eina sem var fund­inn sekur í hér­aði. Þrír mán­uðir eru þó óskil­orðs­bundn­ir.

Í dómi Hæsta­réttar segir að brotin hafi beinst gegn almenn­ingi í land­inu.

Auglýsing

Slagur við Múr­búð­ina

Málið hófst í kjöl­far þess að Múr­búðin hóf að veita Byko og Húsa­smiðj­unni aukna sam­keppni með sölu á svo­nefndum gróf­vörum (grófar bygg­inga­vörur eins og t.d. timb­ur, plöt­ur, steypu­stál, stein­ull o.fl.) haustið 2010. Sneri Múr­búðin sér til Sam­keppn­is­eft­ir­lits­ins og upp­lýsti um til­raunir Byko og Húsa­smiðj­unnar til að fá Múr­búð­ina til þess að taka þátt í ólög­mætu sam­ráði. Auk þess upp­lýsti Múr­búðin um verð­sam­ráð milli Byko og Húsa­smiðj­unn­ar.

Að und­an­gengnu mati á þessum upp­lýs­ingum ákvað Sam­keppn­is­eft­ir­litið að kæra nokkra ein­stak­linga, starfs­menn Byko og Húsa­smiðj­unn­ar, til lög­reglu vegna gruns um brot gegn sam­keppn­is­lög­um. Í kjöl­farið var fram­kvæmd hús­leit hjá Byko og Húsa­smiðj­unni þann 8. mars 2011. Í sam­ræmi við ákvæði sam­keppn­islaga hefur Sam­keppn­is­eft­ir­litið rann­sakað þátt fyr­ir­tækj­anna og lög­regla þátt starfs­manna þeirra.

Sam­keppn­is­eft­ir­litið greip til aðgerða

Hinn 15. Maí í fyrra komst Sam­keppn­is­eft­ir­litið að því að Byko hefði brotið gegn sam­keppn­is­lögum og EES-­samn­ing­unum „með umfangs­miklu ólög­mætu sam­ráði við gömlu Húsa­smiðj­una á því tíma­bili sem rann­sóknin tók til, þ.e. til mars 2011 þegar rann­sóknin hóf­st,“ eins og segir í ákvörðun Sam­keppn­is­eft­ir­lits­ins. Var Nor­vik, móð­ur­fé­lag Byko, sektað um 650 millj­ónir króna vegna þessa.

Í því sam­ráðs­broti Byko fólst m.a.:

  • Reglu­bund­in, yfir­leitt viku­leg, sam­skipti við gömlu Húsa­smiðj­una um verð, birgða­stöðu o.fl. í því skyni að hækka verð/vinna gegn verð­lækk­unum á svo­nefndum gróf­vörum (gróf­vörur eru t.d. timb­ur, stein­ull og stál).

  • Sam­ráð við gömlu Húsa­smiðj­una um að hækka verð í öllum til­boðum á gróf­vöru í áföng­um.

  • Sam­ráð við gömlu Húsa­smiðj­una um að vinna gegn verð­sam­keppni í sölu á gagn­vörðu timbri (palla­efni) á aðal­sölu­tíma þeirrar vöru og reyna þess í stað að hækka verð.

  • Sam­ráð við gömlu Húsa­smiðj­una um að hækka verð á mið­stöðv­arofn­um.

  • Að hafa gert sam­eig­in­lega til­raun með gömlu Húsa­smiðj­unni til að fá Múr­búð­ina til að taka þátt í sam­ráði um verð á gróf­vöru og með því að hafa ákveðið með Byko að fylgj­ast með aðgerðum Múr­búð­ar­innar á mark­aðn­um.

Samkeppniseftirlitið birti þetta dæmi í ákvörðun sinni þegar Byko var sektað vegna samkeppnislagabrota.

Dómur Hæsta­réttar frá því í gær snýr að þessum brot­um.

Sér­stakur sak­sókn­ari höfð­aði málið gegn starfs­mönn­unum vegna sam­ráðs um verð á gróf­vör­um. Menn­irnir voru hand­teknir í mars 2011 og hefur málið því verið til með­ferðar í rétt­ar­vörslu- og dóms­kerf­inu í fimm á hálft ár.

Rík­is­sak­sókn­ari skaut mál­inu til Hæsta­rétt­ar.

Umfangs­mikil brot

Í dómi Hæsta­réttar segir að brotin hafi verið alvar­leg og beinst að almenn­ingi í land­inu. „Brot ákærðu sam­kvæmt I. og II. köflum ákæru stóðu lengi yfir og voru umfangs­mik­il, en önnur hátt­semi, sem sak­fellt hefur verið fyr­ir, fól í sér gróf­ari brot, einkum sú sem IV. kafli ákæru fjallar um. Sökum þess að Byko ehf. og Húsa­smiðjan ehf. voru nán­ast ein­ráð á mark­aðnum á ákæru­tíma­bil­inu telj­ast brot­in, sem framin voru í þeim til­gangi að styrkja mark­aðs­stöðu fyr­ir­tækj­anna tveggja, enn alvar­legri en ella hefði ver­ið.­Vegna stærðar fyr­ir­tækj­anna og fjölda vöru­teg­unda, sem verð­sam­ráðið náði til, var með því ekki ein­asta brotið gegn mik­il­vægum hags­munum við­skipta­vina þeirra, heldur alls almenn­ings,“ segir í dómn­um.

Í til­kynn­ingu frá Byko, sem Gunnar Steinn Pásson almanna­teng­ill sendi, segir að dóm­ur­inn sé „óskilj­an­leg­ur“ og að ekki sé „ósenni­legt að hann verði til þess að auka enn frekar umræður í sam­fé­lag­inu um vinnu­brögð og nið­ur­stöður í Hæsta­rétti á und­an­förnum miss­erum og árum.“ Þessi orð eru ekki frekar skýrð í til­kynn­ing­unni.

Dóm­arar í mál­inu voru Eiríkur Tóm­as­son, Bene­dikt Boga­son, Greta Bald­urs­dótt­ir, Þor­geir Örlygs­son og Ingi­björg Bene­dikts­dótt­ir.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Björn Gunnar Ólafsson
Uppskrift að verðbólgu
Kjarninn 26. október 2020
Flóttafólk mótmælti í mars á síðasta ári.
Flóttafólk lýsir slæmum aðstæðum í búðunum á Ásbrú
Flóttafólk segir Útlendingastofnun hafa skert réttindi sín og frelsi með sóttvarnaaðgerðum. Stofnunin segir þetta misskilning og að sótt­varna­ráð­staf­anir mæl­ist eðli­lega mis­vel fyrir. Hún geri sitt besta til að leiðrétta allan misskilning.
Kjarninn 26. október 2020
Aðalbygging Háskóla Íslands
Sögulegur fjöldi nemenda í HÍ
Skráðum nemendum í Háskóla Íslands fjölgaði um tæplega 2 þúsund á einu ári. Aldrei hafa jafnmargir verið skráðir við skólann frá stofnun hans.
Kjarninn 26. október 2020
Frystitogarinn Júlíus Geirmundsson. Einnig kallaður Júllinn.
Lögreglurannsókn hafin vegna COVID-smita á frystitogaranum
Ákveðið hefur verið að hefja lögreglurannsókn vegna atburða í kjölfar smitanna á Júlíusi Geirmundssyni. Enginn hefur stöðu sakbornings þessa stundina.
Kjarninn 26. október 2020
Kristbjörn Árnason
Þetta er ekki bara harka og grimmd, heldur sérstök heimska.
Leslistinn 26. október 2020
Heiðar Guðjónsson forstjóri Sýnar
Sýn vill ekki upplýsa um hugsanlega kaupendur farsímainnviða
Fjarskiptafyrirtækið segir að trúnaður ríki yfir samningaviðræðum um kaup á óvirkum farsímainnviðum kerfisins en að frekari upplýsingar verði gefnar fljótlega.
Kjarninn 26. október 2020
Þórður Snær Júlíusson
Þegar samfélagslegt skaðræði skreytir sig með samfélagslegri ábyrgð
Kjarninn 26. október 2020
Arnar Gunnar Hilmarsson, háseti á Júlíusi Geirmundssyni, sagði frá aðbúnaðinum um borð í viðtali við RÚV.
Frásögn hásetans „alveg í takt“ við upplifun annarra háseta
Varaformaður Verkalýðsfélags Vestfirðinga segist ekki vita hvað yfirvélstjóranum á Júlíusi Geirmundssyni gangi til með því að segja það „bull“ sem hásetarnir upplifðu um borð.
Kjarninn 26. október 2020
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None