#framgöngur#tækni

Löggjafar beggja vegna Atlantshafsins fókusa á sjálfkeyrandi bíla

Stjórnvöld í Bretlandi og Bandaríkjunum íhuga lagabreytingar til þess að liðka fyrir komu sjálfkeyrandi bíla í framtíðinni. Hallgrímur Oddsson fjallar um framtíð samgangna á vef sínum, Framgöngur.

Aukinn áhugi á rafbílum hefur skilað sér til löggjafa í Bretlandi og Bandaríkjunum.
Aukinn áhugi á rafbílum hefur skilað sér til löggjafa í Bretlandi og Bandaríkjunum.

Fram­­göng­­ur.is er nýr vefur þar sem fjallað er um fram­­tíð sam­­göng­u­­mála og reynt að dýpka og auðga umræð­una um fram­­tíð­­ar­horfur í sam­­göng­u­­málum og ferða­mát­­um. Greinin birt­ist fyrst á vef Fram­­gangna.

Sam­hliða örri þróun sjálf­keyr­andi tækni hefur þrýst­ingur á lög­gjafa auk­ist um heim all­an. Mik­il­vægum spurn­ingum varð­andi leyf­is­út­gáfu, ábyrgð, staðla og umferð­ar­reglur er víða ósvarað þegar kemur að próf­unum og þróun sjálf­stýr­ingar sem og fram­tíð­ar­reglu­verki. Þrýst­ingur á að lög­gjaf­inn haldi í við þró­un­ina kemur einkum úr tveimur átt­um, ann­ars vegar frá fram­leið­endum sjálf­keyr­andi bíla og hins vegar frá sam­tökum og lobbý­istum sem berj­ast fyrir auknu umferð­ar­ör­yggi.

Áskor­anir sem stjórn­völd standa frammi fyrir vegna sjálf­stýr­ingar í umferð­inni eru í dag einkum tvær. Í fyrsta lagi þarf reglu­verkið að vera þannig úr garði gert að leysa megi úr læð­ingi þann ábata sem sjálf­stýr­ing getur haft í för með sér. Sá ábati er m.a. aukið öryggi í umferð­inni, en ályktun um aukið öryggi er helst dregin af þeirri stað­reynd að yfir­gnæf­andi hlut­fall umferð­ar­slysa má í dag rekja til mann­legra mis­taka. Í öðru lagi er það hlut­verk stjórn­valda að gæta öryggis borg­ar­anna, í þessu til­viki umferð­ar­ör­yggi. Þessi tvö mark­mið geta skar­ast á, einkum við þróun og prófun á bíl­un­um.

Auglýsing

Stjórn­völd víða um heim hafa um all­langt skeið veitt þróun sjálf­keyr­andi bíla athygli og litið á tækn­ina jákvæðum aug­um, á sama tíma og þau hafa leit­ast við að bera kennsl á mögu­legar áskor­an­ir. Sem dæmi telja umferð­ar­yf­ir­völd í Banda­ríkj­unum að þróun í sam­göngu­málum verði hrað­ari á allra næstu ára­tugum en á síð­ustu 100 árum, í Bret­landi kom fyrst út skýrsla um fram­tíð­ar­mögu­leika sjálf­stýr­ingar árið 2015, og sér­fræð­ingar rann­sókn­ar­set­urs Evr­ópu­þings­ins telja sjálf­keyr­andi bíla vera meðal mik­il­væg­ustu tækninýj­unga. Svona mætti lengi telja áfram.

En þrátt fyrir skýrslu­gerð og auk­inn fókus þá hef­ur, þar til nú, lítið borið á laga­setn­ingum um sjálf­keyr­andi bíla. Nú er útlit er fyrir að málum þoki hrað­ar, en búist er við að báðar deildir Banda­ríkja­þings muni sam­þykkja laga­frum­varp er varðar sjálf­keyr­andi tækni þegar þing­deildir koma saman á ný í sept­em­ber. Og í Bret­landi gaf sam­göngu­ráð­herra út í þess­ari viku við­mið­un­ar­reglur fyrir net­ör­yggi tengdra og sjálf­stýrðra öku­tækja.

Banda­ríkin vilja bæð­i liðka fyrir og hamla ofvöxt

Fyr­ir­tæki í Banda­ríkj­unum hafa verið leið­andi í þróun sjálf­keyr­andi tækni. Þar hafa bíla­fram­leið­endur og tækni­fyr­ir­tæki haft nokkrar áhyggjur af núgild­andi reglu­verki um öku­tæki, sem m.a. kveður á um að öll öku­tæki séu búin stýri og fót­stig­um. Til að prófa öku­tæki sem ekki falla undir núgild­andi reglu­verk þarf sér­stakt leyfi sem eru útgefin að hámarki 2.500 á ári hverju.

Þessu vilja fyr­ir­tækin breyta, svo hægt sé að þróa sjálf­keyr­andi bíla áfram. Búist er við að lög­gjaf­inn verði við þess­ari ósk með því að fjölga leyfum í allt að 25.000 frá og með gild­is­töku lag­anna, en mun síðan fara vax­andi ár frá ári og verða leyfin 100 þús­und árlega eftir þrjú ár.  Þannig vilja yfir­völd koma í veg fyrir of hraða fjölgun sjálf­keyr­andi öku­tækja á þró­un­ar­stigi í umferð­inni.

Þá er búist við að þing­menn Banda­ríkja­þings muni banna ein­stökum ríkjum að setja eigin lög um sjálf­keyr­andi bíla og hönnun þeirra, útbúnað og virkni. Þannig á að reyna að sam­ræma reglur frá einu ríkis til ann­ars. Ein­stök ríki myndu þó áfram geta ákveðið reglu­verk er varða ábyrgð í umferð­inni, skrán­ingu öku­tækja og trygg­inga­mál.

Einnig er talið að Stofnun umferð­ar­ör­ygg­is­mála í Banda­ríkj­unum (NHTSA) verði falið að semja reglur um þróun og próf­anir sjálf­keyr­andi bíla, en áður hefur stofn­unin gefið út nokkurn fjölda skýrsla um þró­un­ina og lagt til breyt­ingar á núgild­andi lög­um.

Að lokum munu nýju lögin að lík­indum taka á gagna­ör­yggi og per­sónu­vernd. Eitt áhættu­at­riða sjálf­keyr­andi og/eða tengdra öku­tækja er einmitt gagna- og per­sónu­vernd. Frum­varpið tekur á þessu m.a. með því að skylda fyr­ir­tæki til að upp­lýsa um hvernig og hvaða gögnum er safn­að, hvernig þau eru geymd og þeim deilt.

Bret­ar fók­usa á net­ör­yggi

Banda­ríkja­menn eru ekki einir um að hafa áhyggjur af net­ör­yggi. Fyrr í vik­unni gaf sam­göngu­ráð­herra Bret­lands út átta við­mið­un­ar­reglur er varða net­ör­yggi tengdra og sjálf­keyr­andi öku­tækja. Regl­urnar eru nokkuð almenns eðlis og er ætlað að tryggja það að fyr­ir­tækin setji sér­stakan fókus á net­ör­ygg­is­hlið þró­un­ar­inn­ar, einkum örygg­is­mál vegna mögu­legra tölvu­árása.

Búist er við að laga­frum­varp sem tekur á sjálf­keyr­andi tækni og raf­magns­bílum á breið­ari grunni komi innan tíðar á borð breska þings­ins, en sjálf drottn­ingin boð­aði slíkt frum­varp við setn­ingu þings­ins í júní síð­ast­liðn­um. Þá sagði hún að frum­varpið myndi „leyfa nýsköpun að blómstra og tryggja það að næsta alda sjálf­keyr­andi tækni verði þró­uð, hönnuð og virkjuð í Bret­land­i”.

Þessar nýlegu aðgerðir lög­gjafa beggja vegna Atl­ants­hafs­ins benda til að yfir­völd ætli sér að halda í við öra tækni­þró­un­ina, bæði til að tryggja öryggi og svo sækja megi þann ábata sem tæknin hefur í för með sér.

Meira eftir höfundinnHallgrímur Oddsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar